Verzamelbrief transparantie voedsel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 532VoedingsbeleidNr. 300 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 september 2025Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat zij eerlijk geïnfor-meerd worden over het voedsel dat zij kopen. Daarom is het belangrijk datpartijen in de voedselketen, waaronder ook supermarkten en voedselver-werkers, open en duidelijk zijn over wat zij aanbieden, zonder verwar-rende claims of ondoorzichtige keurmerken. Door transparantie te biedenzorgen we ervoor dat consumenten niet worden misleid en dat de extrainvestering die zij doen om duurzame(re) voedselproducten te kopenterecht komt bij de boeren, zodat hun positie wordt versterkt en eeneerlijke beloning voor duurzame productie wordt gerealiseerd.Met deze brief infomeer ik uw Kamer over de actualisatie van de keurmer-kenwijzer en de inzet van het Voedingscentrum. Daarnaast bied ik uwKamer een aantal monitoringsresultaten aan.Actualisatie keurmerkenwijzerSinds 2016 maakt Milieu Centraal op onafhankelijke wijze de Keurmerken-wijzer. Met dit instrument zet Milieu Centraal alle keurmerken op een rij enwordt inzicht gegeven in hoe duurzaam een keurmerk is én hoe trans-parant en betrouwbaar er gewerkt wordt. Ook keurmerken voor voedsel-producten staan hierin vermeld. Jaarlijks vinden meer dan 100.000 uniekegebruikers hun weg naar de Keurmerkenwijzer.Zoals aangekondigd in mijn brief van 18 februari jl. (Kamerstuk 31 532,nr. 296), heeft Milieu Centraal onlangs een geactualiseerde Keurmerken-wijzer1 voor voedselproducten gepubliceerd. Alle keurmerken zijnopnieuw beoordeeld op zowel betrouwbaarheid en transparantie, als ookop ambitieniveau op gebied van milieu, dierenwelzijn en mens & werk.Ruim 120 beoordelingen zijn uitgevoerd voor deze actualisatie. Verder isook de vormgeving van de Keurmerkenwijzer vernieuwd zodat deze beter1De Keurmerkenwijzer is te vinden op: Home | Keurmerkenwijzer Milieu Centraal kst-31532-300ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 532, nr. 3001 aansluit bij de gebruikersbehoefte. En zoals bij eerdere versies, iswederom het predicaat «topkeurmerk» door Milieu Centraal gegeven aande keurmerken die op de verschillende facetten de hoogste beoordelinghebben gekregen. Door consumenten te wijzen op de (top)keurmerken,helpt Milieu Centraal hen om overzicht te krijgen bij het maken vanbewuste keuzes in de supermarkt. Daarnaast maakten de afgelopen jarenprofessionele inkopers steeds vaker gebruik van dit instrument. Ookvanuit het ministerie is de informatie van de keurmerkwijzer een sturings-instrument, onder meer in het inkoopbeleid van de Rijkscatering en in demonitoring van de ontwikkeling van het voedselsysteem.Uit de actualisatie van de Keurmerkenwijzer komt dat een aantalkeurmerken hun status van topkeurmerk behouden. Daarmee laten ze ziendat ze nog steeds het meest ambitieus in de markt zijn. De nieuwebeoordeling heeft echter ook voor enkele verschuivingen gezorgd.Sommige beeldmerken die in de afgelopen jaren een topstatus hadden,hebben deze niet opnieuw gekregen. Omdat de beoordeling gebaseerd isop een benchmark, betekent dat niet per definitie dat deze beeldmerkenminder ambitieus zijn geworden. Het laat veelal zien dat eisen op hetgebied van milieu, dierenwelzijn en mens die voorheen als vooruit-strevend golden, inmiddels de norm zijn in de markt. Dat is een positieveontwikkeling die laat zien dat het voedselaanbod volop in beweging is.Milieu Centraal adviseert daarom consumenten en inkopers om niet enkelen alleen te focussen op topkeurmerken, maar ook oog te hebben voorkeurmerken die daar buiten vallen, maar nog steeds een toegevoegdewaarde hebben voor ons voedselsysteem.Daarnaast hebben keurmerken ook een doorontwikkeling ondergaan. Endoelsturing is daar een onderdeel van. Echter, Milieu Centraal kan deambitie van de schema’s gebaseerd op doelsturing binnen de huidigemethodiek niet goed beoordelen. In de komende maanden zal MilieuCentraal nader verkennen of en hoe keurmerken die meer vanuitdoelsturing zijn ingericht in de huidige benchmark kunnen wordenbeoordeeld.In september heb ik met uw Kamer de evaluatie van het beleid rondomDuurzaam Voedsel gedeeld2. Daarin is aangegeven dat de keurmerken-wijzer als instrument goed wordt gewaardeerd en daar sluit ik mij bij aan.De keurmerkenwijzer is een effectief instrument om op inzichtelijke wijzede consument en de professionele inkopers handelingsperspectief tebieden bij het maken van een duurzamere keuze. In de evaluatie wordtook aangegeven waar nog wensen liggen over hoe de keurmerkwijzerverder kan worden doorontwikkeld. Er is onder andere behoefte om alsgebruikers van de keurmerkenwijzer (nog meer) betrokken te worden bijtoekomstige actualisaties van het instrument. En willen de