Verslag van een wetegevingsoverleg over het onderdeel Materieel

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.56VERSLAGVANEENWETGEVINGSOVERLEGVastgesteld12november2008DevastecommissievoorDefensie1heeftop10november2008overleggevoerdmetstaatssecretarisDeVriesvanDefensieoverMaterieel.Vanhetoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorDefensie,VanBaalenDeadjunct-griffiervandevastecommissievoorDefensie,VanderBijl1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),VanBaalen(VVD),voorzitter,Çörüz(CDA),Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),Blom(PvdA),ondervoorzitter,Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Griffith(VVD),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Irrgang(SP),Knops(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Jacobi(PvdA),Boekestijn(VVD),Brinkman(PVV),Voorde-wind(ChristenUnie),Pechtold(D66),TenBroeke(VVD),Thieme(PvdD),Bilder(CDA)enDiks(GroenLinks).Plv.leden:Lempens(SP),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),VanBeek(VVD),Jonker(CDA),Ormel(CDA),DeWit(SP),Roefs(PvdA),Wolbert(PvdA),Smeets(PvdA),Arib(PvdA),Blok(VVD),Omtzigt(CDA),Roemer(SP),Haverkamp(CDA),DeNeréetotBabberich(CDA),Samsom(PvdA),VanderBurg(VVD),Wilders(PVV),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie),VanderHam(D66),Teeven(VVD),Ouwehand(PvdD),JandeVries(CDA)enHalsema(GroenLinks).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1251990809tkkst31700X-56ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.561 Voorzitter:VanBaalenAanwezigzijn5ledenderKamer,teweten:Boekestijn,Bilder,VanVelzen,EijsinkenVanBaalen,endeheerDeVries,staatssecretarisvanDefensie.Aandeordeisdebehandelingvan:-dematerieelaspectenvanhetwetsvoorstelVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009(31700-X);-deantwoordenopKamervragenoverdebegro-tingvanDefensie2009diebetrekkinghebbenopmaterieelaspectenvandebegroting;-debriefvandestaatssecretarisd.d.16septem-ber2009methetMaterieelprojectenoverzichtPrinsjesdag2008(27830,nr.55);-debriefvandeministerd.d.1oktober2008overdestandvanzakenronddedeelnamevanhetNAVO-C17-initiatief(31700-X,nr.10);-briefvandeministerd.d.7november2008inzakeleasecontractenentransportbehoeftevoorstrategischluchttransport(2008Z06285);-debriefvandestaatssecretarisd.d.7oktober2008inzakegeluidsoverlastbijdeopendagenvandeKoninklijkeluchtmacht(31700-X,nr.12);-debriefvandestaatssecretarisd.d.1september2008metdehalfjaarlijkserapportageprogrammaSPEER(31460,nr.4).Devoorzitter:Welkom.Ikwildevoorstellendatdeledenzichineerstetermijnbeperkentoteenspreektijdvanvieràvierenhalveminuut,maarikrealiseermijdatditnietmag.Bijeenwetgevingsoverleghebikoverdespreektijdnietstevertellen.DeeerstesprekerisdeheerBilder,dieindezevergaderingdeCDA-fractievertegenwoordigt.Hijheeft22minutenspreektijd.Indeprocedurevergaderinghebbenwijafgesprokendatwijinditwetgevingsoverleginterruptiestoestaan.Erkantijdenshetbetoogvandesprekerswordengeïnterrumpeerd.Welwilikhetaantalinterruptiesbeperkentotdrie.MevrouwVanVelzen(SP):Ikdenkdatwijvandaagnietzozuinighoeventedoen.Erzijnmaarviersprekers.Devoorzitter:Datklopt.Ikzalheelsoepelzijn.Alsdetweedetermijnheelveelruimtebiedt,gaanwijerhelemaaltegenaan.IkgeefhetwoordaandeheerBilder.DeheerBilder(CDA):Voorzitter.Ikkanmijvindeninuwvoorstellenomhetoverlegnietlangertelatendurendannodig.Erzijnnamelijkheelveeldingendieje,alsjezekwijtbent,opeengegevenmomentweerterugkuntverdienen.Bijtijdishetgrotenadeeldatjehetmaaréénkeerhebt.Ikwildaaromindiezindetrendzettendatikdetijddieumijhebtgegeven,niethelemaalzalgebruiken.Wijmoetenzuinigzijnopdetijd.DesteunendewaarderingonderdebevolkingvoorDefensieneemttoe.Deministerschrijftdatook.Deministervermeldtditindebeleidsagendabijdebegroting.Vooraldeinzetvanmaterieel,onderanderebijdebouwvantijdelijkeveldhospitalen,endeinzetbijrampenbestrijdingsoefeningen,spelenhierbijeenrol.Defensiekenmerktzichwereldwijdennationaalalseendienstbareorganisatie,enoogstdaarbijwatonsbetreftterechtwaardering.BijdiewaarderingvoordeDefensie-organisatiepastookeengoedezorgvoorhetpersoneel,demensendiehetlegerbelichamen.Diezorgkomtonderanderetotuitdrukkinginhetverstrekkenvangoedgereedschapengoedenveiligmaterieelaandemensen.DitgeldtzekeralsdemensenviaDefensiewerkeningevaarlijkegebieden.Onderomstandighedendatermetgevaarvoorhetlevenwordtgewerkt,ishetvanbelangalhetmogelijketedoenomdemensengoedtoeterustenmetmaterieel.Hetgaatdaarbijomzowelhetgrotealshetkleinematerieel.DeKamerheeftdedureplichtervoortezorgendathetdedooronsuitgezondenmilitaireninmaterieelopzichtaannietsontbreekt.Watonsbetreftmoetenwijervoorzorgendatonzemilitaireneengoedeuitrustinghebben.Kwaliteitstaatdanbovendeprijs.Devraagdieikdaaromnogeenkeerwilstellenisofdebestespullenwelwordengekocht.Daaraankoppelikdevraaghoehetstaatmetdekogelwerendevesten.DeinzetinAfghanistanheeftgevolgenvoordeslijtagevanhetmaterieel.Wijhebbenerallebegripvoordaterbijgebrekaanonderdelen,onderdelenvanhetinNederlandaanwezigematerieelwordenbetrokken.Wijvragenonsdaarbijwelafinhoeverreditprobleemthansverholpenis.Wordternogsteeds’’gekannibaliseerd’’,zoalsditwordtgenoemd,ofzijnwijinmiddelsweervolopbezigmethetherstellenvanhetontmanteldematerieel?InhoeverreiserinzichtinhetkostenverloopStenografischverslagvaneenwetgevingsoverlegvandevastecommissievoorDefensieMaandag10november2008Aanvang10.15uurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.563 ronddezeslijtageslag?Hoeverzijnwijmetdemaatrege-len,ookoptechnischgebied,omherhalingvandenoodzaakommaterieelte’’kannibaliseren’’tevoorko-men?Voortshebbenwijzorgenoverdewijzewaaropaandegereedstellingsproblemenwordttegemoetgekomen,zoalshetaanvullenvanvoorwaarden.Wijlezenindebegrotingdathiervoormiddelenuitinvesteringen,bijvoorbeeldvoordemariniersenvoordeApaches,wordeningezet.Waaromgebeurtdit?WarenhiervoordeVanGeelgeldennietbedoeld?Moethieruitwordenafgeleiddatdeslijtageslagenhetgebruikvanmunitieenreservedelenfeitelijknoggroterzijn?DeVanGeelgeldenwarenjuistbedoeldomtevoorkomendatDefensiezichzelfzougaanopeten.DatereenprobleemismetdereservedelenvanmaterieeldatnuinUruzganwordtingezet,isduidelijk.Hopelijkzaldatminderhetgevalzijnbijnieuwmaterieeldatdekrijgsmachtnuinstroomt.Uitdeantwoordenopdefeitelijkevragenkunnenwijopmakendatbijdeinvoeringvannieuwmaterieel,zoalsdeIGV,deBoxerendeFennek,vooreenperiodevantweejaaraanreserve-deleningekochtwordt.Waaropisdezetermijngeba-seerd?OptweejaarvredesomstandighedenofoptweejaarUruzgan?TenaanzienvanonzeactiviteiteninAfghanistanwilikookdematewaarindeinzetvanmaterieelhetbetreurenvanslachtofferszoukunnenvoorkomen,onderdeaandachtbrengen.Goedebepantseringisvangrootbelang.Doenwijwatwijkunnen?WatwordtergedaanmethetmaterieelinAfghanistannabeëindigingvandemissie?Ishetlonendomallesweerinteschepenofkunnenwijhetmaterieeloverdragenaandedegenendieonzetakengaanovernemen?Watisdaaroveropditmomentbekend?Wordteralietsaangedaan?InhetAOop1oktoberjongstledenhebikalgezegddathetCDAbelanghechtaanMALEUAV.OokmijnvoorgangerRolandKortenhorstheeftdatbepleit.Hetisbelangrijkdatwijovergoedeonbemandevliegtuigenkunnenbeschikken.Deoperationelemeerwaardedaarvanisookweergeblekenuitdestudiewaarnaarwijvorigjaargevraagdhebben.NublijktdebehoefteinUruzganechterzogrootdatercivielecapaciteitingehuurdmoetgaanworden.Datistocheenmerkwaar-digesituatie?Deeltdestaatssecretarisonzeverbazing?Zijnwijnuniet’’penny-wiseandpound-foolish’’bezig?Metcivieleinhuurzijnvaakaanzienlijkekostengemoeid,nogevenlosvandevraagofhetüberhauptmogelijkisomonbemandevliegtuigencivielintehuren.Waaromwordtdemotie-Voordewindc.s.nietalsnoguitgevoerd?OokoverdedefensiegerelateerdeindustriehebikinhetAOvan1oktoberheteenenandergezegd.Afgelopendonderdaghaddenwijeencongres,waaropdemeerwaardeinbredezinvandedefensiegerelateerdeindustrieisgebleken.Ikwilhetgrotebelangervandusblijvendonderstrepenenaandestaatssecretarisvragenomdatwatbinnenzijnvermogenligt,tedoenomdegoededienstendiebewezenwordendoordezetakvanindustrie,nietalleenaanDefensiemaarookaandesamenlevinginbredezin,indetoekomstperspectieventebieden.Op7oktoberjongstledenheefteenAOplaatsgevondenoverhetC-17-project.Opeenaantaltoengesteldevragenmoethetantwoordnogwordenontvangen.Kandestaatssecretariseennaderetoezeggingdoenoverdedatum?UitderecentontvangenbriefoverAfghanistanblijktdatdeproblematiekmetdereserveonderdelenonderanderetewijtenisaaneengebrekaanluchtmachttransportendelangerelogistiekelijnen.GebruikmakingvandeC-17zaldusookindatopzichtdeoperatietengoedekomen,ookomdatdecapaciteitbinnenafzienbaretijdbeschikbaarkomt.Datgezegdhebbende,isdeconclusieterechtvaardigendatdeafgesproken500uurteweinigis.Isdestaatssecretarismetonsvanmeningdaterwezenlijkmeermoetwordengedaandande500uurinhuur?Wijmoetennietombegrotingstechnischeredenendefeitennietonderogenwillenzien.Zijnerlogistiekeproblemenenheeftdatgevolgenvooreerdergemaakteafspraken,danmoetendefeitenhieroptafelkomen,zodatwijalsKamerkeuzenkunnenmaken.Ishetwellichtrelevantomdeextraurenintehureninhetkadervanprojectenvoorontwikke-lingshulp?Deextrakostenzoudendankunnenwordendoorbelast.Wellichtkunnenwijmetextraurenhetmesaantweekantenlatensnijden.MevrouwEijsink(PvdA):WatdeC17betrefthetvolgende:ikhebnooitbegrependat500uurnietgenoegzouzijn.DeKamerwascollectiefblij.DieblijheidstraaldeafvandegezichtenvanmetnameCDA,VVDenPvdA.JekuntnatuurlijkaltijdmeervragenmaartoendebriefnaardeKamergingendezediscussiespeelde,hebikhetCDAnietgehoordovermeeruren.KuntubovendienaangevenwatbedoeldwordtmetinhuurdoorOS?DeheerBilder(CDA):Ikwijserallereerstopdatikzelfnuvragenstelwaaropikgraagantwoordkrijg.Wijhebbennadrukkelijkhetgevoeldatmeerurenweleenszeerverstandigzoukunnenzijn.Datbaserenwijopfeitenrondmededelingendiewijkrijgenoveraanvoer-lijnen,transporttijdenenproblemenrondaanvoervanmaterieelelders.EenanderpuntisdatbijeenaantalprojectendegrenstussenactiviteitenvanOntwikkelings-samenwerkingendievanDefensienietheelstriktgetrokkenkanworden.Devraagisofhetnietverstandigisommeerurenintehurenwaardoordekostenperuuromlaaggebrachtkunnenwordenenerwatmeerkanwordengedaan,waarbijbovendiendekostenversleuteldkunnenwordenoverdeverschillendedoelendieermeebereiktkunnenworden.Datisdelijndieikinvragendezinvoorleg.Overconsistentiegesproken,wijhebbendezevraagookvoorgelegdtijdenshetalgemeenoverlegop7oktober.Wijzijnnognietgeheeltevredenmethetgeendaarisuitgekomen.Erzijnookwatvragenblijvenliggen.Ikdenkdathetdanconsistentisomernogevenopdoortegaan.Wijwillendiezaakgraaghelderhebben.Watonsbetreft,ishetlaatstewoordernognietovergesproken.MevrouwEijsink(PvdA):Uheefthetovermeerinhuur.Devraagisdanwiemeeringehuurdmoetworden.MoetdatvolgensugebeurenbinnenhetNAVO-consortium?Alsudatwilt,isdatnieuwvoormij.DeheerBilder(CDA):Ikdenkdathetvooralgaatomdeurendiewijinhuren.Vertragingenzijneenrodedraaddoorveelmaterieel-projectenbijDefensie.HetNH-90-projectisdaarvaneensprekendvoorbeeld,dehelikoptervoordejarennegentigdiewaarschijnlijkpasinhettweededecenniumvande21steeeuwoperationeelgaatworden.DitisevenwelTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.564 geenuitzondering.Eenenanderheeftookfinanciëlegevolgen,meestalbehoorlijknegatievegevolgen.Devraagdiezichaandient,isofgeenalgemenelessengetrokkenkunnenwordenuitdewijzewaaropDefensiemetopdrachtenomgaatenhoezijalsopdrachtgeverfunctioneert.Moetnietgekekenwordennaardewijzewaaropdatopdrachtgeverschapwordtingevuld?Opgrondvanmijnervaringen,dieoverigenshelemaalnietbinnenDefensiemaarindeaannemerijliggen,hebikwelaltijdmeegekregendatdeoverheidalsopdrachtge-verperdefinitiegarantstaatvoorveelpartijendiezicheerstmetdeformuleringvandeopdrachtbemoeienenzichdaarnaookbezighoudenmetdeuitvoeringvandieopdracht.Datlevertookdegarantieopdateruiteindelijkheelveelmeerwerkontstaat.MetmijnoverigensgeringeervaringmethetmaterieelvanDefensiehebikalweleenpaarkeerhetgevoelgehaddatdeparallellentussendewerelddieikkenendewerelddieiknognietzogoedken,zichsteedsnadrukkelijkerbeginnenoptedringen.Vandaarmijnvraagofernietgekekenzalmoetenwordennaardemanierwaarophetopdrachtgeverschapwordtvervuld,metdaaraangekoppelddevraagofjedannietmeerzoumoetenkijkennaarstandaardisatie.Ikdenkdaarbijbijvoorbeeldaandeaanteschaffenpatrouilleschepen.Alsdieallevierhetzelfdeworden,hoefjedebemanningmaarvooréénschipopteleiden.Dankunjeookbemanningenovervliegen.Hetzoueenstukefficiencymetzichkunnenmeebrengen.Ikleghetuvragenderwijsvoor.UithetMaterieelprojectenoverzichtblijktdateengrootaantalprojectenisvertraagdendatdelooptijdervanisopgerekt.Wijhebbenheteensopeenrijgezetenzijntotdeoptelsomgekomendatbijmaarliefst25projectensprakeisvantemporiseringofvertragingvaneenofmeerderejaren.DeCDA-fractieishiervangeschrokken,vooralomdatherschikkingennietbeperktblijventothetbegrotingsjaar,maarookvoordekomendejarengewoondoorlopen.Hetgaatombehoorlijkebedragen.Kandestaatssecretarisaangevenwathiervandeoorzaakis?Waarwordendegeldeningezetdieermeevrijkomen?GebeurtdatinanderematerieelprojectenofterfinancieringvanoplopendekostenvanDefensie?Alsheteerstenietmaarhetlaatstewelhetgevalis,hebbenwijhetnietoverherschikkenmaaroverbezuinigen.Watbetekentditvoordeinvesteringsquote?HoeheeftdezesituatiekunnenontstaannadeingrijpendemaatregelendiemetWereldwijddienstbaargenomenzijnomdestijgendekostenhethoofdtebieden?UitdebegrotingblijktweldatdekostenvoorDefensiestijgen,bijvoorbeeldvoorenergieenvoorbrandstof.Ookzienwijeenkostenpostvanwegedelageredollarkoers.EendeelvanhetvoordeeldatDefensiehiervanheeft,wordtdusafgeroomddoorFinanciën.Hetgaatomeenbehoorlijkbedragalsjedezekostenpostenbijelkaaroptelt.InhoeverrewordtDefensiehiervoorgecompen-seerd?BiedtdeprijscompensatievanFinanciënwelvoldoendesoelaas?Kannaderuiteengezetwordenhoeenwaarindebegrotingvan2009vanDefensie70mln.ingeboektkanwordenuithoofdevanbedrijfsvoering?HoeverhoudtdezeverlagingzichtotdeproblemendieonderanderedoordeRekenkamerdeafgelopenjarenzijngesignaleerdophetterreinvanbedrijfsvoering?Watisderedendatbijdrievandevieroperationelecommando’seenbedragvan3mln.isingeboektvoorvergrotingvandeoperatio-neledoelmatigheid,behalvebijdeluchtstrijdkrachten?Watwordtpreciesverstaanonder’’vergrotingoperatio-neledoelmatigheid’’?Welkemaatregelenwordenverondersteldtewordengenomenenhoeisdehoogtevanhetbedragvan3mln.bepaald?Waaromisindebegrotingnietnadertoegelichtengespecificeerdwelkeoperationelemaatregelenin2009zijngenomendieleidentoteenreductievanhetbudgetvandelandstrijd-krachtenmet47mln.envanhetbudgetvandeluchtstrijdkrachtenmet41mln.?HetblijftonshinderendatzichaanboordvanhetfregatdatwijnaarSomaliëhebbengezonden,geenhelikopterbevond.Beschiktdemarinewelovergenoeghelikop-ters?Wijkennendevoorgeschiedenisdatditfregatniethiervandaanistoegerustvoordathetisuitgezonden,maardatneemtnietwegdaterfregattenrondvarenopplekkenwaardeinzetvaneenhelikoptervanbelangzoukunnenzijn,terwijldiehelikopterernietis.Ofisditinmiddelsopgelost?SPEERisookeenlanglopendproject.Daardienenzichopnieuwtegenvallersaan.Deoorzaakhiervoorligtonderandereineentekortaandeskundigpersoneel.Numoeterwordeningehuurdendatisaltijdduurder.WordenermaatregelenoverwogenomDefensieeenaantrekkelijkewerkgevertemakenvoorICT’ersofisdatmisschienwegenshetloongebouwnietmogelijk?Hoekijktdestaatssecretarisaantegendebeheersbaarheidvanhetproject?Watzijnvoordestaatssecretarisdebelangrijksteaandachtspuntenenwaaromzijndrievandevierdoelennietmeetbaargeformuleerd?Kandestaatssecretarisvoordenognietafgerondeactiviteitenaangevenwanneerzijvolgensdeprojectplanningvoltooidzoudenmoetenzijn?Kenthetprojectookeenpostonvoorzien?ZoudestaatssecretarisinhetkadervandecontinuïteitendeaantrekkelijkheidvanDefensiealswerkgever,ookvoorICT’ers,hetroulatiesysteemwaarbijmedewerkersregelmatigwordenovergeplaatst,willenheroverwegen?Mijnlaatstepuntgaatoverdeverkoopvanoefenterrei-nen.MevrouwVanVelzen(SP):HetvoorstelvandeCDA-fractieomICT’ersteroulerenlijktmijvoorSPEERnietzohandig.Hetisallastiggenoegommetdemensendieerzijnhetprojectrondtekrijgen.Erisimmerssprakevan40%aanonvervuldevacatures.Destaatssecretariswordtgevraagdnaardebeheersbaarheidvanhetproject.InantwoordopKamervragenisgezegddatermeerdan25mln.isbijgeplust.HoezietdeCDA-fractiedebeheersbaarheidvanSPEER?DeheerBilder(CDA):UitdeeerstevraagvanmevrouwVanVelzenblijktdatiknietduidelijkgenoegbengeweest.Ikhebpleitnietvoorroulatie,maarvoorheroverwegingvanhetsysteemwaarbijroulatieplaatsvindt.Datisdushetomgekeerde.Ikwilmensenhetperspectiefbiedenomlangerophunplekteblijvenzittendoormeerzekerheidtebieden.Hoezienwijdebeheersbaarheid?Hetfeitdatwijvragenstellengeeftalaandatwijertenminstezorgenoverhebben.Welmoetonderogenwordengeziendathetbijditsoortprojecten,dielangdurigzijnenuitermatecomplex,moeilijkisomteramen.Vaakmoethetwielopnieuwuitgevondenworden.Hetmogeduidelijkzijndatwijdaarzorgenoverhebben.Ikhoopdatdestaatssecretarisvandaageendeelvandiezorgenkandoenverminderen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.565 MevrouwVanVelzen(SP):Hetmagduidelijkzijndatikdiezorgendeel.DeKamerheeftbeslotenombovenopSPEERtegaanzitten.Wijwillenoptimalehelderheid,vooraloverbudgetoverschrijdingen.NublijktinantwoordopKamervragendaterweer25mln.bijisgekomen.WatvindtdeCDA-fractiedaarvan?DeheerBilder(CDA):Ikhebalgevraagdofereenpostonvoorzienis.DeKamermoetgoedoverdefinanciëlevoortgangwordengeïnformeerd.BijdezeuitgavenishetvanbelangdatdeKameropdehoogteblijftvanwatergebeurt.Zoalsgezegd,mijnlaatstepuntgaatoverdeverkoopvanoefenterreinen.Erwordtmetenigeregelmaatafstandgedaanvanoefenterreinen.Diewordenookmetenigeregelmaatverkocht.Daaroverdienenzichbijonsdenodigevragenaan.Wijzienindepraktijkvoorbeeldendatophetenemomentoefenterreinenvooreenhaastsymbolischbedragwordenverkochtaaneenorganisatie,omdatdedoordieorganisatienagejaagdedoelstellingenkennelijkbreedwordenonderschreven.Opeenandermomentisdehoogsteprijsnogniethooggenoegvoordoelstellingendieopzichookeenbreeddraagvlakindesamenlevingzoudenkunnenkrijgen.Hetlijktdaarbijniettegaanomdevraagwatdedoelstellingenzijn,maaromdevraagwiededoelstellingenrealiseert.Ophetenemomentwordterverkochtaaneengroteterreinbehe-rendeorganisatieenopeenandermomentwordtdooreenparticulierelandgoedeigenaargevraagdomuitbreidingsmogelijkheden.Bijgroteorganisatiesmogendeprijzensomswelwathoger.Bijdeparticuliereorganisatiesmagwelwatmindercommercieelgedragwordenvertoond.Dedoelenzijnimmershetzelfde.Hoewordtomgegaanmetdeverkoopvanoefenterreinen?Moetendienietopeentransparantewijzeopdemarktkomen,zodatdemarktookzijnwerkkandoen?Datheeftalsvoordeeldaterbetereprijzenwordenbetaaldvoordegronden.Hiermeerondikaf.Volgensmijbenikruimbinnendeaangebodentijdgebleven.Devoorzitter:Metzeventienminutenbentuabsoluutbinnenuwtermijngebleven.HetwoordisaanmevrouwEijsink,dienegentienminutenheeftvoorhaarinbreng.