Actualisatie excretieforfaits en stikstofcorrectiefactoren voor landbouwhuisdieren

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202635 334Problematiek rondom stikstof en PFAS33 037MestbeleidNr. 420 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 november 2025Tijdens het wetgevingsoverleg van 7 oktober 2024 over de Wet wijzigingMeststoffenwet (Kamerstuk 36 618, nr. 43) in verband met de maximalemestproductie heb ik de Kamer toegezegd bij de Commissie vanDeskundigen Meststoffenwet (hierna: CDM) advies te vragen inzake eenactualisatie van de excretieforfaits voor landbouwhuisdieren (TZ202410-108). Dat advies heb ik deze zomer ontvangen en bied ik hierbij aan.Daarmee beschouw ik mijn toezegging1 als afgedaan.Om de uitscheiding van stikstof en fosfaat in dierlijke mest te berekenenkunnen veehouders van graasdieren gebruik maken van de in bijlage D,tabel IA en IB van de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet (hierna: Urm)vermelde excretieforfaits. De excretieforfaits, of forfaitaire productie-normen, geven weer hoeveel stikstof en fosfaat in mest per dier en perdiercategorie op jaarbasis geproduceerd wordt.De in bijlage D van de Urm opgenomen tabellen bevatten naast deexcretieforfaits ook stikstofcorrectiefactoren. Bij de opslag van mest in destal en opslag treden gasvormige stikstofverliezen op. De bruto stikstof-productie – de productie «onder de staart» – moet met behulp van destikstofcorrectiefactor gecorrigeerd worden om te komen tot de nettostikstofproductie. De in de tabellen IA en IB opgenomen excretieforfaitsvoor graasdieren zijn al gecorrigeerd voor de gasvormige stikstofverliezenen betreffen dus de netto stikstofproductie.Veehouders met graasdieren passen de (netto) excretieforfaits toe ombinnen het stelsel van gebruiksnormen het gebruik van dierlijke mest teverantwoorden. Daarnaast worden voor de diercategorieën waarop het1De Minister van LVVN heeft toegezegd de Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CDM)opnieuw om advies te vragen over actualisatie van de excretieforfaits. Zij zal vragen om dierapportage voor het einde van het eerste kwartaal van 2025 op te leveren en zal de Kamerdaarover informeren. kst-35334-420ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 334, nr. 4201 fosfaatrechtenstelsel van toepassing is, de forfaitaire productienormenvoor fosfaat gebruikt om te bepalen hoeveel dieren binnen het op hetbedrijf rustende fosfaatrecht mogen worden gehouden. Houders vanstaldieren bepalen de excretie van stikstof en fosfaat op het bedrijf aan dehand van de stalbalans, waarbij zij gebruik maken van de in bijlage D vande Urm opgenomen stikstofcorrectiefactoren en gehalten aan stikstof enfosfaat in het lichaam van de dieren.Voor een goede uitvoering van de mestregelgeving is het zaak dat deexcretieforfaits een zo goed mogelijke benadering zijn van de werkelijkeproductie van stikstof en fosfaat. Regelmatige actualisatie van deexcretieforfaits is dan ook gewenst. De laatste keer dat de stikstofcorrec-tiefactoren voor staldieren geactualiseerd zijn, was in 2019 met inwerking-treding op 1 januari 2020. De basis voor die actualisatie vormde hetCDM-advies uit 20192. Dat advies had betrekking op alle landbouwhuis-dieren, maar aan het advies betreffende de actualisatie van de excretiefor-faits voor graasdieren is toen slechts gedeeltelijk gevolg gegeven. Tijdensde internetconsultatie was door de sector namelijk naar voren gebrachtdat het advies gebaseerd was op verouderde gegevens. Dit wasaanleiding om de CDM te vragen een nieuw advies voor graasdieren uit tebrengen, gebaseerd op actuelere gegevens. Eind 2021 bracht de CDMhaar advies uit over de actualisatie van de excretieforfaits voor melkvee.3Maar omdat opvolging geven aan het advies – zoals bleek uit de door deCDM uitgevoerde impact-analyse – op sectorniveau zou kunnen resulterenin een toename van de