Onderzoeksrapport van PricewaterhouseCoopers (PwC) over 'Financiële knelpunten bij huisvestingsproblematiek van huisartsen en gezondheidscentra'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 578Eerstelijnszorg31 765Kwaliteit van zorgNr. 123 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 november 2024PricewaterhouseCoopers (PwC) heeft een onderzoek uitgevoerd naar deaard van de financiële knelpunten die huisartsen kunnen ervaren bij hunzoektocht naar passende huisvesting. De opdracht is uitgevoerd opverzoek van de werkgroep huisvestingsproblematiek bij huisartsen engezondheidscentra1 en in opdracht van VWS. Hierbij bied ik uw Kamer hetrapport van PwC aan en geef ik hierop een eerste beleidsreactie. Met dezebrief voldoe ik aan de toezegging om uw Kamer hierover in de tweedehelft van 2024 te informeren2. Een uitgebreidere reactie op het rapport ende stappen die ik met de partijen naar aanleiding van dit rapport zal zettendeel ik met uw Kamer als de geactualiseerde versie van de HandreikingHuisvesting huisartsen en gezondheidscentra is gepubliceerd. Ook doe iku de factsheet van het Nivel toekomen. De vragen over huisvesting vanhuisartsenpraktijken waarover in deze factsheet wordt gerapporteerd, zijnonderdeel van de huisartsenpraktijkenquête die het Nivel jaarlijks uitzet.De vragen zijn opgesteld in samenwerking met de werkgroep.U ontvangt het PwC rapport en de factsheet van Nivel als bijlage bij dezebrief kort voor het commissiedebat Eerstelijnszorg van 7 november. HetPwC-rapport is echter pas op 31 oktober jl. opgeleverd en ik vind hetbelangrijk dat de Kamer kennis kan nemen van deze rapporten vóór hetcommissiedebat.Huisvesting van huisartsen en gezondheidscentraAls het niet lukt om passende huisvesting te realiseren voor een huisart-senpraktijk of gezondheidscentrum, kan de toegankelijkheid en continu-ïteit van huisartsenzorg onder druk komen te staan. In december 20231Landelijke Huisartsen Vereniging, Zorgverzekeraars Nederland, InEen, Vereniging Nederlandsegemeente, Nederlandse Zorgautoriteit, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre-laties en Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.2Kamerstukken II, 2022/2023, 33 578, nr. 112 kst-33578-123ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 578, nr. 1231 heeft het Ministerie van VWS daarom samen met de hierboven genoemdewerkgroep de Handreiking Huisvesting huisartsen en gezondheidscentraopgeleverd3 (hierna: handreiking). Deze biedt betrokken partijen concretehandelingsmogelijkheden om knelpunten op te lossen. In de recenteverzamelbrief eerstelijnszorg4 heb ik u over de stand van zaken van dehandreiking geïnformeerd.Huisvestingskosten zijn verdisconteerd in de integrale maximumtarievenhuisartsenzorg die periodiek worden vastgesteld door de NZa.Uitgangspunt hierbij is dat deze tarieven gemiddeld kostendekkend zijn.Voor elke huisartsenpraktijk zijn verhoudingen tussen inkomsten enkosten van de praktijk immers anders. Uit het meest recente kostprijson-derzoek van de NZa blijkt dat huisvestingskosten gemiddeld ruim 6% vande totale kosten van een huisartsenpraktijk beslaan5.Het kan in specifieke gevallen voorkomen dat huisartsen, ondanks degemiddeld kostendekkende tarieven, financiële problematiek ervaren inhun zoektocht naar passende huisvesting. Tot op heden bestond er echtereen beperkt inzicht in financiële knelpunten die spelen bij huisvestingspro-blematiek. Zodoende heb ik afgesproken met de genoemde partijen omde financiële knelpunten die ervaren kunnen worden in de zoektocht naarpassende huisvesting in kaart te brengen met een tweetal onderzoeken.Twee onderzoekenHet eerste onderzoek betreft een factsheet van Nivel dat zich richt op defrequentie en aard van huisvestingsproblematiek onder huisartsenprak-tijken. In deze factsheet geeft ongeveer de helft van de ondervraagdehuisartsenpraktijken aan te kampen met een gebrek aan geschiktehuisvesting. De oorzaken van het ruimtegebrek zijn divers, waaronder hetontbreken aan uitbreidingsmogelijkheden in het huidige pand (75% vande praktijken met ruimtegebrek) en budgettaire redenen (28% van depraktijken met ruimtegebrek).Het tweede onderzoek betreft het onderzoek