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.’’Jelevenhangtafvangoedmaterieel.Wehebbengoedmaterieel.Onzemensengaanmetdebestespullendepoortuit.Alsertochknelpuntenzijn,danmoetenwedieoplossen.Endatdoenweook.’’DitiseencitaatvankolonelLievestroinhetbladLandmachtvandezemaand.Indatzelfdebladleesikechternogwatanders.Wijwetendaterproble-menzijnophetgebiedvanreservedelen,munitie,uitrustingstukken,etcetera.Dathebbenwijindeafgelopenjarenallemaalmeegekregen.Inhetzelfdestukjevanhetcitaatstaatechterdatdooreentelaagbudgetvoorreservedelenin2007hetAlgemeenGoederenbedrijfindatjaareentijdjeheeftstilgelegenengeenbestellingenheeftkunnendoen.Ikhoorhieropgraageenreactievandestaatssecretaris.Mijnfractieheefthierbovenopgezeten.Alsikditallemaallees,danisdatvoormijnieuwsindezinvandatikernietsvanafwist.Vooreenbesluittotverlengingvandemissieisdoormijnpartijhiervaaknaargevraagd;ooktijdensdemissie,tijdensdekwartaalrapportageendeoverleggendaaroverisdaarnaargevraagd.Alsikdanleesdathetechteentijdheeftstilgelegenendeeffectendaarvanlaterhunintredehebbengedaan–dathaddenwijnatuurlijkzelfookkunnenbedenken–enhetmaandenheeftgeduurdvoordatallesweereenbeetjeopordewas,danvindikdaternstig.Ikhoorhieropgraageenreactie.Hetdefensiematerieelbeleidmoetinalleopzichtenzodanigwordeningerichtdathettendienstestaatvanhetwerkvandemilitairen.Vandaagsprekenwijovermiddelen,prestatiesendoelenvoorhetjaar2009.In2010besprekenwijdandeVBTB.Vandaagbesprekenwijinput,outputenoutcome.Datbegintnatuurlijkmeteentransparantdefensiematerieelproces.Voorhettweedeachtereenvolgendejaarontvingenwijditoverzicht.Daarinstaanheelveelverbeteringentenopzichtevanvorigjaar,maarnoglangnietalle.DeKamerheeftineerdereoverleggencriteriaenwensenaandeordegesteld,zevenintotaal.DePvdA-fractievindtdatdatbeterkanenmoet.AandezevencriteriavandeKamerisnogonvoldoendetegemoetgekomen.Ikhoefnietaandestaatssecretarisuitteleggenwaarhetovergaat.HetgaatnamelijkominformatieoverdeNederlandseindustrie,degeldbronnen,dedekking,definanciering,prioriteringvanprojecten,slijtage,reserveonderdelen,personeelentotalcostofownership.Waaromisderijindebudgettabelvoor2008bijiederprojectleeggelaten?Waaromzijndecijfersvoorderaming2008,dusdecijfersuithetvorigematerieelprocesoverzicht,nietnetalsdecijfersvoor2009perjaaropgenomenzodatinéénoogopslag,conformhetverzoekvandeKamer,duidelijkisofdemeerjarigebudgettaireplanningisgewijzigd?Ikziehieropgraageenaanvulling.DeKamerheeftmetdestaatssecretaristweejaargedebatteerdoverditproces,debijstellingvan2002naar20jaardefensiematerieel-proces.Ikvraagdestaatssecretarisomeenaanvullingopdezevenpuntenzomogelijkvoorafgaandaandeplenaireafronding,naardeKamertesturen.Hetisnietdebedoelingdatwijdiepasvolgendjaarkrijgen.Daniscontroleopdevragendieiknetstelnamelijkonmogelijk.Ikgeefditaandestaatssecretarismee.Wellichtkanhijtussendooralvastnadenkenovereenanderecreatieveoplossing,alshetopdezemaniernietkan.Ikziedatercreativiteitaanwezigisbijdestaatssecretaris.Devoorzitter:Misschienkuntueentoelichtinggevenopdiezevenpunten.Datgaatnietvanuwtijdaf.Weetdestaatssecretarisvoldoendealsuhetoverdiezevenpuntenhebt?MevrouwEijsink(PvdA):Ikneemaandatdestaatssecre-tarisenmetnamezijnmensendiezevenpuntenuithunhoofdkennen.Zijkunnenhetdenkikdromenalsiknuaanhenvraag,alsineenquiz:watiseen,watistwee,watisdrie?Ikneemaandatdiekennisaanwezigis.StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.Ikkendezediscussiewantdaaroveriseenuitgebreiddebatgevoerd.Voormijisechterbepalendwatikinhetdebatuiteinde-lijkhebtoegezegd.Datisgenoteerdensamengevatdoordevoorzitter.Aandietoezeggingenbeniktegemoet-gekomen.Eenaantalvandiezevenpuntenhebiktoennietwillentoezeggen.Devoorzitter:WijkunnendetoezeggingenevenbovenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.566 waterhalen.Ikkijkdaarvoornaarmijnlinkerzijdewaardegriffierzit.MevrouwEijsink(PvdA):Ikmerknogevenhetvolgendeop,alsdatnietvanmijntijdafgaat.Dezezevenpuntenhebikinmijnbelevingnieteerdermetdestaatssecreta-risbesproken.Dezevenpuntendieiknuopeenrijzet,naaraanleidingvanhetdefensiematerieelproceshebiknieteerdermetdestaatssecretarisbesproken.Ikweetnietwaardestaatssecretarisaanrefereert.Dezezijnweluitvoerigbesprokenmetdevorigestaatssecretaris;zijzijnéénkeerineenoverlegmetdehuidigestaatssecreta-risaandeordegeweest.DatgebeurdeechternietopdewijzewaaropdeKamerhetoverzichtzouwillenhebben.Devoorzitter:Latenwijdaarlaternogopterugkomen.Iklaatdetoezeggingenhiernaartoesommeren.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Ikkomopde’’networkenabledcapabilitiesendeinteroperabiliteit’’.Datiseengoedvoorbeeldvanmaterieelprocesdattendienstestaatvanwerkzaamheden,versterking,vergroten,etcetera;desystemenbinnenDefensieindeNeder-landsekrijgsmachtmaarzekerookininternationaalverband.Onzeeigentroepenkunnenmeteengoedinteroperabelmaterieelsysteemtijdenseenoperatieeffectieverenefficiënteropereren.Datdraagtbijaanbeteremogelijkhedenvoorhetuitvoerenvanmilitaireoperaties.Goeddatermeeraandachtvooris,maarikwilwelgraagwetenwaarvoordeextramiddelenvoordekomendejarenwordeningezet.Wordendeinvesteringengebruiktomhoofdwapensystemenmetelkaarinverbindingtebrengen?Welkewapensystemenbetrefthetdan?ZijndeinvesteringenhierindanooknietopgenomenindebudgettendieinhetMPOzijnweergegeven?Daarzieikzenamelijknietterug.Metdeverbindingtussendietwee,dieindebegrotinglogischlijktmaarnietinhet–sorrydatikhetzonoem–plaatjesboek,kanikevenheelweinig.Graageenreactie.AlsvoorbeeldisdeNH-90-helikopteraangeschaft,dienuisuitgerustmeteenradiovanfabrikantAgusta.Alsikhetgoedheb,gebruiktdezeradioeenandercommunicatiesysteemdandievandeanderehelikoptersvanDefensie.Waaromisdat?Ishetnietlogischdatditmeteenbijdeaanschaf,opwelkewijzedanook,aanelkaarwordtgekoppeld?Waaromwordtaandeenekantgeldgeïnvesteerdinhetinteroperabelmakenvansystementerwijlaandeanderekanttegelijkertijdgroteaankopenwordengedaanzondervoldoendeaandachtvoordezeinteroperabiliteit?Isdatnieteenbeetjedweilenmetdekraanopen?Ikhebditdeafgelopenjarentochaldiversekerenmeegemaaktindefasevanhetmaterieelproject.HetlijktmijindehuidigetijdbijnaonverantwoorddatDefensiemetmiddelenomgaatdienietvanmeetafaandaarinwordenmeegenomen.Ikkrijggraaginzichtindehuidigestandvanzakenwatbetreftdematevaninteroperabiliteitvandematerieel-systemendiedeNederlandsekrijgsmachtopditmomentgebruikt.Ikkanmijvoorstellendatditnietvoordebegrotingkan,maarhetiswelvanbelangomtekijkenofwijdatbijhetdefensiematerieelproceskunnenmeenemen.Wijhebbenhetvaakoverdeinteroperabili-teitalshetgaatomonzemissies.Daarspeelthet,daarishetvanbelangomhetoverzichttekrijgen.Hoevoor-komenwijnudatonnodigedureconversieoperatiesomsystemeninteroperabeltemaken,indetoekomstnodigzullenblijven?Kortom:hetgaatomdecenten.Isheteenidee–misschienisheteenideedatdestaatssecretarisallangheeft–omophetniveauvandeDefensieMaterieelOrganisatiehieraancentraalaandachttebesteden?Ikweetnietofernubijvoorbeeldeenprojectbureauisdathieraanaandachtbesteedt.Uitdeverhalendieikhieroverhoorvandemensendieermeemoetenwerken,krijgikdeindrukdatditnietcentraalisgeregeldendatertochweleenbeetjelangselkaarheenwordtgewerkt.Ikhoorgraagofhetmogelijkandersis.Ikblijfongelooflijkemoeitehoudenmetdeproject-rapportageoverSPEER.Hetblijftmoeizaamominzicht,controleenbijsturingsmogelijkhedentevinden.DatlaatsteisnatuurlijkookaandeKamer.Ikleesdehalfjaarlijkserapportagevan1september.DeKamersteltvervolgensweer52vragen–daarzijnwijgoedin–enop21oktoberlezenwijdanindeantwoordendaterweermeergeldnodigis,11%meergeld.Erisookgeenpersoneel:eriseentekortvan40%vande192beno-digdekrachten.Hetinvesteringsbudgetgaatvan241mln.naar286mln.Wasditop1septembernognietbekend?WatraardatdeKamerzelfweervragenhierovermoetstellen.HetwastochdeafspraakdatditaandeKamerzouwordengerapporteerd?Ikvindditgewoonnietkunnen.Eriseenvraaggesteldoverhetbudgetvoordeinhuurvanexternenenoveromhoeveelexternenhetdangaat.Ikhebhetovervraag47.Hetantwoorddaaropistelezenineencommercieelvertrouwelijkebrief.Watisercommercieelvertrouwelijkaanhetbudgetvoorinhuurvanexternenenaandevraagomhoeveelexternenhetgaat?ZokandeKamerditprocesnietcontroleren.IkwijsdestaatssecretarisinditkaderookopafsprakenoverhetDMP:zominmogelijkvertrouwelijkebrieven,maaropenbaarheidtenopzichtevandeKamer.Ikvraagdestaatssecretaris,dezeinformatiealsnognaardeKamertesturen.Ikkanhiergeenappelsofperenvanmaken.Ikkanhiergeenoordeelovervormen.Hoemoetikstrakseenoordeelvormenoverevaluatie,oververderedoelen,overextrageldetcetera,alsditsoortinformatieoverdeinhuurvanexternen,waarvoorregelszijnbijBZKenbijDefensie,ernietis?HetistochtegekvoorwoordendatwijditbijSPEERnietkunnenkrijgen?Hetiseenvandecrucialepunten,wanthetministerieheeftheelveelexterneningehuurd.Dievraagmoetdusopenbaarzijnenmoetwordenbeantwoord.Ikhebgeenideewat’’commercieelvertrouwelijk’’betekent.Eenprofessioneleprojectorganisatiebestaatuitplanning/budgetversusgerealiseerd/besteedperprojectonderdeelenprojectfase,inwelkstramiendatookwordtgevraagd.Bijbeantwoordingvanvraag45–wanneerzaldeKamerconformdetoezeggingopdehoogtewordengebrachtvandebudgetrealisatieopprojectniveau–wordiktochweerhetbosingestuurd.Hetantwoordisnamelijk:’’indeeerstvolgenderappor-tagekrijgtuietstehoren’’.Hierkanikdusechthelemaalnietsmee.Ikvindhetergvervelendenikhoopdatdestaatssecretariszometeenhieroveropenheidbetracht.Totzoverroependerapportagesimmersmeervragenopdandatzijtotoplossingenleiden.Deomvangvanhetsysteemisenorm,nietalleeninfinancieelopzicht.Datrealiseerikmij.Overigenszijnbesparingenuitgebleven;ermoetalleenmaarmeergeldbij.Ikbenergbenieuwdwaterin2013aanprojectbudgetonderdestreepisuitgegevenmaarookwateraandeorganisatieisuitgegeven.HetsysteemmoetzoweldefinanciëleTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.567 organisatie,hetvoorraadbeheeralsdematerieellogis-tiekeorganisatiegaandragen.InpotentieishetduseensysteemdateenhoopvandehuidigeproblemenbijDefensiezoukunnenoplossen.Deinvoeringvanhetsysteemzouooknogeensruim1000vacaturesopleveren.WordteralgedachtaanhetformulerenvaneenbepaaldeondergrensvoordecapaciteitvanDefensiepersoneeldatonderdeeluitmaaktvandeprojectorganisatievanSPEER?Enwatisertotnutoebereikt?Eenvandevoornaamsteproblemenbijditprojectisdetochwelkrampachtigehoudingvandeorganisatieomzakenuithandentegeven.WaaromleeftbijDefensiezosterkhetideedatdeorganisatiezouniekisinhaarsoort?Ikhebhetvakergezegd:AlbertHeijnweetnauwkeurighoeveelbeschuitrollenerinhetmagazijnenopdeplankenindewinkelliggen.HoeishetmogelijkdatDefensiezoietsnietkan?IkneemaandatdestaatssecretarisbekendismethetHerculesprogramma,hetICT-automatiseringsprogrammavandeDuitsekrijgsmacht.InDuitslandwordenbestaandesystemenaangekocht,lichtgemodificeerdendaarnageïmplemen-teerd.WaaromkanzoietsnietinNederland?DeDuitsershebbenhetookmetvallenenopstaangeleerdvanaf1999.Hetzougoedzijndateenstebekijken,voorikzometeeneenantwoordkrijgdatdeDuitserszusenzonietinhuishebben.Hetgaatteveromnueentechnischdebattevoeren,maarikhebgetrachtheteenenandertevergelijken.IkkomtotdeconclusiedatuitbestedenblijkbaaruitdenbozeisendatwijonzeeigenSAP’smoetenaanmaken,terwijldezevooreengrootdeelopdemarkttekoopzijn.Ikziedatdestaatssecretarishierbijmoetlachenmaarvooronzefractieisditeenheelbelangrijkpunt.DeKamerkannietkeeropkeeroverSPEERsprekenenkeeropkeerinformatiekrijgenwaarzijnietsmeekan.DeheerBilderhadhetaloverhetopleidenvandemensen.Ikwilgraagvandestaatssecretariswetenwatdeverwachtekostenzijnommensenjaarinjaaropteleidenomditbeheertedoen.IshetinhetkadervandeinventiviteitnieteengoedideeomhetbeheervanSPEERmeervandemarkttebetrekken?OfdenktDefensienuwerkelijkhettempovandetechnischeontwikkelingenendesalarisontwikkelingenindeICT-branchetekunnenbijbenen?Datisoveraleenprobleem.Hetkannietzozijndat40%vande192benodigdemensenernunietis.Daarbijzegtdestaatssecretarisdatmogelijkevertragingeneraankomen.Kijknaardemarkt.Daarkunnengrotebedrijvenhetookregelen.Daarmeezegiknietdatdiegeenproblemenhebbenmaarzijkunnenhetwel.Graaghoorikhieropeenreactievandestaatssecretaris.Hetargumentdatbepaaldevitaleinformatieniettoegankelijkis,teltnietmeer.Datzegikvooruitlopendopdeantwoordenvandestaatssecretaris.WanneerDefensieeenkleineprojectgroepzouaanhoudenvoordeimplementatieenhettoekomstigebeheervanSPEER,kanheelveelaandeprivatemarktkunnenwordenuitbesteed.Datlijktmijeenwin-winsituatie.Ikheballeantwoordenopdegesteldevragenbestudeerd.Overigensgaatdaarhelaasveelteveeltijdinzitten.Ikkommaartotéénconclusie:zijzijnvaagenweinigzeg-gend.Ikvindnergenseenconcreetantwoord.Concreetzijncijfers,eengetal,eenbedragenprocentenopgrondwaarvandeKamerzicheenoordeelkanvormen.IkvraagdestaatssecretariseenactueleprojectrapportagenaardeKamertesturen,wantwijhebbeneenhalfjaarlijkserapportage.DatsysteemheeftdeKameringevoerd.Hetisbekenddatvolgensdegemaakteafsprakenderapportagevan1septemberaleenhalfjaarvertraagdwas.Nuisereenhalfjaarlijkserapportage.DeKamerheeft52vragengesteld.Datdoetzijnietvoorniets.Vervolgensconstaterenwijdatertochweerveelontbreekt.Iksnapnietwaaromergeenduidelijkinzichtkanwordengegevenindevraagwaarhetovergaat.Graagkrijgikeenreactievandestaatssecretaris.Ikbegrijpdatdestaatssecretarismogelijknietallevragenoverclustermunitiekanbeantwoorden,maarikgatocheenpaarvragenstellen,wantvolgensonsbehoortditonderwerpgewoonbijhetdefensiematerieelproces.Ikzalookdeministernogverblijdenmeteenaantalvragen.Deconventiewerdop30meiinDublinaangeno-men.Daarzijnwijuiteraardblijmee,maarermoetnogwelheteenenandergebeuren.WijzijnnoglangnietklaarenopditmomentheeftookNederlandnogclustermunitieinbezit.Diemoetnogwordenvernietigdinhetkadervandeconventie.Ikzouallereerstwillenwetenhoehetstaatmetdevoortgangvandeverwijde-ringvandeclustermunitieinNederlandsbezit.Daarnaastwordenwijgraagopdehoogtegehoudenvanactivitei-tendieNederlandininternationaleforaenbilateralecontactenonderneemtomanderelandenaantemoedigenomooktoetetredentothetverdrag,envanderesultatendaarvan.InEuropeesverbandhebbennoglangnietallelidstateneentoezegginggedaan.OmdatNederlandeengrotespelerisopditgebiedenNeder-landhetvoortouwzoumoetenblijvenwillennemen,zouikvandestaatssecretarisgraagwillenwetenwattedoen.MijnvolgendepuntbetreftdeopvolgingvandeF-16.Ikbenoverigensgestuitopeenopmerkelijkfoutje,wantoppagina71isinbeleidsartikel25abusievelijkvermelddatdeD-briefvanhetprojectVervangingF-16-productiewordtaangebodenin2011.Uitdebriefvan26septem-berblijktdatheteenfoutjeis:hetmoet2010zijn.Ikdachtaleven:voertdelandmachtgegevensvandeluchtmachtinofhoewerktdatnou?Ikhebdebegrotingnogmaareensextragoeddoorgelezenenikbenmeerfoutjestegengekomen.Zozoudenerin2008geen800vrouwenzijnenin2007weerwel.Destaatssecretarisweethiervan,maarhetzijnnogalgrotefouten.Watkunnenwijnogmeerverwachten?WanneerisbeslotenomhetaantalvliegurenwaarvoordeF-16oorspronkelijkisaangeschaft–ikmeendatheter8000waren–naar6000teverlagen?OpbasisvanwelkeargumentenisditgebeurdeninwelkebriefisditaandeKamervoorgelegd?WanneerwordendeF-16’sverkocht?Isdatalin2009,zoalsdetekstoppagina75vandebegrotingdoetvermoeden,ofpasindeperiode2010totenmet2013,zoalsoppagina112vanhetMaterieelProjectenOverzichtstaat?IkwasergonderdeindrukvandespeechvandestaatssecretarisvanafgelopendonderdagoverdeDefensieIndustrieStrategie.Ikhebflinkzittenmee-klappen.Hetwasgeweldig!Ikhoordeveelenthousiasmeinzijnspeech,meerdantijdensonslaatsteoverleghierovertweemaandengeleden.Ikbemerkdatdestaatssecretarisinzijnelementkomt.BijdeaanschafvannieuwmaterieelisduurzaaminkopenookvoorDefensievangrootbelang,uiteraardbinnenacceptabeleoperationelegrenzen.DuurzaaminkopenmoetuiteraardgecombineerdwordenmetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.568 