Hoofdlijnen wetgeving onvolledige AOW

29389VergrijzingenhetintegraleouderenbeleidNr.16BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANSOCIALEZAKENENWERKGELEGENHEIDAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,16maart2009Tijdenshetalgemeenoverlegvan5november2008(29389,nr.14)isgesprokenoverproblemendiesamenhangenmetdeonvolledigeAOW.Mijnvoorgangerheeftueenbrieftoegezegdmetdaarinhoofdlijnenvandewetgevingbedoeldomdezeproblementegentegaan.Inmijnbriefvan16januari2009(TK,Kamerstukken2008–2009,29389,nr.15)hebikaangegevendatikdezebriefvóór1maartaanuzoudoentoekomen.OmdatikerdebehoefteaanhadzelfingesprektegaanmetdeVNGendeSVBoverditonderwerp,heeftdeverzendingvandebriefenigevertra-gingopgelopen.Dewetgevingheeftindeeersteplaatsbetrekkingopdeoverhevelingvandeuitvoeringvandeaanvullendebijstandvoor65-plussers(WWB65+)vandegemeentennaardeSVB.MetdeuitvoeringvandeaanvullendebijstanddoordeSVBontstaatéénloketvoorhetminimuminkomenvoormensendie65jaarofouderzijn.Ditiseenbelangrijkinstrumentomniet-gebruikvanaanvullendebijstandtegentegaan.Indetweedeplaatszalereenvrijlatingvoorinkomenuitarbeidvoor65-plussersindeWWBwordengecreëerd,omdoorwerkennadeleeftijdvan65aantrekkelijkertemaken.InmiddelsishiertoeeenvoorstelvanwetaanuwKamergezonden1.TotslotzaldebeslistermijnvandeinkoopregelingAOWwordenverruimdvan5naar10jaar.HierdoorkrijgennieuwkomersinNederlandlangerdegelegenheidomgeldtesparenomzichintekopenindeAOW.Hieronderzalikdehoofdlijnenvoorelkewijzigingafzonderlijkbehandelen.Vervol-genszalikookingaanophetbeoogdetijdspadvandewetgeving.1.OverhevelinguitvoeringWWB65+naardeSVBTijdenshetalgemeenoverlegvan5novemberjl.bleekereengrootdraag-vlaktebestaanvoordevolledigeoverhevelingvandeWWB65+naardeSVB.MetbetrekkingtothetwetsvoorstelaangaandedeoverhevelingvanWWB65+naardeSVBzijntweeuitgangspuntenvanbelang.IndeeersteTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1290180809tkkst29389-16ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091KamerstukkenII2008/09,31811nr.2.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.161 plaatsmoetdeoverhevelingzoveelmogelijkleidentotéénloketvoorhetminimuminkomenvanafhet65elevensjaar.IndetweedeplaatszaldeWWB,afgezienvandeintroductievaneenvrijlatingvoorinkomenuitarbeid,inhoudelijkongewijzigdblijven.Deindezebriefbeschrevenhoofdlijnenzijnconformdezeuitgangspuntenopgesteld.OpditmomentvoertdeSVBvoor160gemeenten(stand1januari2009)deWWB65+uitopbasisvanmandatering.IkzaleerstonderAaange-gevenhoedezeuitvoeringinmandaatnuverloopt.DaarnazalikonderBaangevenwelkeelementenikwilovernemeninhetwetsvoorstelenwelkeaanvullingenikdaarbijvoorogenzie.A.HuidigeuitvoeringinmandaatIndemandaatconstructiezijngemeenten(financieel)verantwoordelijkvoordeWWB65+.ZijhebbenalleendeuitvoeringovergedragenaandeSVB.DeSVBhandelthierbijnamensdegemeente.OverdeuitvoeringvandeWWB65+verantwoordtdeSVBzichdanooknaariederegemeenteafzonderlijk.DithoudteenflinkebelastinginvanhetSVB-apparaat.Wanneerhetaantalgemeentenvan160nuverderwordtuitgebreidnaarallegemeenten,neemtdezebelastingnogverdertoe.IndegemeentenwaarvoordeSVBnudeWWB65+uitvoert,gaatdeSVBuitvanhetmomentwaaropdeoudstepartner65jaarwordt(envoorheteerstAOWgaatontvangen),alshetmomentomdeaanvullendebijstanduittegaankeren.OpdezemanierfungeertdeSVBalséénloketvoorhetminimuminkomenvoor65-plussers.Ookwanneerersprakeisvaneenpartnerdiejongerisdan65jaar,startdeSVBmetdeuitvoeringvandeWWBvanafhetmomentdatdeoudstepartner65jaarwordt.DezejongerepartnerisopgrondvandeWWBverplichtomnaarvermogenalgemeengeaccepteerdearbeidteaanvaardenengebruiktemakenvaneendoordegemeenteaangebodenvoorzieningterondersteuningvandere-integratie.Indemandaat-constructieblijftdegemeenteverantwoordelijkvoordebeoordelingvandere-integratieverplichtingenen-inspanningenvandejongerepartner.Daarnaastblijftdegemeenteverantwoordelijkvoorhetaanbiedenvanondersteuningbijdearbeidsinschakelingvandejongerepartnerenhetopleggenvaneenmaatregelalsdejongerepartnerdere-integratie-verplichtingennietnakomt.OmgemeenteninstaattestellendezerolopzichtenemenmeldtdeSVBzodradeaanvraagWWBisontvangendepersonaliavandejongerepartneraandegemeente.Wanneerdejongerepartnernietgoedmeewerktaandeeigenre-integratiezaldeSVBopverzoekvandegemeenteeeneventuelemaatregelopleggen.GemeentenhebbenindeuitvoeringvandeWWBeenaantalbevoegd-heden.Hetgaatondermeeromdebevoegdheidtotterugvorderingenverhaalenbevoegdhedendiesamenhangenmetdekrediethypotheek.Erishiersprakevaneenbevoegdheidennieteenverplichting.Deachter-grondvandezebevoegdheidligtmedeinhetfeitdatgemeentenzelffinancieelverantwoordelijkzijnvoordeWWB.Bijdezefinanciëleverant-woordelijkheidhoortdatgemeenteneenbepaaldebeleidsvrijheidhebben.DaarnaastisdeWWBhetlaatstefinanciëleredmiddel,daarbijpastdaterruimteisvoormaatwerk.IndemandaatconstructiesteltdeSVBbeleidsregelsdiegeldenvoorallepersonendievandeSVBaanvullendebijstandontvangen,ongeachtinwelkegemeentedezepersonenwonen.IndestandaardmandaatregelingdiedeSVBhanteert,isgeregelddathetcollegevanB&WaandeRaadvanbestuurvandeSVBdebevoegdheidverleentominoverlegmetdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.162 gemeentebeleidsregelsoptestellen.DezebeleidsregelstredenindeplaatsvandebeleidsregelsdiedoorhetcollegevanB&Wzijnopgesteld.DoordatdeSVBbeleidsregelsvaststeltvoorde65-plussersindebijstandkunnenbinnenéénwoongemeentekleineverschillenontstaanindeuitvoeringvandeWWBvoormensendiejongerzijndan65jaarenbijstandontvangenvanhungemeenteen65-plussersdieaanvullendebijstandontvangenvandeSVB.OmtebewakendatdebeleidsregelsdieopgesteldwordendoordeSVBaansluitenbijwatinhetgemeentelijkedomeingebruikelijkis,heeftdeSVBdezogenaamdeThemagroepJuri-dischbeleidWWB65+ingerichtmetdaarineenafvaardigingvandemandaterendegemeenten.NieuwebeleidsregelstenaanzienvanWWB65+wordenhierinbesproken.DeSVBsteltdebeleidsregelsvast,gehoorddegemeentenindethemagroep.NaastdeThemagroepJuridischbeleidWWB65+,heeftdeSVBvorigjaareenAdviesraadWWBingesteldwaarineenaantalburgermeesters/wethouders/directeurensocialezakenalsmedeeenvertegenwoordigervandecliëntenzittinghebben.DezeAdviesraadvervultvolgensdeSVBeennuttigerolalsde«ogenenoren»vanuitdegemeentelijkeWWB-praktijk.GemeentenzijnverantwoordelijkvoordehandhavingvandeWWB.IndemandaatconstructieverrichtdeSVBdezehandhavingsactiviteiten.HiertoeisdeSVBgoedinstaat.DehandhavingWWB65+kannamelijkdeelsgecombineerdwordenmetdehandhavingvoordeAOW.ZowordtdeleefsituatiealvastgesteldengecontroleerdinhetkadervandeAOW.EenaantalanderezakendierelevantzijnvoorhetrechtopAOWzijnookrele-vantvoorhetrechtopWWB65+,zoalsoverlijdenenverhuizingvandegerechtigde(inclusiefdegerechtigdepartner).DezegegevenswordenaangeleverdviadeGBA.JaarlijksvindteenherhalingsonderzoekinkomenplaatsinhetgevalersprakeisvaneenAOW-partnertoeslagvooreenjongerepartnermetinkomen,waarvoornietspontaanhetafgelopenjaareeninkomens-mutatieisgemeld.Deeventueleaanvullendebijstandwordthierinbetrokken.Daarnaastwordtinhetkadervandeaanvullendebijstands-verstrekkingjaarlijkseenherhalingsonderzoekgehoudennaarinkomenénvermogenvoorbepaalderisicogroepen.Specialeonderzoeken,bijvoorbeeldnaarvermogeninhetbuitenland,wordenuitgevoerddoordeattachésvoorsocialezakenvandeSVBverbondenaandeNederlandseAmbassadesinAnkara,Madrid,Parama-riboenRabatendoorhetControleTeamBuitenlandvandeSVB.IndebestaandemandaatconstructielevertdeSVBmaandelijksviahetInlichtingenbureau(IB)aandebetreffendegemeentenalalleinformatiedierelevantisvoorhetgemeentelijkarmoedebeleid.Inhetrapport«rechtenverzilveren»vandeIWIstaatdatsommigemandaterendegemeentengebruikmakenvandedoordeSVBverstrektegegevens.Dezegemeentenhebbenaangegevendaternamandateringdoorhetbenuttenvandezeinformatiegeennegatiefeffectontstaatophetgebruikvandeminimaregelingen.ZijgeventevensaandatdoordathetgebruikvandeWWB65+namandateringstijgt,degemeentemeerklantenminima-regelingenaanbiedtdanvóórmandatering.Hetoverdragenvandeuitvoe-ringvandeWWB65+naardeSVBkandaaromeenpositiefeffecthebbenophetaantalmensendatgebruikmaaktvandegemeentelijkeminima-regelingen.B.VoorstelvooruitvoeringWWB65+doorSVBVanuitdewensomniet-gebruikvanaanvullendebijstanddoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.163 AOW-gerechtigdenmeteenonvolledigeAOWtebestrijdenishetbelang-rijkdatallegemeentendeuitvoeringoverhevelennaardeSVB.Hierdoorontstaatvoordezeburgerseeneenduidigbeeldbijwiezemoetenaankloppenvooraanvullendebijstand.DeenigewijzewaaropditisterealiserenisomdeaanvullendebijstandeenwettelijketaaktemakenvandeSVB.HettoekennenvandeWWB65+alseenwettelijketaakvandeSVBheeftalsbijkomendvoordeeldatdefinancierings-enverantwoor-dingsstromenaanzienlijkeenvoudigerverlopendanindehuidigemandaatconstructie.WanneerdeuitvoeringvandeWWB65+eenwettelijketaakisvandeSVBzalhetministerievanSZWoptredenalsopdrachtgeverendaarmeeookfinancieelverantwoordelijkwordenvoorditdeelvandeWWB.DeaansturingvandeSVBmetbetrekkingtotdeuitvoeringvandeWWB65+verlooptdangeheelvolgenshetSUWI-regimeenlooptdaarmeegelijkopmetdeaansturingvandeSVBvoordeuitvoeringvanzijnanderewette-lijketaken,zoalsdeAOW.Degebruikelijkeplanning&control-cycluswordtdangevolgd.DitbetekentdatdebudgettairekadersjaarlijksdoorhetministerievanSZWwordenvastgesteld.DeSVBsteltopbasisdaarvanzijnjaarplanop,welkegoedgekeurdwordtdoordestaatssecre-tarisvanSZW.IndetussentijdseverslagenenhetjaarverslagvandeSVBlegtdeSVBverantwoordingafoverdeuitvoering.HetjaarverslagwordtookaandeKameraangeboden.HetjaarverslagvandeSVBgaatverge-zeldvaneenaccountantsverklaringwelkezietopderechtmatigheidvandeuitvoering.HettoezichtopdeuitvoeringvandeWWBligtnubijIWI.WanneerWWB65+eenwettelijketaakwordtvandeSVBblijftditookzo,aangezienIWIopbasisvandeWetSUWItoezichthoudtopdeuitvoeringvandewette-lijketakendoordeSVB.HetmeelopenindeWetSUWI-systematiekbiedtvoldoendewaarborgenvooreendoelmatigeenrechtmatigeuitvoeringvandeWWB65+doordeSVB.Vanwegehetbelangdatikhechtaandeéén-loket-gedachtezalookinhetwetsvoorstelhetuitgangspuntzijndatdeSVBdeWWBuitvoertzodradeoudstepartner65wordt.Erontstaathierdooréénloketvoorhetminimu-minkomenvan65-plussers.Wanneerersprakeisvaneenpartnerdiejongerisdan65jaarblijftdezejongerepartneropgrondvandeWWBverplichttere-integreren.Degemeenteblijftverantwoordelijkvoorhetaanbiedenvanondersteuningbijdearbeidsinschakelingvandejongerepartner.InhetwetsvoorstelzalderhalvegeregeldwordendatdeSVBinhetgevalersprakeisvaneenjongerepartnerdegegevensvandezejongerepartnerdoorgeeftaandewoongemeente,zodatdezedere-integratieterhandkannemen.IndehuidigeWWB-uitvoeringhebbendegemeenteneenfinanciëleprikkelompersonenmeteenWWB-uitkeringtere-integreren.WanneerdeuitvoeringvandeaanvullendebijstandeenwettelijketaakwordtvandeSVBverdwijntdezefinanciëleprikkelvoordejongerepartnersvan65-plussers.GemeentenzijnechteropgrondvandeWWBverplichtbijhetondersteunennaararbeidsinschakelingenhetaanbiedenvanre-integratievoorzieningenevenwichtigeaandachttebestedenaangroepenbijstandsgerechtigdenenvoorverschillendedoelgroependaar-binnen.Ditbiedtnaarmijnmeningvoldoendewaarborgenvooreeneven-wichtigebenaderingmetbetrekkingtotre-integratievandejongerepart-nersmeteenarbeidsverplichting.DeSVBsteltindemandaatconstructiebeleidsregelsdiegeldenvoorallepersonendievandeSVBaanvullendebijstandontvangen.DeWWBbiedtdezebeleidsruimte.VanuithetuitgangspuntdatergeeninhoudelijkewijzigingplaatsvindtindeWWBmoetdezebeleidsvrijheidvoordeSVBblijvenbestaan.OmtebewakendatdebeleidsregelsdieopgesteldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.164 wordendoordeSVBaansluitenbijwatinhetgemeentelijkedomeingebruikelijkis,stelikvoordehuidigepraktijkvanThemagroepenofdeAdviesraadinenigerleivormteformaliseren,zodatinhoudelijkebeïnvloe-dingdoorgemeentenmogelijkisendeverschilleninuitvoeringtussengemeentenendeSVBzokleinmogelijkblijven.DeSVBzalintegraalverantwoordelijkwordenvoordehandhavinginhetkadervandeWWB65+,hetgaathierbijondermeerovercontrolesopvermogen.ZoalseerderaangegevenisdeSVBdaargoedvoortoegerust.Metbetrekkingtothetgemeentelijkearmoedebeleidisvanbelangdatgemeentenkunnenblijvenbeschikkenoverdepersoonsgegevensvandeeigeninwonersdieaanvullendebijstandontvangen.Inhetkadervanhetwetsvoorstelzalaandezegegevensuitwisselingaandachtwordenbesteed.2.VrijlatinginkomenuitarbeidWWB65+IndebriefaandeKamervan20november(Kamerstukken2008–2009,29389,nr.13)isaangegevendathetwetsvoorstelVerzamelwetSZW-wetgeving2009(Kamerstukken2008/09,31811)gebruiktwordtomdevrijlatingvoorinkomenuitarbeidvoor65-plussersindeWWBtereali-seren.Hierdoorzaldevrijlatingaleerder,vermoedelijkvanaf1juli2009,vankrachtzijn.Bijdezevrijlatingisaansluitinggezochtbijdegeldendevrijlatingvoorinkomenuitarbeidvoor65-minners.Optweepuntenzaldevrijlatingafwijken.Dehuidigevrijlatingvoorinkomenuitarbeidvoor65-minnerskentnamelijkeenmaximaletermijnvan6maanden.Omdatikwilbevor-derendatouderenmeteenonvolledigeAOWzelfzoveelmogelijkdeverantwoordelijkheidkunnennemenomdittekortteverkleinen,achtikeendergelijkebeperktetermijnnietwenselijk.Devrijlatingvoor65-plusserszaldaaromgeenmaximumtermijnkennen.Omdatvoor65-plussersgeenre-integratieverplichtinggeldt,zaldevoorwaardedatdeinkomstenvrijlatingnaarhetoordeelvandegemeentedientbijtedragenaandearbeidsinschakelingkomentevervallen.3.VerruimingbeslistermijninkoopregelingAOWOpditmomentisinartikel39vandeAOWgeregelddatmenbinnenvijfjaarnadedag,waaropmenverplichtverzekerdisgeraakt,eenaanvraagmoetdoenomzichintekopen(vrijwilligteverzekerenvoordeachterlig-gendeperiode).Inhetwetsvoorstelzalopgenomenwordendatdezeperiodevanvijfjaarvervangenwordtdoortienjaar.HierdoorkrijgennieuwkomersinNederlandlangerdegelegenheidomgeldtesparenomzichintekopenindeAOW.4.TijdspadwetgevingStrevenisdatdewetswijzigingzalingaanop1–1-2010.DeSVBzalhetjaar2009gebruikenomookdeuitvoeringvanderesterendegemeentenovertenemen.DoeldaarvanistevoorkomenwordtdatdeSVBgeconfron-teerdwordtmeteengrotegroepgemeenten,dienogindecember2009overmoetgaan.DeoverdrachtdooriederegemeenteaandeSVBvergtnamelijkeenzorgvuldigeaanpak,wildedienstverleningaandecliëntongestoordvoortgaan.IkzalgemeentendaaromzoveelmogelijkaansporenomtijdigdeuitvoeringaandeSVBovertedragenopbasisvanmandatering.DestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.KlijnsmaTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.165