Amendement van de leden Vijlbrief en Grinwis over een vijfjarig voorkeursrecht met mogelijkheid tot verlenging

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 512Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht,de Huisvestingswet 2014, de Omgevingswet, deWet maatschappelijke ondersteuning 2015 en deWoningwet in verband met de versterking vande regie op de volkshuisvesting en met het oogop enkele andere met de volkshuisvestingsamenhangende maatregelen (Wet versterkingregie volkshuisvesting)Nr. 37 AMENDEMENT VAN DE LEDEN VIJLBRIEF EN GRINWISOntvangen 23 juni 2025 De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:In artikel III worden na onderdeel F twee onderdelen ingevoegd,luidende: FAArtikel 9.3 vervalt. FBArtikel 9.4 wordt als volgt gewijzigd:1. Het eerste lid komt te luiden:1. Een voorkeursrecht vervalt vijf jaar na het ingaan ervan of, als dietermijn met toepassing van het tweede lid is verlengd, aan het einde vande verlengde termijn.2. In het tweede lid vervalt «onder a,» en vervalt «, onder c».Toelichting Dit amendement strekt ertoe het voorkeursrecht van gemeenten omrecht van eerste koop bij te ontwikkelen bouwlocaties te verlengen tot vijfjaar, en de mogelijkheid te bieden deze termijn eenmalig te verlengen.De woningcrisis in Nederland vraagt om directe actie van de politiek omfors meer woningen te bouwen. Toch halen we de woningbouwdoelenjaar na jaar niet. Een belangrijk knelpunt voor betaalbare woningen terealiseren is de hoge prijs voor grond. Hierdoor is het voor gemeentenkostbaar en risicovol grond aan te kopen en moet de overheid flink geldbijleggen om betaalbare woningen te ontwikkelen. Grondeigenaren van kst-36512-37ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 512, nr. 371 specifieke locaties kunnen vragen wat ze willen, terwijl de grond pas dehoge waarde krijgt na herbestemming van de grond voor woningbouw.In het concept-adviesrapport STOER wordt gemeenten geadviseerd omvaker het instrument van het voorkeursrecht uit de Omgevingswet in tezetten om het recht op eerste koop af te dwingen. Indieners kunnen ditadvies goed begrijpen, omdat alles op alles gezet moet worden om meerbetaalbare woningen te bouwen. Echter, op dit moment ontmoedigt dewerking van dit recht het gebruik daarvan bij het verwerven van strate-gische grondposities. Zo geldt toepassing van het voorkeursrecht voormaximaal drie jaar als er nog geen visie of programma is vastgesteld voorhet gebied. Daarnaast moet het beoogde doel van de grond al concreetworden ingevuld bij vestiging van het voorkeursrecht. Verder mag na hetaflopen van het besluit twee jaar lang geen nieuw voorkeursrechtgevestigd worden. Hierdoor kan een grondeigenaar gemakkelijk de driejaar afwachten, weigeren de grond aan de gemeente te verkopen en dantwee jaar onbelemmerd de tijd nemen alsnog de grond verkopen aan eenspeculant wat onvermijdelijk zal leiden tot hogere grondprijzen.Vooral bij gronden waar nog geen omgevingsplan aan ten grondslagligt, is de waarde van de grond relatief laag en is een herbestemming vande gemeenteraad nodig om die waarde te verhogen. Indieners willen ermet dit amendement voor zorgen dat deze overwinsten als gevolg vanpublieke besluiten ten goede komen aan de samenleving, bijvoorbeelddoor daarmee betaalbare woningbouw op die locatie te realiseren.Daarom regelt dit amendement dat het voorkeursrecht in alle gevallenvoor vijf jaar kan worden vastgelegd en eenmalig kan worden verlengd,ook als de waarde nog niet is verhoogd door een wijziging van hetomgevingsplan.VijlbriefGrinwisTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 512, nr. 372