levensduurkostenetcetera.WelkemaatregelenzijnenwordeninhetkadervanDISgenomenomdepositievandeNederlandsedefensiegerelateerdeindustrieinternatio-naalechtteversterken?Wijsprekendaaralheellangover.Destaatssecretarisheefterdonderdageenpleidooivoorgehouden.Opwelkewijzewordtingespeeldophetinnovatievevermogenvandeindustrie?WaaromzittenerzoweinigdefensiegeoriënteerdeprojectenbijdeeersteinvullingvanhetInnovatieprogrammaVeiligheid?Hetvaltmijopdatwijhierveeloverspreken,maardaterweinigconcreteplannenzijn.DatgeldtookvoorSmallBusinessInnovationResearch,deSBIR,in2009.Ikkomtesprekenoverdevervangingeninstandhoudingvanmaterieel.Iklees,bijvoorbeeldindepassageoppagina73vandebegroting,teweinigambitie.Watzijnnuechtdeambities,ookweerinrelatietotdegeweldigespeechvandonderdag,alshetgaatomhetinvestereninnieuweprojecten?ErmoetengeennieuweinvesteringeninonderhoudsbedrijvenvanDefensiewordengedaanvoordatisnagegaanofdeuitvoeringvanhetonderhoudsamenmethetbedrijfslevenofalleendoorhetbedrijfsle-venkanwordenuitgevoerd.Datzounogeensvooruit-strevendzijnvoorDefensie:goednadenkenoveroutsourcing.Destaatssecretarisheeftonlangseenconferentieoverlogistiekgehouden.Ikhebdaaroverhetnodigepositievemogenvernemen.IkbegrijpdatbinnenDefensieietstussendeorenvanmensengaatspelen,datervooruitgangkomtendatmendoorheeftdatmennaardemarkttoemoet.Watzijnnudeverdereplannen?Ookvoorhetonderbrengenvanvoorradenenvoorraad-beheerbijhetbedrijfslevengeldtdatmeernagedachtmoetwordenoverdevraaghoeeenenanderuitgezetkanworden,ookinrelatietothetvandeplankkopen.DestaatssecretarisgafinzijnspeechalaandatditkanleidentothetverdwijnenvankennisenkundebijDefensie.Hethangtookergsamenmetdepersoneels-kraptebijDefensie.DitisnietalleeneenprobleembijDefensie,maarhetisvanbelangomvooruittekijken,anderskomenwijnooitbijdieVBTBin2010.DestaatssecretarissprakafgelopendonderdaglovendewoordenoverhetSMART-L-radarsysteem.HoedenktdestaatssecretarisinrelatietotDISoverditproject?Watzijndevolgendestappen?Hijwasdaarovernietechtconcreet.HoekandeSmart-Lopdemarinefregattenbijdragenaandegezamenlijkeluchtverdedigings-capaciteit,onderanderebijhetinzettenvanhetPatriotsysteem?Voorzitter.Ditwasmijninbrengineerstetermijn.IkconcludeerdaterveelvragenzijnvandekantvandeKameroverdeonduidelijkheden.Ikhebtweeaanvullin-gengevraagdopzakendiemetdeKamereerderbesprokenzijn.Ikzoudaargraagvandestaatssecretariseenfermantwoordopwillenhebben.DitheeftimmerstemakenmetdevraaghoewijstraksVBTBkunnenorganiseren.Destaatssecretariszeiinhetwetgevings-overlegoverhetpersoneeldatwijhemopdeoutputmoetenaanspreken.Ikzegechternadrukkelijkdathetbegintmetdeinput.Diemoetduidelijkzijn.Ikhebnogevenhetjaarverslagerbijgehaaldvanmeiditjaarenhetverslagvanonsoverleginjuni.AlsdeKamerechtwilcontroleren,danmoeteenaantalzakenindebegrotingvoor2009duidelijknaarvorenkomen.Devoorzitter:Ublijftnetjesbinnendetijd,dankuwel.DanisnuhetwoordaanmevrouwVanVelzenvandeSP-fractie,diedaarvoor15minutenheeft.MevrouwVanVelzen(SP):Voorzitter.DatdeSPpleitvooreenlagerambitieniveauendusmindermaterieel,iseigenlijkgeennieuws.GoednieuwsisdatDefensiezelfookinzietdatmenmethethuidige,watonsbetrefttehoge,ambitieniveauweltoekanmetwatmindermaterieel.Datlevertflinkwatcashop.Datisgoed.Alleenkaniknietgoedterugvindenwaaraldievelemiljoenen,dieinhetkomendebegrotingsjaarterugko-men,uitopgebouwdzijn.Isdatbelangrijk?Mijlijktvanwel.Alsdietanksenvliegtuigjesonverhooptnietverkochtkunnenworden,danlevertdateengatopindestaatskasdanwelindebegrotingvanDefensie.Kandestaatssecretarisdebegrotingopdatpuntwatduidelijkermaken?Hetvaltnunergensterugtevinden.Hetbedragdatvoortkomtuithetafstotenvanmateriaaldatnietmeerbruikbaarisofdatnietmeerpastindehuidigedoelstellingen,hoeftwatdeSP-fractiebetreftnietperseterugtevloeienindekasvanDefensie.Hetmagvanonsterugindealgemenekas,zodatergekekenkanwordenwatdeprioriteitenopdatmomentzijn.Datkan–hetzaldestaatssecretarisnietverbazen–bestweleenkeereenverpleeghuiszijninplaatsvaneenstraaljager.Iknoemmaarwat.Ikvraagdestaatssecretarisomindebegrotingduidelijk-heidtegevenoverwaternuprecieswanneerafgestotengaatworden.Erwordtnuslechtsinalgemenetermengesproken.Zostaaterbijvoorbeeldpantserhouwitsers.Nuweetikdatwijheelrecenteenvrijduursysteemhebbenaangeschaft,dePzH2000.Ikhoopdatditniethetsysteemisdatnuafgestotenmoetworden.Alsikhetaanhetgezichtvandestaatssecretarismagaflezen,isdatwelzo.Dansnapiknietwatvoorbeleiderhiergevoerdwordt.Dieaanschafheeftklauwenmetgeldgekost.Datisdantochweggegooidgeld?Erwordentanksverkocht.Danneemikaandatdieverkoopzalleidentothetafschaffenvaneenaantaltankeskadrons.Ikwileenblikhebbenopdetoekomst.Waaromgaatmendannietmeteenmetgrotestappenvooruit,inplaatsvannuenindekomendejareneenaantaltankstegaanverkopen,waarbijonduidelijkblijftwaterwanneerverkochtgaatworden?Wijzijnnogsteedsnietvooreenkaasschaafmethode.Inhetverlengdedaarvanrijstdevraagwaaromernuopnieuwgeïnvesteerdwordtinmaterieeldatopderolstaatomafgeschaftteworden.Iknoembijvoorbeeldhetinvestereninairco’svoordeLeopardtanks.Isdatomhetgeschuttekoelenofomhetpersoneeltekoelen?Dietankswordenweiniggebruikt,dusomhetgeschuttekoelen,zaleenaircowelniethardnodigzijn.Endezaakmethetpersoneelmoetdestaatssecretarismaareensuitleggen,maarikhebdeindrukdathiereenoverbodigeinvesteringgedaanwordtendatwijdusgeldaanhetweggooienzijn.HetzelfdegeldtvoorhetprojectvervangingF-16.IkzieindebegrotingdateropnieuweenhoopgeldwordtuitgetrokkenvoordeopwaarderingenmoderniseringvanF-16’s,endangaathetmetnameoverdebewape-ning.Datprojectloopttot2016door,terwijlwijtegendietijddeF-16’szoongeveeraanhetafschaffenzijn.OfisdestrategieveranderdengaanwijtochverdervliegenmetdeF-16’s?Daarhebikhelemaalnietsoptegen,maartot2016investerenindebewapeningvandeF-16’slijktmijopnieuwweggegooidgeld,tenzijwijdatsysteemkunnenoverzettenineenJSFofineenSaabofwathetdanookmogeworden.OfverdienenwijhetterugalsdieF-16’sverkochtwordenaaneenofandereoliestaat?IkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.569 zoudaaropgraageenwatbeteronderbouwdevisiewillenhoren.HetlijktmijoverigenseenbeetjenaïefomteveronderstellendatwijeeninvesteringindeF-16’sterugverdienenalswijdiestraksaaneenanderlandverkopen.Voorzitter.IkwasergverrastdooreenartikelinNRCHandelsbladvanafgelopenvrijdag,waarineenwoord-voerdervanhetministerieaangafdaterverkeerdeinformatieaandeKamerwasgegeveninhetdebatoverdevervangingvandeF-16’s.Alsdatklopt–hetgingoverinformatieoverSaabGripen,nextgeneration–endeKamerisverkeerdvoorgelicht,waarommoetenwijdatdanindekrantlezen?Waaromstuurtdestaatssecre-tarisklaarblijkelijkweleenwoordvoerdernaarNRCHandelsblad,maarkomtergeenbriefnaardeKamerwaarinhijschrijftdathijopzijnknieëngaatenzijnexcuseswilaanbieden?Ikbegrijpditwerkelijkniet.DithelptdediscussietussendeKamerenderegeringoverdevervangingvandeF-16nietergvooruit.Ikkrijghierovergraagalsnogophelderingvandestaatssecreta-ris.Erisooksprakevaneenonduidelijkebegrotingophetpuntvandetransportcapaciteit.DeKamerheefteerdervastgestelddaterteweinigcapaciteitis.Destaatssecre-tarisishetdaarmeeeens.WijsprekenoverdeaanschafvaneenderdeDC-10eneenderdeenvierdeC-130.Indebegrotingstaatechter:’’erheefteenherijkingvandebehoefteplaats’’.NogafgezienvanhetfeitdatditmijnsinziensbijzonderkromNederlandsis,vraagikmijafwathierstaat.Watbetekentdit?Heeftdeherijkingplaatsge-vonden?Duidtditopeendiscussiediewijalhebbengevoerd?Vindtdeherijkingopnieuwplaats?Moetenwijdecontractendieeralliggenoverboordgooien?MoetenermeerofminderC-130-vliegtuigenenDC-10-vlieg-tuigenkomen?Hetismijvolstrekonduidelijkwathierstaat.MevrouwEijsinksprakzojuistaloverhetC-17-project.DeItalianenstappeneruit.WelkegevolgenheeftditvoordekostenvandeNederlandsedeelnameaandeze’’pool’’?GeldennogsteedsdebedragendiedeKamerzijnvoorgelegd?Welkegarantieszijnhiervoor?OflooptdituitdehandenwordtdeC-17dessRotterdamvanhetministerievanDefensie?Nuwijhettochoverinternationalesamenwerkinghebben,wilikingaanopdemijnenvegerscapaciteit.Hetisheelgoeddateropditpuntinternationaalwordtsamengewerkt.Tochleesikovereen’’herintroductievandemijnenvegerscapaciteit’’.Watwordthiermeebedoeld?Watisdezeherintroductie?Gaatditoverietswatwijoverboordhebbengekieperd,watwijhebbengeschraptennuweeraanschaffenen,zoja,waaromdan?Waaromleidtdeinternationalesamenwerkingerniettoedatanderelandenzakenaanschaffen?Waarisüberhauptdemijnenvegerscapaciteitgebleven?Kunnenwijdezeterughalenuitlandenwaaraanwijdecapaciteithebbenverkocht?Hetlijktereenbeetjeopdatbeleidvanvorigekabinettenopditpuntwordtteruggedraaid,waarbijdeNederlandsebelastingbetalerdedupewordt.Ikkrijggraagenigeuitleghierovervandestaatssecretaris.HetprojectMaritimeTacticalBallisticMissileDefenceisinteressant.Ikziedatdebehoeftestellingvoorditprojectditjaarzalplaatsvinden.BinnenkortkunnenwijduseenA-briefverwachten.Ditklinktallemaalheelonschuldig,wanthetgaathierbijomonzeNederlandsetroependiezichmoetenkunnenverdedigentegenkorte-enmiddenlangeafstandsrakettentijdenseenmissie.DeAmerikaansedefensiestrategenzinspelenechteraluitgebreidophetkoppelenvanlossesystemenaanhetAmerikaanseraketschild.Ditschildwordtnadrukkelijkgesteunddoorhetkabinet.Kandestaatssecretarisgaranderendatwatnuwordtaangeschaftomeigentroepenteverdedigen,nietuiteindelijkwordtvastge-knooptof-gekoppeldaanhetAmerikaanseraketschild?Ikvraagditnietvoorniets.Immers,RuslandstaatnualopdeachterstepotenvanwegehetAmerikaanseraketschilddatinTsjechiëenPolenmoetwordengeïnstalleerd.Ruslandspreektoverhetinstallerenvanrakettenaandegrensenoverhetophoudenmetdeplannenvoornucleaireontwapening.Erisopditpuntdussprakevaneennogalheftigepatstelling.ZowelhetsysteemwaaroverindebegrotingwordtgesprokenalshetAmerikaansesysteemkanwordengebruiktomsatellietenuitdeluchtteschieten.DathebbendeAmerikanenendeChinezeninmiddelsaangetoond.IkvraagdestaatssecretarisofmijnindrukjuistisdathetsysteemdatNederlandnuoverweegtaanteschaffen,gebruiktkanwordenomruimteoorlogentevoeren.Erkentdestaatssecretarisditrisico?Hoewilhijdezeinternationalewapenwedloopbeteugelen?Eenvandemooistedefensiematerieelmomentendieikditjaarhebmogenmeemaken,washetmomentwaarophetkabinetbeslootommeetedoenaanhetOsloprocesenaandebewegingdiepleitvooreenwereldwijdverbodopclustermunitie.DatheeftdesteunvandeSP-fractie.DetriesteafdronkvanditproceswaswellichtdedoodvanStanStorimansdoornaarallewaarschijn-lijkheidRussischeclustermunitie.Devraagis:hoenuverder?Ishetkabinetvolgendemaandaanwezigbijdeondertekeningvanhetverdrag?Naarikaanneem,zaldaarbijnietslechtseenambtenaaraanwezigzijn,maareenbewindspersoon,uiteraardmetallerespectvoordeambtenaren.HoegaatNederlandervoorzorgendatereenvoortrekkersrolblijftbestaan?WaarinisNederlanddekartrekkeralshetgaatomhetoverhalenvaneenaantalbelangrijkelandendienognietmeedoen?Aandestaatssecretarisvraagikofhij,ofmisschieniemandanders,bereidisomnamenshetkabinethetgesprekaantegaanmetdekersversepresidentvandeVS.Erzoudentochmogelijkhedenmoetenliggenomditonderwerpnogeensaantekaarten?Graagkrijgikhierovereentoezegging.DeSPvraagtzichafwaaromdestaatssecretaristijdenshetNIID-symposiumzovolbravoureaankondigdedatereenspecialefunctionarisbijdeNAVOgestationeerdmoetwordendiezijnogenenorenopenhoudtenvroegtijdigaandebelkantrekkenalsereenprojectwordtopgezetdatkansenbiedtvoordeNederlandseindustrie.Ikdachttochdatwijmetzijnallenaanhetstrevenwarennaareenvrijemarktvoordedefensie-industrie.DatmagikiniedergevalaltijduitdemondvandeVVD-fractiehoren.Nugaanwijdaareenambtenaarneerzettendiealseensoortstofzuiger-verkoperprojectenmoetbinnenhalenvoordeNeder-landsedefensie-industrie?Ikbendaargeenvoorstandervan.Ikdenkdatwijgenoegsubsidiestekenindedefensie-industrieendatdezeheelgoedzelfindegatenkanhoudenwelkekansenerliggen.Ikpleitnietvoordezevervlechtingvanoverheidenmarkt.WijzienimmerswaardezeinAmerikatoeleidt.DeprojectenwaaraanNederlandnudeelneemt,wordenbovendiennietvoorniets’’migraineprojecten’’genoemd.IkzouTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5610 daarbijdusevenpasopdeplaatsmaken,alsikdestaatssecretariswas.DeheerBilder(CDA):IkzougraagvanmevrouwVanVelzenwillenwetenwaaromzijopditspecifiekeonderdeelzonadrukkelijkgeentaakvoordeoverheidziet,terwijldeoverheidzichopandereterreinen,metnameviaEconomischeZaken,natuurlijkweldegelijkmetambtenarenbezighoudt,metkansenvoorhetbedrijfsle-ven.MevrouwVanVelzen(SP):IkneemaandatdeheerBilderexactheeftgevolgdwatdehoudingvandeSPisgeweestbijaldiehandelsmissies.Wijzijnaltijdbijzonderkritischgeweestalshetgingomdeverkoopvanwapentuig,endaaroverhebbenwijhethier;hetgaatnietomGoudsekaasofzo.Alsikdestaatssecretarismaggeloven,heeftdedefensie-industrieallekansenvandewereld.Hetisallemaalhoogtechnologischgedoe.Dieindustriekanzelfdebroekwelophouden.Wijhebbenbovendienallerleiprojectenlopen.JuistalshetgaatomdematerieelprojectenopNAVO-niveau,denkikdathetredelijktransparantis.Deindustriekandatzelfwelindegatenhouden.Daarhoevenwijnietspeciaaleengesubsidieerdeambtenaaroptezetten.DeheerBilder(CDA):Netvandaagwaseenvandeeerstenieuwsthema’shetfeitdatdeSPzalpleitenvoorarbeidstijdverkorting.Zijheeftdaarmeeiniedergevalduidelijkonderogengeziendatdewerkgelegenheidinditlandbijzondereaandachtbehoeft.OokdefensieisinmijnbelevingeenterreinwaaropjehetNederlandsebedrijfslevenkansenwiltbiedenmetalsdoeldewerkgelegenheidinhetlandoppeiltehouden.Juistindezetijdwordenwijgeconfronteerdmethetnutdaarvan.IkzieenigespanningtussendeprincipiëlebenaderingvanmevrouwVanVelzenendepraktijkvanalledag.MevrouwVanVelzen(SP):Alsdedefensie-industriekomtaankloppenvoorarbeidstijdverkortingwegensdehuidigerecessie,danzullenwijdaarheelwelwillendnaarkijken.DeheerBilder(CDA):Eristocheenwezenlijkverschiltussenarbeidstijdverkortingenzorgenvoorwerkgelegen-heid?Devoorzitter:MijnheerBilder,umoeteersthetwoordvragen.Hadunogeenvraaginderdeinstantie?DeheerBilder(CDA):Ikmaakergeengebruikmeervan,voorzitter.DeheerBoekestijn(VVD):InvervolghieropvraagikmevrouwVanVelzenofzijhetmetmijeensisdatwijdusgeenvrijemarkthebbenophetgebiedvandedefensie-industrie,aangezienereenuitzonderingisophetartikelvanhetVerdragvanRome,endathetdaardoordusheelmerkwaardigzouzijnomgeensamenwerkingsorganentussenbedrijfslevenendekrijgsmachtinNederlandtehebben.Alleanderelandendoenditimmerswel.Hetgaaterdusomdatwijeenlevelplayingfieldorganiseren,omdatergewoongeenvrijemarktis.MevrouwVanVelzen(SP):IkbenblijmetdezevraagvandefractievandeVVD,ofmisschienD66.Nee,erisinderdaadgeenvrijemarktvoorwapenhandel.Hetgaathierbijnadrukkelijkomwapenexport.Ikvinddatookterecht.ZoalsikzonetaltegendeheerBilderzei,gaathethierbijnietomGoudsekaas.Ditisstrategischmateriaal.Watonsbetrefthoeftdateigenlijkhelemaalnietopdevrijemarktaangebodenteworden.MaarinalledebattendieikmetdeheerBoekestijngevoerdheb,pleithijtelkensvooreenlevelplayingfield.Hijwilhetzoveelmogelijkvrijgeven.IkziegeentaakvoordeoverheidomeenmannetjetestationereninBrusselomdebelangenvandedefensie-industrieindegatentehouden.Oflaatheteenvrouwzijn,datzouhetenigepositievepuntzijn.Dedefensie-industriekanbesthaareigenbroekophouden.DeheerBoekestijn(VVD):AlsallelidstateninEuropaditopnationaalniveaudoen,maarNederlandniet,heeftdeNederlandseindustrieeennadeel.HetlijktmijdatmevrouwVanVelzendaargevoeligvoormoetzijn.Hetgaatomwerkgelegenheid.MevrouwVanVelzen(SP):Dewerkgelegenheidbinnendedefensie-industrieis’’highlyoverrated’’,omhetmaareensopzijnAmerikaansneertezetten.Ikvindalleaandachtdieuitgaatnaardezetakvanindustrie,metnamevanhetministerievanEconomischeZaken,maarookvanhetministerievanDefensie,eigenlijkeenbeetjeoverdadig.IkvinddatdestaatssecretarisnogalbelabberdomgaatmetSPEER.Alshijergenszijnaandachtenfocusopzoumoetenrichten,ishetnatuurlijkditproject.DeKamerheeftditalseensoortlakmoesproefuitgekozenenwilermeebekijkenofdestaatssecretarisinstaatisomdeKameractiefenproactiefopdehoogtetehouden.’’Proactief’’gaatalnietmeerop.MevrouwEijsinksprakaloverhetbijzonderlatetijdstipwaaropderapportageisverstuurd.Ditismeerdaneenhalfjaarlatergebeurddanwasafgesproken.Danblijktderapportageooknogeensnietcompleettezijn.Alswijereenpaarvingersinprikken,blijktdatdebudgettennietmeerkloppenendatditprojectmeerdan25mln.duurderwordtdaninderapportageinseptembervermeldwas.Alsiknietsteviginmijnstoelzat,zouikeraluitgevallenzijn.Iksnapechtnietdatdestaatssecretarisinseptembernietwistdathijampereenmaandlaterzoveelextrageldnodighad.IksluitmijdanookaanbijhetcommentaarvandePvdA-fractie.Ookwijhebbengevraagdhoehetmetdeexternenzit.Destaatssecretarisgeeftindeantwoordenopdevragenronddebegrotingaandathetom124,4ftegaat.Hetismijnietduidelijkofdithettotaalis.Daarnakomenernamelijkweerwatgetalletjes.Hoeveelexternenzijnernueigenlijk?WaarommoethetbedragdatdaarmeegemoeidisvertrouwelijkaandeKamergemeldworden?Ikvraagnietwieernubijwelkbedrijfzitenofdestaatssecretarisditeensevennaastelkaarkanzetten,zodatzijelkaarkapotkunnenconcurreren.Ikwilgewoonwetenwelkebedragendaarvoorwordenuitgetrokken.Ikvindhetnietacceptabeldatditvertrouwelijkwordtneergelegd.Ikwildaarovervandaaghelderheidkrijgen.Ookdegeheimeuitgavenwordeneenbeetjeeenritueledans.Waaraanzijndegeheimeuitgavenbesteed?Ikkrijgopdezevraaggeenantwoord.Hoeishetmogelijkdatdegeheimeuitgaventenopzichtevan2007meerdanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5611 