Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 15 april 2009, over o.a. aanwijzingsbesluiten Natura 2000

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.151VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld19mei2009DevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit1,devastecommissievoorEconomischeZaken2,devastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer3endevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat4hebbenop15april2009overleggevoerdmetministerVerburgvanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitover:–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitvan25februari2009overNatura2000-aanwijzings-besluitenWaddengebied(31700-XIV,nr.128);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitvan14april2009overhetOverzichtvanhetaantalaanwijzingsbesluitentotnutoeendenogteplannenaanwij-zigingsbesluiten(31700-XIV,nr.142);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitvan13maart2009overdebomenkapAekingerzandinhetDrents-FrieseWold(2009Z04575);1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),ondervoorzitter,Schreijer-Pierik(CDA),Atsma(CDA),voor-zitter,Poppe(SP),Waalkens(PvdA),Snijder-Hazelhoff(VVD),Jager(CDA),Ormel(CDA),Koopmans(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Samsom(PvdA),VanDijken(PvdA),Neppérus(VVD),Jansen(SP),Jacobi(PvdA),Cramer(ChristenUnie),Koppejan(CDA),Graus(PVV),Linhard(PvdA),Zijlstra(VVD),Thieme(PvdD),Dibi(GroenLinks),Polderman(SP)enElias(VVD).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Mastwijk(CDA),TenHoopen(CDA),Luijben(SP),Tang(PvdA),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Biskop(CDA),Pieper(CDA),Kos¸erKaya(D66),VanLeeuwen(SP),Eijsink(PvdA),Depla(PvdA),VanBaalen(VVD),Kant(SP),Blom(PvdA),Ortega-Martijn(ChristenUnie),VanHeugten(CDA),Brinkman(PVV),VanDam(PvdA),TenBroeke(VVD),Ouwehand(PvdD),Vendrik(GroenLinks),Lempens(SP)enDezentjéHamming-Bluemink(VVD).2Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Schreijer-Pierik(CDA),Vendrik(GroenLinks),TenHoopen(CDA),Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Aptroot(VVD),Smeets(PvdA),Samsom(PvdA),Timmer(PvdA),voorzitter,Irrgang(SP),Jansen(SP),Biskop(CDA),Ortega-Martijn(ChristenUnie),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),VanderBurg(VVD),Graus(PVV),Zijlstra(VVD),Gesthuizen(SP),Ouwe-hand(PvdD),Vos(PvdA),DeRouwe(CDA)enElias(VVD).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),JanJacobvanDijk(CDA),Sap(GroenLinks),VanVroonhoven-Kok(CDA),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Kos¸erKaya(D66),Ulenbelt(SP),Blok(VVD),Besselink(PvdA),Kalma(PvdA),Dam(PvdA),Karabulut(SP),Luijben(SP),DeNeréetotBabberich(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(Christen-Unie),Atsma(CDA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Madlener(PVV),Nicolaï(VVD),Gerkens(SP),Thieme(PvdD),Heerts(PvdA),Uitslag(CDA),Weekers(VVD)enBlom(PvdA).3Samenstelling:Leden:VanGent(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),ondervoorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Linhard(PvdA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA)enWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie).Plv.leden:Vendrik(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waalkens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Scher-mers(CDA),Besselink(PvdA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA)enOrtega-Martijn(ChristenUnie).4Samenstelling:Leden:Vendrik(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Mastwijk(CDA),Jager(CDA),voorzitter,Koopmans(CDA),Gerkens(SP),VanderHam(D66),Nicolaï(VVD),Haverkamp(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Jansen(SP),Cramer(Christen-Unie),Roemer(SP),Koppejan(CDA),Linhard(PvdA),Madlener(PVV),TenBroeke(VVD),ondervoorzitter,Ouwehand(PvdD),Polderman(SP),Tang(PvdA)enDeRouwe(CDA).Plv.leden:Halsema(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Boekestijn(VVD),Bilder(CDA),Atsma(CDA),VanBommel(SP),Kos¸erKaya(D66),Neppérus(VVD),Sterk(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Jacobi(PvdA),Besse-link(PvdA),Anker(ChristenUnie),VanLeeuwen(SP),Knops(CDA),Depla(PvdA),Agema(PVV),Verdonk(Verdonk),Thieme(PvdD),Lempens(SP),Waalkens(PvdA)enVanHeugten(CDA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1308930809tkkst31700XIV-151ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1511 –debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitvan31maart2009overhetkrimpendlandbouwa-reaalinNederland(29576,nr.78);–debriefvandeministervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitvan23maart2009inhoudendeeenreactieophetadviesvandeRvdWKansenvoorherstelvanzoet-zoutover-gangeninhetWaddengebied«(29684,nr.74).Vanditoverlegbrengendecommissiesbijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:Schreijer-PierikGriffier:PeenVragenenopmerkingenuitdecommissiesDevoorzitter:IkopendevergaderingvandevasteKamercommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.IkheetdeministervanLNV,dehaarvergezellendeambtenarenenpersenpubliekvanhartewelkom.VoordatikhetwoordgeefaandeKamerledendeelikmededatwijinfiguurlijkezineenheelmooiepetitieaangebodenkregen.IkweetdatdeheerCramerdaarnetnietbijwas,maarookhijzalvanNatuurmonu-menteneenheelmooibeestjekrijgen.IkwilereersteenaandeministervanLNVoverhandigen,wanthetiseenmooiestartvanditoverlegoverdeaanwijzingvanNatura2000-gebiedenopdezemooiezonnigedag.Bijdezenoverhandigikeréénaandeminister.Voorditoverlegisdrieuurgereserveerd.IkgeefdeKamerledenineersteinstantie7minutenspreektijd.DeheerJager(CDA):Voorzitter.Erzijnveelstukkenaandeordevanoch-tendenerzijnookstukkennagezonden.Hetisjammerdatéénstukpasgisteravondbinnenkwam.Ikbehoudmijdanookhetrechtvooromdaaropinlatereoverleggenterugtekomen.DeCDA-fractieisverheugddatdeministeraandachtheeftvoordeziens-wijzendiezijningediendinantwoordopdeconcept-aanwijzingsbesluiten.Aandehandvandezezienswijzenheeftdeministerbeslotenindeaanwijzingsbesluitenenkeledoelenteschrappenoftoetevoegen,openkeleplekkendebegrenzingaantepasseneneenaantaltechnischeverbeteringendoortevoeren.Tevensisdemeestrecentewetenschappe-lijkekennisgebruiktomdebesluitenecologischteonderbouwen.Datwerptechterweldevraagopwanneerdedoelenopnieuwmoetenwordenbijgesteld.Vanaf2007isertochweerveelgebeurdenwarendegegevensinmiddelsverouderd.Dittekentdedynamiekvandenatuur.Ookdewetgevingenderichtlijnenzijnenigszinsverouderd.Welkerolspelendiedaarin?Denatuurisgeenspeeltuinwaarmenmaarviaallerleiexperimentenkandoorgaanmethetproberennatuurdoelenterealiseren.Natuurisnietmaakbaar.Jemoet,zoalsookinonzeinitiatiefnotastaat,degebiedenbeschermenzodatdaarbinnendenodigedynamiekkanplaats-vinden.Doorklimaatveranderingenallerleianderenatuurlijkeoorzakenzaleengebiedzichdynamischgaanontwikkelenentrekthetdesoortendiebijdiedynamiekpassen.Kandeminister,zoalsafgelopendonderdagistoegezegdtijdenshetspoeddebat,indebesprekingmetdeEuropeseCommissieookaandachtvragenvoordezedynamischeverandering?DankomikbijdeboskapinNatura2000-gebieden,zoalshetDrents-FrieseWold,inrelatietotdedoelstellingenvolgensdeVogel-enHabitatrichtlijn.DeministergeeftaandathetbeoordelenvaneenbeheerinrichtingsplanvanhetnationaalparkenNatura2000-gebiedDrents-FrieseWoldbijhetbevoegdegezaghoort.InditgevalisdatdeprovincieDrenthe.IndezenheeftdeministerberichtdatopbasisvanvooroverlegisgeblekendateenpassendebeoordelingopgrondvandeNb-wetnietaandeordewas.IndatvooroverlegisvastgestelddatdeeffectenvanveilinggunstigzijnvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1512 eenaantalhabitattypenen-soorten.Watzijndandeeffectenvoordatandereaantalhabitattypen,waarkennelijkookopwordtgeduid?IkverwijsinditverbandnaardeuitspraakvandeRaadvanStateinzakedePeelwaarderaadsteltdatmenzekerheidmoethebbenverkregen.Indiezinbenikvanmeningdatwijditprincipeookhierzoudenmoetentoepassen,omdathiernietdiezekerheidisverkregenmaarslechtsineenvooroverlegisvastgesteld.Hetroepttochzekerverwarringopdathetinhetenegevalwelmoeteninhetanderegevalniet.Ookhiergeldtdateraandachtdienttezijnvoordynamischenatuurontwikkeling.Hetbosbeleidvanhetministerieiseropgerichtomhetaandeelinheemseloofboom-soortentelatentoenementenkostevanhetaantalnaaldboomsoortendievanorigineexotenzijn.Vraagkanzijninhoeverreeensoortniet-inheemsdochexootis.Immers,doordeklimaatveranderingzoudenhetoptermijnweleensinheemseplantenkunnenworden.InhetkadervandeVogel-enHabitatrichtlijngaathetomstreefwaarden.Nukunjealsstreefwaardeloofboomsoortenaanhouden,maarinhoeverreverhoudtditzichmethettoekomstbeeldvanbijvoorbeeldAlGore?BijdeWaddenzeegeeftdeministeraandatgewijzigdeinzichtenertoehebbengeleiddekwantiteits-enkwaliteitseisentemoetenaanpassenaangevorderdeecologischeinzichten.Waaromookniethier?Erzijnnamelijkmeergebiedenwaaropditmomentboskapplaatsvindt.HoeverhoudtzichditmethetuitgangspuntvandeVogel-enHabitatrichtlijndathetmoetgaanomeenaansluitendaantalgebiedendatookinsamenhangzorgtvoordeinstandhouding?HeeftNederlandbijdeaanmeldingnietofnauwelijksrekeninggehoudenmetdieonderlingesamenhangvandegebieden?Ofheeftmenoveralmaarsnippersaangemeldomdateenbepaaldesoort,inwelkeomvangdanook,ergensvoorkwam?Dandebetrokkenheidvanbelanghebbendenbijhetopstellenvanbeheer-plannen.BijhetopstellenenvaststellenvanhetBIPDrents-FrieseWoldisdemeningvandelokalebevolkingmeegewogen.Maarinhoeverreisditookindeuitwerkingverwerkt?Ofheeftmengeoordeeldnawegingdathetnietpastebinnendevisievandevaststellendeorganisaties?Deministersteltindebrief:totslotwijsikueropdatuworganisatiedegele-genheidheeftomtezijnertijdinhetkadervandeAlgemenewetbestuursrechteenzienswijzetegevenophetontwerpbeheerplanvoorhetNatura2000-gebied.Tenaanzienvandedoordeministeroptestellenbeheerplannenvoorvandeonderhetbeheervandeministervallendegebiedengaatditop.Hoewerktdittenaanzienvandegebiedenwaarvoornudebeheerplannenwordenvastgesteldendaarnadeaanwijzingplaats-vindt?Deministergaatdaarindebriefdiewijgisterenontvingenopinengeeftaandatdebeheerplannendandefinitiefwordengemaaktbijdeaanwijzingendatditookgeldtvoordebegrenzingendedoelen.Datkantochnietdebedoelingzijn,omdatdezienswijzenooknogkunnenwordeningediendendebeheerplanneneerstdanonherroepelijkwordennadatdezienswijzenzijnbeoordeeldennieteerder.Voordejuridischehoudbaarheidvanbeheerplannenbijbestaandgebruikisdehoofdconclusiedatjuridischveelkanalshetmaargoedecologischonderbouwdwordt.Laatdatnunetdekernvanhetprobleemzijn.Deinstandhoudingdoelstellingenzijnpergebiedvastgesteld.Inhetaanwijzingsbesluiteninhetbeheerplanwordendedoelenverderuitge-werktnaarredelijkheidenbillijkheid,zodateconomieenecologieinbalanszijn,althansindiegebieden.Hoewordendeconclusiesenaanbe-velingen,zoalsdestandvanzakenNatura2000,verwerktinhetbeheer-plan?DeCDA-fractieisvanmeningdatdezedocumentenzeerverhelde-rendzijn.Latenwijdezedanooktenvollebenutten.DanhetWaddenzeebeleid.TenaanzienvandeEemswordtaangegevendatdecoördinatiegroepBaggerspecieEems-Dollardzichopditmomentbezighoudtmethetvindenvaneenoptimalebalanstussendeeconomi-scheenecologischeaspectenvandebaggerwerkzaamhedenindeEems-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1513 Dollard.TevensverkentRijkswaterstaatmetdewaterschappendemoge-lijkhedenvoormaatregelen.Aanwelkemaatregelenwordthiergedacht?IkkombijhetLauwersmeer.NuwordtdoorregioenRijkgewerktaaneenuitwerkingsvariantwaarbijhetvervroegdrealiserenvaneengemaalbijLauwersoogcentraalstaat.DitbiedtdemogelijkheidvoorhetversterkenvaneenbrakwaterzoneinhetLauwersmeerlangsdezeedijkeneenmeernatuurlijkepeilvariatie.Hoeishethiergesteldmetdesteunvanuitderegionaleland-entuinbouworganisaties?IkverwijsnaardedaartoeaangenomenmotievandeledenAtsmaenSnijder-Hazelhoff.HetLauwers-meerisaangemeldalsNatura2000-gebiedinverbandmetdedaarvoor-komendeuitzonderlijkesoorten.Welkegevolgenheefteenaanwijzingvanditwatervoorhetgebied?Inhetgebiedkomennuveelenuitzonderlijkesoortenvoorenhetwordtdoorvelenbeleefdalseenschitterendnatuur-gebied.Ikkomerbijnawekelijks.DanbestaaternogeensamenhangindegebiedenvoorbepaaldeinstandtehoudensoortenwanneerhetLauwersmeergebiedwordtonttrokkenaandeoorspronkelijkedoelstelling.Kaneenzoet-zoutovergangooknietwordenbereiktwanneermennaarhetbuitendijksegebiedgaatkijken?DeDollardbijNieuweStatenzijlisookthanseengebiedaanhetwordenmetzoet-zoutovergang.Bijebstroomthetlandwaternaarbuitenenbijvloedkomtzoutwaterhetgebiedbinnen.Hetlandligtdaarbuitendijksinmiddelsvelemetershogerdanhetbinnen-dijksegebied.HoekunnenstatischerichtlijnenvormgevenaaneennatuurlijkeontwikkelingvandeWaddenzeeendaarmeeookaanhetherstelvandezoet-zoutovergangen?Ishetnietdedynamischenatuurdiedatzelfreguleert?DehoeveelheidzoetwaterdieterechtkomtindeWaddenzeeisnogevenveel,zosomsnietmeerdaninhetverleden.Hoeheeftdedynamiekvandenatuurzichhieraanaangepast?Gooienwenietandermaaldezaakoverhoopwaardoorherstel,datvaakeeuwenkanduren,nooittotdemogelijkhedengaatbehoren?Dezoet-zoutovergangenkunnentochookbuitengaatswordenbereiktofbehoortdatniettotdemogelijkheden?InhoeverredoenaldezeplannenrechtaanhetadviesvandeDeltacommissie?Isdestijgendezeespiegelnietveelmeereenbedreigingvoordedijkendandebodemdalingbinnendijks?Alsditklopt,moetenwijonsdannietveelmeergaantoeleggenophetonderhoudaandekwelders?Indiendithetgevalis,zalhetvormenvanzoutkwellenwellichtookafnemen,omdatdedrukvanhetzeewaterdanveelmeerophetbuitendijksegebiedzalkomenteliggenterwijlookdaarzoet-zoutover-gangenkunnenontstaan.OpdeDuitseWaddeneilandenzalmentochookaandezedoelstellingenmoetenvoldoen.Hoekanhetdanzijndatmendaardeprimairekustverdedigingweldegelijkonderdeellaatzijnvandeinvulling?Erwordtbijvoorbeeldeenbetonnenwalaangebrachtwaaroververvolgensdeduineneveneensvrijbaankrijgen.DatzetikaftegendedynamischekustontwikkelingopsommigeplaatseninNederland.Voordebelevingvandebevolkingvandeeilandenisditveelgunstiger.HetduinengebiedkanzichuitbreideninplaatsvandatdemogelijkheidbestaatdatweereenheelgedeeltevandeeilandenafbrokkeltenvoorteveelslibofzandzorgtindeWaddenzee,hetgeenhetleveninhetwaterzalverstikken.Graageenreactieopditpuntvandeminister.Ikkomophetkrimpendlandbouwareaal.UitgangspuntvoorditonderdeelblijftvoordeCDA-fractiehetantwoordvanEuropeesCommissarisDimas.Hijzegtdatgebiedennietbehoeventewordenaangekocht.Belangrijkernogisdathijzegtdatdiegebiedennietbehoeventewordenomgevormdnaarnatuurgrondenomdatzijjuistenvaakdeeluitkunnenmakenvanhetrealiserenvandeinstandhoudingdoelstellingenvoordenaastgelegennatuurgebieden.Verderwordtgestelddat,naastveleanderesoortengebiedenvoorrecreatieomdestad,nog8000halandbouwgrondmoetwordenverworven.Waaromnietookindestad?HetVondelparkzoubijvoorbeeldeenNatura2000-gebiedkunnenworden.WatdoenwijmetdekrimpvandebevolkinginveelgebiedeninNederland?Welkeruimtelijkeordeningsvisiehebbenwijvoordetoekomst?NuookdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1514 