gebruikerseerder informatie over komende actualisaties en andere relevantepersmomenten aangereikt krijgen.Ik beraad me momenteel op hoe de toekomst van de Keurmerkenwijzereruit komt te zien waarbij consumenten en inkopers op een goede maniervoorgelicht kunnen blijven worden. Daarnaast ga ik na op welke wijzekeurmerken bij mijn beleid van doelsturing passen en op welke wijze hetinkoopbeleid van de Rijkscatering aangepast moet worden obv de nieuwekeurmerkenwijzer. Ik zal daarvoor onder meer de inzichten benutten diezullen voortkomen uit de verkenning van Milieu Centraal naar hetinpassen van doelsturingsgerichte keurmerken binnen de huidigemethodiek van de Keurmerkenwijzer. Ook de resultaten van de tweeonderzoeksrapporten van Schuttelaar & Partners en Geelen Consultancy2https://open.overheid.nl/documenten/bd588dfb-ff93-4ebc-956e-1b09e5ca9048/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 532, nr. 3002 in samenwerking met WSER3 die ingaan op welke duurzaamheidseisenafnemers stellen, hoe zij deze inkoopeisen stellen, waarom zij dit doen enhoe de eisen ervaren worden door primaire producenten zal ik hierinmeenemen.Daarnaast ga ik na of de resultaten van de nieuwe keurmerkwijzer ook deMonitor Duurzaam Voedsel raken. Binnen deze monitor worden ieder jaargegevens over de consumentenbestedingen aan duurzaam voedsel inbeeld gebracht. Met name gericht op die bestedingen aan producten meteen duurzaamheidskeurmerk. Onlangs is deze monitor opnieuw uitge-bracht, lees ook hieronder.Monitor Duurzaam VoedselIn het kader van realiseren van meer transparantie over verduurzamingvan het voedselaanbod is op 9 september 2025 de Monitor DuurzaamVoedsel 20244 door Wageningen Social & Economic Research gepubli-ceerd. Conclusie is dat in 2024 de bestedingen aan voedsel met eenduurzaamheidskeurmerkmet 4% zijn gegroeid ten opzichte van 2023, watin lijn is met de groei van de totale voedselbestedingen. Het aandeel vanduurzaam voedsel in de totale voedseluitgaven bleef stabiel op 21%. Dit ishet resultaat van een stijging in zowel de prijzen als het volume van zowelduurzaam als overig voedsel.Dashboard Duurzaamheid SupermarktenTijdens de Week van ons Eten wordt ook de derde versie van hetDashboard Duurzaamheid Supermarkten gepubliceerd. Dit dashboard,ontwikkeld door Wageningen Social Economic Research, geeft inzicht inde verduurzaming van het aanbod in de Nederlandse supermarkten,onder andere op het gebied van eiwitten, keurmerken en voedselver-spilling. Ook in deze editie is vrijwillig data over het jaar 2024 aangeleverddoor vrijwel alle supermarktketens, waardoor het dashboard een volledigbeeld laat zien van de ontwikkeling van de duurzaamheid van hetsupermarktaanbod.De indicatoren in het dashboard zijn veelal hetzelfde gebleven, metuitzondering van de ontbossingsindicatoren. Vanwege de EuropeseOntbossingsverordening (EUDR), zijn deze indicatoren geüpdatet.Het dashboard bevat ook data omtrent keurmerken. Omdat deze versiedata bevat over het jaar 2024, wordt hierbij de toen geldende selectietopkeurmerken gebruikt. De vernieuwing van de Keurmerkenwijzer leidt ertoe dat de indicator voor keurmerken in toekomstige versies van hetdashboard zal worden herzien. Ten behoeve van de continuïteit van dedata, zal er mogelijk worden afgeweken van het enkel in kaart brengenvan topkeurmerken.Inzet van het VoedingscentrumIn Nederland is het Voedingscentrum het onafhankelijke kenniscentrumover eten. Het Voedingscentrum vertaalt wetenschappelijke inzichten overgezond, duurzaam en veilig eten naar de praktijk. Dit doen ze via huncommunicatiemodel de Schijf van Vijf en het aanbieden van duidelijke enpraktische adviezen. Het maken van individuele eetkeuzes wordt onder-steund, maar er wordt ook ingezet op de overgang naar duurzamerevoedselomgevingen en het verminderen van voedselverspilling. Hiertoe3Bijlagen bij Kamerstuk 30 252, nr. 209, 23 september 20254Monitor Duurzaam Voedsel 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 532, nr. 3003 wordt met andere partijen samengewerkt en wordt er ingezet op educatie.Het is de taak van het Voedingscentrum om betrouwbare informatie overvoeding te bieden en om via professionals en consumenten gezondere,duurzamere en veilige voedselkeuzes te faciliteren. Deze taak voert hetVoedingscentrum al tientallen jaren uit. De recent uitgevoerde evaluatie(Kamerstuk 31 532, nr. 298) van het duurzaam voedselbeleid was weerpositief over de inzet van het Voedingscentrum. Voor de activiteiten entaken van het Voedingscentrum ben ik voornemens voor het jaar 2026opnieuw subsidie te verstrekken. Er is dekking hiervoor in mijn begroting,echter door de rijksbrede taakstelling op subsidiebudgetten neemt hetbudget voor het Voedingscentrum de komende jaren wel af.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 532, nr. 3004