gehalveerdzijn?Hebbenwijmindergeheimenteverdedigen?Watiseraandehand?HetkannietzijndatdeMIVDminderuitgavenheeftgehad.Ikneemaandatdieparaatstaat.Waaromstijgendegeheimeuitgavenin2011weer?Hebbenwijnieuwegeheimenteverdedigen?Waaromgaathethier?Hetistochweleenrariteitdathierovergeenenkeleopenbarecontrolemogelijkis.Ikzougraageenshorenvandestaatssecretariswaaraandittewijtenis.AlshetnietomdeMIVDgaat,gaathetdanomdebeveiligingvandekernwapensopVolkel?Kandestaatssecretariseenswatmeeropenbaarheidgeven?Nuwijhettochoverkernwapenshebben:ikzougraagdereactievanhetkabinetvernemenopdeoproepvandesecretaris-generaalvandeVN,BanKi-moon,op25oktober.Hijdeedlandendiekernwapensbezittendeoproepomeensmetelkaartepratenenomafsprakentemakenoverhetverkleinenvanhunarsenaal.Gaatdestaatssecretariswegkijken?Denkthij:hetzijnonzekernwapensniet,duswijgaanernietover?Ofgaatdestaatssecretarisdaaroveringesprek?Gaatonzeminister-presidentofonzestaatssecretarisdaaroveringesprekmetdekersversepresident-electtijdensdeeersteaudiënties?Wordthemgevraagdwathijgaatdoenmetdekernwapensenofditweltoekomstheeft?Watmijbetreftuiteraardniet.Mijnallerlaatstevraagisnietgebaseerdopenigvermoeden,maargewoonopongerustheid.AfgelopenweekendheefteenrampzaligincidentplaatsgehadbijdeRussischemarine.Naariknubegrijpishetongelukveroorzaaktdoorhetgebruikvanfreon.Eenaantalcontrolemechanismenzouniethebbengewerkt.Voorzoverikweet,wordtbijdeNederlandsemarineinduikbotenfreonalleengebruiktvoordeairco’s.OpwelkewijzewordtdebrandveiligheidvandeNederlandseonderzeeërsgetoetst?MagikervanuitgaandatwatinRuslandgebeurdis,inNederlandonmogelijkis?Ikgadaareigenlijkvanuit,maarikvraaghetevenvoordezekerheid.DeheerBoekestijn(VVD):Voorzitter.Nederlandheefteenmoderne,expeditionairekrijgsmachteneenhoogambitieniveau.Onzemilitairenwordenverscheeptnaarverreoorden,waarzijonzebelangenverdedigen.BijdathogeambitieniveauhoortnatuurlijkeenjuisteDefensie-begroting,zowelwatdehoogtealsdeorganisatiebetreft.InmijnbijdragezalikeenaantalvragenstellenoverdekwaliteitvandeDefensiebegrotinginhetalgemeenenovereenaantalprojecten.IkbeginmetdekwaliteitvandeDefensiebegroting.DeKamerheeftbeginditjaardegewijzigdemotie-Eijsink/Boekestijn(31444-X,nr.15)aangenomen.Dezemotieverzoektderegeringomin2010debegrotingVBTB-prooftemaken.Indebegrotingvoor2009wordtvoordeoperationelecommando’seenrelatiegelegdtussendoelenenmiddelen:deuitgavenopdeartikelenzijntoegerekendaandedoelstellingen.Wijzijnerechternogniet.Ikvraagdestaatssecretariswatdeministergaatdoenvoordebegrotingvan2010.Welkeconcreteaanpassingenenverbeteringenzullendanwordendoorgevoerd?Wijzittennatuurlijkmiddeninditprocesenmijnfractiehechtdaarzeerveelwaardeaan.DeDefensieMaterieelOrganisatieendeCommandoDienstenCentrawerkenaanhetSMARTmakenvandoelenenproductie.Wanneerkanmetdedienstver-leningsovereenkomsten(DVO’s)tussendeDMOendeoperationeleeenhedenechtgemetenengeëvalueerdworden?KandeDMOdanookinzichtgevenindekostprijs,deproductiviteitpermedewerkerendeklanttevredenheid?IkhebdezevraaggehaalduithetoverzichtdathetBORaandeKamerheeftgegeven.Eind2009ispashetfinancieelbeheerbijdeoperationelecommando’soporde.BijdeDMOendeBestuursstafisdatpas2010hetgeval.Betekentditdatin2008en2009nogsteedssprakeisvan’’ernstigetekortkomingen’’–dezetermisnatuurlijkbelangrijkinhetkadervanhetrapportvandeAlgemeneRekenkamer–bijhetfinancieelbeheervanzoweldeCommandoDienstenCentraalsdeDMO?Ikhebooknogeenvraagoverintensiveringenextensiveringvandebegrotingvan2009.Waaromisdegeneralebijdragevooroperationelegereedstellingalleengegevenvoor2008en2009?KandestaatssecretarisdeKamereenheldermeerjarigbeeldgevenvandemiddelenvooroperationelegereedstellingendefinancieringsbronnen,zowelbinnenalsbuitendebegroting?Wellichtkandithetbesteperbriefgebeuren.Waarombevatdebegrotinggeentoelichtingopdeoperationelemaatregelenin2009,dieleidentoteenreductievanhetbudgetvandeLandstrijdkrachtenmet47mln.envandeLuchtstrijdkrachtenmet41mln.?Eenzelfdesoortvraaghebikoverdeverkoopopbreng-stenvandeafstotingvanmaterieel.IkmeendatmevrouwEijsinkendeheerBilderdaarookalaanstiptenenmisschienmevrouwVanVelzenook.Kandeministereenoverzichtgevendatingrotelijnenduidelijkmaaktwelkeprojectenwanneerenvoorwelkebedragenindeplanningstaan?WaaromnoemthetMaterieel-projectenoverzichtgeenrichtbedragen?Wiekrijgtdeopbrengst:FinanciënofDefensie?DeVVD-fractiemaaktzichgrotezorgenoverSPEER;mevrouwEijsinkisdaarookheeluitgebreidopingegaanenvolgensmijlevendezorgendoorallefractiesheen.Eris40%vacaturesopeenfunctiebestandvan192VTE.ErgaatopnieuwmeergeldnaarSPEER.IkbeperkmetotdevraagofdestaatssecretariskanaangevenofhijvoorzietdateroplangeretermijnnogexternenzullenwordeningehuurdvoorSPEER.Kandestaatssecretariseenlangetermijnbeeldschetsen?DeregeringheeftbijhetC-17-projectgekozeneen500uuroplossingindeNAVO-pool.DaarnaastgaanwijdusdoormetdiedureleasecontractenvanOekraïne.Depolitiekrelevantevraagisofdestaatssecretarishetmetmijeensisdathetwaarschijnlijkgoedkoperisalswijinplaatsvan500uurNAVO-poolplusdureleasecontractenmetOekraïne,bijvoorbeeldkiezenvoor500uurNAVO-poolplusnog200uur,omdatdeItalianennu330uurlatenliggen,ofdatwijzelfsteruggaannaarhetoudeSigma-initiatiefeneenPPS-constructiemaken.Datheeftookalsvoordeeldathetnietingaatopdepiekbehoefte;wiezegttenslottedatwijnaAfghanistanweerzoveelmensennodighebben.InplaatsdaarvankanereenconstructiewordengemaaktdiezowelwerktvoornoodhulpalsvoorDefensie,maargeenrisicolegtbijDefensie.Uiteindelijkzijnwijdangoedkoperuitdanmetdecombinatievan500uurplusdedureleasecontractenmetOekraïne.MevrouwEijsink(PvdA):VorigeweekhebikdeheerBoekestijngevraagdomzijnbijdragevan15meiaandefinanciëleverkenningen.IkhebbegrependatdeVVD-fractiezo’nbijdrageheeftgeleverd.HetzoufijnzijnalsdeKamerviadezecommissiewellichtvoor12uurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5612 dezebijdragemaginzien.GezienhetfeitdatC-17eenvandestokpaardjesisvandeheerBoekestijn,veronder-stelikdatwijindiebijdrageeenrekensommetjekunnenlezen,wantikweetdatdeheerBoekestijnerggeïnteres-seerdisinpublic-privatepartnership.Erligthierovernogeenmotievanvorigjaar.IkneemaandatdeheerBoekestijnnietsheeftteverbergenendathij,deideeënmanvandeVVD,zijnbijdragenaardeKamertoewilsturen,bijvoorbeeldviadegriffier.Debelofteisvorigeweekalgedaan,maarhetiseenbeetjestilgebleven.NaallegrootstewoordenvandeheerBoekestijngedurendehetafgelopenjaarzouhetfijnzijnomzijnbijdrageintekunnenzien.DeheerBoekestijn(VVD):IkkanmevrouwEijsinkzeggendatikmijnbeloftealeenhalfjaargeledengestandhebgedaan.Ikkwamerachterdatikmijninbrengvoordeverkenningenalzesmaandenopmijnwebloghebstaan.IkwijshaarerookopdatdetegenbegrotingvandeVVDopenbaarisendatdaarinmeerdanvoldoendegeldzitvoorwelkC-17-plandanook.Ikvoelmijduseenbuitengewoondegelijkeenkeurigeman.MevrouwEijsink(PvdA):Datisgoednieuws.Hetisalleenvreemdomhetopdezemaniertedoen.Eenweblogisfijn,maarikneemaandatdebijdragevandeheerBoekestijndevormvaneenofanderplanheeft.Hetzoufijnzijnalsdatgewoonopenbaarwordt.Ikneemaandatstraksindebijlagevandeverkenningendeinbrengvandeverschillendepartijenstaatenikkanmijnietvoorstellendatdaarstaat’’ziehetweblogvandeheerBoekestijn’’.Verwijzennaarelkaarsweblogisniethetzelfdealsdeinbrengvaneenfractie.IkherinnerdeheerBoekestijnaandevorigedefensiewoordvoerdervandeVVD-fractie.Vanhemwarenwijgewenddatditsoortplannenopenbaarwerdengemaaktentijdigwerdenbesproken.Hijverweesnietnaarweblogs.Devoorzitter:Hijhadookgeenweblog.DeheerBoekestijn(VVD):IkzouhetopprijsstellenalsmevrouwEijsinkhaartoonwatmatigt.Omtebeginnenstaathethelemaalnietdirectopmijnweblog.Hetstaatonderderubriek’’artikelen’’,als’’bijdrageaandeverkenningen’’.Ikvoelmijdanookopgeenenkelemanieraangesproken.Ikgadoor.Devoorzitter:Eveneenpuntvanorde:hetlooptnietviahetsecretariaatvandecommissienaarDefensie.Ikherinnermijechterdetoezeggingdieudevorigekeerdeed.WaaromstuurtunietuwbijdrageopnaarmevrouwEijsink?DeheerBoekestijn(VVD):IkstuurmevrouwEijsinkmijnbijdragetoe.Ikdoedatgraag,maarzijhaddezezesmaandengeledenzelfalkunnenvaststellen.Devoorzitter:MevrouwEijsinkkannietiedersartikelenlezen.HetwoordisaanmevrouwEijsinkendaarnaaanmevrouwVanVelzen.MevrouwEijsink(PvdA):Laatikdaniniedergevalzeggendatikhiereenbeetjeommoetlachen.ToenikdeheerBoekestijnvorigeweeknaardezebijdragevroeg,zeihijdathijdezeaanmijzoutoesturen.Nu,precieseenweeklater,verwijsthijnaareenweblog.DeheerBoekestijn(VVD):Nee,nietnaarenweblog,gewoon...MevrouwEijsink(PvdA):Hijverwijstnaareenweblogmetverwijzingnaareenartikel.Hetisvreemdomzelfeenjaarlangveelteblazen,endandecollega’sopdezemanierteverwijzennaarweblogartikelen.VorigeweekbeloofdedeheerBoekestijndevastecommissiedathijzijnbijdragezouopsturen.Ikwilgraagdathijdezetoezeggingnakomt.Devoorzitter:Wijgaandoor.DeheerBoekestijnheeftzojuisttoegezegddatuzijnartikelvoor12uurontvangt.Ufungeertevenalssluis.Datistochdetoezegging?DeheerBoekestijn(VVD):Ja.Hetisvolstrektopenbaar.Hetstaatnietopmijnweblog,datisbelangrijkMijnvolgendepuntbetreftdeonbemandeverkennings-vliegtuigen.IkwilnogmaalseenlansbrekenvoordeaanschafvanMALE-UAV’s,zoalsikaldeedviaschrifte-lijkeKamervrageninoktober2007.Toenwerderterugverwezennaardebudgettairekaders.IkvreesdatwijtochmeercreativiteitaandedagzullenmoetenleggenalshetgaatoverdeveiligheidvandeNeder-landsemilitaireninUruzgan.WaaromwordtdemotievandeheerVoordewindeigenlijknietuitgevoerd?Ditschiethelemaalnietop,enbovendienkomtergeenPredator.AlswijgeenPredatoraanschaffenenerookgeenPredatorinverbandwordtgebrachtmeteenNederlandsesensortechnologiecluster,danhebbenwijookeenindustrieelprobleem.InhetbijzonderwijsikmevrouwVanVelzenhierop.Alsjenaardedefensie-marktinEuropakijkt,geloofikdathetheelverstandigisomdeoverheidendekrijgsmachttelatensamenwerken,omdatallelandendatdoen.Daarmeeisnietsmis.HetnietaanschaffenvaneenPredatorbetekentookeenindustrieelprobleem.Hoedenktdestaatssecretarisdaarover?MevrouwEijsink(PvdA):InhetbeginzegtdeheerBoekestijndathetgaatomwatdekrijgsmachtnodigheeftenomwatonzemensennodighebben.Begrijpikgoeddatdediscussienuzalwordenverlegdnaardeindustriebelangen?IsdatdevraagvandeheerBoeke-stijnaandestaatssecretaris?DanzouerookeendebatmoetenwordengevoerdmetdeministervanEconomi-scheZaken.DeheerBoekestijn(VVD):Hetiseenandereredenering.IkvindindeeersteplaatsdatwijditnodighebbenvoordeveiligheidvanonzemilitaireninUruzgan.Zijmoetendebestespullenhebben.Alsjenaardedefensiemarktkijkt,vindikdaarnaastdatjekennisinstituten,hetbedrijfslevenendeoverheidbijelkaarmoetbrengen.Jemoetdatoptimaalorganiseren.Ikstelvastdatdaarproblemenontstaan,omdatwijnugeenPredatorkopen.Danhebbenwijdiekennisstraksnietmeer.Datbetreurikzeer.MaarhetgaatmijindeeersteplaatsomdeveiligheidvandemilitaireninUruzgan.MevrouwVanVelzen(SP):Dediscussiehieroverhebbenwijaluitdentreuregevoerd.IkhebmijdoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5613 zoweldestaatssecretarisalsdeministervanDefensielatengeruststellen.Zijhebbeneenstrategischeanalysegemaakt,waarnazijtotdeslotsomzijngekomendathethelemaalnietnodigisomdePredatoraanteschaffen.HetMALEUAV-programmaenallevoorstellenvandeheerBoekestijnzijnvanuiteendefensie-eneenveiligheidsbelangnietnodig.DeheerBoekestijnwijstnualseenkatinhetnauwmaarnaardeindustriebelangen.Ikvindhetnetjesvanhemdathijnumeteenopenagendadestrijdaangaat:omdathetnietnodigisvoorhetlandsbelang,ishetnodigvoorhetindustriebelang.Daarinvindthijonsnadrukkelijknietaanzijnzijde.Alsonzeindustriebelangenwordenverdedigdmetdatsoortdureprojecten,zijnereenhoopandereprojectenwaaruitwijeenstukmeerwerkgelegenheidkunnenhalen,endezeprojectenzullenaanmerkelijkminderkosten.DeheerBoekestijn(VVD):HetgaatmijomdeveiligheidvanonzemilitaireninUruzgan.Datiseenargumentdatuookzoukunnenaanspreken.Hoeverklaartuhetdatallerleianderepartnerlandendiedaaractiefzijn,nuPredatorskopen?Doenzijdatalleenmaarvoorindustriëlebelangen?Nee,datdoenzijomdatzijgraaghetbestemateriaalwillenhebbenvooronzemilitairen.Ikwijseropdaterbepaaldesoftwarebestaatendaterbepaaldesensorpakkettenbestaandiebermbommenkunnenwaarnemen.DatlijktmijrelevantvoordepositievanonzesoldateninUruzgan.IkwerpdegedachtediemevrouwEijsinkmijookprobeerdeopteleggen,verrevanmijdathetmijalleenzougaanomindustriëlebelangen.Hetgaatmijindeeersteplaatsomdeveiligheidvanonzesoldatenaldaar.MevrouwVanVelzen(SP):Erwordtmijeenvraaggesteld.Ikhebgeeneigeninlichtingendienst,laatstaaneeneigenmilitaireinlichtingen-enveiligheidsdienst,zoalshetkabinetdezewelheeft.Ikneemaandathetkabinetanalysesmaaktdieergensovergaan.Sterkernog,ikgadaarvanuit.Bijditsoortonderwerpenvindikhetbelangrijkdatwijkunnenvertrouwenopdeinformatiediehetkabinetonsgeeft.IkzegdatalsSP’er.NugaatdeheerBoekestijneigenlijkhetwerkvandeinlichtingendienstenintwijfeltrekken.Ikvinddaternstig.Alshetkabinetaangeeftdatditnietnodigis,danmoetenwijdaaropkunnenvertrouwen.IkvraagaandeheerBoekestijnopbasisvanwelkeinlichtingenenwelkeinformatiehijzegtdathetnodigis.Alsikdeconclusiedoortrek,zegthijnamelijkinfeitedatalsereenmilitairopeenbermbomstapt,ereenverantwoordelijkheidligtbijdestaatssecretaris,dieernietvoorkiestomeenPredatoraanteschaffen.Datiseenheftigeaanklacht.DeheerBoekestijn(VVD):Ikhebgeenenkeleredenomdekwaliteitvanonzeinlichtingendienstenintwijfeltetrekken.DeregeringzegtzelfookdathetnatuurlijkaltijdbeterzouzijnalswijeenPredatorzoudenhebben,maardatzijerhetgeldeenvoudigwegnietvoorheeft.IkbeneenKamerlid.Ikgavooreenanderepolitiekekeuzedandezeregering.Diepolitiekekeuzeisingegevendoordebehoefteomdeveiligheidvansoldatenveiligtestellen.Hetisvolstrektlegitiemomeenanderepolitiekekeuzetemakendanderegeringdoet.Datdoeikhierbijook.Hetisníétzodatikderegeringervanbeschuldigdatzijdelevensvanonzesoldatenindewaagschaalstelt.Datzouvaneenlaagniveauzijn.Hetiswélzodathetnogbeterkan.Voorzitter.Wijzijnblijdatdepatrouillevaartuigenvandemarineeenrobuusterkarakterkrijgen.Zijwordenlangerenbreder.Wijvindendatvooralzomooi,omdatwijhopendatdezevergrotingvanhetoppervlakdemogelijkhedenscheptomzonodigextrabewapeningopdepatrouillevaartuigenteplaatsen,bijvoorbeeldeenzwaarderkanoneneenGoalkeeper.Dezeschepenzijnooknadrukkelijkbedoeldvoorhetoptredentegenpiraterij,ietswattegenwoordigzeernoodzakelijkis.Isdestaatssecretarishetmetmijeensdatwijgebruikmoetenmakenvanditgrotereoppervlakomdevaartuigenzwaarderoptetuigen?Inhetproject’’Defensiebredevervangingoperationelewielvoertuigen’’gaathetom8000nieuwevrachtwagens,vanjeepstottientonners.DezeenormeorderwordtEuropeesaanbesteed.Hetgaathieromeencivieleprocedureendatbetekentdatwijlatergaankiezenvoorbepantseringvandevoertuigen.InUruzganhebbenwijveelproblemenmetassenenaandrijving.Omdietevoorkomen,zouhetgoedzijnombijhetontwerpalrekeningtehoudenmetdebepantseringendatkanalleenmaaralsnietciviel,maarmilitairaanbesteedwordt.Danzouheteenuitzonderingzijn.Houdthetfeitdatvoorcivielisgekozengeenrisicoin,omdatwijnulatergaanbepantserenendaardoormisschieneenprobleemkrijgenmetassenenaandrijving?Wijhebbeneenlangelijstgekregenvanvertragingenbijtalvanprojectendietemakenhebbenmethettechnolo-gischup-to-datehoudenvandekrijgsmacht.Ikzaldelijsthiernietvoorlezen,maarisdestaatssecretarishetmetmijeensdatbudgettairekraptedebelangrijksteredenisvooraldezevertragingen?Devergaderingwordtvan11.25uurtot12.30uurgeschorst.StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.IkdankdeKamervoorhaarinbrengineerstetermijn.Allereerstwilikeenpaaralgemeneopmerkingenmakenovermaterieel.Daarnakomiktoeaandevragendiegerelateerdzijnaanuitzendingen.VervolgenszalikingaanopdebegrotingendevragendiezijngesteldoverdeBOR-notitie.DaarnakomiktesprekenoverhetMPOeneenaantalafzonder-lijkematerieelprojectendieeronderdeelvanuitmaken.Vervolgensgaikinopeenaantalspecifiekeprojecten,zoalsdeC-17,MALE-UAV,SPEERenJSF.Helemaaltenslottekomikdanophetblokjediversen,waaronderdeoefenterreinen,deDIV’s,deSMART-L-radarencluster-munitie.Devergaderingwordtvan11.25uurtot12.30uurgeschorst.Devoorzitter:Integenstellingtoteenweekgeledengaanwijhetquainterrumperenaldusdoen:deledenhebbenvierinterruptiesvooru,losvanwelkblokjedanook.Opisop.StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.Metbetrekkingtotmaterieelis’’Wereldwijddienstbaar’’eenbelangrijkmomentgeweest.Opbasisvandatstukiseenaantalbezuinigingendoorgevoerd,juistopmaterieel,maaristevenseenaantalnieuweontwikkelingenmogelijkgemaakt.EenvoorbeelddaarvanishetDefensieHelikopterCommando.Jekomtinderdaadopveelplekkenwaarhetmindergewordenis,maaralsjeinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5614 