ministervoorWWIheeftaangegevengeschrokkentezijnvandekrimp-cijfers,vergtdatdannieteenbijstellingophetgeheleterreinvanruimte-lijkeordening?Deinrichtingvannatuurvalttochookonderruimtelijkeordening?HetLEIgeeftoverigensookaandatalswijnaardeontwikkelingvandefysiekeopbrengstenvandegewassenvandeafgelopenjarenkijken,ditkleinereareaallandbouwgrondwaarschijnlijkniettoteenlageretotalefysiekeopbrengstzalleiden.Waaropbaseertmeneendergelijkeuitspraak?Gewasbestrijdingsmiddelenwordenmeerenmeeraanbandengelegdenvaakookterecht.Niemandisvooruitputtingvandegrond.Hoewiljedanopeenkleinerareaalmeerofgelijkehoeveelhedenbinnen-halen?Alswijmeerbiologischelandbouwwillen,zalermeerruimtenodigzijnomdezelfdedoelentehalen.Verhoudtzichdezeuitspraakdanwelmetderealiteit?Metmijnbetooghebikwillenaangevenwelkedynamischeontwikke-lingenerindewereldvandenatuurplaatsvinden.Methethuidigeversnipperdebeleid,datwijalsindsdecennialijkentevoeren,gebaseerdopingewikkeldeennietbegrepenjurisprudentiegaanwijverdermethetmaakbaarmakenvanonzenatuur.Wijzoudenveelmeer–endeministerheeftdatookgezegdtijdensdebehandelingvandeinitiatiefnota–moeteninvestereninhetbeschermenvangebiedenwaardedynamiekvandenatuurhetwerkkanvoortzetteninplaatsvanachterdetekentafel,vanachterdepolitieketafelofvanachterdebalieinvelegerechtelijkegebouwen,wantdaarisgeenplantofdiermeegediend.Totslotnoghetvolgende.Zetjuristenzonderkennisvaneconomie,natuurofzondereniggevoelvoorpolitiekeenseenaantaldagenbijelkaarineenkloosterenlaatzezondercontactmetdebuitenwereldwerkenaangoedewetgeving.Wellichtzaldatleidentoteenreparatievoor1juli,zoalsindemotie-Koopmans/VanderVliesvorigeweektijdenshetspoeddebataandeordekwam.Ikdenkdatwijonsnietmoetenlatenleidendooremotie,politiekenallerleianderegevoelens,maardatwijmoetenzorgenvooreengoedebasisendatisgoedewetgeving.DeheerCramer(ChristenUnie):IkhebevengewachttotdeheerJagerzijnverhaalhadafgerond.Hijbegonmettweenatuurgebiedenenikmisdeandere160.Datvindikweljammer.Vervolgensvaltmijopdathijvindtdatmeeringezetmoetwordenopdeanderedynamiekdiekanontstaaninplaatsvanintezettenopdeaangewezengebieden.VindtdeheerJagereigenlijkdatwijdegebiedennietmoetenaanwijzenendatwijdenatuurzijngangmoetenlatengaan?VolgensmijwasdatnujuisthetdoeldatwijmetdeaanwijzingvandeNatura2000-gebiedenwildenbereiken.VerdermaaktedeheerJagereenopmerkingoverparkenindestaddieaange-wezenzoudenkunnenwordenalsNatura2000-gebied.Ikvroegmijevenaf,metalleexterneinvloeden,hoedatzichverhoudtmethetrealiserenvanbepaaldedoelen.MevrouwOuwehand(PvdD):IkhoordedeheerJagerzeggendatalswijmeerbiologischelandbouwwillen,ermeerruimtenodigisomdedoelenterealiseren.Kanhijdattoelichten?Ikbegrijpnietzogoedwathijdaarmeebedoelt.Devoorzitter:Ditzijndeeerstevrageninditoverleg.Ikvraageeniederominditoverlegkortevragentestellenenomkortteantwoorden.DeheerJager(CDA):IkzalhetdeheerCramernietaandoenomnaastdietweegebiedendieandere160gebiedentebehandelen,wantdanzijnwenogevenbezig.Deoverige160gebiedenzijnnaarmijnmeningvoldoendevervatinhetverhaalmetbetrekkingtotdietweegebieden.IkhebookeenaantalalgemeneopmerkingengemaaktoverhetWaddenzee-beleid.Ikhebdaarbijverwezennaardeverwervingvangrondenendekrimpvandebevolking.OokhebikerinmijnverhaalmetregelmaatopTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1515 gewezendatwijveelmeermoetenkijkennaardedynamiekindegebiedenzelfendedynamiekdieophetogenblikindenatuurmaarookinhetklimaatplaatsvindt.Diedynamiekwordtvaakvergeten,omdatwijuitgaanvaneenstatischebenaderingvanrichtlijnenenvanwetgeving.Diewetgevingisnietdynamisch.Ikprobeernujuistaantegevendatwijveelmeertoemoetennaardynamiekindeontwikkelingvandeeconomie,indeontwikkelingvandeagrarischesectorenookindenatuur.Erzijnnamelijkheelveelverbeteringenindelaatstetijdgeconstateerdendiewildeiknadrukkelijknaarvorenbrengenenonderschrijven.IkhebhetVondelparkgenoemdalseenvoorbeeldvaneengebieddataangewezenzoukunnenwordenalsNatura2000-gebied.Erkomensoortenvogelsvoordiewellichtnietophetplattelandvoorkomen.Doordehogeretemperatuurindestadkomendaarsoortenvogelsvoordiejedaarmisschiennietzouverwachten,zekernietvanwegedestedelijkeomgeving,maarzezittenerwel.Daarheeftkennelijkeenandereexternewerkingplaatsgevondendanwijooithaddenkunnenbedenkenmetelkaar.Dusvraagikmeaf:waaromdiedynamiekooknietindestad?DeheerPolderman(SP):WatdenktdeheerJagerdanvanalledieren-tuinen,waarookallerleisoortenvogelszitten?DeheerJager(CDA):Ikvinddierentuinennietvergelijkbaarmeteenparkwaardenatuurvrijzijngangkangaan.Ineenparkwordenbeestennietbinnenhekkengehouden.Metmijnopmerkingoverdebiologischelandbouwhebikbedoeldtezeggendatermeeroppervlaktenodigis.Ikvraagmijafhoewijdatwillenrealiseren,terwijlwijconstantbeslagleggenopdelandbouwgronden.Hoeverhoudtzichdattotelkaar?Tegelijkertijdconstateerikdatdebiologi-schelandbouwomdegesteldedoelentebereikenookheelgoedzoukunnenaansluitenbijdenatuurgebiedenindeomgeving.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Voorzitter.Ikbeginmettweepuntenvooraf.IkvindhetbijzonderjammerdatwijalscommissievoorLNVingesprekmetdeministerweerindezezaalzitten,eenzaalwaarbijdebuitenwachtnietmeekanluisteren.Devoorzitter:Ikhebnetvoordevergaderingaandegriffierdoorge-gevendatikvinddatbelangrijkeoverleggenmetdevastecommissievoorLNVineenbovenzaalgehoudenmoetenworden.Ikvindhetnietpassenddatwijhierzitten.Indebovenzaleniserinternetaansluiting,zodatdevergaderingvoordebuitenwachttevolgenis.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Dank,voorzitter.DitisjuisteenonderwerpdatinheelNederlandspeelt.Ikdenkdatveelmensenmeehaddenwillenluisteren,maardatkannuniet.Eentweedepuntisdatikhetergjammervind–hetisookdoordevorigesprekergezegd–datwijeenaantaluitvoerigebrievengisterenpaskregen.Daardoorhebikmijopeenaantalzakenmisschiennietgenoegkunnenvoorbereiden.Dankomikbijheteerstepuntdatopdeagendastaat:hetvaststellenvanhetWaddenzeegebied.Deministerheeftdaareenaantalvoorzettenvoorgegevenendaarbijdezienswijzenbetrokken.Bijdeaanwijzingsbesluitenheeftzijenkeledoelengeschrapteneenaantaltoegevoegd.VoordeVVD-fractieishetallerbelangrijkstedatdaarbijeenjuistewetenschappe-lijkeonderbouwingwordtgegeven.Juistdiewetenschappelijkeecologi-scheonderbouwingzalertoemoetenleidendatdebeheerplanneninstandblijven.DeeerstebezwarentegendezewijzigingenvallenbijonsalsKameropdematendatbaartmijgrotezorgen.Zoudeministernogeensnaderkunnenonderbouwenwaaromzijditheeftgedaan?PasgisterenontvingenwijdebriefoverdestandvanzakenNatura2000.Eriseenaantalbelangwekkendestukkenaantoegevoegd,ookheelTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1516 stevigedocumenten.Heteerstewatmijopvaltisdatdeministereenaantaldefinitievebesluitenalvoor1meiofuiterlijkeindmeizalnemen.Hetgaatdaarbijomeenaantalessentiëlegebiedenwaarnudebeheer-plannenvoorindemaakzijn:DeGrotePeel,deDeurnsePeelendeMaria-peel,deEngbertsdijksvenen,hetWierdenseVeldenhetWitteVeenennatuurgebiedArkemheen.DeVVD-fractievindthetnietacceptabeldatdeministerdezegebiedenvooreindmeidefinitiefgaataanwijzen.Wijhebbenmetelkaarafgesprokendatwijeersteengrootdeelvandebeheerplannenklaarmoetenhebbenendatdaarnadegebiedenwordenaangewezen.Wijwetenallemaaldatjuistbijdezegebiedeneenaantalgrotediscussiepuntenliggen,dieweleerstdienentewordenopgelostvoordatwijgebiedendefinitiefaanwijzen.Wijhebbenookmetelkaarafgesproken–endatheeftdeKamerbreedgesteund–datwijzakenbijstellenalsbijbeheerplannenblijktdateenaantaldoelstellingenniethaalbaaris.Hoekandeministernutochdefinitiefgebiedenwillenaanwijzen?MevrouwOuwehand(PvdD):OphetmomentdatdeRaadvanStatezegtdatNederlandzijnhuiswerknietgoedheeftgedaan,datdeEuropeserichtlijnennietgoedzijnuitgevoerd,staattochuwfractiealseersteteschreeuwendatditwelheelvervelendisvoordeondernemersdiedattreft.Nuhoorikuzeggendatwijmetelkaarhebbenafgesprokendatwijeerstdebeheerplannenmoetenvaststellen,maarikwijseropdaterEuro-peseafsprakenzijngemaakteninstandhoudingdoelenzijngestelddiewijgewoonmoetenrealiseren.HoestaatdeVVD-fractieindierechtszekerheidsdiscussiemetdeondernemers,zovraagikmijkeeropkeeraf.MevrouwSnijderkanweldoenalsofwijmetallerleiaanvullendeafsprakenomdeNatuurbeschermingswetheenkunnen,maardatpiktderechterniet.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Laatikhelderzijn,Europavraagthelemaalnietdatwijopditmomentallesaldefinitiefhebbenaange-wezen.Dattrajectkomtdusnog,voor1januari2010.Ikroephetmaareveninherinnering.DeuitspraakvandeRaadvanStatewaaroverwijvorigeweekinhetdebathebbengesproken,gaatovereenvoorgaandtrajectinrelatiemetmilieuvergunningenennietexplicietoverdezakenwaarwijhetvandaagoverhebben.DeRaadvanStateheeftingegrepenopeenuitgegevenvergunningin2005enin2007.Hetgaatdusnietoverdetoestandwaarinwijnuzitten.IkdenkdatwijalsKamermetelkaarheelhelderhebbenaangegevendatwijbeheerplannenmaken.Datisvastge-legdindewetendatisookeenaanvliegroutedieEuropadelandenbiedt.Dusikdenkdathelderisdatwijdaaropdienentewachten.MevrouwOuwehand(PvdD):IkhebdeuitspraakvandeRaadvanStatealsvoorbeeldaangehaald,maarikmagtochaannemendaterbijdeVVD-fractiejuristenindienstzijndieeeninschattingmakenvandeplei-dooiendiedeVVDhierindeKamerhoudtenwatdatjuridischgezienoplangetermijnvoordeondernemersgaatbetekenen.Ukunttochookvoor-uitkijken?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Hetbelangrijksteisdatwijstrakseenjuridischhoudbaarsysteemhebben,maarnumoetenwijdeafwegingenindebeheerplannenmaken.ZohebbenwijhetookindewetvastgelegdendaarhoudtdeVVD-fractiezichaan.Dankomikbijdebeheerplannen.Ookdaaroverschrijftdeministereenaantalbelangrijkezaken.Deministerzegtheelnadrukkelijkdatmaatre-gelenvastgestelddienenteworden,rekeninghoudendmetdebelangenvansocialeeneconomischeaard.Laatikdatnogmaalsbenadrukken.Vanessentieelbelangisjuistdieafweging.Watiknumerk,isdatbijallebeslissingenenbijhetmakenvandebeheerplannendieafwegingnietTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1517 voldoendewordtgemaakt.Danlopenwijhetgroterisicodatwijstrakstochmetderugtegendemuurstaanendatwijeenaantalzakennietgoedkunnenrealiseren.OokEuropawiltochdatallesbinnenbepaaldeproportiesmoetzijn?Deministerheeftzelfaangegevendatmaatregelenproportioneelmoetenzijn.Dusindiezindientereenheelbelangrijkeafwegingtewordengemaakt,ookalshetgaatomderelatietussenecologieensociaaleconomischebelangen.Deministerschrijftdaterna1septembermeerzekerheidzalzijnoverdehaalbaarheidenbetaalbaarheidvandegebiedsdoelstellingen,overdegevolgenophetgebiedsniveau.Hetlijktmijhelderdatdeministerweeropdeeerdergenoemdeafwegingdoelt.Ikhoopdatdeministernogmaalswilnagaanofbijhetmakenvandebeheerplannenjuistdieafweginggoedwordtgemaakt.Dankomikbijdejuridischehoudbaarheid.Deministergeeftaandatdaarvooreengoedeecologischeonderbouwingvanhetallergrootstebelangis.Zijheefthetzelfsovereenwetenschappelijkeecologischeonderbouwing.Wordtdatwerkelijkheid?Ikhebdaarzo-evenbijhetWaddenzeeonderwerpookalopgewezen.Datblijktdusookvanessen-tieelbelangtezijn.Kandeministerdatgaranderen?Dandestikstofaanpak.Ikgaermaarevenvanuitdatditoverdeammo-niakgaat.DehoofdconclusieuitdenotitieisdathetmoetgaanomeenstikstofaanpakalsvoorgestaanindePeel,waarbijderealisatievannatuur-doelenenontwikkelingenmetstikstofemissiehandinhandkunnengaan.Ikmaakmijgrotezorgenoverdeconclusiediedeministerwelheelsneltrekt.Alsiknuhoordatbijhetmakenvandebeheerplannenvoorallegebiedendeammoniakplannennogmaarevenachterwegewordengelaten,baartmijdatgrotezorgen.Wijhebbennogmaareenaantalmaanden.Voorwijeropverdachtzijn,dienthetzomerreceszichaan,metalleproblematiekvandienendanishetheelsnel1september.DeministerheeftvorigeweekinhetKamerdebataangegevendatzijoverdekritischedepositiewaardenogeensmetEuropaaantafelzouwillen.Ikprijshaardaarvoor.Ikhoopookdatzijdiestapgaatzetten,wantookineenvorigdebathebikalgezegddatNederlandhetenigelandinEuropaisdatdekritischedepositiewaardehanteert.HetisvoormijnfractiedevraagofEuropaechtwildatwijopallegebiedendatheleammoniakverhaalloslaten,omdatditindeNEC-richtlijnalisopgenomen.Ishetmogelijkdatwijglobaal,kijkendnaardeachtergronddepositie,aansluitingzoekenbijdeNEC-richtlijnendatwijonsnietspecifiektoespitsenopdekritischedepositiewaarde?Ikhebdaareerderopmerkingenovergemaakt.IkvraagdeministeromdaarindebredecontextvandeNEC-richtlijnnaartekijken.DeheerJager(CDA):IkhebeenvraagaanmevrouwSnijderenmisschienookindirectaandeminister.IsmevrouwSnijdermetmijvanmeningdaterbinnenEuropaverwarringbestaatoverdetoepassingvandepositie-ofemissiewaarden?Datmaaktnamelijknogalwatverschil.Inanderelandenwordtsomsgerekendinemissiewaardenennietindepositiewaarden.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Hetmagduidelijkzijndatikdiezorgookdeel.Ikvinddatwijjuistgeziendebredeproblematiekvandeammoniakuitstoot,waarbijdeNEC-richtlijneenessentiëlerolspeelt,metEuropaomdetafelzoudenmoeten.Erisgeenenkellanddatdedepositie-waardediewijhanteren,zoalsookdekritischedepositiewaarde,hanteert.MenzitopheelanderenormendanNederland.DeheerPolderman(SP):DieuitzonderingspositievanNederlandindediscussieoverdedepositiewaardeheeftmevrouwSnijderalvakeringe-bracht.IszijhetmetmijeensdatNederlandindiezinookeenuitzonde-ringspositieheeft,omdatwijeengrootprobleemhebbenmetammoniak?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1518 JekuntwelkijkenhoeEuropahetdoet,maarjemoetnatuurlijkspecifiekkijkennaardeproblemeninhetbetreffendeland.KanmevrouwSnijderdieredeneringookvolgen?Devoorzitter:VoordatmevrouwSnijderantwoordgeeft,wijsikeropdatditpuntmorgenineenalgemeenoverlegoverhetvierdeactieplanaandeordekomt.Morgenkrijgtmenuitgebreiddegelegenheidomditpuntaandeordetestellen.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Latenwijwelzijn,hetheleammoniakverhaalheeftvooreengrootdeeltemakenmethetNEC-plafond.NederlandvoldoetaanhetNEC-plafond.WijwetenookdatnietalleachtergronddepositiesuitNederlandkomen,eengrootdeelkomtuithetbuitenland.Ikvinddatwijbredermoetenkijkennaardeammoniak-problematiek.Nederlandsteltheelhogeeisenwatdekritischedepositie-waardebetreft,watfunestisvoordebedrijvendiedichtbijdegebiedenzijngevestigd.Datdoetgeenenkelland.OokdeEuropeserichtlijnvraagtnietexplicietomammoniakregelgeving.Dusindiezinverzoekikdeministeromdatineenietsbrederperspectiefdanalleendatvandekriti-schedepositiewaardeinEuropatebespreken.DeheerPolderman(SP):Datisgeenantwoordopdevraag.MevrouwSnijderkijktalleennaardeeffectenvanammoniak.Datisinderdaadeengrootprobleem,maarjemoetookkijkennaardeoorzaak.DaarspeeltNederlandookeenbijzondererolin.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Uzegtweldatjemoetkijkennaardeoorzaak,maaruweetookdatdemargeswaarmeewijmetdeammoniak-uitstootrekeninghoudenzeerdiscutabelzijn.Ikhebudatinhetvorigedebatvoorgerekend.Eriseenafwijkingspercentagevansomswel100%.Wijlatenonsnietzomaarrücksichtslosleidendoorallebedrijvenopslottezettenomdatwijhetbraafstejongetjevandeklaswillenzijnwatbetreftdekritischedepositiewaarde.Vorigeweekishetbestaandgebruikuitvoerigterdiscussiegeweest.Ikleesinhetverslagdatdeministerzegt«alsechterinhetbeheerplanblijktdatbestaandgebruiknietpastbijnatuurdoelstellingdanherleeftdevergunningplicht».Ikschrikeenbeetjevandieuitspraak.DeHabitat-richtlijnvraagtnietomhetbestaandegebruiktetoetsen.Ikvinddatwijdatjuistaldoornadrukkelijkmoetenuitspreken,wantdatzaleenbehoor-lijkezorgminderzijnvoorallebedrijvendiehetbetreft.Alsjedezezinvoorleest,kunjeopheelanderegedachtenkomen,namelijkdatwijdatnietmetelkaarvanmeningzijn.Daaromhebikhetnogmaareensherhaald.Deministergeeftinhaarbriefvangisterenmetbetrekkingtotdejuridi-schehoudbaarheidaandatartikel2,derdelidvandeHabitatrichtlijneenheelbelangrijkeonderbouwingisopeconomisch,sociaalencultureelgebied.IkroepinherinneringdatikervanuitgadatookdezeaspecteninonzeNb-wetzijnverwoordomdatereenamendementisaangenomen.DusikgaervanuitdathetnietalleeneenverwijzingisnaardeHabitat-richtlijn,maarooknaaronzeeigenwetgeving,waarburgersterechteenberoepopkunnendoen.WathetkrimpendlandbouwareaalbetreftisbekenddatdeVVD-fractiezeerkritischisoverhetonttrekkenvanlandbouwgronden.Wathetwaddengebiedbetreftendezoet-zoutovergangenroepikinherin-neringdemotie-Atsma/Snijder-HazelhoffdiebijdediscussierondomdePKBisaangenomenendatdeVVD-fractiezeerkritischzalblijvenoverdezoet-zoutovergangen.Hetisallemaalmooi,deRaadvoordeWaddenheeftweerprachtigeplannen,maardeVVD-fractievoeltvoorhetmeren-deelvandieplannenhelemaalniets.