van PwC. PwC geeft op basisvan onderzoek naar tien diverse casussen een beeld van financiëleknelpunten rondom huisvesting, waar huisartsen en gezondheidscentrategenaan kunnen lopen. De casussen zijn geselecteerd op de aanwe-zigheid van ervaren financiële knelpunten bij de realisatie van dehuisvestingwens. PwC beschrijft in het rapport waarom in sommigegevallen wel passende huisvesting wordt gerealiseerd en in anderegevallen niet. PwC geeft aan dat het onderzoek inzicht geeft in definanciële problematiek die kan worden ervaren bij het realiseren van dehuisvestingswens, maar gezien het relatief kleine aantal casussen evenwelgeen volledig en sluitend beeld geeft.PwC vindt in het onderzoek acht generieke factoren die maken dathuisartsen en gezondheidscentra in meer of mindere mate financiëlehuisvestingsproblematiek ervaren. Dit betreffen factoren zoals delocatiegebondenheid van huisartsen, het gebrek aan kennis en expertisemet betrekking tot de vastgoedmarkt en het relatief groot aantal vierkantmeters dat huisartsen beogen te realiseren in hun nieuwe huisvesting.Daarnaast observeert PwC dat financiële problematiek bij de zoektochtnaar gewenste huisvesting voort kan komen uit de aanwezigheid van een3Handreiking Huisvesting huisartsen en gezondheidscentra | Rapport | Rijksoverheid.nl4Kamerstukken II, 2023/24, 33 578, nr. 1215Vraag en antwoord kostprijsonderzoek huisartsenzorg 2025 - Nederlandse Zorgautoriteit(overheid.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 578, nr. 1232 «onrendabele top» bij specifieke (ver)nieuwbouwsituaties: de investe-ringen die gedaan moeten worden voor aanschaf van een pand zijn hogerdan de uiteindelijke getaxeerde marktwaarde van hetzelfde pand. PwCwijst erop dat er bij deze specifieke casussen sprake was van relatief hogehuisvestingskosten, die daarmee aan de bovenkant zitten van dehuisvestingskosten uit de Nivel factsheet.De onrendabele top en de genoemde factoren kunnen leiden tot een groteervaren financiële stap tussen de huidige en gewenste situatie. Dit kanzowel gelden voor huisartsen die van praktijk wisselen, als voorhuisartsen die als praktijkhouder willen starten en een praktijk willenovernemen. PwC concludeert dat er casussen zijn die ondanks de«onrendabele top» toch de gewenste huisvesting kunnen financieren,maar ziet ook dat dit huisartsen in een deel van de casussen niet lukt.Bijvoorbeeld omdat zij de financiële risico’s te groot vinden of (nog)onvoldoende eigen vermogen kunnen inleggen.BeleidsreactieGezien de korte tijd tussen publicatie en deze brief, betreft dit een eerstereactie.Ik heb de uitkomsten van de verschillende rapporten met partijen uit dewerkgroep besproken. Samen met partijen concludeer ik dat de rapporteneen inzichtelijk en genuanceerd beeld geven van de ervaren financiëleknelpunten bij het realiseren van passende huisvesting. Uit de rapportenblijkt ook duidelijk dat huisvestingsproblematiek een samenspel vanverschillende factoren is.Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen startende huisartsendie meteen geconfronteerd worden met relatief hoge huisvestingskostenbij het zoeken naar huisvesting en huisartsen die al langere tijd praktijkvoeren. De twee genoemde groepen ervaren verschillende knelpunten ennoden in hun zoektocht naar passende huisvesting en dat vraagt omandere oplossingen. Voor startende huisartsen kan huisvestingsproble-matiek de stap naar het praktijkhouderschap onaantrekkelijk of zelfsonhaalbaar maken.Samen met de partijen uit de werkgroep, onderzoek ik de komendemaanden welke maatregelen nodig zijn om (financiële) knelpunten bijhuisvestingsproblematiek zoveel mogelijk te verkleinen. Uitgangspuntdaarbij is dat het organiseren van huisvesting hoort bij het ondernemer-schap van een praktijkhoudende huisarts en dat huisvestingsproblematiekeen probleem wordt als daarmee de toegankelijkheid van de huisart-senzorg onder druk komt te staan.Eventuele maatregelen zullen een plek krijgen in de geactualiseerde versievan de Handreiking Huisvesting huisartsen en gezondheidscentra. Ikverwacht deze met partijen op te leveren in de eerste helft van 2025.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 578, nr. 1233