stikstofproductie, werd besloten de excretieforfaitsvoor melkvee niet te actualiseren.4 Ook werd geen opvolging geven aanhet CDM-advies uit 2022 betreffende vleesvee5. De meest recenteactualisering betrof de stikstofexcretieforfaits voor melkvee, die per1 januari 2025 zijn aangepast in verband met de gelijktijdige actualisatievan de stikstofcorrectiefactor voor gasvormige stikstofverliezen.In het bijgevoegde recent door mij ontvangen advies, adviseert de CDMom voor alle diercategorieën zowel de excretieforfaits als ook destikstofcorrectiefactoren te actualiseren. De CDM heeft zich daarbij voorwat betreft de excretieforfaits gebaseerd op de beschikbare gegevens vande Werkgroep Uniformering berekening Mest- en mineralencijfers cijfersover de bruto excretie van de periode 2021–2023. Voor de stikstofcorrec-tiefactoren heeft de CDM zich gebaseerd op de gegevens over demestsamenstelling van mesttransporten in dezelfde periode. Tevens is deCDM voor wat betreft zijn advies aangaande opgroeiende varkensuitgegaan van het in februari 2025 gepubliceerde WUR-rapport over hetgehalte aan stikstof en fosfaat in opgroeiende varkens.6Op mijn verzoek heeft de CDM in het advies tevens een impact-analyseopgenomen betreffende de voorgestelde actualisatie van de excretiefor-faits voor melk- en kalfkoeien. Uit die impact-analyse – zie bijlage 5 vanhet advies – blijkt dat, als gevolg van de aanpassing van de excretiefor-faits en uitgaande van het aantal fosfaatrechten in de markt in 2023, er opsectorniveau extra fosfaatruimte ontstaat van 4,7 miljoen kg fosfaat.Binnen het fosfaatrechtenstelsel kan het aantal stuks melk- en kalfkoeiendaardoor in potentie toenemen met ca. 7% en de stikstofproductie met16,5 miljoen kg stikstof.2Bikker, P. et al., 2019. «Stikstof – en fosfaatexcretie van gangbaar en biologisch gehoudenlandbouwhuisdieren». Herziening excretieforfaits Meststoffenwet 2019. WOt-technical report152, WUR, Wageningen3Bijlage bij Kamerstukken II, 2021/22, 33 037, nr. 4324Kamerstukken II, 2023/24, 33 037, nr. 5235Bijlage bij Kamerstukken II, 2023/24, 33 037, nr. 4836Royer, E. and P. Bikker, 2025. Nitrogen and phosphorous content in the body of growing pigs inthe Netherlands: Literature review and data analysis. WLR-report 1554, WUR, Wageningen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 334, nr. 4202 Zoals eerder aangegeven acht ik het van belang dat de excretieforfaits eenzo goed mogelijke benadering zijn van de werkelijke productie van stikstofen fosfaat in de mest. Wat betreft de diercategorieën waarop hetfosfaatrechtenstelsel niet van toepassing is, zal ik in de komende periodeeen wijzigingsregeling van bijlage D van de Urm voorbereiden. Met dezewijzigingsregeling geef ik invulling aan het advies van de CDM voor zoverhet deze diercategorieën betreft, waaronder varkens, pluimvee envleesvee. Binnenkort zal de internetconsultatie van deze ontwerp-wijzigingsregeling starten. De consultatieperiode zal daarbij maximaaltwee weken kunnen duren in verband met de door mij beoogde datumvan inwerkingtreding van 1 januari 2026.Het gevolg geven aan het advies van de CDM voor zover het de diercate-gorieën betreft waar het fosfaatrechtenstelsel op van toepassing is, heeftzoals gezegd in potentie invloed op het aantal dieren (melk- en kalfkoeien)dat kan worden gehouden onder dat stelsel. Zorgvuldige besluitvorminghierover, vanwege de gevolgen daarvan voor andere opgaven waar hetkabinet zich voor geplaatst weet, zoals stikstof en klimaat, vergt meer tijd.Een aanpassing van de excretieforfaits voor de diercategorieën waar hetfosfaatrechtenstelsel op van toepassing is, kan vanwege te doorlopennotificatie bij de Europese Commissie niet eerder dan 1 januari 2027inwerking treden, dus de tijd daarvoor is er ook. Het kabinet zal uw Kamerop een later moment hierover informeren.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 35 334, nr. 4203