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1519 Datbrengtmijtoteenslotopmerking.Wijmoetenonsmetelkaarreali-seren,ooknadeuitspraakvanvorigeweek,datwijonshetrealismevandeVogelenHabitatrichtlijnvoorogenmoetenhouden.Dathoudtvooronsgevoelindathetambitieniveauwelmoetpassenopderichtlijn.HetheleplattelandinNederlandzitzolangzamerhandopslot.Dankaniknietzeggendatonsambitieniveaupastopderichtlijn,wantzovergaatdeEuropeserichtlijnabsoluutniet.MevrouwJacobi(PvdA):Ikkanmijnietmeerinhouden,metnamenadelaatsteopmerkingvanmevrouwSnijder.Zijprobeertdenierenteproevenrondomhetspanningsveldtusseneconomischeactiviteitenennatuur-doelen.Daarheeftzijallerechttoe,maareriseenAlterrarapportverschenenwaarinstaatdat95%vandeactiviteitengewoondoorkangaaninhetkadervandeNatuurbeschermingswetvergunning.DusikvinddatmevrouwSnijdervoordie5%welheelhoogvandetorenblaast.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Zo’nvaststellingisnatuurlijkprachtigenikzouwillendathetzowas,maargeblekenisdathetnietzois.Alsjeindegebiedenrondloopt,zittenallebedrijvengewoonopslot.Erwordengeenvergunningenverleend–ukentdeuitspraakvanvorigeweek–endatbaartmijgewoonzorgen.Duswijmoetenervoorzorgendatwijhetbeeldvandewerkelijkheiddatnubijdebeheerplannenoptafelkomt,ombuigen,zodatallesvoorhetallergrootstedeelgewoondoorkangaan.MevrouwJacobi(PvdA):Ikwilopmerkendatervaakgebrekaanduide-lijkheidis,maardatheeftnietstemakenmetderedenendieuaangeeft.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Daarkaniknietzoveelaandoen.DeheerCramer(ChristenUnie):Erbrandtmijaleveneenvraagopdelippen.IsmevrouwSnijderhetmetmijeensdathetprobleemnietzozeerisdatvanwegedeNatura2000-wetgevingdeboelopslotzit,maardaterbijprovinciesengemeentenmisschienwelonvoldoendekennisisomuiteindelijkovertegaantotdievergunningverlening?Zitdaarnieteenveelgroterknelpunt?MevrouwSnijderzalookweleensbijdebedrijvenkomenendantehorenkrijgendatzijsomsgeadviseerdwordenommaargeenvergunningaantevragenomdatdienietkanwordenverleend.DatistocheenveelgroterprobleemdandewerkelijkheidvandeNb-wetgeving?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ikdenkdatudatterechtopmerkt.Datiszekereenvandepunten.Datzieikook.Ikzieookdatinheelveelgebiedeneenzonevan3kmwordtaangehoudenomdatzogenaamddaarbinnennietszoumogen.Wijwetenallemaaldatwijdiediscussiealachteronshebbengelaten,wanteigenlijkmoetjegewoontoetsen.Ikhoopookvanganserhartedatermeerkan.Alleenuitdegeluidendieikhoorbijhetmakenvandebeheerplannenmaakikopdatwijwelheelstrakineenaantalzakenzitten.Datismijnzorgendaaromhebikmijnlaatsteopmerkinggemaakt.Indiecontextmoetmijnopmerkinggeplaatstworden.Ikvinddatwijwelmoetenkijkennaarhetambitieniveau.Ookuwfractieheeftaltijdgezegddatdedoelstellingenhaalbaarenbetaalbaarmoetenzijnindejuisteafwegingen.IkhoopdaterdannogheelveelgerealiseerdkanwordenophetNederlandseplatteland.MevrouwJacobi(PvdA):Voorzitter.Ikbeginmijnbetoogmetteconsta-terendatikblijbendatwijondertussentienvande162gebiedendefini-tiefhebbenaangewezen,waaronderdedeltaenhetwaddengebied.Ermoetenernogveelvolgen,maarikdenkdathetgoedisomdeministerdaariniedergevalmeetecomplimenteren.IkspreekmijnwaarderinguitTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15110 voorhetzettenvandezestap.Hetisgeengemakkelijkdossier.Hetgaatomduizendenzienswijzen.Ikvindhetbewonderenswaardighoewijdaarintweejaar,metheelveelcommunicatieenzoekendnaardegoedeuitvoeringvandeecologischedoelen,tochuiteindelijkuitkomenopnatuurbescherming.Wijmoetenblijzijndatonzewaddenenonzedeltanudefinitiefbescherminggenieten.Miljoenenmensengenietenvandezenatuur.Elkjaarkomener3,5miljoentoeristennaarhetwaddengebied.Datismogelijkmetinstandhoudingvandegesteldenatuurdoelen.Ikwildeministeropnieuwwijzenopdespanningsveldendieerzekernogzijnalshetgaatomdevisserijmaarookomderecreatie:dewadvaarders,dejachthavens.Hetisgoedalswordtdoorgegaanmetdeconvenant-uitvoering,waarbijnatuurorganisatiesengebruikersorganisatiesgeza-menlijkertoekunnenkomendatactiviteitenzoveelmogelijkplaatsvindenopplekkenwaargeennatuurschadewordtaangericht.Ikgastraksnoginopdeconvenantwerking.AlshetgaatomdeWaddentranchedienuisaangewezen,krijgikgraagopeenpaarzakenwatextratoelichting.Inhetgebiedzijndevogel-doelstellingenaangepastofzelfsverhoogd,maarlandelijkzijneenpaarnatuurdoelenweernaarbenedenbijgesteld.Erstaatbijdatditisgebeurdopbasisvannieuweinzichten.Wathoudendienieuweinzichtenin?Dandebeheerplannenvoorallegebiedenwaarwijopdevastewalmeeaandeslagzijnenwaarwijtotseptembernognaartoemoetenwerken.Ikhoordezo-evenbijdeaanbiedingvandepetitiedathetgoedgaatindegebiedenmetdebeheerplannen.Datvindikheelergmooiomtehoren,wantuiteindelijkgaathetomhetdraagvlak.Wijhebbennietsaannatuur-wetgevingennatuurbeschermingalsmensendaargeenpassieenemotiebijhebben.Ikdenkdatdemaniervansamenwerkenaandebeheer-plannenheelgoedisomdichtbijelkaartekomen.ErisechtereengrootaantalknelpuntenwaarbijhetRijkdeprovinciesnietindesteekkanlaten.Hoegaatdeministerommetdedoelendieindebeheerplannenwordenvastgesteldwaarbijmogelijkonvoldoenderekeningisgehoudenmetdelandelijkedoelen?Hoegaatdeministerommetdegebiedenwaarvooruiteindelijkdebeheerplannenhetmogelijkniethalen,terwijlwijhebbengezegddaterinseptemberduidelijkheidmoetkomen?Ishetdanmogelijkdatereenbriefkomtomdeprocedure«aftetikken»,wantuiteindelijkiseenbeheerplannietechtverplichtvoordeaanwijzing?Graagwilikdatdeministerstilstaatbijhoewijdatgaanaanpakken.DeheerJager(CDA):IsmevrouwJacobihetmetmijeensdathetgoedzouzijndatinelkgevaldedoelstellingenendebegrenzingop1septem-berduidelijkzijn,maardathetverdernognadermoetwordenuitgewerkt?Danhebjenogietsmeertijd.Welishetgoedomookdaarinzosnelmogelijkduidelijkheidtekrijgen,omdatandersdieonduidelijkheidweerblijftbestaan.MevrouwJacobi(PvdA):Udoeteensuggestie.Ikhoorgraagdeministerhierover,maarikvinddatwijseptemberwelalsdeadlinemoetenhouden,andersblijfteronduidelijkheidvoordegebieden.Ikhebeenvraagaandeministeroverhetvaststellenvandebeheer-plannen.Kanditdezelfdevormhebbenalseenstructuurvisie?Isbezwaarenberoepmogelijk?Ikhoornogaleensuitdecommissiesdiemetdebeheerplannenbezigzijndatzijheelonzekerzijnoverdestatusdiehetzalkrijgen.Dandecomponenthandhaving.OokinderapportenvandeRekenkamerkomtditsteedsnaarvoren.Erisnueenpiepsysteem.Erwordtalleenmaargehandhaafdwanneerergensaandebelisgetrokken.IkhoorditookuitDePeel.Ikdenkdathetgoedisomnaderstiltestaanbijdevorm-gevingvandehandhaving.Dehandhavingmoetstructuurkrijgen.DeEersteKamerheefteenmotieingediendombeheerplannenteonder-steunen.IkwilgraagweteninhoeverreLNVdegebiedenbijdebeheer-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15111 plannenondersteunt.DaarnaastheeftdeEersteKamergezegdveelkleineNatura2000-gebiedjestotéénbeheerplantelatenkomen.Zijneralgebiedenwaarbijduidelijkisdatdaaruitvoeringaanwordtgegeven?Dandekwestieduidelijkheid.Wiemoetnuwelenwiemoetnunieteenvergunningaanvrageninrelatietothetbestaandgebruik?Alsersprakeisvansignificanteeffectenopnatuurdoelenmoetjeweleenvergunningaanvragen.MijncollegaCramerenikhebbenaleerderbijdebesprekingvandeNatuurbeschermingswetgezegddathieroverduidelijkevoorlich-tinggegevenmoetwordenaandegenendiewelvergunningplichtigzijn,ookmethetaannemenvandeNatuurbeschermingswetinhetkadervanbestaandgebruik.Deministervonddateerderveeltebureaucratisch.Wijhebbendiemotietoenaangehouden,maarikdenkdathetverstandigisomdieduidelijkheidnuweltegeven,omdatmensenopdezemanierdenkendatzijrechtszekerheidhebbenterwijldatuiteindelijkniethetgevalblijkttezijn.Ikdenkdatwijdaarsturingaanmoetengeven.Ikwilnogietszeggenoverdestikstofemissie.Ikvinddatwijduidelijkheidmoetengevenaandegebiedenmeteendeelplanstikstofemissie,zelfsmisschienvooruitlopendophetbeheerplan.Datkanertoeleidendatbedrijvennietmeeropslotzittenenhetkanduidelijkheidgevenoverdebedrijfsvoeringinrelatietotdenatuurdoelenindetoekomst.Deministerheefttoegezegddaarovernatedenken.Erisnognietzoveeltijdverstrekentussenafgelopendonderdagennu,maartochhoorikgraaghoehetdenkenhierovervordert.Devoorzitter:IkwijseropdatdePaasdagenertussenzaten.MinisterVerburg:Zelfsdanstaathetdenkennietstil.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):VindtmevrouwJacobiookdathetstikstofc.q.ammoniakverhaalinbrederperspectiefgeplaatstmoetwordenendathetnietsecmoetgaanomdekritischedepositiewaarde?Ikwijseropdatookdecommissie-Trojanalaangafdatwijdaarveelgenuan-ceerdernaarzoudenmoetenkijken.MevrouwOuwehand(PvdD):MevrouwJacobimerkteopdathetverve-lendisalswijdenkendaterrechtszekerheidisvoordebetreffendeonder-nemers,maardatdituiteindelijkniethetgevalblijkttezijn.Jekuntnatuurlijkeenkeereenfoutmaken,maaralshetgaatomdenatuurbe-scherminglijkthetwelalsofwijeenabonnementhebbenopuitsprakenvandeRaadvanStatedieonsalswetgeverlelijkopdevingerstikt.Zoudenwijdaarnietwatstevigerinmoetenzijn.Hetoverkomtonsname-lijkniet.Wijzijnermetzijnallenbijgeweestenhetlijkteropdatwijonstochflinkachterdeorenzoudenmoetenkrabben.MevrouwJacobi(PvdA):Wijhebbendaarookafgelopendonderdagovergesproken.ToenkwamaandeordehetnietverlenenvaneenNatuurbeschermingswetvergunningomdatmendachtdatmenaaneenmilieuvergunninggenoeghad.HetKuundersarrestwasalin1992.Infeitewasditeenherhalingvanzetten.Waarhetechtomgaat,zitvaaknietindewetgevingmaarmeerindeinhoudelijkelijnendiejesteltmethetoogopdenatuurdoelendiejewilthalen.Metnamedatdeelisnogergonder-ontwikkeld.Ikhebdeministergevraagdwatzijdoetalsdeecologischedoelennietvoldoendefundamentgevenaandebeheerplannenenerwordtwelbezwaarenberoepaangetekend.Demensenmoetenervanopaankunnendatereentoetsingskaderachterzitdatduidelijkis.Alsdatonderuitgeschoffeldwordt,vallenwijmetzijnallenweerterug.Dusikdenkdathethelefundamentvaninhoudelijkeduidelijkheid,rechtszeker-heidinrelatietotdenatuurdoeleneninrelatietotdeeconomischeactivi-teitendiedaarnogmogelijkzijn,nogniethelemaalisuitgekristalliseerd.Maarwijkomenerbestwel.IkwijsopdeeerstetweetranchesvoordeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15112 waddenendedelta.Datzijngoedevoorbeeldenvoordewijzewaaropwijhiermeeverdermoeten.Graagkrijgikeenreactievandeminister.MevrouwSnijdervraagtofhetstikstof-enammoniakverhaalnietineenbrederperspectiefmoetwordengeplaatst.Devraagdaarbijiswatvoornatuurdoelenerineengebiedvantoepassingzijnenwaterdannogaanactiviteitenmogelijkis.Datbepaaltwatjekanvergunnenenwatniet.Datisdewegdiewordtbewandeld.Daarhoortookverkeerbij.Iederesectorheeftdaarzijnopdrachtintevervullen.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Voorzitter.UitdeevaluatievanhetnatuurbeleidblijktdatNederlandachterlooptmethetrealiserenvandoel-stellingen.DeinhetnajaaruitgebrachteNatuurbalansheeftdefractievanGroenLinksdanookverbaasd.Wijhebbendaarzorgenover.Dehamvraaginmijninbrengiswatdeministereraangaatdoenomtezorgendatwijweeropkoersraken.Wijzijndaarongerustover.DedoelstellingenopditgebiedzijnwatdefractievanGroenLinksbetreftheilig.Kandeministerbevestigendatdedoelstellingenvoorhetaanwijzen,inrichtenenbeschermennogonverkortvankrachtzijn?IkhebeenaantalvragenoverhetgebeurenrondomdeomkeringendaarnasluitikafmeteenaantalopmerkingenoverdeWaddenzee.Belangrijkezaakvoorhetfeitdatwijachterlopenisdezogenaamdeomke-ring,aleerdergenoemdhieraantafel.Hiermeeheeftdeministerdeprovinciesdemogelijkheidgegevenomeerstbeheerplannenoptestellenalvorensdedoelenenbegrenzingdefinitiefwordenvastgesteld.WatdefractievanGroenLinksbetreftisdatprincipeopzichzelfprima.HetmagechternietbetekenendathetindienenvanbeheerplannenvoorNatura2000-gebiedenvertraginggaatveroorzaken.UitgegevensvanhetNatura2000-regiebureaublijktdat24%vandebeheerplannenachterlooptophunplanning.Datvindenwijveelteveel.Watgaatdeministerdoenomditvlottetrekken?Kandeministertoezeggendatzij,metofzonderbeheer-plannen,op1septembervanditjaarduidelijkheidgeeftoverdedoelenenoverdebegrenzingvoorgebiedenindeomkering?Kandeministerduide-lijkheidgevenoverhetvervolgvandeaanwijzingsprocedurealsdeprovinciesop1september2009geenconceptbeheerplannenhebbeningediend?Bovenalishetvooronzefractiebelangrijkdatdeecologiehetfundamentvandebeheerplannenblijft.Datwilzeggendatdeecologischedoelstellingenookvoldoendeuitgewerktmoetenwordenindebeheer-plannen,zodatdezeookgoedjuridischhoudbaarblijven.WijzijnblijmetdeaanwijzingvandeWaddentranche.Watonsbetreftmaaktdeministerdaarmeeeengoedestartvoorhetbeschermenvaneenvanonzemeestwaardevollenatuurgebieden.Wijzijnblijdatdegebieds-doelenvooreenaantalvogelsoorteninhetgebiedzijnverhoogd.Debegrenzingvanhetgebiedlijktechterheelminimaal.Kandeministerhieropreageren?OokuitdetoelichtingophetWaddenbesluitlijktteblijkendateenaantallandelijkenatuurdoelennaarbenedenmoetenwordenbijgesteld.DaarisaleerderdoormevrouwJacobiopgewezen.IkwashetafgelopenweekendopTexelentotmijngrotegenoegenzagikdaardevelduilopnieuw.Ikkonindestukkenderedeneringnietachter-halenwaaromdedoelenookdaarvoornaarbenedenzijnbijgesteld,watikheelspijtigvind,wanthetiseenprachtigdiertje.Ookvoorhetdiertjedatikvoormijheb,datlijktopdebergeend,isdedoelstellingbijgesteld.Ikbedoelnatuurlijknietdathetgaatomditdiertje,maaromdeechtebergeenden.WatzijndeconsequentiesvoordeandereNatura2000-gebieden,zoalsdedelta?Vooronsishetverlagenvangebiedsdoelendanookgeengoedezaak.DeheerJager(CDA):DeheerHeemelaarmerktopdatwijachterlopenenverwijstvervolgensnaarproblemendiezichvoordoenmetdebeheer-plannen.IkneemaandathijnietvindtdatwijachterlopenbinnenEuropa.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15113 InalleanderelidstateninEuropazijnookdenodigeproblemen.MetuitzonderingvanNederlandisersprakevan111ingebrekestellingen.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):MagikdeconclusietrekkendatdeGroenLinks-fractievindtdatwijdeVogel-enHabitatrichtlijnscherperenstrakkermoetenhanterendanEuropavanonsvraagt?DeheerHeemelaardoetnamelijkeenaantaluitsprakenwaarbijhijalleennaardeecologiekijkt.IndeHabitatrichtlijnwordteenaantalafwegingenmeegegeven.Bovendiengeefthijaandatwijverachterlopenendatwijveelsnellermoeten,terwijldeVogel-enHabitatrichtlijnaangeeftdaterindetijd-spanneeenaantaldoelstellingenmoetwordengehaald,dusdatjeookmoetuitgaanvandetermijnen.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Ikhebduidelijkgemaaktdatwijachter-lopenmetdedoelstellingendiedoordeministerzijnvastgesteld.ErmaggeentwijfeloverbestaandatdeGroenLinks-fractiealtijdmeeropecologieinzetdandefractievandeVVD,diemeeropeconomieinzet.DeGroenLinks-fractieisveelmeergerichtophetversterkenvannatuur-waarden.