Gilze-RijenkomtziejedaarhetvoorbeeldvaneenDefensiedatbouwtaaneennieuwetoekomstdiezichookkenmerktdoorgezamenlijkheid.Geenafzonderlijkekrijgsmachtdelenmaargezamenlijkietsnieuwsopzetten.Datiseenmooivoorbeeldvanhoehetindetoekomstkanenmoet.Ditbetekentookdatdekrijgsmachtnooitafis.Wijzulleniederekeer,iederjaarmetelkaardiscussië-renoverdeveiligheidindewereldenoverwatwijgegevenhetambitieniveaunodighebbenaangoedmaterieeldatonzemensenverdienenomhunwerkzogoedmogelijktekunnendoen.Daarbijhorenookinvesteringen.WijhebbenhetaantoenmaligministerKamptedankendatwijeeninvesteringsquotehebbenvan20%dieervoorzorgtdatDefensiecontinublijftinvesterenininnovatieenmaterieel.Datblijfteenbelangrijkestokachterdedeur.Hetisgoedomteconstaterendatookmetdeafsluitingvandeperiode2008datpercentageweerwordtgehaald.DeheerBoekestijn(VVD):Weetuechtzekerdatwijdie20%nogsteedshalen?StaatssecretarisDeVries:Datweetikzeker.Datheefttemakenmetdestandinhetkadervandetweedesuppletoirebegroting.Daarbijzorgenwijervoordatwijdatpercentagehalen.VervolgensweetikookdatwijbijdekomendebegrotingsbehandelingnogvandeKamerzullenhorenofzijakkoordkangaanmetonzevoorstel-lenofdatzijerwijzigingeninaanbrengt.KijkendnaardestandzoalswijdiealsDefensievoorstellen,gaanwijde20%halenenkomenwijomennabijde21%uit.Aanschafvanmaterieeliseenzorgvuldigproces.WijhebbeneerdermetdeKamergesprokenoverhetDMP,maarsomsishetnodigomdingensneltedoen.DanweetikdatikookaltijdopdesteunvandeKamerkanrekenenalsdatnodigis,juistvanwegedebehoeftevanpersoneel.IkdenkdatdeBushmastersereenmooivoorbeeldvanzijnhoeKamerenregeringhebbensamengewerktomsnelzakenaantekunnenschaffen.Waarzijnwijdanmet’’Wereldwijddienstbaar’’zakenkwijtgeraakt?WijhebbenaleerderdeuitfaseringvandeOrionsgehad.DaarbovenopkwamendeLeopard2-tanks,depantserhouwitsersendeF-16’s.Diekeuzeswareninderdaadbudgettairnoodzakelijk.Uiteindelijkmoethetechteroperationeelteverdedigenzijn.Daarbijhoortookdatjenieuwedingengaatdoen.Hetmaterieelprocesisvanbelangomtoteengoedeinformatievoorzieningtekomen.Opspecifiekeonderde-lenkomikhierstraksopterug,maarwijwillendatechtsteedsmeerverbeteren.HetMaterieelprojectenoverzichtpastdaarin.VoordatikingaopwatdeKamerledenmissen,wilikconstaterendatdetoezeggingendiedevorigekeerzijngedaan,zijnnagekomen.DeKamerledenhebbendatzelfookopgemerkt.HetismooiomteziendatdeAlgemeneRekenkamerindebeoordelingvandebegrotingeenpositievebeoordelingoverDefensieuitspreekt.Wijslagenersteedsmeerinomzakentekoppelenaanbeleidsdoelenenzijndaarmeebeterafrekenbaar.Hetiszoalsgezegdeenprocesinontwikke-ling.Erisveeldiscussieoverwattelangzaamgaat,watuitfaseertenwaardekostenstijgingenzitten.Ikvraagzelfevenaandachtvoorzakendiegelukkignadrukkelijkgoedgaan.DeLC-fregattenzijndaareenmooivoorbeeldvan.Datisvoortvarendenbinnendetijdendebegrotinggerealiseerd.HetzelfdemoetwatmijbetreftstraksookvoordeOPV’sgaangelden.Detegenvallerszittenvaakaandeluchtmachtkant.Datheefttemakenmetproblemenindiesector.Ermoetwelvoldoendemenskrachtzijnombepaaldeupdatesenwerkzaamhe-denuittevoeren.Deledennoemdenzelfaldevoorbeel-denvandeDC-10-endeHerculesvliegtuigen.Daarzitinderdaadeenpuntvanzorg.Enerzijdsgaandingengoed,almoetenwijdeinformatievoorzieningsteedsblijvenverbeteren.Anderzijdszijnwijweldegelijkafhankelijkvanparticulieremarktpartijendievanwegekrapteopdemarktdeoorzaakkunnenzijnvanvertra-ging.Ditwildeikinalgemenezinopmerken.Opdemeerspecifiekezakenkomikinhetvervolgvanmijnbetoogterug.Deledenhebbenveelopmerkingengemaaktoverhetbelangvangoedmaterieelvooruitzendingen.HoegaathetstraksmethetmaterieeldatwijinAfghanistanhebben?HetisvanbelangomteconstaterendaternuzevenextraBushmastersnaarAfghanistanzijn.Decommandantheeftdusnogmeervrijheidomdemiddelentekiezenwaarmeehijoppatrouillewilgaan.HetisdekeuzevandecommandantommeteenMB,eenBushmasterofeenYPRdepoortuittegaan.Decommandantanalyseertwelkvervoermiddelhetbestebijeenopdrachtpast.WijzoudenbestallemaalinBush-masterskunnenrijden,maarwijhebbendewensendeopdracht,diegedeeldwordendoordeKamer,omhoofdenenhartenvanmensentewinnen.Daarhoortsomsandermaterieelbijwaarinmenmeerzichtbaarentoegankelijkis.Ikmoetdaarvanuit’’DenHaag’’geenoordeelovervellen.Decommandantbepaaltwathetbesteis.Wijmoetenerhiervoorzorgendatervol-doendematerieelis.IkvinddatwijdatmetdiezevenextraBushmastershebbenwaargemaakt.DeCDA-fractievroegwaterstraksmetaldatmaterieelgaatgebeuren.Wijzijnnumeteenevaluatiebezig.Wijbepalenwaterteruggehaaldkanwordenenwatdusdanigversletenisdathetisafgeschreven.DatlaatstegeldtvoordeMercedesBenzen,maardeBushmasterszullenzekerterugkomen.Sommigezakenzullenwijkunnenoverdragenofverkopenaanopvolgendelanden.Ditgeldtbijvoorbeeldvoordesheltersdiezijnneergezet.Hetkostveeltijdenenergieomdieterugtetransporte-ren.Daarombekijkenwijofereenopvolgendenatieisdiezewilovernemen.Wijzijnnubezigmetdeevaluatierondhetredeployment:watnemenwijmee,watschrijvenwijafenwatproberenwijteverkopen?IkdenkdatwijdaarovernaderkomentesprekenmetdeKamerwanneerdieevaluatieisafgerond.Wijmoetendaarinderdaadkostenefficiëntnaarkijken,zoalsdeCDA-fractieaangaf.ErwerdookgevraagdofnogsteedsgebruikwordtgemaaktvanmaterieelinNederlandtenbehoevevanmaterieelinhetinzetgebied.Datgebeurtminder,maarhetkomtweldegelijknogsteedsvoor.IneenvorigoverleghebikuitgebreidmetugesprokenoverremblokkenvanFenneks,dieinderdaadhiervanvoertuigenafgingenennaarAfghanistangingen.Wijhebbenhetbijvoorbeeldoverdepantserhouwitsers.Alsdaarvandeversnellingsbakstukis,moetdevervanginginNederlandwordengedemonteerdalvorensdienaarAfghanistangaat.Datkomtvoor.DaaromzijndegeldenzovanbelangdiedeKamerheeftgerealiseerdomextrareserveonderdelentekopen.Iknoemdetweekeer50mln.endetweekeer30mln.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5615 Zittenwijaltijdgoedmethetaantalreserveonderdelen?Hebbenwijaltijdwatnodigisinhetinzetgebied?Nee,datisnietaltijdhetgeval.BijinzetvandeFennekkondenwijimmersnietvantevoreninschattentotwelkeslijtageinhetinzetgebieddatzouleiden.Deeersteinschattingenoverhetaantalbenodigderemblokkenwerdvolstrektgelogenstraftdoordewerkelijkheid,meteeninhaalslagalsgevolgomervoldoendevanopdeplanktekrijgen.OverdewielassenbijdeMBkanikhetzelfdeverhaalhouden.Dieslijtendoorhetruigeterreinveelsneller.Erknappendenodigeassen.Ookdaariseeninhaalslagnodig.Metdeextrageldenkandieookwordengemaakt.DatneemtnietwegdathetinperiodeszoisgeweestdathetmaarvanhetmaterieelinNederlandafisgehaald.DeheerBilder(CDA):Ikhebgevraagdofbijhetbere-kenenvanhetuitgangspuntvantweejaardesituatiehieralsuitgangspuntisgenomenofdesituatieinhetinzet-gebied.Ikbegrijpdatdietweeniethardtescheidenzijn.Wordtbijdeberekeningvandehoeveelheidbenodigdeonderdelenuitgegaanvandeindeafgelopenjarenopgedaneervaringen?Zijndiemaatgevendofzithetuitgangspuntergenstussendevredessituatieendeuitzendsituatiein?StaatssecretarisDeVries:Hetishetlaatste.BijhetinvoerenvandeFennekisuitgegaanvandevredessitua-tie.Erisvervolgenseenpaarjaargebruiknodigomgoedzichttekrijgenopwatindepraktijkhetmeesteslijt.DeinzetinAfghanistankwamdaarbij.Datbleekniettematchen.WijmoeteneroverigensvooroppassendevierjaarinAfghanistanmaatgevendtemakenvoorwateropdeplankmoetkomen.Andersligtdaarstraksveelteveel.Wijmoetendatmiddelen.Hetmoetomeenverstandigekoersgaan.Wijkomenerbijdeluchttrans-portennogovertesprekendatdebehoeftenietopdepiekbelastinggebaseerdmoetworden.Wijkunnennietvoldoendevooreenpiekbelastinginhuishebben.Datisteveelteveel.Datbetekentdatdingenversneldaangeschaftmoetenwordenbijeenbepaaldeinzet.Datiszoomdatwijnietgoedkunnenvoorspellenwatdenieuwebehoeftenzijn.MetdeervaringeninTsjaadendeweersomstandighedendaarzijnandereeisenaandepersoonlijkeuitrustingtestellendandieopgrondvandeervaringeninAfghanistan.Flexibiliteitinbehoefteblijftdusnodig.Erisgevraagdwaarhetbedragvan30mln.voorisgebruikt.Erwaseentekortbij40persoonlijkeuitrustingsstukkenvoorhetKPU-bedrijf.Ookishetgebruiktvoorgevechtslaarzenenbergschoenen.Voorditsoortzakenisdatbedraggebruikt.Overhetbedragvan50mln.isinhetvorigeoverlegalgesproken.WaaromzijndeBosgeldeninhetverlengdevandeVanGeelgeldeningezet?ZowasersprakevanspreidingoverdejarenenkonverlengingvandemissieinUruzganafgedichtworden.Overigensishetzodat,ookalsjeveelgeldhebt,nietallesmeteenkanwordenuitgegeven.Erisbijvoorbeeldvoldoendegeldvoormunitie,maarisersprakevankrapteopdewereldmarkt.Datkandusnietheelsnelaangeschaftworden.Daaromisernusprakevanvierjarenvan50mln.DePvdA-fractieheeftgevraagdnaarhetAlgemeenGoederenbedrijf.DaaroverstaateenmooiartikelindeDefensiekrant.EenanderartikelindiekrantmaaktoverigensduidelijkhoeveelartikelenineendatabestandgeïnventariseerdmoetenwordenalshetomSPEERgaat.Hetiswaar,mevrouwEijsink,datin2007hetAlgemeenGoederenbedrijfeenverplichtingenstopkende.HetAlgemeenGoederenbedrijfhadimmersinaprilhetbudgetvoorhetgehelejaaralopgebruikt.DeextrageldenvandeKamerzijndusbenutvoormeerfinanciëlearmslagvoorditbedrijfommiddelenaanteschaffen.HetzelfdegeldtvoorhetKPU-bedrijf.HetberichtdatmevrouwEijsinkgelezenheeftinhetartikelinhetbladLandmacht,datereenperiodein2007isgeweestwaarinzicheenverplichtingenstopvoordeed,klopt.Deextrageldenzijndaarmeejuistbeargumenteerd.MevrouwEijsink(PvdA):Mijnvraaggingnogietsverder.WijhebbeninaldiejarendatereenmissieinUruzganwaskeeropkeergevraagdbijdekwartaal-rapportageeninoverleggenmetdebewindsliedenhoemiddelenwordenvrijgemaaktvoorreserveonderdelen.Datwasnamelijkvanmeetafaaneengrootdiscussie-punt.DeKamerisnietoverhetgeeninhetartikelstaatgeïnformeerd.Hetisnatuurlijkvreemd,alshetmogelijkisommetmiddelenteschuivenbinnendeartikelen,datniettedoen.BijhetAlgemeenGoederenbedrijfisechteenstopgeweest.Uspraknetoverflexibiliteitinuwbedrijfenindatverbandvindikditeenheelvreemdezaak.Hetgaatommilitairendiehunwerkmoetendoen.Wijwillengeenonvrede;zijmoetenactieskunnenblijvenuitvoeren.Ikvindditantwoorddanietstegemakkelijk.Kuntumijverzekerendatflexibiliteitwordtbetrachtwaarnodig,alsermiddelentoezijn?Hetisnatuurlijkmogelijkvooruomteschuivenmetmiddelen.AlsudeKameropdatmomenteenbriefjehadgestuurd,danhaddaarovereendiscussiekunnenwordengevoerd.Datisechternooitbijeenkwartaalrapportage,opdezemanier,zoalshetnunaarvorenkomt,aandeordegeweest.Ikvinddattochwelverontrustend.StaatssecretarisDeVries:Mijnbelevingisjuistdatdehelediscussieoverhetnodighebbenvan30mln.gereedstellingsgeldenendeVanGeelgeldenvan50mln.isingegevendoordiscussiesinuwKameroverdaterherendertekortenwarenbijpersoonlijkeuitrusting,bijmaterieelenbijvoldoendemogelijkhedenominNederlandopbataljonsniveautekunnenoefenen.DeproblematiekwaarvanhetAlgemeenGoederenbedrijfdeeluitmaakt,wasvolstrektbekendbijdeKamer.Dieheeftgelukkigooktoteendiscussiemeteenuitkomstgeleid,namelijkdaterextrageldgekomenis.MevrouwEijsink(PvdA):Datspreektvoorzich.HierstaatechtergewoondathetAlgemeenGoederenbedrijfeentijdheeftstilgelegenendatergeenbestellingengedaanzijn.Voormijisdatonbestaanbaarenniettevolgen.Tijdenseenmissieproceswordtertochnietietsstilgelegd,terwijlvanmeetafaanduidelijkwasdatreserveonderdeleneengrootprobleemzoudenvormen?Hierstaatdatwijvanafaugustus2006inUruzganwaren;eigenlijkalvanafmaart.IkmagertochvanuitgaandateenorganisatiealsDefensiemeerervaringheeftmetmissies?UbentinIrakgeweestenwijzijneerderinlandengeweestwaarzicheensoortgelijkeproblematiekvoordeed.Eenbedrijfvoorreserveonderdelenkandantochnietstilkomenteliggenomdaterevengeengeldis?Daterdaarnabijgeplustwordt,isprima.Deflexibiliteitinheteigenbedrijfmoetechteraanwezigzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5616 Demannenenvrouwendaarmogennietstilkomentezittenomdatergeenreserveonderdelenzijn.StaatssecretarisDeVries:Teneerstelagdezaaknietstil;opeenaantalbestellingenkongeenverplichtingwordenaangegaan.Mijisverzekerd,ookvandaagweer,dathetnietzakenbetrofdienodigwarenvoorAfgha-nistan.Alsuithetartikelwatandersblijkt,danneemikdaargraagnogkennisvan.Desnoodskomikdaarintweedetermijndanverderopterug.Erwordtveelgesprokenoververtragingeninmaterieel-projecten.Hoezitdatnubegrotingstechnisch?OokinhetMPOisdatinzichtelijkgemaakt.Nietiederevertragingistewijtenaaneenprojectdatonvoldoendesnelgeleverdkanwordendoordeleverancier.Datkaneenoorzaakzijnalshetprocesindefasezitvandedaadwerkelijkeaanschaf.Datmaaktdusdatjemeerprojectenindepijplijnhebtzittendandatjekuntrondbreienbinneneenbegrotingineenjaar.Datgeeftdussowiesowatverschuivingen.Hetisnatuurlijknietheteerstejaardatervertragingenwordengemeld.Eenaantalledenvandevastecommissielooptveellangerinditmetierronddanik.Wijhebbendusooktemakenmeteendomino-effect.Ophetmomentdaterprojectenvertragenin2006/2007,komtdebegrotingvanhetjaardaarnabinnenlopenendrukkendaarmeeautomatischeenaantalprojectenvandatjaarnaarachteren.Devraagisdanaltijdofditoperationeelwelofnietaanvaardbaaris.VandaardatwijdaarovermetuwKamersprekenindeverschillendefasenomtekunnenbeoordelenofhetietsiswatwijversneldwillenaanschaffen;leesdeBushmasters,leesdeC-17,zakenwaartegenuwKamerjaheeftgezegd.Deconsequentiedaarvanisdandateenaantalzakennaarachterenschuift.Wijmoetenhetdoenmethetgelddatwijperjaarterbeschikkinggesteldkrijgen.IkkanmijvoorstellendatdeKamerzegt:hetzijnwel25projecten,hoekandatnu?Daarliggengewoonlogischeoorzakenaantengrondslag.Alswijwatverschuiven,kandeKamerervanuitgaandatwijhetaanvaardbaarachten.Anderszoudenwijhetaanhaarmelden.Ditwildeikinalgemenezinzeggenoverdeverschuivingenvanprojecten.BijdebehandelingvandebegrotingisgevraagdhoehetzitmetdeVanGeelgelden.Waaraanisdie50mln.preciesuitgegeven?In2008zijndezegeldenonderandereuitgegevenaanextrawapens,extravoertuigen–zoalsbekendzijnerextraMB’snaarAfghanistangegaanmeteengrotermotorvermogen,zodatzijmeerspullenkunnenmeenemen–aangeniemateriaal,watallestemakenheeftmetIED’s,aanopsporingsmiddelenzoalsinfraroodapparatuur,aancommunicatieapparatuurenaanwaarnemingsapparatuur.Datzelfdegeldtongeveervoor2009.Kortom,degeldenwordenechtspecifiekingezetvoordatgenewatextranodigisvoorAfghanistanenverlichtenzodedrukinhetbinnenland,zodatmendaarvoldoendematerieeloverhoudtommeeteoefenen.Zozijndezegeldendusongeveeraangewend.Overhoede30mln.isaangewend,hebiknetalietsgezegd.Hoezithetdanmetde47mln.ende41mln.waaroverwordtgesprokenbijhetCLASenhetCLSK?Datwordtnadergespecificeerdopbladzijde25.DitheeftallestemakenmetWereldwijddienstbaar.BijhetCLASzijnintotaal28Leopard2-tanksverdwenen.Datbetekentinderdaadookhetopheffenvantweetankeskadrons,ietswaarnaardeSP-fractievroeg.VervolgenshebbenwijooktweevuurmondbatterijenvandepantserhouwitserswegbezuinigdbijWereldwijddienstbaar.IkmoeterkennendathethierinderdaadomdePzH2000gaat.Hetzijnvooreendeelwapensystemendienogmaarnetuitdefabriekkomen,dusgloednieuwenmethetplasticnogeromheen,dienuopgeslagenstaanomalsnogtewordenverkocht.Daarbijhopenwijwel,enwijwerkendaarinsamenmetKrauss-Maffeizelf,datwijdaarvooreengoedeklantkunnenvindenzodatwijerinderdaadzominmogelijkverliesopmaken.IkbenhetechtermetdeSP-fractieeensdatditgeenvoordeligeprocessenzijn.HetstaatinhetMPObijdenieuweprojectenvanhetCLAS,maarhetstaatookalweeropdelijstvanafstotingen.Depantserhouwitserisdaarvaninderdaadeenschrijnendvoorbeeld,maarwijhebbenhiermetelkaardekeuzegemaaktomertochoptebezuinigen.De41mln.bijhetCLSK,ookinhetkadervanWereldwijddienstbaar,betreftdeafstotingvanachttienF-16’s.Ookdaarvoorisereenmogelijkeklantmetwiewijnubezigzijn.Wijhopendathetgaatlukkenomzeteverkopen.Ditverduidelijktdusdebedragenvan47mln.en41mln.Hoezithetmetde14,3mln.aanoperationeledoelmatig-heidbijCZSK,CLAS,KMarenCLSK?Hetsamenvoegenvandegevechtssteunbrigadezitdaarin,netzoalshetopheffenvandecompagniemariniersopCuraçao.HetCommandoLandstrijdkrachtengaatditvooreendeelovernemen.EnbijdeKoninklijkeMarechausseeishetformatiebestandaangepast.DiezogenaamdeRosep-maatregelenhingenvooreendeelnatuurlijkooksamenmetdetaakstellinginhetcoalitieakkoord.Datverklaartdatbedragvan14,3mln;RosepenWereldwijddienst-baar.Devolgendevragenwerdengesteldoverdeverkopen.Hoestaathetpreciesmetdeverkopeninhetkadervandebegroting?KrijgtdeKamerdaarvoldoendezichtop?Enerwerdgezegddatdebedragensomsnietmetelkaarlijkentekloppen.Daarkanikmijietsbijvoorstellen.DatkomtdoordateenM-fregat,datwijnuverkopenaanPortugalofdatwijhebbenverkochtaanChili,nietinéénjaarinéénklapwordtbetaald.Overdeverkoopwordenbetalingstermijnenafgesproken.OokvanM-fregattendieeentijdjegeledenzijnverkochtkomennunogsteedsgeldenbinnen.VanLeopardsdieaanCanadazijnverkochtkomennogsteedsgeldenbinnen.Deinkomstendaarvangenereerjegespreidovereenaantaljaren.InditcoalitieakkoordisbepaalddatDefensiesecuitdealgemenemiddelengeenextragelderbijkreeg.Alleswatechterbinnendezekabinetsperiodewordtgereali-seerdaanextrainkomstenuitverkoopmagDefensiehouden.DaaruitbestaatdeuitbreidingvandeDefensie-begroting.Dushetisookvooronszelfeenuitdagingomwatopdelijststaatteverkopen,wantdeinkomstendaaruitzijningeboektinonzebegrotingendaarstaanuitgaventegenover.Hetgaatechteroverhetalgemeenbestgoed.Erzittennatuurlijkbeperkingenaan.DaarbijspeelthetministerievanBuitenlandseZakenenhetbeleidvandeKamereenrol.Wijmogennietaanallelandenallesverkopen.BijvoorbeeldindediscussieoverIndonesiëwerdgezegddatkorvettenpasteninhetconceptvanhetbestrijdenvanpiraterij.Vandeverkoopvaneenaantallandmachtmiddelen,diewijookgemakkelijkhaddenkunnenverkopen,heeftdeKamerechtergezegddathetnietpastvanwegedebinnen-landsepolitiekeverhoudingen.Zozijnermeervoorbeel-dentenoemen,maardekaderswaarbinnenwijonsbegeven,vallenonderhetministerievanBuitenlandseZakenenbuitenlandsepolitiek.