Waarborgfonds voor de Zorgsector in relatie tot huisartsenzorg

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 202533 578EerstelijnszorgNr. 108 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 november 2024In het commissiedebat Eerstelijnszorg van 7 november jl. heb iktoegezegd uw Kamer nadere toelichting te sturen over de rol van hetWaarborgfonds voor de Zorgsector (WfZ) in relatie tot financiering vanhuisvesting voor huisartsenpraktijken en gezondheidscentra. Met dezebrief voldoe ik aan deze toezegging.Hoofdboodschap van deze brief is dat ik mede op basis van mijn gesprekmet het WfZ tot de conclusie kom dat het WfZ niet het juiste middel is omde huisvestingsproblematiek van huisartsen en gezondheidscentra op telossen. Dit neemt niet weg dat ik groot belang hecht aan passendeoplossingen voor huisvestingsproblematiek van huisartsen, zodatiedereen in Nederland zich bij een huisarts kan inschrijven. Samen methet veld zet ik daarom in op andere acties om deze ervaren problematiekzoveel mogelijk te verlichten.Achtergrond WfZHet WfZ is een stichting die door borging van leningen zorgt voor toegangtot financiering tegen gunstige condities voor tweedelijns zorginstel-lingen. In de praktijk wordt deze geborgde financiering gebruikt voorbijvoorbeeld investeringen in gebouwen en (medische) inventaris.Het WfZ is in 1999 opgericht door brancheorganisaties van intramuralezorginstellingen1 in samenwerking met het Ministerie van VWS.Deelnemers aan het WfZ betalen een eenmalige premie aan het WfZ (hetdisagio). Hiermee bouwt het WfZ risicovermogen op, zodat het WfZ instaat is betalingen over te nemen als de deelnemer (na faillissement) nietmeer kan voldoen aan de rente- en aflossingsverplichtingen. In de zeer1Nederlandse vereniging van ziekenhuizen (NVZ), ActiZ, Vereniging GehandicaptenzorgNederland (VGN) en de Vereniging Geestelijke Gezondheidszorg Nederland (voorloper van DeNederlandse GGZ). kst-36600-XVI-108ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1081 uitzonderlijke situatie dat dit niet voldoende is, doet het WfZ in de eersteinstantie een beroep op de aangesloten deelnemers. Zij zijn verplicht eenrenteloze lening beschikbaar te stellen (het obligo). Mocht ook dit nietvoldoende zijn om aan de verplichtingen te kunnen voldoen, dan doet hetWfZ een beroep op de achterborg van de rijksoverheid. Het risicobeleidvan het WfZ is erop gericht om de kans op een beroep op het obligo en deachterborg «nihil» te houden. Door de opzet van het garantiestelselkunnen deelnemers van het WfZ tegen gunstige condities financieren.WfZ en huisartsenzorgAfgelopen zomer heb ik op verzoek van de Landelijke HuisartsenVereniging (LHV) gesproken met het WfZ over de mogelijkheden om alshuisarts deel te nemen aan het fonds. Uit dit gesprek is duidelijkgeworden dat het toelaten van huisartsen tot het WfZ geen passendeoplossing is voor de huisvestingsproblematiek van huisartsen engezondheidscentra. Bovendien is een toelating zeer complex en mogelijkniet uitvoerbaar. Ik ga hieronder op deze twee bevindingen in.1. WfZ draagt zeer beperkt bij aan oplossing voor huisvestings-problematiek Zoals ik uw Kamer eerder heb gemeld2 is huisvestingproblematiek bijhuisartsen een samenspel van verschillende factoren, waaronderfinanciële knelpunten. Elke huisvestingssituatie is uniek en vraagt omlokale en/of regionale oplossingen.Het toelaten van huisartsen tot het WfZ, waardoor huisartsen tegengunstiger tarieven kunnen lenen, zal alleen toegang geven tot goedkoperefinanciering. Het is dus hooguit een klein deel van de oplossing. Deandere knelpunten die huisartsen ervaren in hun huisvestingsproble-matiek, zoals het gebrek aan kennis en expertise met betrekking tot devastgoedmarkt, de locatiegebondenheid van huisartsen en het relatiefgroot aantal vierkant meters dat huisartsen wensen in hun nieuwehuisvesting, worden niet verlicht door deelname aan het WfZ. Het toelatenvormt op zichzelf dus geen oplossing voor de brede huisvestingsproble-matiek die wordt ervaren door huisartsen en gezondheidscentra.Bovendien biedt toegang tot financiering tegen gunstige condities alleenvoordelen voor huisartsen die hun huisvesting wensen te kopen. Bij dehuisvestingsproblematiek van huisartsen en gezondheidscentra spelenknelpunten binnen zowel huur- als koopsituaties. Zodoende concludeer ikdat het toelaten van huisartsen tot het WfZ zeer beperkt bijdraagt aan hetoplossen van hun huisvestingsproblematiek.2. Statutaire belemmeringen voor toetreding huisartsen Naast de beperkte impact die ik verwacht van deze voorgesteldemaatregel, bestaan er ook statutaire knelpunten. In het Verslag SchriftelijkOverleg (VSO) inzake Private equity in de zorg3 heb ik uw Kamer dezezomer al geïnformeerd over de statutaire bezwaren met betrekking tot hettoekennen van een borging aan eerstelijnspartijen, waaronder huisartsen:•Op