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):OpbasisvandeHabitatrichtlijndientereenafwegingtewordengemaakttussenecologieeneconomie.MijnvraagisofdeGroenLinks-fractiedaarhelemaalnietsvoorvoelt.DeheerHeemelaar(GroenLinks):Devraagiszogeformuleerddathijlastigtebeantwoordenis.Wijvoelenzowelvoorhetversterkenvannatuurwaardenalsvoorhetuitvoerenvandierichtlijnen,maarnatuurlijkkiezenwijersteedsvooromnatuurwaardenzoveelmogelijkteversterken.DeheerCramer(ChristenUnie):Voorzitter.AlhetmooisdatwijwillenbeschermenmetNatura2000sneeuwtsteedsmeeronderdebrijvanvragenenonduidelijkheden.Deaandachtisnietmeergevestigdopbehoudvandebiodiversiteit,vanbijzonderedieren,plantenenvegetatie,maardeaandachtlijktnuwelgerichttewordenopbehoudvandeboer.StraksisernaastdeWerkgroepBehouddePeeleenWerkgroepBehouddeBoernodig.Datwastochnietdebedoeling.Veelondernemersverkereningroteonzekerheidoverdetoekomstvanhunbedrijf.ZekernadeuitspraakvandeRaadvanStatevoelenvelenzichvogelvrij.Kanikuitbreiden?Kanikverhuizen?Of,sterkernog:kanikstrakswelmijnbedrijfaanpassenaanvereistenvoordierenwelzijnofuitstoot,nudebeoordelingzichgaatrichtenopdeaanwezigheidvanhetbedrijfinplaatsvanopdeuitbreiding?Dezeonzekerheidhoeftnietzolangmeertedurenoferisdomwegsprakevaneenkoudesanering.Wijlatendeondernemerlekkeraanmodderen.Hijwordtnietuitgekocht,krijgtookgeenvergunningvooruitbreiding,wantdeprovincieweethetnietzogoedenerisgeenenkelepartijwaarhijzijnschadekanclaimen.HetisdeministervastwelbekendhoezeerdeChristenUnieeenhekelheeftaankoudesaneringen.Ondernemersmoetenduidelijkheidhebben,ofdatnuoveruitbreiding,aanpassingofverplaatsingis.Vaakwordtverwezennaardebeheerplannenenalsdieeenmaalafzijn,kanerduidelijkheidkomen.Ikmoethetnogzien,zowelquasnelheidalsquaafdoendeecologischeonderbouwing.Ikdaagdeministerdaaromuitomeensteverkennenwatdemogelijkhedenzijnomprovinciestedwingen–ofzeerdringendteverzoeken–omtotactieovertegaan.Datkandanvergunningverleningzijn.Ikhoortevaakvanboerendatprovinciesofgemeentenondernemersaanradenommaarniethetvergunningstrajectintegaanomdatzijtochgeenvergunningkrijgen.Maardatweetjepasalsjedevergunninghebtaangevraagd.DatkanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15114 natuurlijkniet.WatdeChristenUnie-fractiebetreftdientdeministerzichdaaroveruittesprekenrichtingdeprovincieenookrichtinggemeenten.Erisookactienodigalshetgaatoverhetverplaatsenvanbedrijven.Erzijngenoegboerendiewetendatzijopeenonmogelijkeplekzijngeves-tigd.Zijzoudenookwelwillenverhuizennaareenplekmetmeermoge-lijkheden,maardanwordenzijdaarookvaakweergeconfronteerdmetnieuweproblemenofmetandereoordelenwaardoorhetnietkan.Erzijnvoorbeeldenvanbedrijvendiealtijdenwachtenopactievandeprovincieenzijkunnendanooknietveelandersmeerdanwachtenopuitkoop.Zelfverkopenofminnelijkeverwerving,zoalsdeministernogeensaanstiptindejuridischeverhandelingoverbeheerplannen,isgeenoptie,wantdatlevertonvoldoendeopvanwegedeliggingofvanwegehettoekomstigdoel.Ookhierisactievandeministerrichtingprovinciesgewenst.WatonsbetreftwordenbedrijvenindeNatura2000-gebiedenuitgekochtoponteigeningsbasisenwordtditvoortvarendopgepakt.Erisimmersgeldvoor.Hetzoudaarnaastgoedzijnomeenloketaantewijzenwaarbedrijvendiegraagverplaatstwordenzichkunnenmelden,zodatwijinzichtelijkkrijgenhoegrootdeproblemenzijnenwelkeprovinciesmetnameaangespoorddienenteworden.Graagdereactievandeminister.Ikkomopdebeheerplannenenhetbestaandgebruik.IndediscussieoverdeNb-wetisveelaandachtbesteedaanhetgoedregelenvanbestaandgebruiktotaanhetgereedkomenvandebeheerplannen.Hetbestaandgebruikstaatnutochechtoplosseschroeven,voorofnadebeheer-plannen.Deministerisnogergpositief,alsofernietsaandehandis.Gewoonvoldoendeecologischonderbouwen,dankomthetallemaalwelgoed.Ookdenotitiediezijonsgistermiddagdeedtoekomen,straaltdituit.IkkanechternietandersconcluderendandatdeuitspraakvandeRaadvanStatehiereenstreepdoortrekt.Inderdaad,delijnisnogsteedsecologischonderbouwenenzovoortvarendmogelijkdebeheerplannenafmaken,endieonderschrijvenwij.Degrotevraagisechterofhetecolo-gischonderbouwennogwelzogemakkelijkkan.Watishetuitgangspunt,watishetreferentiepunt,watisdeuitgangssituatie?Dielijktnietlangerhethierennutezijn.SindsdeuitspraakvandeRaadvanStatemoetenwijblijkbaarverderterugeniszelfshetbestaanvanbedrijvendienietaanuitbreidenofveranderendenken,dubieus.DevereistestevigeecologischeonderbouwingdiedetestvandeRaadvanStatekandoorstaan,wordtduseenheleklus.Temeeromdatprovin-cieswillenwerkenopbasisvaneenfaseringsconceptvoorreductieenomdatdehandreikingvanTrojannietzoveelhandvattenbiedtalswasgehoopt.Ookdeministergaatinhaarnotitieoverbeheerplannenuitvandemogelijkheidvanfasering.HoesteltzijzichditvoorinhetlichtvandeuitsprakenvandeRaadvanState?Hetbestaanvanbedrijvenineensituatiewaardekritischedepositiewaardewordtoverschreden,kanimmersalnietmeer.Laatstaandatervergunningwordtverleendmetalsuitgangspuntdathetindetoekomstbeterwordt.Ikkrijghiergraageentoelichtingop.Heeftzijoverigenszichtopdevoortgangvandebeheer-plannen,geletopdiezonoodzakelijkeecologischeonderbouwing?Mijnfractieisvanmeningdatdeministerwaarnodigactieveondersteuningmoetbiedenomdeecologischeonderbouwingrondtekrijgen.Datisalvakerbesprokendoordezecommissie.Ikwaardeerhetdatdeministerdemogelijkhedenvandebestaandewetgaatverkennen.Ikdringeropaandatzijdanooknaardemogelijkhedenkijktomdebestaandenatuursituatiealsuitgangspunttenemen.Jekuntdanvanafhedengaanwerkenaanreductie.DitzoudezekerheidbiedendienuisweggevallendoordeuitspraakvandeRaadvanState.Wordterwelvoldoendegefocustophetbehalenvandenatuurdoeleninplaatsvaneenengefocusopdekritischedepositiewaarde?Erismeerwaarwijreke-ningmeemoetenhouden.Ditkomtteruginderedeneringindehandrei-kingvanTrojan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15115 Hoewordendehersteldoelenafgebakend,watishetreferentiepuntenwatisheteinddoel?Actieveinzetvraagtwatmijnfractiebetreftookomeenactieveinzetvooreengeneriekbeleidvoorhetterugdringenvandeachtergronddepositie.Ditisnietlangereenregionaalprobleem,maareenlandelijkprobleem.WelkeinspanningenlevertdeministersamenmetdeministervanVROMomdegeneriekedepositieterugtedringen?Danmaakiknogtweekorteopmerkingen.InhetdebatindeEersteKamerisnaaraanleidingvandemotie-Cramer/Jacobieenpilotvooreenmeldingsplichttoegezegd.Zekernuereennieuweintegralenatuurwetkomt,isereenmooiekansomdemeldingsplichteenpoosjeuitteproberen.Werkthetdanniet,dankandaarindenieuwewetalsnogvanafwordengezien.Waarenwanneerstartdepilotmeldingsplicht?DeaanwijzingWaddenzeekanopdeinstemmingvanmijnfractierekenen.Hetisbelangrijkdatditmooiegebiedeengoedbeschermingskaderkrijgt.Ikhoorechtergraaginhoeverreinhetaanwijzingsbesluitallebestaandeactiviteitenzijnbenoemd.DitomtevoorkomendatwijstraksklemkomentezittenmetallebelangeninhetgebiedvandeWaddenzee,zoalsrecreatie,zeevaart,visserij,gaswinning,veerdienst,hetwadlopenenoja,ooknogrustenruimtevoordenatuur.DeheerJager(CDA):IkbenhetmetdeheerCramereensdaterduidelijk-heidmoetwordenverschaft.HijheeftgesprokenoverdemogelijkheidomboerenineenNatura2000-gebieduittekopen.Daarmeegeefthijinfeiteaandatboerenennatuurnietsamengaan.Bedoeldehijditmetzijnopmerking?DeheerPolderman(SP):IksluitmijaanbijdievraagvandeheerJageroverhetuitkopen.AlsjezegtdatbedrijvendienietinNatura2000-gebiedenkunnenwerken,moetenwordenuitgekocht,isdeconclusiedatnatuurenboerennietsamenkunnengaan.IsdatdeconclusievandeheerCramer?Eerderheefthijgezegddatalsprovinciesdevergunningennietafgeven,deministerdatdanmaarmoetdoen.Hetprobleemisechterdatprovin-cieshetbevoegdgezagzijn.Wilhijditterugdraaien?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):IkbenblijmetdeopmerkingvandeheerCrameroverdekritischedepositiewaardeenderelatiemetTrojan.Hijzegtdatwijdieopzijnmeritesmoetenbeoordelenomdathetomdedoelengaat.Daarmeesluithijaanbijdeopmerkingdieikeerderhebgemaaktendemotiedieikeerderhebingediend.Hijgaatzelfsnogeenstapjeverder.HijwilookdebedrijvenbuitendeNatura2000-gebiedeninventariserenomvasttestellenwelkeondernemerswillenvertrekken.IshetzijnbedoelingdatallebedrijvenronddeNatura2000-gebiedenwordengestopt?Watmoeterdanmetdiegebiedengebeuren?DeheerCramer(ChristenUnie):Alsikdezeopmerkingensamenneem,zijnertweebelangrijkevragengesteld.Deeerstevraagheeftbetrekkingophetovernemenvandevergunningplichtendetweedeopmijnopmer-kingoverdesituatieronddenatuurgebieden.Hetisnietdebedoelingdatdeministerdevergunningverleningover-neemt.Zijzouechterveelmeerdrukmoetenuitoefenenopdatdeprovin-cieshetwerkdoenwaarvoorzijzijnaangewezen,namelijkhetverlenenvandevergunningen.Wijhebbenhieralvakerovergesprokenmetdeministerenzijheeftditooktoegezegd.Volgensmijwordterookaangewerkt.Ikverwijsbijvoorbeeldnaarhetloketinhetkadervandevergunningverlening,maarooknaardekennisopbouwbijgemeentenenprovinciesoverdeaanwezigenatuurwaarden.Ikdenkechterdatditstevigerterhandmoetwordengenomenomeenbeterebasistekunnenbiedenvoordevergunningverlening.IkhoorvanveelbedrijvendatzijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15116 wordengeconfronteerdmetgemeentenenprovinciesdieditnogsteedsnietweten.Ditbaartmijgrotezorgen,wantdanstaatalleecologischeonderbouwingoplosseschroeven.MevrouwSnijdervoegdemijnetineenkorteinterruptietoe:ubenttochookaltijdvoorhaalbaarenbetaalbaargeweest?Ja,dathebbenwijonder-schreven,maarmisschienisditweldegrootstefoutvandeKamergeweest.Hetbegriphaalbaarenbetaalbaarheeftvervolgenseeneigendynamiekgekregen.Hetstaatnuvoor:effekijken,rekkenenerbijblijven.Ditishetprobleemvandevergunningverlening,wantwijwetennietwanneerhethaalbaarenbetaalbaaris.Wijwetennietofervoldoendegeldis.Wijwetennietofditgeldwelbeschikbaarblijft.Boerenverkereninonzekerheidoverdevraagofzijaanspraakkunnenmakenopbijvoor-beeldverkoopopbasisvanonteigening.Erisheelveelonduidelijkheidoverdebudgetten.Ikkeneenvoorbeeldvaneenondernemerdietehorenkreeg:wijkunnenunietuitkopen,uzitopdeverkeerdeplek.Demeesteondernemerswetendatookwel.Zijwillenhunbedrijfverplaatsennaareenanderelocatie,maardaarspeeltdanweerdediscussieoverdeKader-richtlijnwater.Zoontstaaterveelonduidelijkheid.Degemeentezegt:ikhebgeengeldomuuittekopen.Daarmeeishetbegriphaalbaarenbetaalbaareenpanaceegewordenvoor:effewachten.Devoorzitter:Wijgaanhiernugeendebatovervoeren.Erzijnnogdriewoordvoerdersendeministermoetnogantwoordenentochmoetditoverlegom13.00uurafzijn.Ikstaalleennogeenheelkortevraagtoe.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Alshetzomoeilijkis,ishetniethaalbaar.AandeVogel-enHabitatrichtlijnligtooktengrondslagdatjedieafwegingmoetmaken.AlsdeheerCramerhetzozwart-witstelt,isdeconclusiedathetniethaalbaarisendatwijdedoelstellingenmoetenbijstellen.DeheerJager(CDA):IkbegrijpdatdeheerCrameraandeministervraagtnaardevormgevingvandeecologischeonderbouwing.DeheerCramer(ChristenUnie):Ikstelhetbewustzwart-wit,omdaterduidelijkheidmoetkomeninhetdebat,juistvoordeondernemers.Doordediscussieoverhetbegriphaalbaarenbetaalbaariserveelmistopge-trokkenenwordtergeenduidelijkheidgebodenaandeondernemers.Hetbegriphaalbaarenbetaalbaarwordtnuopeensgekoppeldaandedoel-stellingenvanhetgebied,maarikmerkbijeenheleboelbedrijvendathetnietomdedoelstellingengaat,maaromdevraagofdegemeenteofdeprovincievoldoendegeldheeftombedrijventekunnenverplaatsen.Volgensmijheefthetbegripeenheelandereladingenuitwerkinggekregen.IkbenhetmetmevrouwSnijdereensdatwijdeboerennietindekoumogenlatenstaan.Daaromstelikhetbewustwatzwart-wit.Wijmoetenduidelijkheidbiedenendanmoetenwijhelderedoelenhebben.Jemoetheelhelderzijnoverwatjewiltbereiken.Alsdanblijktdatbedrijvennietopdegoedeplekzitten,moetenwijdiebedrijveneenoplossingbiedenennietonmiddellijkdenatuurdoelenbijstellen.DeheerJagervroegnaardevormgevingvandeecologischeonderbou-wing?DeheerJager(CDA):IsdeheerCramermetmijvanmeningdatdeministerdeecologischeonderbouwingmoetvormgeven?Wellichtkanermeerduidelijkheidontstaanalswordtaangegevenwatgoedisenwatfout.DeheerCramer(ChristenUnie):WijhebbenalvakergeconstateerddatindeuitsprakenvandeRaadvanStatenietwordtvastgestelddatersprakeisvaneensignificanteverstoring.ZerichtenzicheerderophetfeitdatwijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15117 nietwetenofereensignificanteverstoringis.Deonderbouwingstaatiederekeeroplosseschroeven.Datismijnkritiek,ookopdeoverheid.Ikkijkdanalseerstenaardeminister,maarooknaardeprovinciesendegemeenten.Dekennisvaneengebiedmoetveelstevigerzijn,wilereenvergunningkunnenwordenverstrekt.Danpraatjeinderdaadoverdevormgeving.Deecologischeonderbouwingmoetveelzwaarderwordenaangezet.Deprovincieisdaarbijdeeerstverantwoordelijke.Deministerisuiteindelijkverantwoordelijkvoorhetbereikenvandedoelenvoorde162gebieden.Ditmoetzorgvuldiggebeurenendaarbijheeftdeministereenbelangrijkecoördinerenderol.DeheerPolderman(SP):Voorzitter.Ikwilbeginnenmeteenprocedureleopmerking.Dieheeftgeenbetrekkingopdeknusheidvandezezaal,maarvooralophetfeitdatwijgisterendebelangrijkstebriefhebbengekregen.Ikbenerergvoordatwijdeactualiteitvolgen,maarwijmoetendatnietoverdrijven.Meteenbriefmetbijlagenvanmeerdan50kantjesdieineenavondmoetwordengelezen,wordtgeenrechtgedaanaandemogelijk-heidvandeKameromzichgoedtekunnenvoorbereidenophaarcontro-lerendetaak.Ikhebbegrependatmijncollega’sdiemeningonder-schrijven.Ikhebvannachtnatuurlijkwelallesgelezenendatheeftmijookfiguurlijkeenslapelozenachtbezorgd,wantonderdrukvandeprovincieisdevolgordederdingenomgedraaid.Voordatwijvaststellenwatpreciesdegrenzenvandegebiedenzijn,wordtergewerktaanconceptbeheer-plannen.Ditgaatmoeizaam,zowordtonsdoordeprovinciesgemeld,nietindelaatsteplaatsdoorhetammoniakdossier.Indebriefvangisterenstaatdatdeconceptbeheerplannenper1september2009klaarmoetenzijnendatdebeheerplannendielaterklaarzijn,nietkunnenwordenmeegenomenbijdevaststellingvandedefinitieveaanwijzingsbesluiten.Hoemoetikditnuinterpreteren?Betekentditdatuitstelleidttotafstel?Alsjeomwatvoorredendanookvoor1septemberhetconceptbeheer-plannietklaarhebt,gaathetaanwijzingsbesluitnietdoor.Datkantochnietdebedoelingzijn?Ofkomterdaneenaanwijzingsbesluitzonderconceptbeheerplan?OpdezemanierwordtereentijdbomgelegdonderhetNatura2000-project.Ikkrijghieropgraageenreactievandeminister.Ikmagtochhopendatalsernietoptijdeenconceptbeheerplanwordtaangereikt,hetRijkdevaststellingweldoorvoert?Watbetekentditvooreenaangewezengebiedzonderbeheerplan?Wijsprekenoverde162meestwaardevollegebiedenvanonsland.Ditzijnbovendiennatuurgebiedendieininternationaalverbandvanbelangzijn.Natuurhoudtzichnietaanlandsgrenzen.VogelsvliegenoveruitAfrikanaarSiberië,zadenwaaienuitenstoffenalsammoniakenfijnstofdienegatievegevolgenhebbenvoorhetmilieu,houdenzichevenminaanlandsgrenzen.WijmoetenonsechterwelrealiserendatNederlandnettoexporteurisvanfijnstofenammoniak.Wijdragendeverantwoordelijk-heidomdezebestenatuurgebiedenvanonsland–ikhebhetdannietovereenstadsparkalshetVondelpark,metallerespectvoordeheerJager–interichtenentebeschermen.Indienatuurgebiedenmoetooknogeensdegehaasteengestrestestedelingopverhaalkunnenkomen.Wijzijndusverantwoordelijkvoordenatuur,maarookvoorde17miljoenNederlanders.Deeltdeministerdieredenering?Debalanstusseneconomieenecologie,dusdedriehoekpeople,planet,profit,isprachtig,maarwijsprekennuoverhetbelangvandeecologie.IkbenhetermeeeensdatineenkleinendruklandalsNederlandallesinte-graaleninsamenhangwordtbekeken,maardoeditdanookmetallesennietalleenalswijhetoverdekernvandeNederlandsenatuurhebben,Defeitenlerenimmersdatdebalansisdoorgeslagentenkostevandenatuur.Deachteruitgangvandebiodiversiteitendeversnipperingrecht-vaardigeneenextrainzetvoorhetherstelvandeecologieomdebalansTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15118 weerinevenwichttebrengen.Denatuurbalansendiejaarlijksverschijnen,onderschrijvendit.Deeltdeministerdezeopvattingnogsteeds?Ikkrijgvandaaggraageenbeginvaneenantwoordopdevraaghoehetprocesvandevaststellingvandebeheerplannennuverderverloopt.Indebriefvangisterenwordtdaargeenophelderingovergegeven.Deprovin-cieszijndrukbezigenna1septemberwetenwijmeer.Datistochtemageromvandaagmeenaarhuistegaan?DreigtdebeschermingvandeNederlandsenatuurnuopdelangebaantewordengeschoven?Daarbenikwelbangvoor.Indenotitieoverdejuridischehoudbaarheidstaatdatergeentermijniswaarbinnendeinstandhoudingdoelenmoetenwordenbehaald.Dussint-juttemisisookgoedofiniedergevalmogelijk.Voegdaarbijdesignalendiewijkrijgenoverhettemporiserenvandetotaleecologischehoofd-structuurinhetherschrevencoalitieakkoordenhetbeeldwordtdrama-tisch.Voordedoelstellingvandekerngebieden,deNatura2000-gebieden,geldtsint-juttemisendeplanologischeborging,detotaleehs,wordtuitgesteldtotnadevolgendeverkiezingen.Ditkabinetmaaktzijnstempelvandoorschuivenooknuweerwaar.Watisernogovervandeduurzaamheidambitiesvanditkabinet?Deministerhoudttotnutoevoldatdieambitiesernogsteedszijn,ookdeambitieomvoor2018deehsklaartehebben,maarmetambitiesalleenkomenwijerniet.Ambitiesmoetenwordenvertaaldinconcreteplannenomzetekunnenwaar-maken.Wildeministerhieropingaan?Indediscussieoverdebelangenvanveelalagrarischebedrijvenbijnatuurgebiedenwordtvaakintegenstellingengesproken.Boerengroenversusnieuwenatuur.Wijmoetenproberenomuitdiediscussietekomen.OngereptenatuurbestaatnietinNederland.Hetisallemaalbeheergrondenveelgewaardeerdenatuurkomtvoortuitagrarischnatuurlandschapofligtdaartegenaan.Dediscussiemoetgaanoverdevraagwelkekwaliteitnatuurwijwaarwillenbehoudeninplaatsvannatuurdanwelboerengroeneenkanswillengeven.Datdebatschietnietopeniscontraproductief.Ikverwachtdatdeministeronsuitdeimpassevoert.ZietdezeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitdaartoekans?Iszijregisseurofiszijtoeschouwer?IndeEersteKamerisookeendebatgevoerdoverNatura2000.MijnpartijgenootSmalingheefttoenineenmotievoorgesteldomnaareenmeerintegralebenaderingtezoekenennietalleentekijkennaardekleinegebiedendiemoetenwordenbeschermd.Indestukkenzieikweinigreactieopditconstructievevoorsteldatookeenhandreikingbiedtomuitdeimpassetekomendieookdooranderewoordvoerdersisgeschetst.Ookhierkrijgikgraageenreactievandeministerop.Tenslottemerkikopdatikmetinstemmingkennishebgenomenvandeanderebrievenopdeagenda.