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5617 Wijhebbennogsteedsvoldoendeinonzeetalagestaan.WijhebbenhetalgehadoverdeLeopardtanks.Hopelijkhebbenwijeenklantvoordepantserhouwitsers.OokmetdeF-16’szijwijbezig.LastigerteverkopenzijndeFokker-60’s.Latenwijdieevenalsvoorbeeldnemen.Dieproberenwijnunogopdemilitairemarktteverkopen.Wanneerdatnietlukt,moetzo’nvliegtuiguiteindelijkopdecivielemarktwordenverkocht.Daarkunjedanminderinkomstenuitgenererendanwanneerjedatopdemilitairemarktverkoopt.YPR’szijnerooknogvoldoende.Dusmochtendecommissieledeninhuninternationalecontactennoglandentegenkomendiebehoeftenhebben,danisernogvoldoende.Hetisonswatwaardomhetteverkopen,wantanderskunnenwijbepaaldeinvesteringennietdoen.DeheerVanBaalen(VVD):Overprovisievalttepraten,begrijpik.StaatssecretarisDeVries:IkneemaandaterbijdebegrotingsbehandelingnogmotieswordeningediendenwensenvandeKamerkenbaarwordengemaakt.Daarbijwilikbestdeinspanningendiegetroostzijnendebijdragenaandeverkopenmeewegen.MevrouwVanVelzen(SP):Ikzalmijnbestdoen,voorzitter.Hoekunnenwijnuechterdegetalletjesterugvinden?Destaatssecretariszegtdatdevraagterechtisenhijlegtheteenenanderuit,maarikkanindebegrotingnietterugvindenhoehijdeinkomstenuitdeverkoopvanmaterieelboekt,hoedeKamerkancontrolerenofhijoppasisdanwelofhetmisloopt.Kandestaatssecretarisdiezakennognaderspecificeren?StaatssecretarisDeVries:Ukuntindebegrotingwelzienwatervoorinkomstenuitverkoopisingeboektendatwijdatvooreendeelniethalen.Watdeverkoopopbrengt,meldikaandeKamer.LaatstwerdinrelatietothetMPOgevraagdhoeveelikhiervoorhetliefstzouwillenbinnenhalen,enwaaromdatnietbijdeCheetahs,LeopardsenF-16’sstond.Ophetmomentdatikietsmoetverkopen,zouikeenheelslechtehandelaarzijnalsikdebegroteprijsalindeboekenzettedieikbinnenhooptehalen.DanweetikinelkgevalzekerdatiknooitmeeraanopbrengstengenereerdanwateralinhetMPOstaat.Datdoeikdusniet.MevrouwVanVelzen(SP):Ikbegrijpdatwijdiediscussiealhebbengevoerd,maarikkannieteensterugvindenwanneerwatverkochtwordt.HetiszelfsonduidelijkwanneerdeF-16’sindeverkoopgaan.Uitdebegrotingkunjeopmakendatditin2009is,maarhetkanook2012,2013zijn.Destaatssecretarismoetmijdusnietantwoordendatikdebegrotingmaarmoetlezen,wantdieisgewoononduidelijk.StaatssecretarisDeVries:Uwiltdatikindetotaalreeksvandeverkoopopbrengstenspecificeerwelkeprojectenhetbetreft?MevrouwVanVelzen(SP):Ja,wantdankandeKamercontrolerenofuuitvoertwatuzegtuittevoerenenofuuwdoelenhaaltditjaar.StaatssecretarisDeVries:Ikwilbestaangevenwelkeverkopenindetotaalsomverwerktzijn.Ikkomstraksterugopdevraagofikdatnauwkeurigtotophetprojectmeteenbedragkandoen.DeVVD-fractieheeftvragengesteldoverdeDVO’sofdienstverleningsovereenkomstenvanDMOenofdienietalmeeralseenagentschapgaanwerken,zoalsDTOenParesto.MevrouwEijsink(PvdA):KomtdestaatssecretarisnogterugophetDMP-proces?StaatssecretarisDeVries:Ja,datkomtinhetvolgendeblokjeaandeorde.ErwordenweldegelijkverdereslagengemaaktindeDVO’s.Ookinternbegintmenmeteenkostprijsmodeltewerken,maardathangtwelsamenmethetheleSPEERenSAP-project,omdatdeadministratiesvandeOpCo’sendeDMOopelkaarmoetenaansluitenalswijhetprocesvanbijvoorbeeldinternefactureringconcreterwilleninvullen.DedoelstellingisduseenvolledigerealisatievandewensvandeVVD-fractie.DeheerBoekestijn(VVD):Kuntudaareentermijnbijnoemen?Wanneermoethetongeveerkunnengaandraaien?StaatssecretarisDeVries:Hetkostprijsmodelwilikgerealiseerdhebbenin2011envoorMatlogenSPEERis2013degeplandedatumvanafronding.Erisnoggevraagdwaarde70mln.vandaankomtdieindebegrotingisvermeldvoordoelmatigheidbedrijfsvoe-ring.DiehangtsamenmetdedoelmatigheidvanParesto.VolgensmijheeftdeVVD-fractiedievraaggesteld.Hetgingoverpagina40eneenbedragvan70mln.inrelatietotdoelmatigheid.MijninformatieisiniedergevaldathetsamenhangtmetParesto.VolgensmijwasdateenBOR-vraag.Devoorzitter:IkwijsdestaatssecretariseropdatergeenBOR-vragenbestaan.BORisalleenintern.HetzijndusvragenvandeKamerendeKamerleden.StaatssecretarisDeVries:IknoemhetomdatdeheerBoekestijninzijntermijnverweesnaareenaantalgoedevragendatdoorBORisaangedragen.Devoorzitter:Datklopteninhetvervolgzullenookdeledenzichbeperkentoteigenvragen,omdatditeeninternenotitiewas.StaatssecretarisDeVries:Ikzouerookzeerbenieuwdnaarzijn,maarikbegrijpdatikdienietkrijg.BijdeinterruptievanmevrouwEijsinkhebikalietsgezegdoverhetMPO.WijhebbenbijeenvorigoverleginderdaadgesprokenoverdeverbeteringenbinnenhetMPO.Ikhebeenaantalverbeteringentoegezegd.Teneerstezouikaangevenwatdeoorzakenzijnvandeverschilleninplanningenprijs,zodatdeKamerditbeterkancontroleren.Tentweedezouikdeafstotingsprojectentoevoegenentenderdezouikdeinstandhoudingskostenaangeven.IkhebdaaroverinhetvorigedebatuitgebreidmetdeKamergediscussieerd.Uiteindelijkkwamenwijovereendatikdegetallentussenhaakjeszouplaatsenengeenabsolutebedragenzounoemen.IkconstateerdusdatikmijntoezeggingenoverdeverbeteringenvanhetMPObennagekomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5618 MevrouwEijsinkwijstopextrapuntenindelijstvanzeven.Vooreendeelzijnzijnieuwenvooreendeelzijnzijinhetvorigedebatalaandeordegeweest.Ikhebertoenopgewezen–endatwiliknuweerdoen–dathetMPOeentotaaloverzichtis,waarondernogsteedshetDMP-procesligtmetdeafzonderlijkebrieven.Alsumijdusvraagtomduidelijkheidtegevenoverderisico’svanhetproject,danzegik:datiseenvastonderdeelvandeDMP-brief.WaarkandeNederlandseindustriewordeningeschakeld?OokdatiseenvastonderdeelvandeDMP-brief.Hoezithetmetdeduurzaamheid?BinnenkortkrijgtdeKamerdenieuweduurzaamheidsnotitievanDefensie.HetisdanvanbelangomdatpuntoptenemenindeDMP-brief.IkzouervoorwillenwakenomereenenormcontainerdocumentvantemakenenomdatdocumentfeitelijkvervangendtelatenzijnvoordeDMP-brieven,waarinveelspecifiekerkanwordeningegaanopeenaantalpuntendieunoemt.Kortom,ikbennietvoorhetvoorstelomdatnuallemaaltoetevoegen.Daarinbenikconsistenttenopzichtevanhetvorigeoverleg.Ikmaakvooreenpunteenuitzondering.Uzegtdathethandigerwasgeweestominplaatsvandetotaaltellingtot2008envervolgensreeksenvoor2009en2010,ookvoorhetjaar2008eenapartereekstemaken.Datbetekentdusdekostentotenmet2007,eenapartereeksvoor2008,endaneenapartereeksvoor2009.Danishetwatmakkelijkertevergelijken.DatiseenamendementophetMPOwaarbijikmijietskanvoorstellen.AlsdeKamerdereeksen2008graagnogvoordebegrotingsbehandelingwilhebben,dankanikdaarinvoorzien.DaarnaastroepikdeKameropomtochbijhetDMP-procesbijdeafzonderlijkebrieventeblijven.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Ikbegrijpheelgoedwatdestaatssecretariszegt,maarwiltochevenmethetvolgendekomen.AlsjekijktnaarhetheleDMP-procesendeA-,B-,C-etceterabrieven,danheeftdestaatsse-cretariszichsteedshetrechtvoorbehoudenomdeB-enC-brievensomstecombinerenmetelkaar.Dankomthetmetregelmaatvoordatdaarweervertrouwelijkebrieveninzitten,diedusvertrouwelijkaandeKamerwordenvoorgelegd.AlsikdanevenkijkwatnuhetdoelisvanhetMPO,danisditdatdeKamer–naastalleafzonder-lijkeprojectinformatie–inéénoogopslagzietwaterperjaarallemaalgaandeis.Ikhebgeenextradingeningebracht,wantditzijngewoonzevenpuntendieeerderbesprokenzijn,ookmetdevoorgangervandestaatsse-cretaris.Diepuntenzijnnietnieuw.Bijeenaantalvandiepuntenverzoekikdestaatssecretarisomdaartocheenverdereuitwerkingaantegevendanwatwijnukrijgen.Daargaathetom.IksteldezevrageninhetbelangvanzoweldestaatssecretarisalsvandeKamer,omtebezienhoewijhierbetermeomzoudenkunnengaan.Devertrouwelijkebrieven–datzegikerbij–makenhetvoormijmoeilijkomvoldoendeoverzichttekrijgeninhetgeheel,wanthetgaatoverbedragenenzovoorts.Iklegditdusvooraandestaatssecretaris.Hetgaatomeenbeteresamenwerkingendeinformatiediewijjaarlijkszoudenmoetenkrijgen,ookinzijneigenVBTB.StaatssecretarisDeVries:IkhebnaaraanleidingvandatAOeentweetalbrievennaaruwKamergestuurd,waarinikhebomschrevenhoeikhetMPOwilgaanaanpassen,onderandereooktenaanzienvandelijststrategischeprojecten.BeidebrievenzijndooruwvasteKamercom-missievoorkennisgevingaangenomen.Alswijdaaroverdiscussiëren,enalsikeenaantaltoezeggingendoe,dietoezeggingenvervolgensnakomenernogtweebrievenoverstuuromvastteleggenofwijelkaargoedbegrepenhebben,danontneemthetfeitdatudievoorkennisge-vingaanneemt,uniethetrechtomookinditoverlegweeruwoudepuntenoptebrengen,maarikmagervanuitgaandatik,zodradiebrievenvoorkennisgevingaangenomenzijn,conformdewensvandeKamerhebgehandeld.Datresultaatligtvooru.MevrouwEijsink(PvdA):Daaroververschillenwijtochvanmening.StaatssecretarisDeVries:Overdeproceduregaikniet,voorzitter.InhetkadervandebegrotingvroegdeCDA-fractieooknaardebrandstofprijzenenofdezeheteffecthebbendatzakenduurderworden.Datisinderdaadeenkostenpostdienietcompleetwordtgecompenseerdindeprijs-bijstelling.Datisduséénvandeonderdelendiewijindetweedesuppletoirebegrotingomhoogdoenomdaarextrageldvoortehebben.Datraaktdusookaandediscussieoverdevraagwatwijmeteventueleonder-schrijdingengaandoen.Ikkanweleentipjevandesluieroplichten:hetextrainkopenvanbrandstoffenbehoortdaartoe.IkbesefmijdatikbijdebegrotingnogeenvraagvergetenbenvandeSP-fractieoverdegeheimeuitgaven.Ikhebergeenantwoordop.Ofikeentoelichtingkangevenopwaarindeverschillenzitten.Uweetdatikhieroverdegeheimeuitgavengeennaderetoelichtingofspecificatiekangeven.Datzegtdeministerookaltijd.IkzalopeenaantalspecifiekeaspectenvanhetMPOingaandiedoorwoordvoerderszijngenoemd.DefractievandePvdAheeftgesprokenoverdeinteroperatibiliteitenNetworkEnabledCapabilities.MevrouwEijsinksteltdathetnietmeermagvoorkomendatnetwerkennietmeermetelkaarovereenkomen.Datbenikvolstrektmethaareens.Telangisereencultuurgeweestwaarinkrijgsmachtonderdelenzakenafzonderlijkkondenregelen.RecentheeftbijNIMCISdevraaggespeeldofbijdemarinierseenandercommunicatiesysteemkangeldendanbijdeinfanterie.Ookinhetkadervanhetnieuwebesturingsmodeliseropditmomentnadrukke-lijksprakevaneenbehoeftestellingviadeCDS.Erbestaatopditmomentbovendieneenaparteafdelingdiespeciaalletopdemogelijkhedenvooronderlingecommunicatie.DitisduszekervoorNederlanddedoelstelling.MevrouwEijsinkvroeginditverbandofhetkloptdatdeNH-90nietkancommunicerenmetdeandereonderdelenvandeNederlandsekrijgsmacht.Mijisverzekerddatditnietaandeordeisendaterjuistwelopisgeletdaterkanwordengecommuniceerd,juistvanwegehetbelangdatmevrouwEijsinkbenadrukt.Sterkernog,deambitiereiktopditpuntverder.VandaagisdeministeraanwezigbijdeRazeb.DaarkomtookhetEDAaandeorde.WijmoetenookbinnenEuropaenbinnendeNAVOeenextraslagopditpuntmaken.OnlangshebbenwijdeJPOW-oefeninginDePeelgehouden.DaarbijhebikgezienwatdeICT-mensenvoorelkaarmoetenboksenomalleradar-ensensorsystemenopelkaaraantesluiten,zodatereenintegraalplaatjeontstaat.Ikhebmetbewonderingstaankijkennaardeonmogelijkestapelsdradenenknopendiedaarvoornodigzijn.MijnambitiereiktopditpuntdusverderdanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5619 alleenNederland;wijmoetenookinNAVO-ofEU-ver-bandstappenzettennaareenmeerinteroperabelecommunicatie.Datiszekereenvereiste.WatditbetreftkanhetnietpaarsgenoegwordenbijDefensie.OokisdoorKamerledendemijnenveegcapaciteitgenoemd.DezekomtvoortuiteengezamenlijkebehoeftevanhetEDAendeNAVO.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter,ikhebeenvraagvanprocedureleaard.Alsdestaatssecretariseenblokjeheeftafgerond,maareenvraagdieikhebgesteldnognietheeftbeantwoord,magikdatdanaandestaatssecretarisvoorleggenzonderdatikdaardooreeninterruptiegebruik?Alsdatnietzois,isdatjammervoordetweedetermijn.Devoorzitter:Uhebtvierinterruptieseneentweedetermijntotuwbeschikking.Wijwerkennietooknogeensapartmetverduidelijkendevragen,wantdanisheteindezoek.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhebhetnietovereenverduidelijkendevraag,maaroverhetbeantwoordenvaneerdergesteldevragen.Tweevanmijnvragenoverhetblokjedatnuisafgerond,zijnnognietbeantwoord.IkhebnamelijkgevraagdhoedegeldenvandeNEChetkomendjaarwordeningezeten...Devoorzitter:MevrouwEijsink,detweedetermijnisbedoeldvoorvragendiedestaatssecretarisheeftvergetentebeantwoorden.Dievragenmoetenduswachten,tenzijuereeninterruptievoorwiltgebruiken.Datkostudusweleeninterruptie.Zozijnderegels.StaatssecretarisDeVries:Demijnenveegcapaciteitwasonderdeelvandemarinestudie.DieisindeKamerbesproken.OokeenspecifiekebriefoverditonderwerphebiktijdenseenalgemeenoverlegmetdeKamerbesproken.Toenhebikduidelijkgemaaktdathetnietomextraschepengaat,maaromdezogenaamdedrones.DitzijneensoortUAV’sophetwater.Dezebehoeftestellingdieuitdeintegraleafwegingcapabilitiesvoortkwam,isdusalmetdeKamerbesproken.NuwordtditinhetDMPopgelopen.DeKamerontvangteenB-enC-briefoverdevraaghoewijditspecifiekzulleninvullen.DeKamervroeginditverbandookwaterinhetMPO-projectzitronddeLC-fregatten,TMBDenBallisticMissiles.Menvroeginhoeverreditsamenhangtmetdebrederediscussieoverhetraketschild.Ditbevindtzichnadrukkelijkineenanderspectrumdanhetruimte-satellietspectrum,waarmeeonderanderewelAGSsamenhing.Betekentditdatbeidenietopelkaaraangeslotenzoudenkunnenworden?Datisnatuurlijkwelzo.Diemogelijkheidiser,alsdiekeuzegemaaktzouworden.MenzietookdatdeAmerikaneninPoleneenPatriotsysteemneerzetten.Datzitquaanti-missileindezelfderangealsdatgenewatNederlandinhuisheeft.IkvindhetonterechtdatdePatriotsinderaketschild-discussiewordengepositioneerdalszoudaarmeehetruimteschildwordenaangebracht,terwijlzegewoonvoordeverdedigingtegentactischeballistischerakettenzijn.Ja,hetkanopelkaarwordenaangesloten.Wijverschillenerovervanmeningofditeventueelzoumoetenkunnen,maartechnischishetmogelijk.Nederlanddoetechterzelfindatspectrumvanruimteensatellietnietmee.MetbetrekkingtotdespecifiekeprojecteniseenvraaggesteldoverdeaircoindeLeopards.DaaroverisookeenapartebriefnaardeKamergegaan.Ditheeftnadrukkelijkmethetpersoneelinomstandighedenmethogetemperaturentemaken.DatkanzichinAfghanistanvoordoen,enindetoekomstbijmissiesinAfrika.DitgeldtvoorhetdeelvandeLeopard2’sdatwijnoghebbenendusnietvoordiewelkenuopdenominatiestaanomtewordenverkocht.Deairco’szullenwordeningebouwdindeongeveer90Leopard2’sdiewijzelfnoghebben.ZijninvesteringenindeF-16’snognoodzakelijk,gegevenhetfeitdatwijmeteenvervangingbezigzijn?Voordatwijeenvervanger,welkeditookmagzijn,binnendeNederlandsekrijgsmachthebbeningevoerd,zijnwijalwatjarenverder.Hetzitinderangevantwaalftottwintigjaarvoordatditprojecthelemaalisafgerond.TotdietijdzullendeF-16’sdusnogdenodigemissiesdoen.ErisdiscussiegeweestoverdetargetingpodbijdeF-16.DeledenhebbendeverhalenhierovergehoordbijhunbezoekenaanKandahar.DeF-16-pilotenzijnblijdatwijdietechnischeinnovatietoevoegen,omdatdezeheninstaatsteltomnogbetertebekijkenwaaropbommenterechtkomen,ditallesmethetdoelomcollateraldamagetevoorkomen.IkzoudeinvesteringendienunogindeF-16wordengedaan,dusnietalsnuttelooswillenbeschouwen.Zezullendekomendejarennogveelvuldigwordengebruikt.Deinvesteringendragenbijaanhetzorgvuldigoptreden,zoalsdeKamerhetwenst.InhetkadervandespecifiekeprojectenvroegdefractievandeVVDnognaardeOPV’s.Zijhieldeenpleidooiomdezetochweerwatzwaarderoptetuigen.NuzijnjuistdeM-fregattenweggegaan.WijzijnovergegaanopdeOPV’sdie,ookquabewapening,ietslichterzijndandeM-fregatten,juistmedevanwegedeinzetvoordebestrijdingvanpiraterij.Wijkunnendusheelveel.DeheerBoekestijnheeftterechtgeconstateerddatditprojectgoedloopt.Alsikzijnvraagechterzomoetbegrijpendatditnogzwaardermoetwordenopgetuigddannuindeplannenisopgenomen,danbenikdaartegen,omdatwijerdanweereenM-fregatvanmaken.Deuitkomstvandemarinestudiewasnujuistdatwijdatnietzoudendoen.DeheerBoekestijn(VVD):Daarwiliktochweleeninterruptieaanbesteden.Wijkrijgendusgeenzwaarderkanonen/ofeenGoalkeeperopdezepatrouillevaartui-gen?StaatssecretarisDeVries:Zoalshetnuwordtgebouwdniet.DeheerBoekestijn(VVD):Datisjammer.Devoorzitter:Datwasuwderdeinterruptie.StaatssecretarisDeVries:HettweedepuntvandeVVD-fractiemetbetrekkingtotspecifiekeprojectengingoverdewielvoertuigen.Devraagwasofiker,quamotorvermogenenchassis,rekeningmeehouddateenextrabepantseringbijwielvoertuigeneruiteindelijkniettoemagleidendatmenletterlijkenfiguurlijkdoordehoevenzakt.Datisinderdaadaandeorde.WijmakendaarineenandereafwegingdanDuitsland,datallesgewoongepantserdgaatkopen.Onslijktdatnietkostenefficiënt.WijdenkenmeteenextrabepantseringTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5620 eenheleboeltekunnendoen.Daarbijmoeterrekeningmeewordengehoudendatzo’nMBnogwelvooruitkomtalshijvanextrabepantseringwordtvoorzien.Eenmooivoorbeeldvanhoedatkan,hebbendeledenopdebeursbijhetcongresvanvorigeweekkunnenzien.DatisinderdaadconformdewensvandeheerBoekestijn.IkkomopdeC-17,eengrootmaterieelproject.Mijisgevraagdof500uurvoldoendeis.Aanvankelijkisdebehoeftevastgesteldop1700uur.500uurisdusnietvoldoende,geletopdezebehoeftestelling.Wijhebbenvanwegedebudgettairekadersingetekendop500uur.AlsdeKamervindtdaterextrageldbijmoetomdichterbijde1700tekomen,isditwatmindermakkelijkterealiseren.HetC-17-projectdatnuwordtgerealiseerdheefteentotaalvan3500uurinzich.Daaris350uuruitgevallenvanItalië.Erisafgesprokendatdedeelne-mersnaarratovanhunparticipatieeentrekkingsrechthebbenoverdeze350uur.ZoujeineenhogereNederlandsebehoeftewillenvoorzien,danzoujetotdeaanschafvaneenvierdeC-17moetenbeslissenenmoetenkomenmeteenC-17-projectmeteenextrapool.Ditzoukunnenophetmomentdaternogmeerinternationalebelangstellingvoorblijkttezijn.Binnenditprojectzittenwijgewoonaandemargesvanwatmogelijkis.MijisookgevraagdhoehetzitmetdekostenendeeffectenvanhetnietmeedoenvanItalië.Dezezijnopgevangendoordatopeenaantalzakenwordtbezuinigd,ophetonderhoudspersoneelenophetbeschermingssysteem.Indeontwikkelingvanditsysteemzijnkostenbesparingengevonden,omdatditsysteemtochnietzosnelvielterealiseren.DatItaliënietmeedoet,leidtdusniettotextrakosten.Opditmomentbenikaanhetuitzoekenwaarjetegenaankuntlopen.DeVSzittenervoor1000uurinenvooreenbepaaldpercentagevandekosten.OphetmomentdatItaliënietmeedoet,wordtditaandeelindekostenietsminder.Ditzoukunnenbetekenendatdeanderepartnersrelatiefietsmeergaanbetalen.Momenteelzit130mln.inhetC-17-project.DitwordtdoorBuZaenDefensiegezamenlijkgedragen.ErbestaateenkansdatvanwegedeverminderdebijdragedoorAmerikahetbedragvan130mln.145mln.wordt.Ikhebdedefinitievecijfersnogniet.IkzaldeKamerditmelden.DitisdusdeontwikkelinginhetC-17-project.Tegelijkhoorjevanlandendiewillenaanhaken.Datzouhetweerkunnennuanceren.Wijdoenmomenteeliniedergevalmeevoor500uur,datis130mln.MevrouwVanVelzen(SP):Hetisgoeddatdestaatsse-cretarisextrakostenpreventiefaandeKamermeldt.Opwelketermijnkunnenwijhierovereenbriefontvangen?StaatssecretarisDeVries:Wijhopendezebinnentweewekenklaartehebben.Danisditdusmooivoordebegrotingsbehandelingbekend.DeVVD-fractievroegnaarSigma.Sigmaheeftoorspron-kelijkvoorgesteldomvanC-17eenpps-projecttemaken.WijhebbenvooreenpoolopinitiatiefvandeNAVOgekozen.DaarinzatnatuurlijkookhetpolitiekesignaaldathetbelangrijkisomindeNAVOditsoortzakengezamenlijktedoen.DeKamerheeftalweldebriefvandeministersVanMiddelkoopenKoendersontvangenoverdecivieleinhuur.ZoheeftdeKamerzichtopdebedragendieermeegemoeidzijn,ongeveer36mln.OverdespecifiekemogelijkhedenàlaSigmametppsenluchttransportkrijgtdeKamerindecembereenbrief.DeKamerheeftdusalwatinformatiegekregen.DezekomttegemoetaandevraagomeniginzichtinwatnaC-17nognodigisaancivieleinhuur.DeSP-fractiewilwetenwatdeherijkingisvandebehoefteinhetkadervanhetluchttransport.DitzietoponzedossiersoverdeKDC-10enHercules.OverdeDC-10hebikeerderineenoverleggesproken.Aanvanke-lijkwasereenplanvooreen’’pallitieelsysteem’’.MisschienkunnendeKamerledenzichditherinneren:stoelenkondenermakkelijkuit,zodathetvliegtuigheelsnelkonwordenomgebouwdtoteenvrachtvliegtuig.DaaroverhebikdeKamertoengemelddatwijzo’nbeetjealsenigezo’nsysteemzoudenhanterenendatditdusveelteduurwerd.Daarvanhebbenwijgezegddathetweleenbehoeftewas,maardathetnietrealistischwasendatwijheterdusuitgooiden.DemogelijkhedenvoorhetzelfbeschermingssysteemdatzalwordentoegepastopdeHerculesvliegtuigenheeftallestemakenmethetkunnenverkrijgenvandatsysteemvandeVS.Hetiseenlanglopendproces,dusdanigdathetnietheelrealistischisdatjehetbinneneenpaarjaargeregeldhebt.InhetkadervanonderandereAfghanistanisditalindeKameraandeordegeweest.OmdatditnietrealistischisvoordeperiodediewijnunoginAfghanistanzullenzijn,hebbenwijdoordezekostenpostvoorditmomenteenstreepgehaald.Dezetweevliegtuigtypespassendusookonderhetkopje’’herijkingvandebehoefte’’.DatneemtnietwegdatdederdeenvierdeHercules,deextraKDC-10endeCUP-updatenietsnelgenoeggaan.WijzijnindeslagmetdeleverancierdatdeCUP-updateechtsnellermoet,maarhetschietnietechtop.DeHerculesaanpassingvindtopditmomentplaats,maardaarlooptdeleverancierookaantegeneenaantalextrazakendietochvervangenmoetenworden;datishetrisicoalsjetweedehandskoopt.Alsikhetgoedzeg,gaathetdaarbijomkabelbomen.Opspecifiekeonderdelenvindtdaarduseendiscussieplaatsendatkosttijd.Alsdaarmeerspecifiekoverbekendis,zalikdatdeKamermelden.Voorzitter.DatwaswatiktemeldenhadoverC-17enluchttransport.DefractiesvandeCDAendeVVDvroegennaardeMALEUAV’s;hunwensenopdatpuntzijnconsistent,maareristerechtgewezen–ookdoordeKamer–ophetfeitdatwijdaaroverdevorigekeeralgesprokenhebben.OmbudgettaireredenenzijndezebijWereldwijddienstbaargeschrapt.Indebriefhebbenwijdaarovergezegddathetnieteenkwestieisvan’’nunogeveneenPredatorkopenendankunjedemenseninAfghanistanhelpen’’.EenPredatorkoopjenamelijknietzomaarenhetwordtonderschatdatjedaarvooreenheelgrond-systeemenopleidingstrajectnodighebtvoordateenlanddezevliegtuigeneffectiefkangebruiken.VoorAfghanistanisdatdusgeenrealistischeoptie.WijzettendaarnudeSperwerinenvoordekleinerangehebbenwijnogdeAladin.Vervolgensbestaatopeenhogertactischniveauwelbehoefteaanluchtwaarneming.DaarvanisindebriefoverdestandvanzakenAfghanistangemelddatwijdaarbijwellichtkunnensamenwerkenmetpartnersenkunnengebruikmakenvandeinformatieoverdePredator.JezietdeAustraliërsookmetinhuurwerkenenmetScanEagle.WijgaandusvoordevariantomzelfintehurenvoordeperiodedatwijnoginAfghanistanzijn,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5621 