Verslag bezoek aan Marokko en Algerije 24-26 november 2008

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.68BRIEFVANDEMINISTERVANBUITENLANDSEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,4december2008Van24totenmet26november2008bezochtikMarokkoenAlgerije.Metmijreisdenzesjongeprofessionalsmee,jongemannenenvrouwendieonlangsaanhunmaatschappelijkeloopbaanzijnbegonnen.Zijvolgdengrotendeelseeneigenprogrammametalsthemamaatschappelijkverant-woordondernemen.IndatkadersprakenzijmetMarokkaanseenAlge-rijnsejongeren,dieeenovereenkomstigeachtergrondhebben.VerderbrachtenzijbezoekenaanUNHCRinRabat,aanvluchtelingenorganisatiesenaan(Nederlandse)bedrijven.MarokkoOp24en25november2008bezochtikMarokko.IksprakuitgebreidmetmijnambtgenootTaïbFassiFihri,metministervanIslamitischeZakenAhmedToufiqenmetparlementsvoorzitterMustaphaMansouri.MetministerFassiFihriondertekendeikeenGemeenschappelijkActie-programmaoverinvullingvandesamenwerkingtussendeNederlandseenMarokkaanseoverhedenalsmedeeenverklaringinzakedeNederlands-MarokkaanseSamenwerkingsraad.Beidedocumentengaanuhierbijtoe.1HetdoelvandeSamenwerkingsraadishetcontacttussendesamenle-vingentebevorderen.Daarnaastvondeenthemabijeenkomstoverdemensenrechtensituatieplaats.InallegesprekkenhebikaandachtgevraagdvoordeNederlandsezorgenovercontactenvandeMarokkaanseoverheidmetNederlandersvanMarokkaanseafkomst.IkhebalseersteteruggegrepenoponzeeerdereontmoetingenenherhaalddatinwinningvaninlichtingenbijNederlandsefunctionarissenvanMarokkaanseafkomstonacceptabelis,evenalsheimelijkebeïnvloedingvanNederlandseambtenarenenpoliticivanMarokkaanseafkomst.Hetbezoekheeftnaarmijnovertuigingbijgedragentotverbeteringvanwederzijdsbegrip.IkbeschouwdeMarokkaanseverzekeringdatMarokkoinstemtmethetdoorNederlandgesteldekadervoordergelijkecontacten,namelijkdatdezeopenentransparantplaats-TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1258730809tkkst31700V-68ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20081TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.681 vindenopbasisvanvrijwilligheidendeintegratienietbelemmeren,alswaardevol.Desamenwerkingopuiteenlopendeterreinenzalwordenvoortgezetofgeïntensiviseerd.HetGemeenschappelijkActieprogrammabiedthiervooreenkaderenbetrekteenforsaantalanderedepartementenbijderelatiemetMarokko.Hetgaatondermeeroversamenwerkingophetgebiedvanhandel,economie,politieenjustitie,terrorismebestrijdingenstrafrecht,metnameoverdrachtvanstrafvervolging.InhetkadervanhetGemeen-schappelijkActieprogrammaistevensvoorgenomenomtekomentotafsprakendiehetmogelijkmakenomillegaalinNederlandverblijvendeMarokkanenterugtesturennaarhunlandvanherkomst.IntegratieInmijngesprekmetministerFassiFihrihebikdeintegratievanNederlan-dersvanMarokkaanseoorspronginNederlandaandeordegesteldenuiteengezetwaarvoorNederlanddegrenzenvoorcontactenmetdezegroepenhetmoederlandliggen.Dezecontactenkunnenalleenplaats-vindenopbasisvanvrijwilligheid,zemogendeintegratienietbelem-merenendeMarokkaanseautoriteitendienendaarbijopenheidentrans-parantietebetrachten.Vrijwilligheidbetekentdatindividuelevrijheiduitgangspuntmoetzijnopiederterreinvanbetrokkenheid.DaarophebikvanmijnambtgenootdeverzekeringgekregendatMarokkodezelijnenaccepteert.MinisterFassiFihristeldedatergeensprakevankanzijndatNederlandersvanMarokkaanseafkomstzichnietaanNederlandsewettenofwaardenzoudenhouden.WelisvoorMarokkovanuiteconomischencultureel-historischperspectiefvanbelangdathetcontactmetdezegroepkanonderhouden.EenbijzonderezorgvoorMarokkoisradicaliseringonderNederlandersmetMarokkaansewortelsdieaanleidingzoukunnengeventotterroristischeactiviteiteninMarokko.MarokkaneninEuropahebbeneeneigen(migratie)historie,cultuurenreligie.MijnambtgenootverzekerdemijdatMarokkometNederlandwilsamenwerkenenintegratiewilbevorderen.Dubbelenationaliteit;namenlijstIkhebmijnambtgenootvoorgehoudendatinNederlandnietwordtbegrepenwaarommigrantennietdemogelijkheidhebbenvanhunMarokkaansenationaliteitafstandtedoen.Datzoueenvrijekeuzemoetenzijn.MinisterFassiFihriwasopditpuntstelligenverklaardedatditvoorMarokkoeennationaal-cultureelgegevenis.Daarvooriseengrondwets-wijzigingnodig,waarvoorinMarokkogeenpolitiekesteunbestaat.TenaanzienvandenamenlijsttoondeministerFassiFihrimeerbegripvoordeNederlandsezorgen.HijverklaardedatMarokkaneninNederlandnietverplichtzijnzichinteschrijvenbijhetMarokkaanseconsulaatenalszeditwelwensen,zijiederenaamkunnenkiezenbinnenhetkadervandeMarokkaansewet.Hieroverzalindeambtelijkegemengdecommissiejustitieverderwordengesproken.GeldovermakingenvanuitMarokkoOpmijnvraagnaarwettelijkebelemmeringenvangeldovermakingenvanuitMarokkonaarNederlandsteldeministerFassiFihridatinhetkadervanhetEU-Marokkoactieplanenhetstatutavancéliberaliseringvanhetkapitaalverkeerisvoorzien.DaarmeekanhetdoorNederlandgesigna-leerdeprobleemoptermijnwordenopgelost.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.682 Readmissie/migratieMinisterFassiFihrideeldemijmeedatMarokkoendeEUbelangrijkevoortganghebbengemaaktovereenterug-enovernameakkoord.Erwarenvolgensmijngesprekspartnernogslechtsenigepunten,waarovernogovereenstemmingmoetwordenbereikt.IkhebhetprobleemvanillegaalinNederlandverblijvendeMarokkanenzonderreispapierenopge-brachtalsmededesamenwerkingmetMarokkoinzakehunrepatriëring.Overeengekomenwerddatdedirectbetrokkendepartementendezeaangelegenheidwederomterhandzullennemenomdeproceduretebespoedigen.WestelijkeSaharaMijnambtgenootFassiFihriheeftdeMarokkaansevisieopdeWestelijkeSaharauiteengezet,waaropikdeNederlandsesteunhebuitgesprokenvooreenonderhandeldeoplossinginVN-kader,dievanallepartijenpoli-tiekemoedzalvereisen.BijdiegelegenheidhebikmijnbezorgdheidoverdemensenrechtensituatieindeWestelijkeSaharatotuitdrukkinggebrachtendehoopuitgesprokendatdeinMarokkobereiktevooruitgangopmensenrechtenterreinzichzouverbredentotdeWestelijkeSahara.Terrorismebestrijding,tegengaanradicaliseringengeestelijkezorgvanuitMarokkoZowelinmijngesprekkenmetministerFassiFihrialsmetdeministervanIslamitischeZakenAhmedToufiqkwamnaarvorendatMarokkozichzorgenmaaktoverradicaliseringinMarokkoviadeMarokkaansegemeen-schapinEuropa.MinisterToufiqmaaktezichzorgenoverdeinvloedvanstromingeninhetMidden-OostenopNederlandsemoskeeën.Wijstemdenovereenindeconstateringdatbilateralesamenwerkingbijterrorismebestrijdingvanwederzijdsenwezenlijkbelangis,maarmoetplaatsvindenbinnenovereengekomenkaders.OoktenaanzienvanhettegengaanvanradicaliseringhebikdeNederlandsebereidheidtotsamen-werkingonderstreeptendaarbijaangetekenddatinNederlandkerkenstaatstriktgescheidenzijn.InditverbandishetMarokkaansevoornementotoprichtingvaneenRaadvangeestelijken(oulema)voorMarokkaneninEuropatersprakegekomen.Ikhebgestelddatikvooralsnogeenderge-lijkeRaadkanaanvaarden,mitsopenheidwordtbetrachtoveractiviteitenendoelstellingenvandezeRaad.DitgeldtevenzeervoordeRaadvandeMarokkaanseGemeenschapinhetbuitenland.OokhierzalernauwlettendopwordentoegeziendatdeactiviteitenstrokenmethetNederlandseintegratiebeleidendeNederlandsewetgeving.InmijngesprekmetministerToufiqhebikdedoorMarokkoondernomenactiviteitenvanreligieuzeaardaandeordegesteld.HetseminarvoorimamshadtotopschuddinginNederlandgeleid,omdatnietduidelijkwaswaarhetpreciesomging.Ookhierwarenopenheidentransparantiedringendgewenst.MinisterToufiqgafaandatditintoekomstigesituatiesverbeteringzoubehoevenensteldedatdevoornaamstezorgvanMarokkowasdatMarokkaneninNederlandradicaliseren.Dereligieuzecontactenstaandeintegratiegeenszinsindewegenhaddenevenmineenverplichtendkarakter.MetbetrekkingtotdeopterichtenRaadvanoulemavoorMarokkaneninEuropaverzekerdeministerToufiqmijdathetoprichtingsdecreetduidelijkzoumakendathetalleengaatomcultureleenreligieuzeoriëntatie.ParlementaireuitwisselingInhetgesprekmetdevoorzittervanhetMarokkaanseparlement,Mous-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.683 tafaMansouri,deeldedezemijmeedatinhetMarokkaanseparlementeenGrouped’amitiéMaroc–Pays-Basisopgerichtdienaarhijhooptekanbijdragenaaneenintensiveringvandedialoogtussenbeidelanden.HijzouhieroverspoedigstcontactleggenmetUwKamer.MensenrechtensituatieMarokkoIneenbijeenkomstmetvertegenwoordigersvandemensenrechten-organisatiesAdalaenGlobalRights,deoverheidendeacademischewereldhebikhetbelangonderstreeptdatNederlandhechtaanverbete-ringvandemensenrechtensituatieeninspanningenvanhetmaatschap-pelijkmiddenveldopdatterrein.DeMarokkaansesprekerswezenopdetegenstellingtussendedoorMarokkogeboektevooruitgang,vooralophetterreinvanwetgeving,endegebrekkigeimplementatievandemodernewetgeving.Metbetrekkingtotdefinancieringvanmensen-rechtenactiviteitenwerdgeconstateerddathetontvangenvanbuiten-landsebijdragennietopbezwarenstuitte.AlgerijeOp25en26novemberbrachtikeenbezoekaanAlgerije.Iksprakuitge-breidmetdeAlgerijnsepresidentAbdelazizBouteflika,metmijnambtge-nootMouradMedelciendeministervoorEnergieenMijnbouwChakibKhelil.Hetbezoekheeftinbelangrijkematebijgedragenaandeverbre-dingenverdiepingvandebetrekkingenmetAlgerije,onderanderewaarhetdeenergievoorzieningszekerheidbetreft.VoortshebbenwijuitvoeriggesprokenoverdemensenrechtensituatieinhetlichtvanhetditvoorjaarbinnendeVN-mensenrechtenraadopgestelde«UniversalPeriodicReview»overAlgerije.AanAlgerijnsezijdeisdewensgeuitomdeeconomischebetrekkingenteverbreden.Ophetgebiedvanlandbouw,toerisme,infrastructuur,techno-logieenindustrieverwelkomtAlgerijeinvesteringenvanhetNederlandsebedrijfsleven.TegendezeachtergrondhebikmetmijnAlgerijnseambtge-nooteenverklaringondertekend,waarindeNederlandseenAlgerijnseregeringdeinspanningsverplichtingaangaanomopkortetermijneenakkoordtebereikenovervoorkomingvandubbelebelastingen.Meteenverdragtervoorkomingvandubbelebelastingenwordt,naastdein2007getekendeinvesteringsbeschermingsovereenkomst,hetjuridischekadergecreëerdvoorwederzijdseinvesteringen.OplandbouwgebiedzijnAlge-rijeenNederlandvelejarengewaardeerdehandelspartners.MijnAlge-rijnseambtgenootbenadruktedatAlgerijedeambitieheeftdeeigenagra-rischeproductiecapaciteitoptebouwen.NederlandwerdhiertoealseenbelangrijkeAlgerijnsepartnergezien.MetbetrekkingtotkennisoverdrachthebikdeopenstellingvaneenNederlandsbeurzenprogrammavoorAlge-rijnsestudentenaangekondigd.Tijdenshetbezoekisuitvoeriggesprokenoverdemogelijkhedendebetrekkingenopenergiegebiedaantehalen.IksprakhierovermetdeAlgerijnsepresidentBouteflika,deministervanEnergieenMijnbouwKhelilendeAlgerijnseministervanBuitenlandseZakenMedelci.IndezegesprekkenhebikdestrategischepositievanNederlandophetgebiedvanenergievoorzieningbenadrukt,evenalsderoldiedehavenvanRotterdamhierinzalvervullendoordebouwvaneenterminalvoordeaanlandingvanLiquifiedNaturalGas(LNG).AanAlgerijnsekantsteltmendesamenwerkingmetNederlandopprijsenverheugdemenzicherop.NederlandisvoorAlgerijeaantrekkelijkvanwegedeaanwezigekenniseninfrastructuuropenergiegebiedenvanwegehetpotentieelvoordediver-sificatievandeeconomischebetrekkingen.Algerijestreefternaarextraexportcapaciteitterealiserenin2012.MijnAlgerijnseambtgenootheeftTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.684 tevenseenpleidooigehoudenvoorhernieuwbareenergiebronnen.Debesprekingenoverenergiesamenwerkingzullencentraalstaan,wanneermijncollegavanEconomischeZakenbegin2009eenbezoekaanAlgerijebrengt.Omindebilateralebetrekkingenverdervormtegevenaanhetmensenrechtenbeleidenbijtedragenaandevoortzettingvandegeleide-lijkeverbeteringvandemensenrechtensituatieinAlgerije,benikmetmijncollegaovereengekomendatmijnmensenrechtenambassadeureenbezoekaanAlgerijezalbrengen.Ditbezoekzalbegin2009plaatsvinden.IndeafgelopentienjaarisdesituatievandemensenrechteninAlgerijeverbeterd,maaropsommigepuntenblijvenzorgenbestaan.DitgeldtondermeervoordepositievanchristeneninAlgerije,dieeerderditjaaronderdrukstond.DeAlgerijnseautoriteitenhebbenmijverzekerdniettediscriminerentussenreligies.Deautoriteitenhoudenvastaanbepaaldewettelijkekadersvoorhetbelijdenvangodsdiensten;deislaminAlgerijewasreedsindewettelijkekadersgeplaatst.Algerijeheeft,bijmondevanmijncollegaMedelci,tijdensdebesprekingvandeeerdergenoemde«UniversalPeriodicReview»indeMensenrechtenraaddewilgetoondomverdwijningenenmartelingaantepakken.Aanbevelingenvanverschil-lendelandenindezerichtingzijndoorAlgerijeovergenomen.Tijdensmijnbezoekisvoortsmetvertegenwoordigersvanhetmaatschap-pelijkmiddenveldgesproken,onderandereoverdeHIV/AidsproblematiekinAlgerijeendewijzewaaroprisicogroepenbenaderdkunnenworden.MeteenvertegenwoordigstervanhetCentred’informationetdedocu-mentationsurlesdroitsdel’enfantetdelafemme(CIDDEF)sprakikoverdepositievandevrouwendewijzewaaropdewijzigingeninhetfamilie-rechtgeïmplementeerdworden.Ophetgebiedvanmigratiehebikgepleitvoorvoortganginzakedeonder-handelingenoverterug-enovername,waarvanhetmandaattotophedenbijdeEuropeseCommissieligt.MijnambtgenootrepliceerdedatAlgerijehetaanbodhadgedaanhieroverinBenelux-verbandteonderhandelen.Opconsulairvlakzijntweezakenaandeordegesteld,eenkind-ontvoeringszaakendekwestievaneenNederlandsegedetineerde,diereedszestienjaarinAlgerijnsedetentieverblijft.DeAlgerijnseautoriteitenhebbentoegezegdopkortetermijntezullenreageren.MijninbrengoverdeWestelijkeSaharainAlgerijewasidentiekaandieinMarokko.NederlandondersteuntdeSecretaris-GeneraalvanVerenigdeNatiesindienspogingeneenoplossingtebereikendievoorzietinzelfbe-schikking.Ikhebinbeidelandenbenadruktdateenoplossingvanhetconflicteenbelangrijkeimpulsaanregionaleintegratiezougeven.Algerijeiséénvandefrontlijnstatenvanhetinternationaleterrorisme.Algerijewordtnogimmergeteisterddoorterroristischeaanslagen.Over-eengekomenisdatdetechnischesamenwerkingmetAlgerijeophetgebiedvanterrorismebestrijdingnaderzalwordengeconcretiseerd.Thema’svandeNederlandsesamenwerkingmetAlgerijeinzaketerrorismebestrijdingzijnondermeerradicaliseringprocessen,document-fraude,witwassingvangeldenenfinancieringvanterrorisme.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.685