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):IsdeheerPoldermanvanmeningdatalleehs-gebiedenalsNatura2000-gebiedenmoetenwordenaange-merkt?Ikhoorhembeideuitdrukkingendoorelkaargebruiken.WijhebbentochexplicietNatura2000-gebiedenaangewezenwaaropeenaantaldoelstellingenrusten?DeheerPolderman(SP):MevrouwSnijdersteltmijnuenigszinsteleur,wantikmeendedatzijbeterkanluisteren.Mijnbetoogwasjuistdatde162Natura2000-gebiedendekerngebiedenvandeehszijn.Ditzijndemeestwaardevollegebiedenvandeehs.HetisnietzodatdeehsendeNatura2000-gebiedengelijkzijn,maardeNatura2000-gebiedenliggenindeehs.Diezijnerdusal,maardevraagisnuhoekunnenwijdiebeschermen,bestemmeneninrichten.Wijkunnennietvolstaanmetdevaststellingdatzeerzijn.Danhoevenwijnietverdertediscussiëren,maarmisschiensnapikhetniet.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15119 MevrouwOuwehand(PvdD):Voorzitter.Ikzithiermeteenbergstukken.DieissymbolischvoordevormgevingvandenatuurbescherminginNederland.ErwordengrotedikkemistgordijnenopgetrokkenenmenisvoortdurendverbaasdalsdeRaadvanStatedeministerofdeprovinciesweereensopdevingerstikt.Keeropkeergeeftditblijkvaneenstructu-releweigeringomdeNatuurbeschermingswet,waaronderdebescher-mingvandeNatura2000-gebieden,uittevoerenenduidelijkheidtescheppen.Mijnmottois:hoesnellererduidelijkheidwordtverschaft,hoebeterdatisvoordenatuurenzekerookvoordeondernemers.Ikkomnogeventerugophetdebatvanvorigeweek,wantikachthetvanbelangomtereflecterenopeerderebeslissingendiewijalsmede-wetgeverhebbengenomen.Alswijzo’nzelfdetrajectzoudenvolgenvoordeplannenvandeministervoorNatura2000,zoudendaarjuridischerisico’saankleven.Alsjeweetdatbijvoorbeeldveehouderijenindebuurtvanbeschermdenatuurmonumentenvoor2005eenvergunningnodighaddenopbasisvandeNatuurbeschermingswet,zoujedenkendateengoedministerieofeengoedevergunningverlenerofhandhaverervoorzouzorgendatdiebedrijveneenvergunninghebben.Bijdewijzigingvandewetin2005legaliseerthetministerieechterstiekemalleveehouderij-bedrijvendiegeenNb-wetvergunninghebbendoortestellendatallemilieuvergundeammoniakemissie–datisietsandersdandepositie–alsbestaandrechtteltvooreenNb-wetvergunning.Ditiseenvreemderede-nering.JekrijgtinNederlandalsjejeautorijbewijshaalt,erbijvoorbeeldookgeenvrachtwagenrijbewijsgratisbij.DeRaadvanStateheeftgeoor-deelddathetzonietkan.IkbenenblijfvanmeningdathetministerieendeKamerdithaddenkunnenwetenenkunnenzienaankomen.Ikhebeenaantalconcretevragen,omdatammoniakeenvandebelang-rijksterollenspeeltindeNatura2000-gebiedenenikgoedwilkunnensturen.HoeveelveehouderijbedrijvenhebbennueenNb-wetvergunningvoorammoniakdepositie?Hoeveeldaarvanzijnvoor2005verleendenhoeveeldaarna?Hoeveelbedrijvenzijnnuzondervereistevergunningaandeslag?Wildeministerreagerenopdegangvanzakenbijdelegalisatieslagin2005?Erwastoenaleenenormprobleemmetdeammoniakdepositieopnatuurgebieden.Inveelgevallenwasdiehogerdandenatuuraankonentochiseropingezetomdebestaandedepositieineenklaptelegaliseren.Ditmaakthetprobleemalleenmaargroter.DeHabitatrichtlijnschrijftdaarookeenaantalanderedingenover.DeheerCramerheefteenpuntalshijspreektoveruitkopenendevraagsteltinwelkeproblemenwijterechtzijngekomen.Alsersprakeisvanvergundrechtenuiteindelijkblijktdathetzotochnietkan,kostditdebelasting-betalerveelgeld.Wijzijn–ookhierindeKamer–Europeesrechtelijkeverplichtingenaangegaanomdenatuurtebeschermen.Ikwilmaarduidelijkmakendathetnieten-enis.Wijmoetenkeuzesmaken.Jekuntdiewelvoorjeuitschuiven,maaralsderechterdanuiteindelijkeenstreeptrektenjemetderugtegendemuurstaat,zijnzoweldenatuuralsdeondernemersernietsmeeopgeschoten.HetwerkelijkprobleemisdaterteveeldierenzijninNederland–500miljoenperjaar–tedichtopnatuurgebieden,terwijleralsdwazenwordtgeproduceerdvoordeexport.Alswijdatprobleemnietdurvenbenoemen,blijvenwijredenerenincirkelsengevenwijdeondernemersvalsehoop.Wijmoetenbinnenafzienbaretijdminimaaltoteenhalveringvandeammoniakdepositieopdenatuurgebiedenkomen.Ermoetdusgeneriekbeleidwordengevoerd.Inveelgevallenmoetdedepositieveelverderwordenverlaagd,indePeelbijvoorbeeld.Voordeinstandhoudingvandedoelenkandedaartebeschermennatuurmaximaal400molammoniakperhectareperjaarhebben,maardefeitelijkedepositieloopttegende4000.Dusmeteenhalveringalseerstestapzijnwijernoglangniet.Metpolderenensalderenindebeheerplanclubjeswaarbijhetdoelvooralisdatiedereentevredenis,zalhethelemaaleeneeuwigheiddurenvoordatdedepositieenigszinsafneemt.DatisontoereikendomdenatuurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15120 tebeschermen.DatzalooknietdoordeRaadvanStatewordengeaccep-teerd,ismijninschatting.Ikbrengdeministerartikel6,lid2vandeHabitatrichtlijninherinneringdatsteltdatdelidstatenpassendemaatregelenmoetentreffenomervoortezorgendatdekwaliteitvandenatuurlijkehabitatsendehabitatsvansoorteninspecialebeschermingszones,nietverslechtertendatergeenverstorendefactorenoptredenvoordesoortenwaarvoordezoneszijnaangewezenvoorzoverdiefactoren,geletopdedoelstellingen,eensigni-ficanteffectzoudenkunnenhebben.Ditbetekenteenverslechtering-verbod.Ditverbodgeldtalvanaf2004.Heeftdeministerhierbijstilge-staan?BestaatermisschieneenkansdatdeRaadvanStatemetderichtlijnindehandalsnogtotdeconclusiekomtdatdestappendiedeministernuheeftgezet,onvoldoendezijnomdatwijderichtlijnnietnaleven?Ikdrukhaarophethartdatgeneriekbeleidzekerinditgevalnietachterwegekanblijven.Iksteleenhalveringvandeammoniakdepositievoor,maardatisechteenminimaleeerstestap.Ikhoorgraaghoedeministerdaaroverdenkt.DeheerCramer(ChristenUnie):MevrouwOuwehandwijsteropdatindePeeleenveellageredepositiewenselijkisdandeachtergronddepositie.Daarmeezegtzijconcreet:alleboerendePeeluit.Wilzijechtzovergaan?Hoezietzijhetonderhoudvanhetlandschapdanvoorzich?DeheerJager(CDA):MevrouwOuwehandwijstterechtopartikel6,lid2vanderichtlijn.Zijciteerdedaaruitdatdesituatienietmagverslechteren.Ineenanderebepalingstaatdatdaarwaardatmogelijkis,ereventueelmoetwordengewerktaanverbetering.NuziejebijvoorbeeldindePeeldaterondanksallessprakeisvanregeneratievandenatuur,althansookvandewaardendiewijdaarwillenbereiken.Datisgeenverslechtering.Zouerdannietsmogelijkzijn?OntstaatergeenverwarringdoordeuitsprakenvandeRaadvanStateoverdedirectewerkingendeontledingvandeNatuurbeschermingswetendeHabitatrichtlijn?Welkekantmoetenwijop?MevrouwOuwehand(PvdD):VolgensmijhaddenwijdeuitspraakvandeRaadvanStatevan1aprilkunnenvoorspellen,omdatdeWetmilieube-heeronvoldoendebasisbiedtvoorhetafgevenvaneenvergunningopbasisvandeNatuurbeschermingswet.Metallerleifoefjes,ontduiken,uitstelopuitstelenophetrandjegaanzitteneneroverheenhangen,zuljeopeengegevenmomentmoetenconcluderendatjedeNatuurbescher-mingswetniethebtgehandhaafdenzuljedoorderechterwordenterug-gefloten.Isdatsolidebeleid?JebewijstondernemersgeendienstalsjeeenscenarioschetstwaarinhetlijktalsofhetnogmogelijkisomineenkleinlandalsNederlandmetdehuidigeaantallenteblijvenondernemen.Ikhebhetdanvooraloverdeveehouderij.Alsjenugeenknoopdoorhakt,wordenerdekomendetwintigjaarsteedsweerdezelfdediscussiesgevoerd.Ikwildaarwelvanaf.InderichtingvandeheerCramermerkikopdatdegrenzenaanwatnatuurenmilieukunnenhebbenenaanwatwijdierenkunnenaandoen,voormijnpartijdebelangrijksterandvoorwaardenzijn.Wijzullenmoei-lijkebeslissingenmoetennemen,maaralsdieeenmaalachterderugzijn,hebbendeondernemersdieoverblijveneenduidelijkepositieeneenlandschapwaarinzijwelkunnenblijvenondernemen.Demanierwaarophetnugaat,doenalsofgrootschaligeveehouderijaltijdmogelijkmoetzijnterwijlwijwetendathetnietkan,bezorgtmijhoofdpijn.MevrouwJacobi(PvdA):Ikdeeldemeningdaterduidelijkheidmoetkomen.HebikgoedbegrependatmevrouwOuwehanddeoplossingzoektineenmeerintegraletoepassingvandeNatuurbeschermingswetendemilieuwetgeving?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15121 MevrouwOuwehand(PvdD):Alsverschillenderichtlijneninvloedhebbenopdebeschermingvandenatuur,iseenintegraaltoetsingskaderhetmeestwenselijk.Daarzouikopwillenaansturen.Duidelijkisweldatwijnietwillenhangenopdegrenzenvanwatderichtlijnenonstoestaan.Hetmoetvoordeondernemersduidelijkzijnwatermogelijkis.Alsjeweetdatdeammoniakdepositieineenaantalgebiedenveeltegrootis,kunjedaarwelomheenblijvendraaieneneenbeheerplanmakenwaariedereentevredenmeeis,maaralsdanuiteindelijkblijktdatdeNatuurbescher-mingswetnietwordtgehandhaafdendatdedoelennietwordenbehaald,isditgrossiereninvalsehoop.Daarmoetenwijnueindelijkeenseenkeermeeophouden.DeheerCramer(ChristenUnie):InreactieopdezeopmerkingvanmevrouwOuwehandwilikeengedachte-experimentaangaan.WijhalenalleintensieveveehouderijuitdePeelwegenvervangendiedoorexten-sieveveehouderijendiebiologischboeren.Watgebeurterdannaarhaarmeningmetdeachtergronddepositie?MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):MevrouwOuwehandspreektsteedsoverduidelijkheid,maardanverwijstzijnaarartikel6vandeHabitat-richtlijnenspreektoververslechtering.Verderzegtzijdatwijsteedsoverhetrandjegaan.Datbegrijpikniet.Juistdeverslechteringbiedteenaantalaanknopingspunten.Wijmoetenzakeninstandhoudenenervoorzorgendatzenietverslechteren.Alsikhaarverhaalindiecontextplaatst,kiestzijvoortdurendvoorverbetering.DeheerPolderman(SP):MevrouwOuwehandvraagtterechtnaardevergunningen.Ikhebafgelopendonderdageenmotieingediendoverditonderwerp,maarikhebdieaangehoudenomdatdeministerheefttoege-zegddatzijmetdeprovinciesinoverlegzaltreden.WilmevrouwOuwe-handnogmeergegevenshebben?Verdervraagikdeministerofzijvanmeningisdatwijdemotiemoetendoorzetten.MevrouwOuwehand(PvdD):DevraagvandeheerPoldermanisterecht.Hetdebatwaskortenboodonvoldoendeaanknopingspuntenomdezevraagneerteleggen.Ikhebzijnnotitievandonderdagavondnietgoedkunnenbeoordelen.Ikwilgraaginzichtinhetverschiltussendevergun-ningenvoorenna2005.Daaromstelikdievraagaandeminister.InantwoordopdevraagvanmevrouwSnijdermerkikopdatjeervanuitmaggaandateengebiedverslechtertalsdeammoniakbelastingstructu-reeltezwaaris.VolgensdeHabitatrichtlijnisverslechteringniettoege-staan.Daarhebikdeministervragenovergesteld.Natuurlijkwilikookverbetering,maarikhoudnuvastaanwatdeHabitatrichtlijnvoorschrijft.AlsmevrouwSnijdermijwilsteuneninhetstrevennaarverbetering,danhoorikdatgraag.ErlijktwatverwarringteontstaanoverdeinzetvandePartijvoordeDieren.Alsikhetverkeerdhebbegrepen,moetdeheerCramerhetmaarzeggen.Wijzijnvoorbiologischelandbouw,maarvooronsishetaller-belangrijkstedatwijnuhelderevoorwaardenstellenaanhetondernemeninNederlandbijvoorbeeldvoorhethoudenvandieren.Ditbetekent:natuur,milieuendierenwelzijn.Alsdaarbinneneensysteempastindebuurtvaneennatuurgebiedzonderschadelijkeeffecten,zondereenslechtemilieu-uitstootenzonderaantastingvanhetdierenwelzijn,danzeggenwijja.Kanhetniet,danookgeenbiologischelandbouw.Mijnvolgendevraagheeftbetrekkingopdetijdlijn.VoorzoverikdeHabitatrichtlijngoedhebgelezen,haddenwijalin2004deaanwijzings-besluitenmoetennemen.Ikkrijghiergraageenreactievandeministerop.Ikkanhethelerijtjemetdetijdstippendiewordengenoemdendejarendiejedaarvoorhebt,welevendoorlopen,maarikdenkdatzijzoookwelweetwatikbedoel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15122 IkmerknogopdatikoverhettempoendejuridischehoudbaarheidookzekernamensdefractievanD66spreekdiehiervandaagnietaanwezigkanzijn,maargraaghaarzorgengeuitwilhebben.Hettempoistetraag,wijlopenachter.Verdervraagikaandachtvoordejuridischehoudbaar-heidendeambities.Inhaarbriefvangisterenschrijftdeministerdatindebeheerplannendeinstandhoudingdoelenwordengeconcretiseerdinomvang,ruimteentijdendatermaatregelenwordenvastgestelddierekeninghoudenmetbelangenvansocialeeneconomischeaard.Ophetpuntvandedoelenvaartdeministereenverkeerdekoers.IkvondheteenbeetjevalsvanmevrouwSnijderdatzijprobeerdedefractievanGroenLinkshetvuurnaaandeschenenteleggenoverdeinhoudvandeHabitatrichtlijn.Indierichtlijnstaatdatdebeheerplannenindiesystematiekzijnbedoeldvoordemaatregelenennietvoordedoelen.Ditbetekentdatdeecologiecentraalstaat.Deeconomischeafwegingkomtpasalsjedeinstand-houdingdoelenkentenverkentwaternogmogelijkis.IkverwijsnaareenonderzoekvandeVogelbeschermingwaarinwordtopgemerktdatditblijktuitdehandleidingvandeEuropeseCommissieenuitjurisprudentie.Alswijallenvanmeningzijndaterrechtszekerheidmoetwordengebodenendatdemaatregelenjuridischhoudbaarmoetenzijn,waaromhoudtdeministerdanvastaandeopvattingdatindebeheerplannennogwelwatgerommeldkanwordenaandeinstandhoudingdoelen?Ikverwachtdatzijzalzeggendathetalleenomconcretiseringgaat,maarikhebergeenvertrouwenin.Ikmaakmijzorgenoverdeambities.Ineenaantalgevallenwordtalleendeinstandhoudingvandebestaandesituatiesalsambitieopgevoerd.Ditvindikechtteweinig.Ikhebverdernogeenaantalvragenoverhetafrekenmoment.Deministerisdaarnietduidelijkover,maarsint-juttemis–zoalsdeheerPoldermanheeftgezegd–lijkttochnietgoed.Volgensmijmoetenindeaanwijzings-besluitenbijdeinstandhoudingdoelentermijnenwordengenoemd.Alsdeministerditnietdoet,krijgenwijproblemenmetdehandhaafbaarheidendetoetsbaarheid.Ikkrijghiergraageenreactieopvandeminister.DeheerVanderVlies(SGP):Voorzitter.VorigeweekdonderdaghebbenwijalgesprokenoverderecenteuitsprakenvandeRaadvanState.Deministerheeftindatdebatenkelewelkometoezeggingengedaan.Ikhebhetdebatnogeensopmijlateninwerken.Ikkanheelgoedbegrijpendatdeministerprobeertdemoederintehoudenenuittestralendathetallemaaloverzienbaarenbeheersbaarisenzalblijven.Ophetboerenerfwordtditechteranderservaren.Inplaatsvaneenboeiendezoek-entrek-tochtzoalsdeministerhettypeerde,wordthetdaaralsbedreigendgezien.Hoegaathetmetmijnbedrijf?Watisdetoekomst?Kanikinno-verenophetterreinvandierenwelzijnofmilieudoelen?Kanikmeegroeienmetdeautonomeontwikkelingenindesectorbinnenderandvoor-waardendieopdezelocatiegelden?Denatuurdoelenstaan,zoisvorigeweeknogeensbevestigd.Wijmoetendaarooknietaanwillentornen,maarbinnendatgeheelwillenwijeengezondebedrijfsvoeringmogelijkmaken.Deneerwaartsespiraaldiezichhierendaaraftekent,moetenwijstoppenenlievernogvoorkomen.ErkunnenveelvragenwordengesteldoverhetprocesvanaanwijzingvanNatura2000-gebieden,debeheerplannen,debegrenzingendeinrichtingervan.Iksluitmijinfeitelijkezinbijdievragenaan.Ikwilmijconcentrerenopdejuridischeaspectenvanhetgeheel,omdatiksteedsmeerdeover-tuigingkrijgdatwijdaarnogmeeraandachtvoormoetenhebben.Deklemmendevraagisnatuurlijk:watisnogbestaandrecht.KernvanhetprobleemisdatdeRaadvanStateheeftgezegddatdevergundeammoniakemissieinhetkadervandeWetmilieubeheergeenbestaandrechtis.Bijdebeoordelingvandeeffectenvanbestaandgebruikofeenontwikkelingkanhieropdusgeenberoepwordengedaan.HetbedrijfTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15123 moetalsgeheelinogenschouwwordengenomen.Decrucialevraagisduswatdewaardeisvanbestaandgebruikalsergeenbestaandrechtaanontleendkanworden.DeministerverondersteltdatmedeopgrondvanderecentgewijzigdeNatuurbeschermingswetbijcontinueringvanbestaandgebruikengelijkblijvendestikstofdepositiegeenvergunningtrajecthoefttewordengestart.Isditwelinovereenstemmingmetartikel19d?Alsditspanningenoplevert,lopenwijopnieuwrisico.Daarleesik:alsbestaandgebruiksignificantegevolgenkanhebbenvooreenNatura2000-gebiedisdevergunningplichtvantoepassing.AangeziendeRaadvanStateheeftgezegddatbijdebeoordelingvandegevolgenvaneenactiviteit,hetbetreffendebedrijfalsgeheelinogenschouwmoetwordengenomenenerbijbestaandgebruikdusinfeitealtijdsprakeisvantoenamevanstikstofdepositie,kanerindemeestegevallenvanbestaandgebruiksprakezijnvansignificantegevolgen.Inveelgevallenisdesituatiemetalleendeachtergronddepositieimmersaloverbelast.Hierrustwaar-schijnlijkdevergunningplichtopinclusiefdeschieronmogelijkeopgaveomeenpassendebeoordelingtoteengoedeindetebrengen,omdatdeRaadvanStatedebestaandeemissierechtenaandekantheeftgeschoven.Wijmoetendusdevraagonderogenzienofbestaandrechtvaneenmilieuvergunningtochnietinenigerleijuridischhoudbareregeling,enmogelijkerwijszelfsdewet,moetwordenvastgelegd.Geziendecommu-nicatieinderichtingvandebetrokkensectorenenoverhedenwasditoverigensookweldebedoelingvandewetgever.Ookisindestikstof-paragraafvanhetbeheerplanvoordePeelopgenomendathetRijkperdirectzorgtvoorkoppelingtussendeNatuurbeschermingswetendemilieuvergunning.Ikverwijsnaarpagina64vanbijlage3bijdebriefvandeministervanLNVvan12maartjongstleden.Totslotwijsikeropdatindezelfdestikstofparagraafdemaatregelensalderingencompartimente-ringgebaseerdzijnopemissierechtenuitdemilieuvergunning.GeletopderecenteuitsprakenvandeRaadvanStateishetdevraagofdezemaat-regelenzonderhetopnemenvandebestaanderechtenindeNatuurbeschermingswetjuridischhoudbaarzijn.Daarrichtzichnatuurlijkookdemotie-Koopmans/VanderVliesopdienogoptafelligtenwaaroverwijzosnelmogelijknaditalgemeenoverlegbehorentestemmen.Daarinwordteentrajectuitgezettot1juliaanstaande.AfgezienvandeuitsprakenvandeRaadvanStatehebiknogeenvraagoverdepeildatum1oktober2005.Bestaandgebruikwordtnugedefini-eerdalshetfeitelijkegebruikopdezepeildatum.Verschillendeagrarischeondernemersdieeenmilieuvergunningvooruitbreidingofnieuwbouwbijtijdsrondhebbengekregen,maardezeop1oktober2005nognietgerealiseerdhadden,komennuindeproblemen.Ookgemeentenwordenbijdeherzieningvanbestemmingsplannenvoorhetbuitengebiedopdevingersgetikt.Volgensdecommissie-MERmoetengemeentenuitgaanvandefeitelijkeammoniakemissieennietvandemogelijkeemissieopbasisvanhetvigerendebestemmingsplan.Isdeministerbereidbestaandgebruiktedefiniërenalshetvergundegebruikopdepeildatum?VorigeweekheeftdeministergezegddatzijopzoekwilgaannaarderekenruimteindeNatuurbeschermingswet.Ookmijnfractieheefthiervoorvoorzettengedaan.Ikvraagdeministerdezeoptepakkenterwillevaneeninonzekerheidverkerendeagrarischesectorenditoprovincies.HetmoetonstochaanhethartgaandatbijvoorbeeldinOverijsseltientallenaanvragenvanagrarischebedrijvenzijnafgewezenofwordenafge-houden,omdatnietkanwordenaangetoonddatdeplannengeensignifi-cantnegatiefeffecthebbenopeennabijgelegenNatura2000-gebied?Ikzetvraagtekensbijhetaccentdatindebeheerplannenkomtteliggenopdeecologischeonderbouwing.DeministermerktinhaarrecentebriefopdatdejuridischehoudbaarheidvanhetbeheerplanenhetdaaraangekoppeldevergunningenbeleidstaatofvaltmeteengoedeecologischeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15124 onderbouwing.AlsikdandenotitiebijdestikstofparagraafvandePeellees,vreesikdatderuimtevoorontwikkelingbeperktis.Enerzijdsleesikdaterhogeeisenwordengesteldaanhetwetenschappelijkecologischeonderzoek,datobjectievewetenschappelijkegegevensnodigzijnendateenpassendebeoordelingnodigis,uitgaandevaneenworstcase-scenario.Anderzijdsleesikdatermeernauwkeurigeecologischegege-vensontbreken.Wanneerzijnerwelvoldoendeobjectieveecologischegegevens?Aanwelkeeisenmoethetwetenschappelijkecologischeonder-zoekvoldoen?Watisdaarvoornodig?WatisbijvoorbeelddeconcretebijdragevanhetministerievanLNVaandemonitoring?Ikleesindenotitieookdathetvoordevereisteecologischezekerheidvanbelangisomtedefiniërenbijwelkedepositiewaardendeinstandhouding-doelstellingeningevaarkomenenhoehettotaalaanmaatregelenopvoorhandverzekertdatdiewaardennietwordenoverschreden.WordtindevoorgesteldestikstofaanpakwederomnietteveelaccentgelegdopdekritischedepositiewaardewaarTrojanjuistvoorheeftgewaarschuwd?Denotitieoverdejuridischestatusenhoudbaarheidvandebeheer-plannenroeptbijmijnfractieeenbelangrijkevraagop.Wordenagrarischeondernemersuiteindelijktochnietteveelovergeleverdaanmaarvoortdu-rendeonzekerheid?Indenotitiewordtgestelddathetwenselijkisominhetbeheerplanhetvoorgenomenbeleidophoofdlijnentebeschrijvenendepreciezeinvullinginbeleidsregelsvastteleggenopdathetbeleidtijdigkanwordenbijgesteldalsjurisprudentieofnieuweontwikkelingendaartoenopen.Ditbiedtagrarischeondernemersalmetalteweinigzekerheid.Isdeministerbereidomartikel43vandeNatuurbescher-mingswetaantescherpenopdatondernemersmeerzekerheidkanwordengeboden?Hetgaatdanomlid2,onderdeelddatsteltdatdeomstandighedensederthettijdstipwaaropdevergunningisverleend,zodanigzijngewijzigddatdezeniet,nietzonderbeperkingenofvoor-waardenofslechtsonderanderebeperkingenofvoorwaardenzouzijnverleendindiendezeomstandighedenophettijdstipwaaropdevergun-ningisverleend,zoudenhebbenbestaan.Ditallesinhetkadervanhetophouden,intrekkenofwijzigenvandevergunning.Naarmijninschattingzaldeproblematiekzichdaaropconcentreren.Wijmoetendaarspoedighelderheidovergeven.Ikhoopdatdeministerditkan.Alshiergeenwets-wijzigingvoornodigis,isdatprima,maariksluitdatnietuit.Ditheeftdeministervorigeweekdonderdagookwelbegrepen.MevrouwOuwehand(PvdD):Ikbenwederomverbaasd,omdatdeheerVanderVlieszijnzorgenuitspreektoverderechtszekerheidvandeonder-nemersentegelijkertijddeministervraagtofzijhetbestaandgebruikopdepeildatumjuridischwilvastleggenalsvergundrecht.Evenlosvandeverwerpelijkheidvanditvoorstel,wijsikeropdatwijhetrisicolopendatwijdanalsnogvanwegenalatigheidrechtstreeksaandeHabitatrichtlijnmoetentoetsenendathetzogenoemdevastgelegdevergunderechtdanhelemaalnietblijktoptegaan.ProbeertdeheerVanderVliesdeNatuurbeschermingswetuittegummenofheefthijeeneigenjuridischeanalysegemaakt?DeheerCramer(ChristenUnie):DeheerVanderVliesspreektterechtoverdevergunningssystematiekinOverijssel.Daarwordenaanvragenaangehoudenenwordtgezegddatergeenbeslissingkanwordengenomen.Ishijhetermeeeensdatdeprovinciedanmaareennegatievebeschikkingmoetafgevenwaarnaondernemersderechterlijkewegkunnenvolgenomzoduidelijkheidteverkrijgenenvasttestellendathunaanvraagterechtisafgewezen?Ishijvanmeningdatereigenlijkmoetwordendoorgepakt?DeheerVanderVlies(SGP):DeNatuurbeschermingswetuitgummen,kaniknietenwilikniet.Ikhebzelfeenbijdragegeleverdaandetotstand-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15125 komingvandiewet,dusditstaatbuitendiscussie.IkbenechteralseerstebegonnenoverhetfeitdatindeNatuurbeschermingswetookhetbestaandegebruikneergelegdzoumoetenzijn.Dathebiktoenalgezegd.Ditislaterookgebeurd,maarnuzeggenwij:telaat.Daarwasikwelzelfbijenikwildeverantwoordelijkheidnietnaareenanderschuiven.Ikhoudnietvanzwartepietenspelopditpunt.Indehuidigesituatiewillenwijdenatuurdoelenovereindhoudenenrespecteren,maarwijwillenookeengezondebedrijfsvoeringmogelijkmakendaarwaardatbestemdis.Ikvindhetnauwelijksteverkroppendatnuzoveelbedrijvenindehoudgreepwordengehoudendoordeonzekerheidoverwatwelkanenwatnietenwatwelmagenwatnietmag.InderichtingvandeheerCramerzegikdatprovincieseenkrachtigbestuurmoetenontwikkelen.Zijmoetenduidelijkheidverschaffendieeventueeldoorondernemersdiedaartegenaanlopenvoorderechterkanwordengebracht.Vaagheidisaltijdfrustrerend.MevrouwOuwehand(PvdD):BedoeltdeheerVanderVliesmetbestaandgebruikopdepeildatum,hetbestaandgebruikdatisvergundopbasisvandeWetmilieubeheerofhetbestaandgebruikvandeondernemersdieopdatmomenteenNb-wetvergunningopzakhadden?DeheerVanderVlies(SGP):IkhadhetoverhetbestaandgebruikendeopbasisvandeMilieuwetvergunderuimte.MevrouwJacobi(PvdA):DeheerVanderVliessteltvooromtoteenwetswijzigingtekomen.Ikhebhemnietgehoordoverdeinhoudelijkeduidelijkheid.Wijhebbenhetdaardonderdagavondalovergehad.VolgensmijishetheelbelangrijkdatergoedgeneriekbeleidkomtbijvoorbeeldvoordesituatieinOverijssel.Ikbeneenbeetjebangdaterweereenwetswijzigingtotstandkomt,zonderdaterinhoudelijkeduide-lijkheidontstaatinrelatietotdenatuurdoelen.Danbedenkenwijalleennieuwespelregelsenschietenwijnietveelop.Hoedenkthijdaarover?DeheerVanderVlies(SGP):Hetgaatmijomhetinhoudelijkebeleid.WijwetenmetelkaardatwijinbestuurlijkNederland–endatisniettenonrechte,wijlevenineenrechtsstaat–temakenhebbenmetwet-enregelgeving,juridischeknelpuntenenjuridischesystemenendaarzijnwijnutegenaangelopen.Ikpleitnietvoorwetswijziging,maarikhebberede-neerdwaaromwijernstigrekeningmoetenhoudenmetdiemogelijkheid.Wijmoetenonsdaaropvoorbereiden.Ikmoetzolangzamerhandtochdeconclusietrekkendatwijkwetsbaarblijvenzolangwijdezaakniethebbenvastgespijkerdindewetendeonzekerheidvoortduurt.Devoorzitter:Deministervraagtdrieminutenschorsing.DeheerCramer(ChristenUnie):Mevrouwdevoorzitter.Ikhebeenpuntvandeorde.Hetisergbelangrijkdatwijeengoedediscussievoerenoverditonderwerp.Ikhechterbelangaandatdeministeralleantwoordenkangevenenditkanweleenseenuurduren.Daaromstelikvooromdevergaderingdanteschorsenenvolgendeweekdetweedetermijntedoen.Wijmoetendanwelderuimtekrijgenomnogopeenaantalreac-tiesintegaan.Ikbenbangdatwijditdebatvandaagnietafkrijgenenhetismijeenliefdingwaarddatwijditgoedbespreken.Erhangtveelteveelvanaf.Devoorzitter:Ikstelvastdatiedereenhiermeekaninstemmen.Ikgeefdeministernugelegenheidomdevragentebeantwoorden.Wijkunnendanvolgendeweekhetdebatverdervoeren,maardanineenanderezaalopdatookdeprovinciesendegemeentenkunnenmeeluisteren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15126 DeheerJager(CDA):Ikbenhetmetueens,maarikvraagudanwelomdaarvoldoendetijdvoorinteruimen.Devoorzitter:Daarzijndeledenbijalswijditbesprekenindeprocedurevergadering.Ikverwachtoverigensdatwijvolgendeweeknogeensdrieuurbijelkaarzitten,maardeledenmoetenhetmaarzeggenalszijdenkenmindertijdnodigtehebben.Deministergeeftnuantwoordineerstetermijn.Zijdoetditineengrootblok.Erisgeengelegenheidvoorinterrupties.Deledenkunnenhetantwoordopzichlateninwerken;volgendeweekgaanwijverder.AntwoordvandeministerMinisterVerburg:Voorzitter.IkdankdeKamervoordeinbrengineerstetermijn.Ikonderstreepgraagwatverschillendewoordvoerdersgezegdhebben:ditiseenfundamenteeldebat.Hetisgoeddatwijdaardetijdvoornemen.Inonslandkunnenwijbiodiversiteit,natuurenlandbouwmetelkaarincombinatiebrengen.Wijmakeninonslandquabiodiversiteitgeenstappenvoorwaarts,maarzettenjuiststappenachteruitendebiodiversi-teitlooptterug.DeheerHeemelaarweeshierookop.Wijhebbenininter-nationaalverbandafgesprokenenbeloofddatwijdieteruggangvanbiodiversiteitzoudenstoppenendatwijweerstappenvoorwaartszoudengaanmaken.Datisooknodigomeenzorgvuldigecombinatietemakenvanlandbouwennatuur.EenvandemogelijkhedendaarbijishetzodaniginrichtenvanonslanddatwijmooieNatura2000-gebiedenkrijgen,gebiedenmetnatuurvaninternationalekwaliteit.Wijhebbendaarvoorindertijdgekozenendaarvoluitjategengezegd.WijwillendatinNeder-land,ondankshetfeitdatwijveelambitieshebbenopeenkleinstukjegrond.Wijmoetendatallemaalmetelkaarincombinatieenverbindingbrengen.Wijhebbendaarjategengezegdomdatwijdatonzenationale,maarookonzeinternationaleverantwoordelijkheidvinden.Hetiseenfundamenteeldebatoverfundamentelezakenendaarhebjeaandachtaantebesteden.Voorzo’nverantwoordelijkheidmagjenietweglopen.Hoedoejedatdan?IndeVogel-enHabitatrichtlijnenNatura2000staatdeecologievoorop.Ikhebsteedsgezegddatwijdatzullendoenineenzorgvuldigebalansmetsocialeeneconomischeactiviteiten.Hoezorgenwijdatwijdieecologischedoelenrealiserenmetrespectvooreninzorg-vuldigebalansmetwatmensenenondernemersgraagwillen?Datvraagtomeentrajectdatnietintweemaandenisgerealiseerd.Wijzijnhieraljarenmeebezigenmijnvoorgangerszijnhierookalmeebeziggeweest.Hetiseenzoektocht,hetontwikkelenvaneenpadenhetaanleggenvaneenroutewaarnognooiteenwegisgebaandenwaarnognooiteenpadheeftgelopen.Dieroutezijnwijingeslagenenzullenwijvervolgen.Wijontwikkelensteedsweereennieuwstukjevandieroute.Erzijndusgeenpasklareantwoorden,omdatdieroutezichnietzomaarlaatvoorspellen.Watingebied1zozit,zitingebied33weeranders.ZoalsbekendhebbenwijinNederland162Natura2000-gebieden.Hoedoenwijdatdan?Wijzijnerzorgvuldigmeebezigenstrakszalikdaarnogietsoverzeggeninverbandmetdetiming,wantverschillendewoordvoerdershebbendaaroverietsgezegd.Hetgaatomeenzorgvul-digebalanstussenpeople,planetenprofit.Wijhebbendieinternationaleverantwoordelijkheid.WijhebbeninNederlandeenlandbouwsectordieermagzijn;vangrotekwaliteitenmetgroteambities.Nederlandisookdichtbevolkt.Mensengevensteedsaandatzijhoudenvannatuurenzijwillenerookvankunnengenieten.NatuurwaarjenietaanofbijmagkomenenwaarjedusnietvankuntgenietenisnietdewijzewaaropNederlanddenatuurwilonderhouden,beschermenenontwikkelen.Wijzijndieroutedusopgegaanendierouteontwikkelenwijverderopbasisvaneenbepaaldschema.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15127 Dedoelenstaanovereind.Diehebbenwijmetelkaarvastgesteldenwijhebbenonzehandtekeningerondergezet.Daarstaanwijvoor.Opdewegdaarnaartoebenikgeentoeschouwer,maareenregisseur,zegiktegendeheerPolderman.OpdatregisseurschapwordikvantijdtottijddoordeKamerbevraagd.Ikhebdaaroveroverlegeneenverantwoordelijkheids-verdelingmetdeprovincies,maarikbensysteemverantwoordelijke.IkwordtnamensderegeringbevraagddoorBrussel.IkhebdusderegieendaarmagdeKamermijopaanspreken.Hieroverzalikoverlegplegenmetdeverantwoordelijkenindeprovincies.Verschillendewoordvoerdershebbennamelijkbenoemddathetsomsnietomvergunningengaatdieikverleen.Somszitiknietaanhetstuuralshetgaatomdeeersteverant-woordelijkheidvoordeontwikkelingvaneenbeheerplan.Datdoenprovinciesinsommigegebiedenendatisookgoedomdatzijzeerbetrokkenzijnbijdiegebieden.Zijkennendiegebiedenvaakookheelgoed.Uiteindelijkbenikderegisseurenbenikafrekenbaar.Hoegaanwijdaarnumeeverderenwaarstaanwij?Isersprakevaneenimpasse?Nee,wijzittenmiddeninhetproces.Ikzalstraksnogeventjesdeagendaschetsenvoordekomendejaren.Wijhebbennogeenpaarjaarvoordeboegomditallemaalterealiseren.DeheerVanderVlieszegtdateronzekerheidis.MevrouwSnijderendeheerJagermerktendatookop.Ja,dieonzekerheidiserookendatrealiseerikmeendaterkenik.Tegelij-kertijdzegikdatwijmetelkaar–ookboerenennatuurbeschermings-organisaties–degroteverantwoordelijkheidendedureplichthebbenomeenzodanigesituatieterealiserenwaarindiebalanstussennatuurenlandbouw,behoudvanbiodiversiteitenverdereontwikkelingenlandbouwactiviteitenopeenzorgvuldigemanierzijnvormgegeven.Hetgaatoverigensnietalleenoverboerenennatuurbeschermingsorgani-saties,maarikrealiseermeweldatdietweewelhetmeestpregnantnaastelkaarofsomstegenoverelkaarkunnenstaan.Hetgaatnatuurlijkookoverandereactiviteiten:ondernemersactiviteiten,socialeactiviteitenetcetera.WijhebbenweleenseerderbesprokenofzakenalsdeElfsteden-tochtofdeNijmeegseVierdaagsenogkunnen.Datkan,maardatvraagtvanallespelerseenverantwoordelijkheidsrol.Despanninginenronddegebiedenenophetboerenerf,bespeurikook.Ikdenkdathetgoedisdatwijdaarafgelopendonderdagoverhebbengesproken.Verschillendewoordvoerdershebbengesprokenoverbestaandgebruik.MevrouwSnijderheeftgezegddatvoorbestaandgebruikgeenvergun-ningnodigis.Ikzeghaardatna.Wijhebbeneenheeltrajectmetelkaarbewandeldomhetwetsvoorsteloverbestaandgebruiktebehandelen.HetisindeTweedeKamerenEersteKamerbehandeldenaangenomen.Dewetswijzigingvoorhetbestaandgebruikisop1februari2009vankrachtgeworden.WijhebbendezewetswijzigingmedegerealiseerdmethetoogopdittrajectinhetkadervanNatura2000.Voorderoutediewijingaanzullenwijzoveelmogelijkeenhelderkadermoetenschetsenenzoveelmogelijkduidelijkheidmoetenbiedenomtrenthetbestaandegebruikineengebied.Wijhebbeneenfotogemaaktvanhetgebiedop1oktober2005.Datwashetfeitelijkegebruik,niethetvergundegebruik,zegiktegendeheerVanderVlies.Ikzalwelinmijntrajectvoor1julimeenemendatwijbekijkenwatwijopdatpuntzoudenkunnendoenenofonderhetfeitelijkegebruikookeventueelvergundgebruikzoukunnenvallen.DatiseentoezeggingdieikdeKamergraagdoe.Metdiegemaaktefotogevenwijaanwatboeren,burgersenbuitenluiopdatmomentinhetgebieddedenendatditzonderextravergunningzozoukunnenblijven.Datkaniniedergevaltotaandevaststellingvanhetbeheerplan,tenzijersprakezouzijnvannieuwewetgevingopeniggebiedofvanveranderingofuitbreiding.Daarmeewordteenhelderkadergeschetstvoordemensenindiegebieden.Zijwillenwetenwathunhouvastisindeperiodetotdathetbeheerplanvankrachtis.Daaromhebbenwijduseenwetswijzigingvoorhetbestaandgebruikgerealiseerdendieisvanaf1februarivankracht.IkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15128 