vergelijkbaarmetwatdeAustraliërsdoen,danwelvoordevariantomzelfcivielpersoneelintehurenvooronsSperwersysteem.BijdeSperwerisniethetprobleemdatwijgeenvliegtuigenhebben–diehebbenwijnogwel–maargaathetomeenbemensingsprobleem.Daarbijtrekkenwijopeenkleinegroepmensen,diejenietgedurendedeheleperiodeinAfghanistanaanhetwerkkuntzetten.DeministerzalnognadermetdeKamersprekenoverdezetweeopties.InbeidegevallenraakthetwelaandediscussievanhetinzettenvancivielpersoneelinAfghanistan.NaaronzemeningpastdatbinnendebandbreedtediemetdeKamerisafgesproken,namelijkdathetgeendirecterelatieheeftmetgevechts-handelingen,maarslechtsgaatomhetverzamelenvaninformatieenomondersteuninginprocessen.AandezeoptieswordtdusgedachtensamenmetdeKamerzalhierineenkeuzewordengemaakt.Degedachte’’nuextrageldvoorMALEUAVenwijkopeneenPredator’’isechterechtgeenrealistischeoptie.Wijhebbenwelgezegddatwijopdieterreinendekennisenontwikke-lingblijvenvolgen.HetNLRdoetopdatgebiedookveelbelangrijkwerk,zodatNederlandvolstrektup-to-dateblijft.DaarmeekomikophetgroteblokoverSPEER.IkmaakgraagvandegelegenheidgebruikomviceadmiraalVanderBurg,deopvolgervanprojectgeneraalSonneveld,inonsmiddenwelkomteheten.HijtrektvanafnuvolopaanSPEERenkaneenbelangrijkevraagbaakzijn.EristerechtonvredeuitgesprokenoverhetpuntdatdeKamerviaschriftelijkeantwoordengeïnformeerdisoverdefinanciëlestandvanzaken.Ikbegrijpdieonvrede.HetzoumijzelfookeenliefdingwaardzijngeweestomhetgewoonmeteentoelichtingindebegrotingtekunnenvermeldenalsikeenhogerbudgetnodighebvoorSPEER.Datisdaarvoorhetmoment.Alsjevindtdat241mln.nietvoldoendeis,alsjevindtdatheteenhogerbedragmoetzijn,moetjedatbeargumenteerdindebegrotingaangeven.Echter,indiefasewarendiegegevenssimpelwegnognietbeschikbaar.Hierbijspelendriepunten.HeteerstepuntbetreftFINAD.UweetdatwijnetdeuitrolvanhetdeelprojectFINADhebbengehad.Dieuitrolendeafrekeningervanhebbenpastothetinzichtgeleiddater10mln.extrainzit,extrauitgavenvanwegedeomvangvanhetproject.Hettweedepuntbetreftdediscussiedatdie241mln.eenvaststaand,absoluutbedragis.TerechtisvanuitdeprojectorganisatiegezegddaterdaarbijhelemaalgeenrekeningisgehoudenmetprijsstijgingenindeICT-sector.Dieprijsstijgingenzijnerechterweldegelijk.TemeeromdaterinderdaadgeenprojectreserveinSPEERzat–ikzegdittegendeheerBilder–kwamterechtdeclaimvanuitdeprojectorganisatiedaterextrageldnodigisomtotprijscompensatietekomenbijSPEER,juistomdaterzoheelveelcapaciteituitdemarktwordtbetrokken.HetderdepuntisdatopSPEEReenaantalzakenwasneergeslagendiefeitelijksamenhangenmetdeexploitatievandehuidigelegacysystemen.Deprojectie-organisatiezeiterechtdatditvanuitSPEERbetaaldmoestworden,maardathetfeitelijkstandaardexploitatievaninformatievoorzieningssystemenbinnendekrijgsmachtbetrof,enhetdusnietuithetprojectbudgetzoumoetenwordengehaald.Ookdatvormteenonderdeelvandatbedrag.ErishieroverdeafgelopenwekenbinnenDefensiegediscussieerd.Wijhebbengeconstateerddatdezeclaimsvandeprojectorganisatieterechtzijn.Nadatwijinterndezeconclusiehaddengetrokken,isheteerstehetbestemomentaangegrepenomhetaandeKamertemelden.VerdientditdeschoonheidsprijsvoorzichtbaarheidnaardeKamertoe?Nee.Ikhaddeinformatieooklieveralbeschikbaargehadbijderapportagedanweldebegroting.Ikvraagerwelenigbegripvoor.InhetprocesrondomSPEERheeftin2006eendiscussieplaatsgevondenoverhetrapport’’SPEERweerSpits’’.DeKamerwildewetenoferwelvoldoendebeweginginhetprojectzat.GeneraalSonneveldheefthierveelaangedaan.Hijheeftdeboelflinkopgejaagdzodaterresultatenkwamen,waaronderderealisatievanFINAD.MevrouwVanVelzen(SP):Destaatssecretarisnoemtnueenaantalpuntenopdiehemna1septemberbekendzijngeworden.Ikstelmijnvragenaandestaatssecretarisennietaaneenprojectorganisatie,envraagmijafofditnietgewoonzakenbetreftdievoor1septemberookalbekendwaren.IkhebnergensgelezendaterplotselingprijsstijgingenzijngeweestindeICT-sectorsinds1september.Erisgewoonsprakevaneenallangbekendestijgendelijn.Destaatssecretarishaddaarmeerekeningmoetenhouden.Hetistegemakkelijkomhetneerteleggenbijdeprojectorganisatieentezeggendatdiehetpasna1septembergemeldheeftendatertoenpaseengesprekisaangegaan.Hetisdeverantwoorde-lijkheidvandestaatssecretaris.Ikziehiergewooneentekortkoming.StaatssecretarisDeVries:Nee.ErisaanhetbeginvanSPEEReenprojectbedragvan241mln.vastgezet.Ditbetrofeentaakstellendbudget.NuzijndeeersteervaringsgegevensrondomhetprojectFINADbekendgeworden.Erisnubekendhoehetinwerkelijkheidgaatenwatdatbetekentvoordekostendiemethetprojectsamenhangen.Alwerkendeliepmenertegenaandathetniethandigisomhetbedragvan241mln.absoluuttelatenzijn,zonderdaarinreserveringofprijscompensatieoptenemen.Dusindeeersteupdatevan’’SPEERisSPITS’’–hoestaanwijervoorenhoegaanwijverderin2009–isneergelegddatditniethandigis,alswijkijkennaardeervaringsgegevensinhetproject.Aandestaatssecretarisistoeninoverweginggegevenomdaarvoorwelextrageldoptenemen.Ikbendaardoorovertuigdenikhebdatgedaan.MevrouwVanVelzen(SP):Ikvinddatallemaalplausibeleargumenten,maariksnapnietwaaromdatnietop1septembergemeldhadkunnenworden.Datzegtietsoveruwbedrijfsvoeringofoverdievandeprojectorganisatie.Wijwordennugeconfronteerdmetvoldongenfeiten.Ermoetweer27mln.bij,wijkomenopeenbedragvan268,1mln.Isdatwéleenabsoluutbedragofkomtuerstraksmeeaanzettendatdeprojectorganisatietochnogeenpaardingetjeswasvergetenendathetbedragdaaromnogeenkeerwordtopgehoogd?Graagkrijgikhelderheiddaarover.StaatssecretarisDeVries:IkdenkdatjebijICT-projectennietkuntzeggen:ditishetenhierbijblijfthet.Hethangtsamenmetdevraagofhetprojectallesheeftopgeleverdwatwijwilden.Omdieredeniserin2010eenbezin-ningsmomentgeplandinditproject.DitheleSPEERleidtertoedatwijDefensiebreed32systemengaansamen-voegentotéénsysteem.WijdoenditdusdanigdatdesluitringvanhetM-fregatinhetzelfdedatabasesysteemTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5622 zitalshetremblokvandeFennek.Zopraktischmoethetwordengezien.MevrouwEijsinkmaakteenvergelijkingmetdebeschuitenvanAlbertHeijn.DiebeschuitenzittenbijAlbertHeijninhetzelfdesysteemalsdeflessenfrisdrankendekippenbout.BijDefensiezijnerallemaalverschillendesystemen.Datisdewerkelijkheid.Inhetmooieartikel,datookoverdatgoederenbedrijfgaat,gaathetover80.000artikelen.Danhebjehetovernogmaaréénvandebedrijven.BijDefensiegaathetoverwel400.000verschillendeartikelendieinééndata-systeemmoetenkomen.Erwordtopaangedrongen,ookdoordeRekenkamer,omeerstprocessentevereenvou-digenendatabestandenopteschonen,alvorensdetransformatienaaréénnieuwdatabasesysteemtemaken.WatheeftdeKamervoordatgeld,die241mln.,die268mln.,aanheteindevandatprojectgekregen?Zijheeftdaneenintegraalsysteemgekregen,waarinerpaars,Defensiebreed,éénsysteemisdatisgekoppeldaaneenfinancieelsysteemFINAD,datooknogsamen-werktmetPeopleSoft.DeKamerzouin2010omeensysteemkunnenvragenwaardoormeteenautomatischwordtgeregelddatmetdeverkoopvaneenproduct,hetproductmeteenautomatischwordtbesteldenaange-vuld,zoalsdattegenwoordigbijAlbertHeijnaandekassagaat.Datzitnunietinditsysteem.MevrouwVanVelzen(SP):Voorzitter,eenpuntvanorde.Devoorzitter:Gauwgang.MevrouwVanVelzen(SP):Ikneemaandatditnogsteedshetantwoordisopmijnvraagof268mln.eenabsoluutbedragis.Destaatssecretarislegtnuhethelesysteemuit.Datisprachtig,maardaaroverhebbenwijhetalheelvaakgehad.Wijkennenhetsysteem.Kandestaatssecretarisantwoordgevenopmijnvraag?StaatssecretarisDeVries:DaarvoorheeftmevrouwVanVelzendezetoelichtingwelnodig.Devoorzitter:Eenpuntvanordeisnieteenvraag,mevrouwVanVelzen.Alspuntvanordekuntumijvragenofdevraagbeantwoordis,anderskrijgenwijnualleennogmaarpuntenvanorde.MevrouwVanVelzen(SP):Ikzalhetzuiverhouden,voorzitter.Ikhebeenvraaggesteldenikhebhetideedatdestaatssecretarisgeenantwoordgeeft.Kuntudaaroptoezien?Devoorzitter:Ikgadaaroptoezien.StaatssecretarisDeVries:Ikbesefdatikeenlangeaanloopneem,omdatikhetheelergvanbelangvinddatmevrouwVanVelzenbegrijptwatwijmetSPEERenSAPkopen.Voortsisdevraagwaternietindezesystemenzit.Ikwilvoorkomendatzijaanheteindvanderitzegtdatzijhadgedachtdathetgeheelgeautomatiseerdesysteem,datmeteenautomatischwordtbesteld,ookalinditprojectzat.Datziternietin.Alszijvindtdatditerwelinmoet,danvindikdatprima,maardanbetekentditdaterna2010extrageldbijmoet,omdatalsnogterealiseren.Daarommoetdescopevanhetproject–watkooptdeKamermetditsysteem–helderophaarnetvliesstaan.AndersblijfikertegenaanlopendatdeKamerdenktdathetbinnenhetbudgetbedragallemaalzouzijngeregeld.Devoorzitter:EnhetantwoordopdevraagvanmevrouwVanVelzen?StaatssecretarisDeVries:Opdevraagofikmijdefinitiefvastlegophetbedragvan268mln.,moetikantwoordendatikdatnietzaldoen.Alsikeengoederedenhebenalsikovertuigdbendoordeprojectorganisatiedaterextrageldnodigisomhetsysteemnogbetertemaken,juistinhetkadervanhetAlgemeneRekenkamerproces,danzaliknietschromenomdaarmeeweernaardeKamertekomen.HetisdanaandeKameromtebeoordelenofikhaarmetvoldoenderedenenomkleedhebkunnenovertuigendatditextrageldnodigwas.Waarommoetjedanzovoorzichtigzijnmethetmeldenvanexterneinhuurenwatdaarmeesamenhangt?Ikbegrijpdievraag.Ikwilnietonduidelijkzijnoverwatikbesteedaanexterneinhuur.Ditmeldikineenvertrouwe-lijkebrief,omdatjekuntuitrekenenwelkbedragresteertvoordelicentiesalsjehetpreciezebedragvandeinhuurweet.Danweetjedushoeveelwijbetalenvoordelicentiesendatzijncommerciëlebedragen.HetisdusnietzodatikdeKamernietswilvertellenoverdeexterneinhuur,maarikwildatnietheelspecifiekdoen,omdatikdaniedereenindemarktdegelegenheidgeefomhetrekensommetjetemaken.HetbedragdatbetaaldisvoorlicentieshoudenwijgraagbinnenDefensie.IkkandeKamerwelglobaalzeggendattotenmeteind2008135mln.zalzijnuitgegevenvande241mln.diewijvoorSPEERinhetbudgethadden.Alleexterneinhuurbijelkaarvormtongeveer90mln.vandie135mln.Datkomtdoordatzo’nprojecthelemaaldoorexternepartijenwordtgeleverdengeorganiseerd.Kunnenwijdanindetoekomstallesbuitendedeurzetten,zekeralswijnualproblemenhebbenmetuitvoeringenvervullingvanvacatures?Nee,datkannatuurlijkniet.Voorhetbeheersenvanonzematerieel-beheerssystemenhebbenwijtochechteigenpersoneelnodig.DathetbeheervanFINADbinnenDefensiewordtovergedragen,moetiktochechtmeteigenpersoneeldoen.Tentijdevanhetprojecttot2013hebbenwijveelexterneinhuurnodigomteprogrammeren,debouw-stenenfabriektebemensenenzovoorts.DaarnaastzullenwijeenflinkeslagmoetenmakenomdevacaturesvoorhetbeheersenvanhetsysteembinnenDefensiezelfoptelossen.Ikbenweldegelijkbereidomdaarbijflexibeleromtegaanmetbeloning,zodatikmeermarktconformkanopereren.DatzalnodigzijnenhetraaktaandediscussiedieikinhetWGOpersoneelmetdeKamerhad:vanwegeeenaantalinnovatieveontwikkelingenbinnenDefensiezoudendemiddensommenweleensomhoogkunnengaan,juistvanwegeditsoortontwikke-lingen.Hoehoudenwijhetbeheersbaar?DoenwijhetnietveelingewikkelderdanbijvoorbeeldDuitsland?Nee,ookwijkopengewoonopdemarktenproberenzoweinigmogelijkaantepassen.DatishetzelfdealswatDuitslanddoet.Hetverschilis,datDuitslandvanonderafbegint,methetinkaartbrengenvanalledepots,terwijlwijbeginnenbijdeoperationelecommando’s.WijwillenvoorzichtigerzijnenmeteenMadurodamprincipebeginnen.BijhetluchtgebondendeelbeginnenwijmeteenproefomdeNH-90inhetsysteemtebrengen.BijhetmaritiemedeelbeginnenwijmethetbinnenhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5623 systeembrengenvandeVanAmstel.Zobeproevenwijeersteenheleketen,voordatwijhetbreeduitrollenoverheelDefensie.WijdoenhetmethetMadurodamprincipezelfsnogvoorzichtigerdanDuitsland,omhetbeheers-baartehouden.Nadeketenprojectenhebbenwijeersteenbeschouwing,voordatwijhethelemaaluitrollen.Devacaturesvormeninderdaadeenprobleem.Decommissieledenhebbendaarallenopgewezen.Hetiseenenormeuitdagingomdevacaturestevullen,omdatdatvaninvloedisophetrealiserenvandedoelen.Toenikdenieuweprojectgeneraalvroegwatdezorgpuntenzijnvoor2009,zeihij:hetrealiserenvanvoldoendemenskrachtbinnendeprojectorganisatieishetbelang-rijkstezorgpunt.OpditmomentlopenervijftienauditsbinnenSPEER.Ikhebinderdaadeerdertoegezegddatindevolgenderapportagederesultatendaarvanwordengemeld.Wijproberendusnudeslagtemakennaarveelmeerbeheersinginhetproces.DeSPsprakinditverbandterechtvaneentestcasevoordezestaatssecretarisomtenaanzienvaneenbelangrijkprojectalsditvoldoendeteinformerenenbeheersen,ookquamanagement.Naeenwatroerigeperiodevanmeerbeweginginhetproceskrijgen,komenwijnuineenfasewaarinwijwatmeeraandachtkunnenbestedenaandebeheersing,dusinzichtingetallen,personeelendoelen.Deproject-generaalheeftdatookechttotzijnprioriteitgerekendvoordevolgenderapportage.IkdeeldushetgevoelenvandeKamerdathetnogeenslagbeterkan.Wijwerkenerookhardaan,teneindehetresultaatteboekendatzonodigisomookinhetkadervanhetrapportvandeAlgemeneRekenkamertelatenziendatwijdezakenmeerindehandkrijgenbijDefensie.MevrouwEijsink(PvdA):BegrijpiknugoeddatdestaatssecretarisaangeeftdatSPEEReenprojectismeteenopeneinde?Uitgaandevandegegevensdiedestaatssecretarisheeftgenoemd,gaathetdanom135mln.diezijnuitgegeven.Ikneemaandatditindirectookhetantwoordisopmijneerdereschriftelijkevraag45dienognietbeantwoordwas.Vandie135mln.is90mln.nudusbesteedaanexternen.Datbetreft,naarikaanneem,ookvooreendeeleenreactieopdecommerciëlevertrouwelijkebrief.Hetprojectduurttot2013.Eensnellerekensomleertdathetdangaatom135mln.dattotnutoeisuitgegeven.Danresteertnogongeveer145mln.tot2013.InantwoordopeerderevragenvanmevrouwVanVelzenheeftdestaatssecretarisgezegddatindiendatnodigiserbijgeplustkanworden.BegrijpiknugoeddatdestaatssecretarisaandeKamervraagtomhemmaartevertrouwen?Geletopdeantwoordenopdevragenvindikdatechterflinterdun.IkblijfhetweinigambitieusvindenomdeKameropdezemanierteinformeren.Destaatssecretariszegt:wijwillenhetnietbuitendedeurzetten.Welnu,danismijnvraagofzijnorganisatienuwerkelijkklaarisomallestedoentot2013.Alsikderekensomzomaak,ishetdenkbaardatdeKamerbinnenkortweerommeergeldgevraagdzalworden.Dedoelenzijnmijgewoonniethelder.HetisgoeddatdestaatssecretarishelderuiteenzetwatSPEERbehelst,puntisevenweldatdetussenrapportagesteedsnietdezelfdeis.DestaatssecretarisverweesevennaarPeopleSoft.Ikschroktoeneventjes,wantikhebdoordejarenheengeengoedeherinneringenaanPeopleSoft.Hetduurdejarenenleiddetotvertragingenenextrageld,terwijlhetafentoenogsteedsnietallemaalgoedfunctioneert.Destaatssecretarisheefthetgehadover32systemenbijelkaar.Datmagdanzozijn,maardaarzijnwijdanalweljarenmeebezigis.Destaatssecretariskantochnietin2008opnieuwaandeKamervragenomnogwatmeerbegriptehebbenenomnogeens27mln.bijteplussen?Mijnvraagisdusofditechteenopeneinde-karakterheeft.WijhebbenalsKamergeendoelenwaaropwijkunnencontroleren.Volgendjaarstaanwijweervoorhetzelfdeprobleem.Destaatssecretariswilvanonstocheenautorisatievoorzijnbegroting?StaatssecretarisDeVries:Ikbegrijpuwopmerking.Uzegtdateral135mln.vande241mln.isuitgegeven.Uzegtookdatalsjedatprojecteertopdekomendejaren,jehetnooitredt.EendeelvandeinvesteringenrondFINADisnualgedaan.FINADmoetstrakscompatibelzijnmetMatlog.Vooreendeelkandiedatamigratiestraksplaatsvinden.Watdaarvoorgeprojecteerdenontwikkeldmoestwordenindebouwstenenfabriek,isrondFINADalgerealiseerd.EendeelvandeMatlog-kostenzitdaaralin.Eenbulkvanhetbedragzitaanhetbegin.VoorMatlogzaldatnietverdubbelen,omdathetindieaansluitingnualindekostenvanFINADzit.Ikvinddaterwelconcretedoelenzijn.WijbeginneninhetMatlogdeel.Deoperationelecommando’svormenheteerstekernel,datwijintweefasendoen.EerstdoenwijviahetMadurodamprincipeeenketenproject.Zojuisthebikdevoorbeeldengenoemd:NH-90endeVanAmstel.Wijdoendaarervaringmeeopendaarnagaanwijhetbinnendeoperationelecommando’suitrollen.DevolgendefaseisomhetaandekantvanDMOenCDCtegaandoen;datzitinkerneltwee.Alsjedietweeuiteindelijkhebtuitgerold,hebjehetheleMatlogdomeinenvolgtdekoppelingaanhetfinanciëlesysteem.Watmoeternudusalseerstewordengerealiseerd?BinnenhetMatlogdeel,binnendeOpCo’s,moetendrieketenprojectengerealiseerdworden:grond,luchtenmaritiem.Maritiemenluchtlopenheteerstopenwijhebbengemelddatgrondalsderdeinderijkomt.Diemoetengeëvalueerdwordenvoordatzevollediguitgeroldworden.Datzijnallemaalhelderemijlpalen,netzoalsFINADdatwas.Daarwasookeenproefopstellingeneenpilotdiegeëvalueerdwerd.Vervolgenswerdhetvollediguitgerold.Wijdoenhetzelfdebinnenhetmaterieeldomein.Datgeeftcontrole-enafwegings-momentenwaaropwijbesluitenofwijverdergaanbinnendatdomein.Ikbenhetermeeeensdatheteeningewikkeldprocesis,maarerzijnweldegelijkmijlpalenwaaropmenmijkanvragenomrapportagesoverdedrieketenprojecten;leesdedrieMadurodamprincipesinhetMatlogdomein.IkzalaltijdheldermoetenaangevenofzijtotgoedgevolghebbengeleidenofwijhetbreedkunnenuitrollenbinnendeOpCo’senDMO.DankrijgenwijdediscussieoverdeDefensiebedrijven.MevrouwEijsink(PvdA):IkwildatdestaatssecretarisookingaatopmijnvragenoverIVENT.Dathoefiktochnietallemaaltotdetweedetermijntebewaren?Devoorzitter:Wijhebbenbeperktdetijdenbeperktemogelijkheden.Uhebteentweedetermijn.Alsudannogniettevredenbent,hebtuallemiddelen,vanmotiestotwatdanook.Meerisergewoonniet.Ikkanhetnietiederekeertoestaanomnogeenvervolgvraagofeenanderdingetjeaandeordetestellen.Datdoeikdusniet.