Voortgangsrapportage Regio Deals 2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 697Gebiedsgerichte economische perspectieven enRegionaal Economisch BeleidNr. 146 BRIEF VAN DE BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 mei 2024Samenwerking loont. In de regio en met de regio. Private partijen, (semi-)publieke organisaties, gemeenten, provincies en het Rijk. Samen werkenzij aan de complexe vraagstukken in de regio die inwoners direct raken.Denk aan het inlopen van gezondheidsachterstanden in specifieke wijken,het verduurzamen van ons woningaanbod of bedrijfsleven en een betereaansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Door samen tewerken in en met de regio kunnen we de kracht van de regio ten vollebenutten. Juist daarom hebben we de Regio Deals. Het is een belangrijkinstrument waarmee we de samenwerking aan vitale regio’s in heelNederland naar een hoger plan kunnen tillen.Jaarlijks informeer ik uw Kamer over de voortgang van de Regio Deals.1Hierbij presenteer ik de voortgangsrapportage over 2023. In de bijlagetreft u aan de belangrijkste resultaten van 2023 per Regio Deal. Naast debeknopte informatie in de bijlage leveren alle regio’s jaarlijks (meestal injuli) een uitgebreidere voortgangsrapportage aan. Deze rapportage wordtmet iedere regio besproken in een zogenaamd Rijk-regio overleg, waar degeleerde lessen en successen besproken worden en bijgestuurd kanworden in de uitvoering van een Deal. Middels deze rapportage infor-meren regio’s ook hun besturen, raden en Staten, deze stukken publicerenRegio Deals op de eigen website. Via de BZK-website Elkeregiotelt.nl zijnalle Regio Deals eenvoudig te vinden. Regio’s die de middelen hebbenontvangen via een specifieke uitkering (derde en vierde tranche RegioDeals) leveren daarnaast nog een financiële verantwoording aan via deSisa-systematiek.1Zo ontving uw Kamer op 3 juli 2023 de voortgangsrapportage over 2022 (Kamerstuk 29 697, nr.113). kst-29697-146ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1461 Stand van zakenDoor het kabinet is in de Regio Envelop € 900 miljoen gereserveerd voorde Regio Deals. In de vorige kabinetsperiode werd ook al € 950 miljoenbeschikbaar gesteld, verspreid over drie tranches.Op de kaart hieronder zijn alle 46 Regio Deals weergegeven die in deeerste vier tranches zijn gesloten. In de bijlage treft u van alle deals dienog liepen in 2023 een overzicht aan van de activiteiten en ontwikke-lingen. In het kader van de vijfde tranche zijn 22 voorstellen geselecteerd,waarover u bent geïnformeerd op 9 februari jl.2. In de brief zal ik wel kortde stand van zaken schetsen rond de voortgang rond de vijfde tranche ende voorziene zesde tranche.Tranche 1 t/m 3In de vorige kabinetsperiode werden in totaal 32 Regio Deals afgesloten.De eerste tranche had een ander karakter. Het betrof afspraken overopgaven en gebieden die waren benoemd in het regeerakkoord van Rutte2Kamerstuk 29 697, nr. 141Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1462 III. Deze afspraken zijn op een andere manier tot stand gekomen dan dedeals in latere tranches. De bijdragen uit de regio-enveloppe varieert van35 mln tot 130 mln. In de bijlage schetsen we de voortgang rond dezeopgaven en gebieden, maar het is goed om te realsieren dat het hier eenandere werkwijze betreft. In de tweede en derde tranche zijn respectie-velijk 12 en 14 Regio Deals gesloten. Deze regio’s hadden propositiesingediend op basis van een vooraf gepubliceerd afwegingskader enafspraken zijn vastgelegd in convenanten. Bijna alle samenwerkingen zijntriple helix vormgegeven. In 2022 waren al drie Regio Deals uit de eerstedrie tranches afgerond afgerond, namelijk – de Regio Deals Achterhoek,Den Haag Zuidwest en Parkstad Limburg. Gedurende 2023 werden ook deRegio Deals in Zeeland (tranche 1), Zuid- en Oost-Drenthe, Groene Hart(tranche 2) en Rivierenland (tranche 3) afgerond. Deze regio’s werken aaneen eindevaluatie, die gedurende 2024 wordt verwacht. Daarin gaan deregio’s in op de doelmatigheid en doeltreffendheid waarmee zij hetinstrument Regio Deals in konden zetten om te werken aan de kwaliteitvan wonen, werken en leven voor inwoners en bedrijven («bredewelvaart»). Op dit moment lopen er nog 25 Regio Deals uit de eerste drietranches. Zij bevinden zich volop in de uitvoeringsfase.Tranche 4Op 1 november 2023 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de 14 nieuweRegio Deals die in de vierde tranche zijn gesloten.3 In de periode diedaarop volgde hebben de regio’s vooral gewerkt aan de uitwerking vanrandvoorwaarden voor een goede uitvoering. Zo zijn programmateamsingericht, samenwerkingsovereenkomsten opgesteld, is de kassiersfunctieingeregeld en worden subsidieregelingen opgesteld. In alle Regio Dealsuit de vierde tranche betreft het een multi-helixsamenwerking. Naastsamenwerking tussen overheidspartijen aan de uitvoering van een RegioDeal kiezen steeds meer regio’s ervoor om ook bedrijven, wooncorpo-raties, zorg- of onderwijsinstellingen mee te laten bepalen en beslissen inde uitvoering van de Regio Deal. De uitvoering van de veertien nieuweRegio Deals komt steeds meer op stoom. In de zes regio’s waar al eenRegio Deal liep worden de geleerde lessen en successen uit de eerste Dealingezet voor de inrichting van Regio Deal II. In regio’s waar nog geenRegio Deal liep worden ervaringen uit heel Nederland ingezet om tot eensuccesvolle samenwerking te komen.Tranche 5Op 9 februari van dit jaar ontving uw Kamer ook informatie over deselectie van de vijfde tranche Regio Deals. 