hebvorigeweekduidelijkgemaaktdatdeuitspraakvandeRaadvanStatebetrekkingheeftopdevergunningenvandeperiodevoordeinwerking-tredingvandewetswijziging.Defaseringisambitieus,maarikwildaaraanvasthouden.Wijzijngehoudenaaneendefinitieveaanwijzingvanallegebiedeneind2010.Diedatumstaat;metofzonderbeheerplan.DiedeadlinehebbenwijinBrusselafgesproken.Totdriejaardaarnaisernogdemogelijkheidomeenbeheerplanteontwikkelen.Eind2013moetdusduidelijkzijnhoewijdoelengaanrealiseren,welkemaatregelenwijdaarvoortreffeneninwelktempowijdiemaatregelenendoelengaanrealiseren,wantdatstaatnietomschreveninderichtlijn.Erisduseenfaseringmogelijkdieafgesprokenwordtinhetbeheerplanendiebeheerplannenmoetendriejaarnadedefinitieveaanwijzinginwerkingtreden.Waartoeleidthetfeitdatsommigebeheerplannenachterlopen?Ikgaervanuit–envanmiddagenvanavondspreekikdaarovermetdegedepu-teerden–datdeprovinciesdiehebbengezegddatzijeersteenbeheer-planwillenmakenvoordatikdedefinitieveaanwijzingdoe,1septemberhalen.Wijhebbendieafsprakengemaaktenzijhebbenzelfverzochtomhettrajectomtekeren.Voor83gebiedenisditgerealiseerd.Somshebbenzijeenkeuzegemaaktvoorwelkgebiedzehetwilden.Zijzullen1septemberhalen.Ikgadaarvanuit,maarmochtdatnietzozijndankanenmagdatgeenvertragingveroorzakenindedefinitieveaanwijzingenvaststellingvanhetbeheerplan.Ikganuinopdevragen.DeheerJagerheeftgevraagdofdeVogel-enHabitatrichtlijnniettestatischis.HijvroegoferwelrekeninggehoudenkanwordenmetdeplannenvanbijvoorbeelddeDeltacommissieenoferkanwordeningespeeldopklimaatverandering.Ikdenkdatditeenterechtpuntis,wantnatuurisnietstatisch.DeherenPoldermanenCramerenmevrouwJacobihebbenhierookietsovergezegd.Natuurisinbeweging.IkvinddatdieVogel-enHabitatrichtlijnrobuustmoetzijn;indiezindatdenatuurlijkedynamiekkanwordenopgevangen.Datgeldtvooralleontwik-kelingen.BijdeinvullingvanNatura2000gevenwijdaarvanzoveelmogelijkrekenschapenspelenwijinopdiedynamiek.HetisnunogtevroegomdeconclusietetrekkendatdeVogel-enHabitatrichtlijntestaris.Wijgaanwelopenigmomentbekijkenofdezerichtlijnpastbijdeontwikkelingendiewijzienofdatheteenverordeningisdiepastopdeproblemenvangisterenennietopdeuitdagingenvanvandaagenmorgen.DatdoenwijoverigensmetallewetgevingenrichtlijnenuitBrussel.Diepermanentevraagisookhiervantoepassingendiemagjeookaanbeleidsmakersblijvenstellen.DeheerPoldermanheeftgevraagdofikmijnambitieshandhaaf,bijvoor-beeldhetrealiserenvandeecologischehoofdstructuurin2018.Ikhebdaaraleerderantwoordopgegevenenmijnantwoordblijftvoluitja.DeambitiesvanNatura2000kunnennaarmijnmeningookwordengereali-seerdmeteenaantalvandebestaandeinstrumentenenmiddelen.Wijhebbennogeenroutetegaan,zoalsikgeschetstheb.Ikvinddatwijdiedeadlinesmoetenenkunnenhalenin2010en2013,alwashetmaaromaanallebetrokkenenbijNatura2000-gebiedenhelderheidenduidelijkheidtegeven.MevrouwJacobiheeftaandachtgevraagdvoordeWaddenzeeenvoordeoverigegebruikersvandeWaddenzee.Iedereenheeftbehoefteaanenrechtopduidelijkheid.Mensenenorganisatieswillenwetenwathetvoorhungebiedbetekent,welkedoelenerterealiserenzijnenhoemendatmetelkaargaatdoen.DeheerVanderVliessteldeeenconcretevraagoverartikel43lid2onder-deeld.Hijvroegofdeministerbereidisomdatartikelaantescherpenopdatondernemersmeerduidelijkheidkrijgenenofhetandersnietkonleidentotwetswijziging.Latenwijeerstevennagaanwaaroverartikel43gaat.DitartikeliseenonderdeelvandeNb-weteneenheelgebruikelijkebepalingdiebepaaltdatwijzigingvandeomstandighedenkanleidentotTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15129 bijstellingvandevergunning.Ikhebdaarbijhetonderdeeloverbestaandgebruikookovergesproken.Ofbijstellingnodigis,kanonderandereliggenaanecologischeontwikkelingen.Diekunnenanderslopendanvantevoreningeschat.Hetkanookveroorzaaktwordendoorandereeffectenvanbeleiddaningeschat.Ditkanpositiefzijnofnegatief.IkwilergraageenpositiefvoorbeeldvangevenendatsluitaanopwatTrojanheeftgezegd.IkvindhetnamelijkterechtdatenkelewoordvoerdersTrojannogevenhebbengenoemd.Trojanwaarschuwtervoordathetbestuurnietteveelgefocustmoetzijnopdeachtergronddepositie,bijvoorbeeldhetstikstofverhaal.Hijadviseertomtekijkennaardebredereafwegingdiejealsbevoegdgezagmoetmakenenomdevollebreedtevandebestuur-lijkeafwegingtepakken.DatstaatderichtlijnendehelewetgevingtoeendeRaadvanStatebeoordeeltdatookzo.IkbenbevreesddatwijditwetendeenondankshetwijzeenverstandigeadviesvanTrojan,onstochalleenrichtenophetprobleemvandestikstofdepositieenonsafhankelijkmakenvandeuitspraakvandeRaadvanState.Alswijzelfnietopdestoelvanhetbevoegdgezaggaanzitten,wordtdeRaadvanStategedwongenomopdiestoeltegaanzitten.Mijnpleidooiis:latenwijdehandreikingenopbasisvanhetadviesvanTrojangebruiken.Ikzalditpleidooiookvanmiddagenvanavondbijdegedeputeerdenhouden.Latenwijalleinstrumentenbenutteninplaatsvanonsslechtsopeendeelvandeproblematiektefocussen.Pakdemogelijkhedenenbenutdie,maarwachtnietaf,wantdaarhelpjenietsofniemandmee.Daarmeehelpjenochdenatuur,nochdeondernemersenzekerniethetprocesomeengoedecombinatietemakenvanNatura2000,waarbijnatuurenlandbouwenandereactiviteitenhandinhandzullengaan.TegendeheerVanderVlieszegikdathetmoeilijkisomopvoorhandtebepalenhoeditartikeluitwerkt.Hetiseengebruikelijkartikel.Ikdenknietzozeeraanwijzigingvanditartikel,maarikzegweltoedatikditmeeneemindebriefdieikvoor1juliaandeKamerzalsturen.DeheerJagervroegwaaromwijgeengebiedenindestadaanwijzen,bijvoorbeeldhetVondelpark.Ikbenhetwelmethemeensdatjedaarbijzonderesoortentegenkomt.Ikvindheteerlijkgezegdeenvondst,maarhetisnieteenvandeaangewezengebieden.Ikdenkweldathetbelang-rijkisdatgemeentenblijvenwerkenaangroen.HetisgoeddatdeministervoorWWIdaarnadrukkelijkmeebezigis.Ikinvesteererookin,maarikvinddatgemeentebestuurdersendeministervanWWIdaardevolleaandachtaanmoetengeven.HetisgeenNatura2000-gebied,maarhetkanweleengrotebijdrageleverenaandeverbeteringvandebiodiver-siteit,ookinverschillendeopzichten.MevrouwSnijder,mevrouwJacobiendeheerHeemelaarhebbengevraagdwaterisgebeurdmetdebezwarentegenwijzigingvandedoeleninhetWaddengebiedenhoedaarmeeisomgegaan.Deaanleidingvoordeaanpassingwarendezienswijzen.Wijhebbenmeerdan8000zienswijzenontvangen.Datvindikbuitengewoonwaardevol.MevrouwSnijderheeftweleensgezegddatzo’nhoeveelheidzienswijzenaantoontdatmensenheternietmeeeenszijn,maarikziedatanders.Natuurlijkkunnenmenseneenanderzienswijzehebbenendieschrijvenzijop.Ikduidtditalseengrotebetrokkenheidvanmensenenorganisatiesbijhetgebiedeneengrotefocusopdevraagwatergaatgebeurenmetditgebied.Zijvragenzichafhoezijdaaraaneenbijdragekunnenleverenenhoezijvooreenzorgvuldigebalanskunnenzorgentussennatuurenandereactiviteiten,tussenbiodiversiteiteneconomie.MevrouwOuwehand(PvdD):Heeftdeministerhetoverdebijstellingvandedoelenvanhetgebiedofheeftzijhetoverdelandelijkedoelen?MinisterVerburg:DitgaatoverhetWaddengebied,wantdaaroverzijnvragengesteld.Ditiswelietswatindeprocedurezit.NadevoorlopigeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15130 aanwijzingkomendezienswijzen.Medeopbasisdaarvanrealiserenwijdeuiteindelijkeaanwijzing.Hetisvangrootbelangdatereennieuwmomentisomdeinbrengvanuitdezienswijzentemetenenmeetewegen.Dathebbenwijgedaan.DeheerHeemelaarheeftgevraagdwatdeconsequentieszijnvanhetverlagenvandevogeldoelenvooranderegebieden,bijvoorbeeldvoordeDelta.Degebruiksdoelenwordengebaseerdopwatecologischrealistischis.Voordieecologischeonderbouwingwordenexterneexpertsgeconsul-teerd.Degecorrigeerdelandelijkevogeldoelenkomenvoortuitwatecolo-gischrealistischisindiegebieden.OokindeDeltawordendedoelengebaseerdopwatnodigenreëelis.MevrouwSnijderheeftaangegevendatdeaanwijzingvangebiedenvoor1meinietacceptabelis,omdateerstdeproblemenbijdebeheerplannenmoetenwordenopgelost.Eventueelmoetendeaanwijzingsbesluitenwordenbijgesteld.Dieaanwijzingsbesluitenvindenplaatsopbasisvanecologie.Nadeinspraakwordteendefinitiefaanwijzingsbesluitopge-steld.DatisookopdezemaniergebeurdbijdeWadden.Opverzoekvandeprovincieshebikdemogelijkheidgebodenomeersteenconcept-beheerplanoptestelleninhetkadervanwathaalbaarenbetaalbaaris.Datisdusdieandereroute.Hierisduseerstsprakevandedefinitieveaanwijzingendaarnakomtdeontwikkelingvanhetbeheerplan.Datkantot2013.Diebeheerplannenwordengeëntopdedefinitieveaanwijzingendebijbehorendedoelen.Ikgeefeenandervoorbeeldwaaruitdatookblijkt.InhetPeelgebiedwachtmenopeenaanwijzing.VoorhetWierdenseVeldwildeprovincieOver-ijsselhetaanwijzingsbesluitvoordathetbeheerplanwordtopgesteld.Daarkannogeenverschilinappreciatieenkeuzezijn.Datkanallemaalalswijmaarbinnendetermijnenblijvenvandedefinitieveaanwijzingin2010enhetdefinitievebeheerplaneind2013.DeheerHeemelaarheeftgevraagdnaardebegrenzingvanhetWadden-gebied.Hijvindtdiebegrenzingminimaal.AlleenalinhetWaddengebiedzijn500zienswijzeningediend.Sommigezienswijzenhebbengeleidtotaanpassingvandegrenzen,dedoelenendewaarden.Erwordtsteedsgezochtnaardemaximaleruimteeneenscherpebegrenzingvangebruiksdoelenbinnendeecologischerandvoorwaarden.DedynamiekwaaroverikaleerdersprakinreactieopdeheerJager,zithierookin.DeheerPoldermanheeftgevraagdwatwijdoenalshetconceptbeheer-plannietklaarisvoor1september.Ikgaervanuitdatdeplannendanwelklaarzijn.Hetmagechternooitleidentotvertragingindebesluitvorming,wantdiedeadlineszijnhard.DeheerCramerheeftgevraagdhoehersteldoelenwordenafgebakendenwatdereferentieenheteinddoelzijn.OnzeEuropeseopgaveishetreali-serenvaneengunstigestaatvaninstandhoudingoplandelijkgebied.Daaropwordenwijnationaalafgerekend.Hieraanrefererenookdedoelenopgebiedsniveau.Deherstelopgavenpergebiedzijnindeaanwijzings-besluitennietgekwantificeerd,maarinhetbeheerplankanenzalwordenbezienwathaalbaarenbetaalbaaris.Ditgeldtookindefasering.Dedoelenhoevennietallemaalin2015of2017gerealiseerdtezijn,maarhetmoetwelgebeurenendiehorizonmoetookgeschetstwordenindebeheerplannen.DeheerJagerheeftgevraagdofzienswijzenopeenbeheerplanookmogelijkzijnalsdaarnapasdeaanwijzingsbesluitenwordengenomen.Dedefinitievebeheerplannenwordenpasvastgesteldalsdeaanwijzingen-besluitenookdefinitiefzijn.Opdebeheerplannenisookinspraakmogelijkendaarnodigenwijtoeuit,mochtenmensendaarbehoefteaanhebben.Ikwijserwelopdatdebeheerplannentotstandkomeninsamenwerkingmetallestakeholdersinzo’ngebied.Datprocesluistertheelnauw.WijziendatbijvoorbeeldaanhetgebieddePeelwaardatprocesookgroten-deelsheeftplaatsgevonden.VooralindatgebiedisdestikstofdepositieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15131 heelingewikkeld.Daarhebbenallepartnersaantafelgezetenenzijhebbenmetelkaareenconceptbeheerplanontwikkeld.DeheerPolderman(SP):Juistomdathetzoingewikkeldis,vroegikwatergebeurtalsdeprovincieonverhooptnietop1septemberklaarkomtmetdatbeheerplan.MinisterVerburg:Ikwildaaropnietvooruitlopen.Ikhebeenduidelijkeafspraakmetdeprovinciesenikgazedaarvanmiddagopwijzen.Ikgaervanuitdatprovinciesleverenvoor1september.Afspraakisafspraak.Alle«als,dan»-vragengaanuitvanwantrouwen.Ikhebvertrouwenindieprovincies.Zijzijnambitieus,ikbenambitieusendeKamerisambitieus:wijgaanhetgewoonhalen.DeheerPolderman(SP):Indebriefstaatdatzedannietwordenmeege-nomen.Ikbenhetmetdeministereens:afspraakisafspraak,maarinuwbriefblijftdaaroveronduidelijkheidbestaan.MinisterVerburg:Ikhebgezegdwatmijnruimteis:2010staat,2013staat.Daarvanwijkiknietafendatwetendeprovinciesook.Zijhebbenomdieruimtegevraagdenikgaervanuitdatzijdezeruimtenemen,maarookhunverantwoordelijkheidwaarmaken.MevrouwJacobi(PvdA):Gaatdeministertochaanwijzenalsdebeheer-plannenerinseptembernietzijn?MinisterVerburg:Ikhebalantwoordopdievraaggegeven.Uiterlijkvoordecemberseptember2010wordterdefinitiefaangewezen.Uiterlijkdecember2013wordendebeheerplannenvankracht.Daaraandoenwijgeenconcessies.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Deministerzeidatinspraakmogelijkisopdebeheerplannen.Eristochookinspraakmogelijkopdedefinitieveaanwijzing?MinisterVerburg:Ja,datklopt.MevrouwSnijderheeftgevraagdhoehetzitmetafwegingenvansociaal-economischeaard.Zijvraagtzichafofdievoldoendewordenmeege-nomenindebeheerplannenensteltdatmaatregelenproportioneelmoetenzijn.DatvraagtEuropaookendaarmeebenikhetzeereens.Datmoetgebeurenindebeheerplannen.Volgensmijgebeurtdatookenalsikaanwijzingenhebdathetnietgebeurt,zalik,alshetgaatomdeverant-woordelijkheidvandeprovinciesdaardeprovinciesopaanspreken.Alshetgaatomdeontwikkelingvaneenbeheerplanondermijneigendirecteverantwoordelijkheid,zalikdatzelfrechtstreeksaanpakken.Hetmoetzorgvuldiggebeurenenikhebdeindrukdathetookzorgvuldiggaat.Wijzittennatuurlijkwelmiddeninhetprocesenhetiseenroutedieontwik-keldwordt.Ditpadisnognietontgonnen.DeheerVanderVliesvroegterechtofjedannualzekerheidkuntbieden.Hetantwoorddaaropisnee,omdatwijderoutenubegaan.Indatproceszaliedereenzichmoetenrealiserendatjemetelkaardatplanmoetontwikkelenendragenendatjeallesuitdekastmoethalenomintelligenteoplossingentevinden.Datgebeurtoverigensookopeenheelgoede,effectieveencreatievemanierbijdeontwikkelingvandebeheerplanneninhetkadervandeKader-richtlijnWater.Ophetmomentdatallestakeholdersmetelkaaraantafelzittenenpratenoverelkaarszorgenenproblemen,isofontstaatdaarvoorbegrip.Opbasisdaarvankomensomsheelgerichteenverrassendeoplossingenboventafel.Datproceswilikgraagfaciliterenendaarinzieikookveelmogelijkheden.Dezekerheidkannognietwordengeboden,maariedereenheeftdaaraanweleenbijdrageteleveren.IkspreekalleTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15132 organisatiesdaarookopaan.Nietdehakkeninhetzand,wantdanweetjezekerdatjehetnietzultredden.Hetiseenprocesvanoplossingenzoeken.Jemoetmetelkaarinharmonieopweggaanomdatjebiodiversi-teitenandereactiviteitenmetelkaarwiltverenigen.MevrouwSnijderheeftgesprokenoverdejuridischehoudbaarheid.Dathangtopeenecologischeonderbouwingenzijvroegmijofikdekwaliteitkangaranderen.Diekwaliteitisdoorslaggevend.MevrouwSnijderheeftvolstrektgelijkdatdejuridischehoudbaarheidgebaseerdmoetzijnopdeecologischeonderbouwing.Hetbevoegdgezag,deelsdeprovincieendeelsLNVzelf,isdaarvoorverantwoordelijk.Wijfaciliterenhetvolopwaardatnodigis,zonderopdestoelvandeeerstverantwoordelijketegaanzitten.MevrouwJacobiendeheerHeemelaarhebbennogmaalseenvraaggesteldoverbeheerplannendienietklaarzoudenzijnop1september.Diezullenwelklaarzijnop1september.MevrouwJacobivraagthoedebeheerplannenwordenvastgesteldensteltdateronduidelijkheidisoverdeprocedure.Deprocedureronddebeheerplannenisverankerdinartikel19aen19bvandeNatuurbescher-mingswet.DiewetregeltofdeprovincieofhetRijkhetbeheerplanvast-stelt,wieerbijbetrokkenworden–bijvoorbeeldeigenaars,gebruikersenanderebelanghebbenden–envoorzietininspraakovereenkomstigdeuniformeopenbarevoorbereidingsprocedurevandeAlgemenewetbestuursrecht.Dittrajectwordtdusbewandeld.DeheerHeemelaarheeftgevraagdnaardeachterstand.Diemoetinge-haaldworden.DeheerPoldermanweethoejedatkuntdoenviaeennegativesplit.Hijdenktnu:bespaarmedieriedel.MevrouwJacobiheeftgevraagdhoehetzitmetdehandhavingendeheerCramerheeftdepilotmethetpiepsysteemgenoemd.Inhetkadervanhetbeheerplanwordtvoorhetbestaandgebruikinbeeldgebrachtofditscha-delijkis.Bijnieuweactiviteitengeldtdeeventuelevergunningsplichtwelalsersprakeisvanpotentieelsignificanteverslechteringen.Ikhebgeensignalendatdeverslechteringnunietgoedzoulopen.Wijzullenwelvolgenhoeditzichontwikkelt.Waarmogelijkzullenwijdatpiepsysteeminwerkingdoentreden.Ikwijsdaaropomdaternunogveelgesprokenwordtoverbeheerplannen.Dehelezaakmoetnatuurlijknogwelinwerkingtredenendaarmeemoetenwijnogervaringopdoen.VolgensdeheerCramerzoudenwijmoetenfocussenopnatuurwaardeninplaatsvanopdekritischedepositiewaarden.Daarmeebenikhetzeereens.Wijmoetenbrederkijkennaarhettotalespectruminplaatsvanalleennaardiekritischedepositiewaarden.DeheerCramerheeftaangegevendatdereferentieaandeecologischeonderbouwingsteedssterkerwordt.Ikhebdaaralwatovergezegd.Wijhebbendaarvoordewetoverhetbestaandgebruik.Alsdaarverande-ringeninkomen,moetjedatweerwegenenmeten.IkwildaarnogeenaspectvanTrojanbijhalen.Wijrichtenonsvooralopdeproblemen,maarerkunnenookzakeninpositievezinwordenaangepast.Alswijhethebbenoverhetbenuttenvanluchtwassers,hetbouwenvanemissiearmestallen,hetbewandelenvanhetalternatievevoerspoorofanderetechno-logischeaanpassingen,kanerinzo’ngebiedeensituatieontstaanvanmeergebruiksruimteenkunnendeuiteindelijkedoelengerealiseerdworden.Latenwijdusnietalleendenkeninhetkadervanbedreigingen,maarlatenwijbekijkenwelkekansenerzijn.Mijnfocusisnaasthetreali-serenvandeNatura2000-doelenookheelsterkgerichtopinnovatieenverduurzaming:dietweegaanhandinhand.Ikzetallesopallesomindiestimulansenviadatinnovatiespoordeduurzaamheidindezinvanbiodi-versiteittestimuleren.MevrouwOuwehandheeftartikel6lid2nogeensterhandgenomenenzijnoemtheteenverslechteringverbod.Volgenshaarkomtdatonvol-doendeterugindebeheerplannenendaaromisergeneriekbeleidnodig.Dieconclusiekomtmijtevroeg.Daarnaheeftzijnatuurlijkookaange-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15133 