basis van de huidige statuten van het WfZ zijn eerstelijnszorgpar-tijen uitgesloten van het borgingstelsel. Om huisartsen in aanmerkingte laten komen voor WfZ borging, dienen de statuten van het WfZaangepast te worden. Hiervoor is toestemming nodig vanuit de Raad2Kamerstukken II, 2023/2024, 33 578, nr. 1233Kamerstukken II, 2022/2023, 36 410 XVI, nr. 164Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1082 van Toezicht van het WfZ, de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) en hetMinisterie van VWS.Met deze wijziging verklaren de brancheorganisaties dat hun ledenbereid zijn om via het obligo het financiële risico van deelnemendehuisartsen op zich te nemen. Het veranderen van de statuten van hetWfZ is een langdurig en complex proces, en daarbij is het onzeker ofde betrokken partijen akkoord gaan met de toelating van huisartsen.•Deelnemers van het WfZ zijn gebonden aan het reglement vandeelneming, waardoor er bijvoorbeeld toestemming nodig is voorbijvoorbeeld fusies, overnames en andere wijzigingen in de juridischestructuur een van bedrijfsvoering. Ook is voor winstuitkering toestem-ming vanuit het WfZ nodig. Het geven van toestemming voorwinstuitkering vanuit het WfZ is tot op heden niet standaard, omdatwinstuitkering in het huidige werkgebied van het WfZ niet is toege-staan. Voor een winstuitkering moet het WfZ een oordeel geven opbasis van kredietwaardigheid van de deelnemer. Praktijkhoudendhuisartsen kunnen zichzelf winst uit keren. Deelname aan het WfZ zoubetekenen dat de huisartsen daarvoor toestemming moeten krijgenvan het fonds. Dit kan voor praktijkhoudend huisartsen een bezwaarzijn om deel te nemen.•De garantieverstrekking aan huisartsenpraktijken door het WfZ kandoor (leden van) het fonds als ondoelmatig gezien worden. Zorginstel-lingen die momenteel in aanmerking komen voor WfZ borging hebbenvaak te maken met een omvangrijkere financieringsbehoefte. Hierdoorbiedt het disagio voldoende dekking van de uitvoeringskosten van hetWfZ. Het disagio bij kleinere financieringsvolumes, zoals die bijhuisartsen aan de orde zijn, zal onvoldoende dekking bieden voor deuitvoeringskosten van het WfZ. Daarom passen zij niet goed bij hetbestaande garantiestelsel.ConclusieOp basis van het bovenstaande concludeer ik dat een verdere verkenningvan het openstellen van het WfZ voor huisartsen als onderdeel van deoplossing van het huisvestingsvraagstuk in de huisartsenzorg nietdoelmatig is. Inhoudelijk biedt de openstelling hooguit een klein deel vande oplossing. Daar staan veel statutaire en uitvoeringsdrempelstegenover. Het staat huisartsenpartijen vrij om zelf onderling eensoortgelijk fonds op te zetten, zonder achterborg van de rijksoverheid. HetWfZ heeft al aangegeven daarover met huisartsenpartijen mee te willendenken.Voor de groep huisartsen die enkel een financieel probleem metbetrekking tot de aankoop van een pand ervaart zijn er bovendien andere(laagdrempeligere) wegen waarop huisartsen oplossingen kunnen vindenvoor hun financiële knelpunten. Bijvoorbeeld door maatwerk van dezorgverzekeraar. Dit kan ingezet worden als de continuïteit van zorg onderdruk staat door huisvestingsproblematiek van huisartsen.Mijn inzet op huisvesting voor huisartsenHuisvestingsproblematiek bij huisartsen neem ik zeer serieus. Ik benbereid om naar elke mogelijke oplossing te bekijken en heb daarom ooksnel contact met het WfZ gelegd toen dat als mogelijke oplossing werdgeopperd. Er zijn ook al belangrijke stappen gezet. De handreikinghuisvesting huisartsen en gezondheidscentra geeft lokale en regionalepartijen concrete handvatten om de problematiek aan te pakken. In depraktijk zie ik steeds vaker gemeenten die in nauwe afstemming metzorgverzekeraars en huisartsenorganisaties actief werken aan hetoplossen van huisvestingsproblematiek van huisartsen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1083 In de handreiking ontbrak nog concreet handelingsperspectief voor definanciële problematiek die huisartsen en gezondheidscentra kunnenervaren in hun zoektocht naar passende huisvesting. De afgelopenmaanden heb ik met verschillende onderzoeken inzicht laten bieden indeze financiële knelpunten. De komende tijd bespreek ik op basis van dezeonderzoeken met de betrokken partijen welke maatregelen nodig zijn om(financiële) knelpunten bij huisvestingsproblematiek zoveel mogelijk teverkleinen. De afspraken die ik hierover maak, zullen worden opgenomenin een hernieuwde versie van de handreiking, te verwachten in Q2 2025.Hierover heb ik uw Kamer eerder geïnformeerd middels de KamerbriefAanbieding onderzoek naar financiële knelpunten bij huisvestingsproble-matiek van huisartsen en gezondheidscentra4.Ik hoop uw Kamer hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. Agema4Kamerstukken II, 2023/2024, 33 578, nr. 123Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1084