4 In alle 22 geselecteerderegio’s wordt momenteel gewerkt aan het uitwerken van de voorstellen toteen eigen regionale aanpak, die wordt vastgelegd in een convenanttussen Rijk en regio. Dit betekent voor veel regio’s naast het verderuitdenken van de programmalijnen ook nadenken over de inrichting engovernance van de nieuwe Regio Deal; de spelregels van de samen-werking tussen partijen in een regio bij de uitvoering van de Regio Deal.Het Rijk levert als partner een bijdrage aan dat proces. Dat gebeurt in eenserie van ambtelijke en bestuurlijke gesprekken, waarin naast hetMinisterie van Binnenlandse Zaken ook nadrukkelijk met en vanuit deexpertise van andere departementen wordt meegedacht over de invullingvan de aanpak. Naar verwachting zullen de 22 nieuwe Regio Deals in hetnajaar van start gaan.3Kamerstuk 29 697, nr. 1394Kamerstuk 29 697, nr. 141Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1463 Tranche 6Voor de zesde tranche de Regio Deals is in de Voorjaarsnota € 257,1miljoen de laatste middelen overgeheveld van de aanvullende post naarde begroting van BZK. Naar verwachting worden regio’s vanaf medio juli2024 uitgenodigd om hun proposities voor een Regio Deal in te dienen.Voor de zomer zal ik uw Kamer informeren over de aanpak van deze zesdetranche en het afwegingskader waarmee voorstellen van de regio’sbeoordeeld zullen worden.Onderzoek: lerend vermogen en een adaptieve aanpakRegio Deals zijn een adaptief en lerend instrument. Regio én Rijk makeneen plan, sluiten een convenant en bespreken gedurende de uitvoeringregelmatig met elkaar hoe het gaat. Werkt de aanpak en levert het op watwe ervan verwachten. Regelmatig leidt dit ook tot tussentijdse bijstel-lingen, uiteraard na overleg tussen alle partijen die het convenant hebbenondertekend. Hierdoor is er een actieve feedbackloop rond leren over debeste regionale aanpak van regionale opgaven.Daarnaast zijn er onlangs twee onderzoeken naar Regio Deals gestart. Ikverwacht deze rond de zomer met u te kunnen delen. Het eerste betrefteen evaluatie door de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur overde werking en meerwaarde van het instrument Regio Deals, ook invergelijking met andere gebiedsgerichte programma’s. Het onderzoeks-rapport zal in de vorm van een essay zijn. Het tweede onderzoek gaat overde zogenaamde rode draden (veelvoorkomende thema’s en opgaven inregio’s) en effectieve interventies hierop binnen Regio Deals. De tweederapportage geeft praktijkvoorbeelden vanuit lopende en afgeronde RegioDeals en aanbevelingen over gebiedsgericht werken aan regionaleopgaven. Tevens wordt onderzocht hoe deze bijdragen aan het signalerenen bijsturen van (knelpunten in) het Rijksbeleid.Samen met de ministeries van LNV, EZK en IenW ondersteun ik dekennisontwikkeling over (toepassing van het concept) brede welvaart inde regio in het Nationaal Netwerk Brede Welvaart. Met kennisinstellingen,decentrale overheden en regionale planbureaus werken we aan concretehandvatten om het conceptueel kader van brede welvaart toepasbaar temaken in de beleidspraktijk van regionale samenwerkingen. Bovendienpubliceert het CBS jaarlijks in onze opdracht de regionale Monitor BredeWelvaart, om de kwantitatieve ontwikkeling van brede welvaart ook op hetschaalniveau van de regio (buiten gemeenten en provincies) te kunnenmonitoren.Tot slotIk ben trots op de tastbare bijdrage die de Regio Deals leveren aan dekwaliteit van wonen, leven en werken in de verschillende regio’s die onsland rijk is. «Accentueer het verschil,» bepleitte PON-Telos in het recenteadviesrapport dat is opgesteld naar aanleiding van het rapport Elke regiotelt! En dat is wat de Regio Deals doen: het accent leggen op de krachtvan de regio om de eigen regionale opgaven op de juiste manier aan tepakken. In nauwe samenwerking met bedrijfsleven, kennisinstellingen,maatschappelijke organisaties en overheidspartijen. Ik ben ervanovertuigd dat de Regio Deals een stevig fundament leggen voor eenbetere, bredere samenwerking binnen de regio en met het Rijk, waarvervolginvesteringen op meeliften. We leren gaandeweg over hetgezamenlijk en structureel aanpakken van opgaven, waar we lokaal,regionaal, provinciaal en landelijk met elkaar voor aan de lat staan enTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1464 waarin we met Regio deals experimenteren met nieuwe vormen vansamenwerking en innovatieve oplossingen, aansluitend op het DNA vande regio.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,H.M. de JongeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1465