gevenwaarhethaaromtedoenis,netalsinhetbegrotingsdebat:eerstafbrekenendanbekijkenofenwatjewiltopbouwenindelandbouw.Zogaanwijhetwatmijbetreftnietdoen.Ikvindhaarconclusieveeltevoor-barig.Wijkunnenonsinseptembereenbeterbeeldvormen,wantdanzijndeconceptbeheerplannenvandeprovinciesbeschikbaar.Voorzoverhetbeheerplangeenregelssteltoverbepaaldevormenvangebruikdieeenverslechteringkunnenbetekenen,geldtdealgemenevergunnings-plichtvandeNatuurbeschermingswet.Diewordtdusnietbuitenwerkinggestelddoorhetbeheerplan.Inhetbeheerplanwordenwelafsprakengemaaktoverhoeermetheteenenandermoetwordenomgegaan.Datisdebedoeling.MevrouwOuwehand(PvdD):Deministerlegtmijwoordenindemond,dieikiniedergevalniethebuitgesproken.Hetverslechteringverbodgeldtsinds2004.Ikvraagmeafhoedeministernegenjaarlangkandoenalsofhetverbodnietbestaat,wantdebeheerplannenzijnpaseind2013klaar.MinisterVerburg:Datdoenwijniet,wantditartikelstaatgewoonindewetenisdusvitaalenvankracht.Wijhebbendewetoverhetbestaandgebruikvanwegederedenendieikzojuisthebaangegevenendathebbenwijuitvoerigaandeordegesteldbijdebehandelingvanhetwetsvoorstel.Wijwerkennuaandeontwikkelingvandebeheerplannen.Alszichveran-deringenvoordoen,moetbekekenwordenofdievergunningplichtigzijnen,zoja,ofereenvergunninggegevenkanworden.Daarmeeschakelenwijnietsuit,maardatisietsandersdanmevrouwOuwehandbeoogtenbenoemtinhaarbijdrageenwatookaleerderisgeuitdoorhaarfractiege-noot.MevrouwOuwehandheeftookgezegddatinbeheerplannendedoelennadergeconcretiseerdmoetenwordenendatditinstrijdismetdeHabitatrichtlijn.Zijzegtookdatditdejuridischehoudbaarheidzwakmaakt.Debeheerplannengevenaanwelkeinstandhoudingmaatregelenmoetenwordengetroffenovereenkomstigartikel6lid1vandeHabitat-richtlijn.Artikel6lid1geeftnietaanwaarenwanneerdiemaatregelenmoetenzijngerealiseerd.DatiseenbetoogdatsteedsterugkomtindebijdragenvandewoordvoerdersJager,SnijderenJacobi.Erzitdusspeel-ruimteinenwijmoetendiespeelruimtebenuttenomdedoelentereali-serenendatpergebiedtekunnenlatenverschillenopplaats,instrumentenfasering.Hetgaatomeendynamischebalans.Artikel4lid4vandeHabitatrichtlijnheefthetnadrukkelijkoverdezenadereafwegingbijdeprioritering.DeheerVanderVliesheefteenvraaggesteldoverbestaandgebruikgekoppeldaandefeitelijkesituatieop1oktober2005.Ikhebdaaropgeantwoord.Datgaatoverhetverschiltussenhetfeitelijkgebruikenhetvergundgebruik.DeheerJagerheefthetgehadoverhetkrimpendlandbouwareaal.VolgensdeheerJagerhebikgezegddatditgeenprobleemis,maarvolgenshemishetdatwel.Ikhebnietgezegddatkrimpendlandbouwa-reaaleenprobleemis.Hetgaatomdepotentiëleopbrengstvandeland-bouw.Daarbijbaseerikmeoponderzoekendieregelmatigwordenuitge-brachtdoorhetLEI.Dejaarlijkseproductiecijfersliepentotvoorkortsteedsopendatheefttemakenmethetgoedeondernemerschapindeagrarischesector,hetbeschikkenovergoeduitgangsmateriaal,bijdragenvanprecisielandbouwenanderenieuwetechnieken.Datdraagtallemaalbijaandeverhogingvandeopbrengstperhectare.Natuurlijkhebjeooktemakenmetklimatologischeomstandighedenendeafwezigheidvanziekten.MevrouwJacobiheeftvooruitlopendophetbeheerplaneenpleidooigehoudenvooreendeelplanstikstof.DaarbijmoetenwijhetpleidooivanTrojanbetrekken.Hijadviseertomdatniettedoenenbredertegaanzittenindeheleafwegingronddevergunning.HijadviseertomallesteTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15134 bekijken.Latenwijvoorkomendatwijonsalleenfixerenopmogelijkeproblemen,maarookdekansenzienenbenutten.DankanNatura2000nietalleeneenhoofdpijndossierzijn,maarookeenwenkendperspectiefindebalanstussenbiodiversiteit,menselijkeactiviteitenenondernemers-activiteiten.MevrouwJacobi(PvdA):Ikbenhetmetdeministereensdatjeditbredermoetzien.Ishetechternietverstandigomvanavondmetdegedepu-teerdenvandeprovincieswaarmeedeministerspreekt,ditvoorsteltochtebenaderenmetééndoel:heelveelprovincieszittenechttewachtenopinhoudelijkeduidelijkheidinafwachtingvanverdereontwikkelingen.Erzittendustweekantenaan.MinisterVerburg:Ikbenbangdatditdeprovinciesnietvooruithelpt.Danfocustmenzichopéénzaakendatisdaneenpotentieelprobleem.Datmoetenwijnietdoen.Ikzalweltegenhenzeggendatalserondernemerszijndieeenvergunninghebbengevraagd,zijnietmoetenafwachtentotalleseris,wantdatkannogevenduren.Ikzalhenzeggennietaftewachten,maarhunbestuurlijkeverantwoordelijkheidtenemen.Zijzijnhetbevoegdgezagenmoetendaarinhetbredespectrumpakken,zoalsaangereiktdoorTrojanenzoalsinhandreikingenisvastgelegd.Diehand-reikingheeftdeKamerookendaaroverhebbenwijookmetelkaargesproken.MevrouwJacobivraagthoehetzitmetdeuitvoeringvandemotie-Smalingoverdekleinegebiedenmeteengecombineerdbeheerplan.DaarzijnvoorbeeldenvanindeRijntakken,onderanderedeuiterwaardenvandeIJssel,deGeldersePoort,deuiterwaardenvandeWaal,LoevesteinenNederrijn.Daariseersteenkoepelbeheerplangemaaktendatwordtperafzonderlijkgebiedineenbeheerplannetjeuitgewerkt.Erzijndusparaplu-afsprakengemaaktenzohebjehetbestevantweewerelden.Jekuntgebruikmakenvansamenwerkingenhebtdaardoorsynergie.Tegelijker-tijdkunjepergebiedmaatwerkleveren.Datgoedevoorbeeldzouzomaargevolgdkunnenwordendooranderegoedeinitiatieven.DeheerCramervraagtofdebedrijveninNatura2000-gebiedendesge-wenstmoetenwordenuitgekochtvoorverplaatsing.Daarisgeldvoor,maarermoetduidelijkheidkomenoverdevraaginwelkeprovinciesdithetmeesturgentis.Datmoetzichindebeheerplannenuitkristalliserenenzalookonderdeeluitmakenvandeinschattingofdoelenhaalbaarenbetaalbaarzijn.Datinzichtisaanhetontstaan.Erisinderdaadgeldaanwezigvoorhetgevalditnoodzakelijkis.DatisonderdeelvanhetILG.Ookindezesituatiesmoetjebeoordelenwatnieuwetechnologieënkunnenbijdragenaanverbeteringvandebiodiversiteitdoordiebedrijven.Devoorbeeldendaarvanhebikgenoemd.MevrouwOuwehandheeftgevraagdhoeveelveehouderijeneenammoniakvergunninghebbeninhetkadervandeNb-wetenhoeveeldaarvanvoor2005uitgegevenzijn.OpverzoekvandeheerPoldermanhebiktoegezegddatiknietopnieuwdikkestapelspapiergacreërenendaaromheefthijdemotieaangehouden.Dewoordvoerdershebbendaarnetdestafovergebroken.Ikvonddateenverstandigeopmerking.Ikgadatheleonderzoeknaardegebeurtenissenvóór2005nietopnieuwdoen,maarikgaantwoordgevenopdevragendiegesteldzijnendetoezeg-gingendieikdaaroverdonderdaghebgedaanaandeheerPoldermanendanishetwelletjes.DeheerJager(CDA):Kandatvoorvolgendeweek?MinisterVerburg:Ikbegrijpdevraagenikzaldiemeenemen.Ikmoetdataandeprovinciesvragen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15135 MevrouwOuwehand(PvdD):Alsdeministerzegtdatzijgeenonderzoekgaatdoen,magikdanconcluderendatdeprovinciesbijdeoverdrachtvandebevoegdhedengeeninformatievanhetministerievanLNVhebbengekregenoverwelkebedrijveneenvergunninghaddenopbasisvandeNb-wet?Ishetdeconclusiedatzijmetlegehandenstonden?MinisterVerburg:IkherinnermedatmevrouwOuwehandafgelopendonderdagietssoortgelijksheeftgeprobeerdteconcluderen.Ooktoenhebikgezegddatikdieconclusienietdeel.Datisnietveranderdsindsdonderdag,ondanksPasen.MevrouwOuwehand(PvdD):Alsdatzois,danheeftdeministergeengrootonderzoeknodig.Danheeftzijgewooneendocumentophetminis-terieliggenendatkanzijgewoonnaardeKamerkansturen?MinisterVerburg:Ikgahetgewoonnietdoen.DeheerJagerheeftgevraagdhoehetzitmethetDrents-FrieseWold.Hijvraagtofdegedanevoortoetsvoldoendeis.InhetDrents-FrieseWoldzijnbomengekapt,juistomdeinstandhoudingdoelstellingenvanhetgebiedterealiseren.Diebomenkapisnoodzakelijkvoordezandverstuiving,waarvoorhetgebiedisaangewezen.Ditsoortbeheersmaatregelenvallenbuitendeverplichtingomeenhabitattoetsuittevoeren.Artikel6lid3vandeHabitatrichtlijnbepaaltditexpliciet.DeheerJagerheeftgevraagdhoewijerrekeningmeehoudendatexoteninheemskunnenwordeninhetkadervandebomenkap.IndeHabitat-richtlijnisconcreetbeschrevenwelkesoortenenhabitattypenbeschermdmoetenworden.Alszedaarnietinstaan,kunnenzeopenigmomentwellichtinheemsworden,maardanzullenzelaterinhetdynamischeprocesmoetenwordenmeegenomen.BijnaallewoordvoerdershebbengevraagdnaarhetEemsgebied,debaggeractiviteitenendezoet-zoutovergangen.Debaggeractiviteitenkunnenwordenmeegenomenindebeheerplannen.MevrouwSnijderzegtdatNederlandalsenigelidstaatkritischedepositie-waardenhanteert.Datisnietzo.HetprobleemisnietuniekvoorNeder-land.IkhebalaangegevendatikhieroverhetgesprekaangainBrussel.DeheerCramerheeftgevraagdofikmijwiluitsprekeninderichtingvandeprovinciesoverhetvergunningstraject.Datzalikdoen.Hetbevoegdgezagmoetdeverantwoordelijkheidwillen,kunnenendurvennemen.DeheerCramerheeftookgevraagdnaardepilotdieindeEersteKamerisgenoemd.Wijhebbendaaraandachtvoor.Alsereengeschiktmomentis,zullenwijzo’npilotstarten.Ikbendoormijnantwoordenheen,maarikrealiseermedatikdezoet-zoutvraagniethebbeantwoord.Alsdevoorzittermijeenhalveminuutdetijdgeeft,komikdaaropterug.MevrouwSnijder-Hazelhoff(VVD):Ikhebnogeenvraagoverdekriti-schedepositiewaarden.IkhebgevraagdomwatbredertebekijkenofwijinderichtingvanhetNEC-plafondgaan.Trojanheefthieroverookheteenenanderaangegeven.DeheerJager(CDA):Ikwilnogevendedepositieendeemissiewaardennoemen.Wellichtkandeministerdaarnogvoorvolgendeweeknaarkijken?Dankunnenwijhetdanmeenemen.DeheerCramer(ChristenUnie):Erstaannogtweevragenopen.WelkeinspanninglevertdeministeromsamenmetdeministervanVROMdegeneriekedispositieterugtedringen?Inhetkadervanhetaanwijzings-besluitvandeWaddenzeehebikgevraagdofdebestaandeactiviteitenzijnmeegenomeninhetaanwijzingsbesluit.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15136 MevrouwOuwehand(PvdD):Deministerisnietingegaanopdetijdlijndieikhebaangesneden.Daarwasikalbangvoor,daaromnoemikhemnogmaareventjes.BinnendriejaarnadeHabitatrichtlijnvolgdedekennisgevingmetdelijstvangebieden.Datwasin1995.Zesjaarnadekennisgevingsteltdecommissiedelijstvast;in1998dus.Uiterlijkzesjaardaarnazouhetmoetenkomentotdefinitiefaanwijzen.Datzouin2004zijn.Ikhebdeministergevraagdomdaaroptereageren.Nuligthetmomentvoordefinitiefaanwijzenin2010endatiseenverschilvanzesjaar.MevrouwJacobi(PvdA):Ikhadeenvraaggesteldoverdeecologischeonderbouwingindegebiedenwaardeprovinciesopditmomenthetvoortouwhebben.Deministerzegtderegietehebben.Hoewerkthetnualsdegebiedenonvoldoendeecologischonderbouweninrelatietotdenationaledoelstellingen.Hoehebbenwijdatgeorganiseerd?Mijnvraagoverhethandhavengingvooraloverhethandhavenopdenatuurdoelendiewijwillenrealiseren.Datgeldtdusvoordegebiedenwaaralingerichtis.MinisterVerburg:Ikweetnietofikallevragengoedhebbegrepen,maarikdoemijnbest.MevrouwSnijderendeherenPoldermanenCramerhebbengevraagdnaarhetgeneriekestikstofbeleid.Hetisinderdaadnoodzakelijkdatwijhetplafondomlaagbrengen.DeprovincieOverijsselheeftdaarookopgewezenindebriefdiezijdeKamerheeftgestuurd.DeministervanVROMenikzijnbezigomdaarvooreenrouteuittestippelen.Wijmoetenonsdaarbijtweedingenrealiseren.Deafgelopenjarenzijneralgroteresultatengeboekt,dankzijgroteinspanningenvanmetnameagrarischeondernemersindegebieden.Ikdenkdatwijonszelfenanderennietvoordegekmoetenhoudendoortezeggendatwijmeerruimtekrijgeninhetgebiedalshetgenerieknaarbenedengaat.DatiseenbeetjedesuggestiedieuitdebriefvandeprovincieOverijsselspreekt.Hetbetekentweldathetookgerealiseerdmoetwordendoordeondernemersinhetgebied.Datgeldtoverigensooknationaal;danmoetingebiedenwaardedepo-sitieeengroterprobleemisnogmeerwordenopgebracht.Hetteltwelbijelkaarop.Laatikdatnumaareensduidelijkgezegdhebben.DeministervanVROMenikwerkendaaraan.Tegelijkertijdzijnerbelangrijkedoelengerealiseerd.DedefinitieveinzetzullenwijtezijnertijdaandeKamerdoentoekomen.VerschillendewoordvoerdershebbenvragengesteldoverhoehetbijhetLauwersmeerzitmetdezoet-zoutovergangenenofdatookbuitendijkskan.Menvroegofersteunwasvandeagrarischesectorenofwijhetkunnenoverlatenaandenatuurlijkedynamiek.Erisbreeddraagvlakvoordevoorgesteldewaterinrichting.Erzijnnukleinschaligevoorbeeldenopdeeilandenendiezullenvangevaltotgevalbekekenmoetenworden.Wijkunnenhetnietoverlatenaandenatuurlijkedynamiek,wantdieisernuniet.Erligteenhardegrensmetdebetondijk.Hetherstelvandenatuur-lijkedynamiekisindePKBopgenomen.Ermoetnogveelwordenuitge-zocht,maarwijzijnerzorgvuldigmeeaanhetwerk.MevrouwJacobivroegwatwijdoenalsgebiedenonvoldoendeonder-bouweninrelatietotlandelijkedoelen.Dielandelijkedoelenzijnvertaaldindeaanwijzingsbesluiten.Alsdieonvoldoendewordeningevuldzalikdeprovinciesdaaropaanspreken,maarhetsysteemissluitend.MevrouwOuwehandheefteenanderetimetablevoordeaanwijzingendanikzojuisthebgegeven.DetermijnenvandeHabitatrichtlijnuitartikel4zijngekoppeldaanhetmomentdatdeCommissiedegebiedenopdelijstvangebiedenvancommunautairbelangheeftgeplaatst.Datisgebeurdindecember2004.Opdatmomentgingdetermijnvanzesjaarinvoordevoorlopigeaanwijzing.Dankomenwijdusuitindecember2010envoordebeheerplannenindecember2013.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15137 DeheerJagervroegofjedeemissiewaardeninplaatsvandepositie-waardenkunthanteren.Datismoeilijkhoudbaar.Hetgaatomdeeffectenophetgebied;dedepositiedus.Devoorzitter:Ikdankdeministervoorhaarantwoorden.DeheerCramer(ChristenUnie):Kandeministernahaaroverlegmetdeprovinciesonsvoordetweedetermijneensoortupdategevenvandestandvanzaken?MinisterVerburg:Ikgavanmiddagsprekenmetdegedeputeerden,ookoverheelveelanderezaken,waaronderILG.Iksteldaareenaantalpuntenaandeorde.Ikzalook,gevolggevendaandevraagvandeheerJager,vragenhoehetzitmetdevergunningendiezijonderhandenhebben.IkkijkofikdeKamerietskansturenvoorvolgendeweek.Ikvraagwelopvoorhandombegripvoorhetfeitdatdieinformatiewellichtlaatwordtaangeleverd.Ikzegweltoedathetgeenpakketvan50pagina’swordt.Devoorzitter:Dank.Ikdenkdatheteengoedoverlegisgeweest.Wijsprekenvolgendeweekweermetdeminister.Ikdankiedereenvoorzijnaanwezigheid.Op1septembermoetendebeheerplannenklaarzijn:hetweerismooienhetterrasisheerlijk,maarikdenkdatenkelenvanuheelsnelnaarhuismoeten.DevoorzittervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,AtsmaDevoorzittervandevastecommissievoorEconomischeZaken,TimmerDevoorzittervandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,KoopmansDevoorzittervandevastecommissievoorVerkeerenWaterstaat,JagerDegriffiervandevastecommissievoorLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,DortmansTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.15138