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5624 Uhebtnunogééninterruptieendiekuntugebruikenzoalsuwilt.MevrouwEijsink(PvdA):Ikzouhetergopprijsstellenalsikvandestaatssecretariskanverwachtendathijantwoordgeeft.Ikhebmijnspreektekstineerstetermijngegeven.IkhebééninterruptiegepleegdbijSPEER,eenheelbelangrijkproject.Ikhebdrievragengesteldendestaatssecretarisheeftertotnutoemaaréénbeantwoord.Ikkandattochnietallemaaltotdetweedetermijnbewaren?Hijgaatmaaropeenderdevanmijninbrengin.Voorzitter,ikzouhetzeeropprijsstellenalsugelegenheidgeeftvoorbeantwoordingdoordestaatssecretaris.Devoorzitter:Ikgaervanuitdatdestaatssecretarisdevragenbijhoudtenantwoordgeeftopalleswaterineerstetermijngevraagdwordt.NugeefikhetwoordaandeheerBoekestijn,dieeenvraagheeft.DeheerBoekestijn(VVD):Omallemisverstandentevermijden,stelikdevolgendevraag.DestaatssecretariszegtdatMatlogenSPEERin2013totvolledigewasdomkomen.Inpolitiekezinbetekentditnatuurlijkniets,wantdanzittenwijverinhetvolgendekabinet.Ditbetekentdatdestaatssecretarisdaarnietaangehoudenkanworden.Watgaanwijvolgendjaar–wijhebbenhetduseigenlijkoverdebegrotingvan2009–meetbaaraanSPEERdoenwaarikdestaatssecretarisdanookopkanafrekenen?StaatssecretarisDeVries:IkbeantwoorddankzijdeinterruptievandeheerBoekestijnmeteendeIVENT-vraag.Ikhebgeantwoordoverde135mln.endemijlpalen.Datraaktookaan2009.Watgaikin2009doen?HetbeheervanFINADwordtovergedragenaanIVENT.DatisdeklusdieIVENTgaatdoen.IVENTgaatnognietsinhetMatlog-deeldoen.HetgaatomhetbeheervanFINAD.Ishetdaartoeinstaat?Ja,daargaikvanuit.Hetjaar2009staatverderinhettekenvanhetrealiserenvandeketenprojectenmaritiemenlucht,deMadurodamprincipesbinnenhetMatlog-gedeelte.Vervolgenshopenwijgrondgebondentekunnendoenzodatwijin2009voorhetheleMatlog-deel,indiedrieonderdelen,deketenssluiten.DaarnakomtdefasewaarinwordtbekekenofdatMatlog-gedeeltebreedkanwordenuitgerold.DrieketenprojectenenhetbeheervanFINAD;datisdedoelstellingvoor2009.OverdeJSFisookeenenkelevraaggesteld.Wanneerisgesprokenoverhetterugbrengenvan8000uurnaar6000uur?DatheeftindevragenenantwoordenopdeBC-briefgezeten,d.d.6maart2002.DaarinisdatbeargumenteerdaandeKamer.Hoezithetmetdeverkoopdata?MetdeF-16wordtereersteenverkoopgerealiseerdinhetkadervanWereldwijddienstbaar.Datlooptdoorin2009;hetbetreftdieachttienF-16’sdieernoguitmoeten.PasvanafdeinvoeringvandevervangervandeF-16komtdevolgendefasevanverkoopF-16’saandeorde.IkhebbijhetdebatoverdeJSFdattijdschemagegeven.DaarinstaatinwelkjaarvervangerswordeningevoerdbijdekrijgsmachtenhoeveelteverkopenF-16’sdaartegenoverstaan.Dievan2009moetendusgerelateerdwordenaanWereldwijddienst-baar.Datheeftnietstemakenmethetvervangings-project.Datwaseenbezuiniging.DaarmeezijndeverschillendedatavoordeverkopenvanF-16’sverklaard.DeSP-fractieheeftinrelatietotdeJSFgevraagdofdestaatssecretarisgeenexcuusbriefaandeKamerhadmoetensturenoverhetverkeerdinformerenvandeKamer.Dewoordvoerderheeftimmerstoegegevendatdestaatssecretarisdatheeftgedaan.AlsunaardequotekijktvandewoordvoeringvanDefensie,danblijktdaaruitdatdestaatssecretarisinderdaadheeftgezegddathijnietprecieswistwelkemotorineenSaabGripenNGzouzitten.Hadhijdatkunnenweten?Dathadhijkunnenwetenalshijkennishadgenomenvandequestionnaire.BinnendeonafhankelijkheidvandekandidatenvergelijkinghebikechtergeenkennisgenomenvandeantwoordendieSaabgegevenheeftopdequestionnaire.Ikhebmijnantwoordgebaseerdopwatikgelezenhebindeopenbronnen.IkhebinmiddelsopdeNRC-websitekunnenzienwaarSaabantwoordenuitdequestionnaireheeftgepubliceerdendathetgaatomeenGE-motordieVolvoinlicentiebouwt.Ophetmomentvanhetdebat,nietkennishebbendvandeinhoudvandequestionnaire,hadikdiekennisniet.InmijnbelevinggaathetdanooknietomhetonjuistinformerenvandeKamermaaromhetnaarjouwkennis,diejemaghebbenopdatmoment,beantwoordenvandeKamer.Vandaargeenexcuusbrief.MevrouwVanVelzen(SP):Volgensmijmoetenwijditdebateentikkeltjefeitelijkervoeren.UhebttijdenshetplenairedebataangegevendatZwedendeSaabnietheeftlatenwetenmetwelkemotordeNextGenerationzouvliegen.Nuzegtu:wijstaanopafstand,wijvolgenhetprocesniet,wijwetennietwelkeinformatiebinnenkomt.Alsudathadgezegd,danwasernietsaandehandgeweest.UhebtechterjuistaangegevendatSaabGripenhetnietheeftlatenweten.Vervolgensmoetikuitdekrantvernemendat’’hetdepartement’’–ikweetnietwie’’hetdepartement’’ismaardatbentuofeenderuwen–erkentdatdeuitsprakenvanDeVriesoverdemotorvandeGripennietkloppen.Uhebtdusverkeerdeinformatiegegeven,namelijkdatSaabhetnietheeftlatenwetenaanhetministerie.Datkloptniet.Ikbenernietvangedienduitdekranttemoetenlezendatuwwoordenfeitelijkgerectificeerdworden.IkvinddatudatzelfaandeKamerhadmoetenmelden.Alsudaarvrijdagmeewerdgeconfronteerd,haduvrijdageenbriefaandeKamermoetensturenenhetnietviaNRCHandelsbladaandeKamermoetenlatenweten.StaatssecretarisDeVries:AlserstaatdatikhebgezegddathetbijhetdepartementnietbekendiswelkemotorSaabgaatgebruiken,hebtugelijk.Onderhetdeparte-mentvallenookdemensendiekennishebbenvandequestionnaire.MevrouwVanVelzen(SP):Nupratenwijlangselkaarheen.UhebtgezegddatZwedenhetnietzouhebbenlatenweten.Ikneemdanaandatmet’’Zweden’’niethetlandwordtbedoeld,maardefabrikantSaabGripen,dusdatdiehetnietzouhebbenlatenweten.NuzegtuviaNRCHandelsbladdatdieinformatienietklopt.Ikwaardeerdiekrantenormenleesdeartikelengraag,maartochzouiklievervanueenbriefontvangen.Ikvinddatudatalsnogmoetdoen.Wijzijnverkeerdvoorgelichtinhetplenairedebat.Ofudatbewustofonbewustdeed,isindezennietrelevant.Ikvinddatuditrechtmoetzettenendatudatnietviadekrantmoetdoen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5625 StaatssecretarisDeVries:UhebtgelijkophetmomentdatikinhetdebathebgezegddatZwedenhetnietheeftlatenweten,watnietstrooktmethetfeitdatzijhetindequestionnairehebbenlatenweten.Alleendroegikdiekennisopdatmomentniet.Ikbenhetdusmeteenmetueensdatikmijopdatpuntzorgvuldigerhadmoetenuitdrukken.HetwasnadrukkelijknietbewustomdaarmeedeKamerophetverkeerdebeentezetten.ErisaangegevendatikopditpunteenbriefzoukrijgenvanSaab,dievandaagbijmijbinnenzoukomen.Dathebtuinhetzelfdeartikelkunnenlezen.Ophetmomentdatikdiebriefheb,dusalsikookweetwatSaabdaadwerkelijkaanmijvraagt,lijkthetmijgoedomdeKamerdaaroverinformatietegeven.MevrouwVanVelzen(SP):Ikbenhetnieteensmetdatvoorstel.UconstateerthiermetmijdatudeKamernietcorrecthebtvoorgelicht.Dankandehelewereldbrievensturen,maardanvindiknogdatudieuitspraakrechtmoetzetten,dusdatugewoonineenbriefaandeKamermeldthoehetfeitelijkinelkaarzit,watuaaninformatiehebtgekregenenwaternietkloptaandeuitsprakendieutijdenshetplenairedebatdeed.StaatssecretarisDeVries:Alsuerbehoefteaanhebtomdatgenewatikhierzeg,ookschriftelijkteontvangen,hebikdaargeenenkelprobleemmee.Devoorzitter:Opwelketermijnzultudatdoen?StaatssecretarisDeVries:Datkanredelijksnel,watmijbetreftmorgen.Devoorzitter:Datstaatgenoteerd.StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.DatwarendevragenoverdeJSF,althansvoorditmomentenditdebat.Ikkomtoeaaneenaantalandereonderwerpen.DeCDA-fractieheeftgevraagdhoehetzitmetdeverkoopvanDefensieterreinen.BijdeverkoopvanDefensieterreinenstaanprojectontwikkelaarsbijonsnietopnummer1.ViaDomeinenofviahetGemeenschappe-lijkOntwikkelingsbedrijfwerkendepartementendaarbijsamen.Daarbijwordtallereerstgekekennaaroverhedenennaarpolitiekedoelstellingen.Hetkaninderdaadweleensvoorkomendatiemandzegt:uhadbetermeteenprojectontwikkelaarzakenkunnendoen,wantnugeeftuietswatwordtingepastindeEcologischeHoofd-structuur,voorteweinigweg.Datisechtergewoondevolgordevandezakendiewijaflopen:departementenkijkengezamenlijkwelkerijksdoelstellingenernogmeerzijnenstemmendatafmetprovinciesengemeenten.Wijhebbeninderdaadeenverzoekgehadvaniemanddieeenplanhadingediendbijeengemeentevoorwoning-bouweneigenlijkeenstukvaneenoefenterreinnodighadomhetrendabeltekrijgenenomtoestemmingtekrijgenvandegemeente.Hijvroegonsomdatstukaanhemterbeschikkingtestellen.Inditgevalginghetomeenoefenterreindatwijzelfwildenhoudenendusüberhauptnietkwijtwillen,omdatwijalzoontzettendveelhebbeningeleverdbijDefensie.WijverkopenhetvaakbinnenderijksoverheidaanFinanciën,zoalsbijVliegveldTwente.Financiëngaaterdan,aldannietviahetGezamenlijkOntwikkelingsbedrijf,demarktmeeopomdecommerciëlewaardetebepalen.DaarstaatDefensieverderbuiten.DeheerBilder(CDA):Ikzoumijnvraaggraagietsconcreterbeantwoordzien.Ikhebnietgevraagdomdegrondenaanprojectontwikkelaarsteverkopen.Mijnpuntisdatersomsvoorgelijkedoelstellingentochonder-scheidwordtgemaakt.Ikhebinmijnbetoogdeverge-lijkinggemaakttussenhetaanbiedenaangrotenatuurbeherendeorganisatiesenaanparticulierendieerhetzelfdemeezoudenwillendoen.Dandenkikdusaanparticulierelandgoedeigenaren,privépersonenofinstellingendieschijnbaarnietgelijkbehandeldwordenalsdegroteterreinbeherendeorganisaties,terwijlzijweldezelfdedoelenvoorogenhebben.Daarligtweleenconcreetpijnpunt.StaatssecretarisDeVries:DievraagmoettochmetDomeinenofhetministerievanLNVbesprokenworden.Wijverkopeneenenanderimmersbinnenderijksover-heid.Overdediscussiedieernakomt,metbetrekkingtotdeparticulierelandeigenaren,kaniknuverdergeenzinnigwoordzeggen.Voorzitter.ErisookveelgesprokenoverdeDISenoverdevraaghoewijdeNederlandseindustriekunnenhelpen.DaarzijnbinnendeKamerverschillendemeningenover.EenvandevoorstellenbetreftdeNAVO-vertegenwoordiger.DiehoudtindegatenwelkeprojectenergaanlopenenletopzakenwaardeNederlandseindustrieopkanaanhaken.DanisiemandvanDefensie,vanrijkswege,alsogenenorenaanwezigindatveldommogelijkeordersnaarNederlandtehalen.Danisdevraaghoedatpastinhetstrevennaareenopenenvrijemarkt.Daarvoorgeldthetgezegde’’penny-wiseandpound-foolish’’.Wijstrevennaareenopenmarkt,eenlevelplayingfield,alseenideaalbeeldvoordetoekomst,maarzolangdieernognietis,moetenwijookgeendiefzijnvanonzeeigenportemonnee.Danmoetenwijduszoekennaarmiddelenenmogelijkhedenomwaarhetkandeeigenindustrietehelpenaandebaktekomen.Datkanopeenaantalmanieren,bijvoorbeelddoorbinnenhetEDAbijtedragenaanhetpublicerenvanprojecten,ookprojectendievallenbinnenartikel296.OverigenswordtdaarvandaagovergesprokenindeRazeb.DeEuropeseCommissiewerktaaneenrichtlijnomaanbestedingenteversoepelenzodatmensenenlandenniettegemakkelijkzakenonderartikel296schuiven.DatiseenmanierominzichtelijktemakenwaterinandereEuropeselandenspeeltenwaarNederlandopkanaanhaken.VooronszelfgeldtdatwijbijeenbehoeftestellingzullenbekijkenofwijzakenkunnendoenmethetNederlandsebedrijfsleven,aldannietvialaunchingcustomership.Ineenzelfdespeechdaaroverhebikechterwelgezegddatditbinneneenzekerebandbreedtemoetgebeuren.Teneerstemoethetuitonzeeigenbehoeftevoortkomen.Nietiedergeweldigproductdatdeindustriebedenkt,hebbenwijnodig.Tentweedekunnenwijnietvoorsorterenopeenproductalsdatvaltbinneneencategoriediewijmoetenaanbeste-den.Dangaatdieaanbestedingimmersmis.Dankunjehetookalszodanignognietbenoemen.Watdoenwijdanwel?Bijdemaritiemesectorwordtalheelgoedinzichtelijkgemaaktwaarmenmeebezigisenwatmenvoorelkaarkanbetekenen.DatheeftinhetverledenmetOPV’senLC-fregattengoedgewerkt.Datdoenwijnubreder,bijvoorbeeldbinnenlandmacht-projecten.NuisbijhetgroteprojectvanwielvoertuigenmetdeindustriebesprokenwaarwijaandenkenenwatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5626 wijnodighebben.Zoheeftdeindustrieermeerinzichtinenkanzijermogelijkopaanhaken.Langsverschillendesporen,dievooralgerichtzijnophetinzichtelijkmakenvanonzebehoeftenenvanhetaanbodvandemarkt,proberenwijdeNederlandseindustriemogelijkhedentebiedenomdaaropaantehaken.Datgebeurtallemaalbinnendegrenzenvanaanbestedingenenvanwatwijmogendoen.Ikbegrijpdathetmisschienonevenwichtiglijkttenopzichtevanhetideaalbeeldvaneenlevelplayingfield.Ikdenkechterdathetjuistheelrealistischiszolangdatlevelplayingfieldnietbestaat.Ikzieooknognieteen,twee,driegebeurendatwijdatdekomendejarengaanmeemaken.Latenwijtotdietijdoponzeeigenmogelijkhedenletten.Eengoedemogelijk-heidwasenisbijvoorbeelddeSMART-L-radar.Ditiseengoedvoorbeeldvan’’launchingcustomership’’.Ditwerkteheelgoedenanderelanden,zoalsCanada,makennuvanhetzelfdeproductgebruik.Indebewustespeechhebikditookgenoemdinrelatietotanderebehoeftendieerzijnbinnenderijksoverheid.HetgaatdaarbijomdevraaginhoeverredeSMART-L-radarkanbijdragentothetoplossenvanhetprobleemrondwindturbines.Windturbinesbelemmerenonszicht,wantdiekunnenwijnietuitfilteren.Devraagishoeinnovatieveontwikkelin-genindemarktonskunnenhelpenbijhetoplossenvanhetprobleem,zodattweekabinetsdoelstellingenverenigdkunnenworden.DePvdA-fractieheeftnoggevraagdnaarderelatiemetdePatriots.DeJPOW-oefeningheeftinderdaadaange-toonddatdeLC-fregatteneenrolspeeldeninhetwaarnemingssysteem.Doordeinformatiedietijdensdeoefeningwerdbinnengeleid,konmenzienwelkerakettenonsluchtruimbinnendrongen,zodatdePatriotsveeleffectieverkondenwordeningezet.Erisdusinderdaadeensamenhang.HetisdeverantwoordelijkheidvandeministervanBuitenlandseZakenomanderelidstatenervanteovertuigen,opdezelfdewijzealsNederlandomtegaanmetclustermunitie.DeledenriepenmijertoeopommetdeheerObamatesprekenoverzowelclustermunitiealskernwapens.Datzoumijeeneereneenvoorrechtzijn,maarikvreesdatbijdezebeideonderwerpendeministervanBuitenlandseZakenmijzalvoorgaan.Dezetaakzalnietzosnelwordentoebedeeldaandestaatsse-cretarisvanDefensie,maarikdankdeledenvoorhetsteuntjeinderugdoortezeggendathetbestdoorhemgedaankanworden.Devoorzitter:ErzullenookandereofficialszijnbinnendetoekomstigeAmerikaanseregering,dusikdenkdatdevraagvandeKamermeerwasofuzichtotdeAmeri-kaanseregeringwiltwenden.Enwiededeuropendoet,zienwijdanwel.StaatssecretarisDeVries:HetprojectwordtprimairdoorBuitenlandseZakengetrokken,maaralsikdaaraanmijnbijdragekanleveren,danzalikdatzekerdoen.Erisgevraagdofeenongeluk,zoalsdatafgelopenweekendplaatsvondopeenRussischeonderzeeër,ookopeenNederlandseonderzeeërkanplaatsvinden.Onsbrandblussysteemwerktnietmetfreon,maarmethalon.Halonheeftalseffectdathetallezuurstofopsoupeertomzodebrandtedoven,omdatmenineenonderzeeërnatuurlijknietopeentraditionelemanierwilblussen.Hetisbekenddatditeenrisicovolsysteemis.Ineenruimtewaarinhalonwordtgebruiktomeenbrandteblussen,wordtookaandeaanwezigemensenhetzuurstofonttrokken,metallegevolgenvandien.Dusja,ookinonzeonderzeeërslooptmenzulkerisico’s,alleennietmethetontbrandbaresysteemdatwerktmetfreon,maarjuistmethetzuurstofbeperkendesysteem.Eenwaar-schuwingssysteemzorgtervoordatalserergenseencalamiteitis,hetbetreffendecompartimentwordtafgesloten,zodatdecalamiteithetpersoneelnietbereiktenhetsysteemzonderaanwezigheidvanpersoneelinwerkingkanwordengesteld.IkbegrijpuitdeanalysevanhetRussischeongevaldathetmeldsysteemnietgoedheeftgewerkt.Hetcompartimentwerdafgeslotenenhetsysteeminwerkinggesteld,voordathetpersoneelhetcompartimenthadverlaten.Maarhetisnatuurlijkbuitengewoontriestwatergebeurdis.Devoorzitter:WijzijnnugekomenbijdetweedetermijnvandeKamer.Deledenhebbentwaalfminutenspreektijdtothunbeschikking.DeheerBilder(CDA):Voorzitter.Iksteldestaatssecreta-risnogeenpaarvragen.DestaatssecretarisheeftoverSPEERgezegddatookdeprojectleidermenskrachtbeschouwtalshetbelangrijksteprobleem.Ikhebindebeantwoordingnietgehoordhoedatprobleemwordtopgelost.Ikhebinditkaderinmijneerstetermijnnogeenconcretevraaggesteldoverhetroulatiesysteem.Verdervraagikmijafinhoeverrehetmenskrachtprobleemkanwordenopgelostdoormensenindiensttenemeneninhoeverredatonmogelijkisvanwegehetbeloningsgebouw.IkmerkopdatiktenaanzienvanDISpositiefbenoverhetfeitdatdestaatssecretariseenNAVO-vertegenwoordigerheeftaangesteld.OokdeCDA-fractieachthetheelergbelangrijkomhierogenenorentehebben.WijvindendatnietalleenvanwegedebetekenisvandedefensiegerelateerdeindustrietenbehoevevanDefensie,maarooktenbehoevevanNederlandalseensamenlevingmettechnologischeambities.Alswijbijwillenblijven,moetenwijookbereidzijnomopmeerdereterreinenteinvesterenendangaathet–datzegikooktegenmevrouwVanVelzendiedaarineerstetermijneenopmerkingovermaakte–nietalleenomdedirecte,maarzekerookomdeindirectewerkgelegen-heid.Wijmoetenalsstaatproberenomonzetechnologieopeengoedpeiltehoudenendatmagookeeninvesteringvereisen.TenaanzienvanAfghanistanisvoormijniethelemaalduidelijkhoehetwerkt.Destaatssecretarisheeftaangegevendatdecommandantterplaatsealtijdbepaaltwaarmeemensendepoortverlaten.Datvindikookeenheelgoeduitgangspunt.Ikgaervanuit–endatwilikgraagbevestigdhoren–dathijdiekeuzemaaktopbasisvanwathijvindtdatverantwoordis,ennietopbasisvanwaterbeschikbaaris.Danhebiknogeenvraagtenaanzienvandeprojecten.Uitdetabelopbladzijde122vandebegrotingblijktdaterindejaren2008-2013voor277mln.aanherschikkingplaatsvindt.Voorhetjaar2009zouhetdangaanom69,2mln.Destaatssecretarisgeeftaandatdit20%is,maarikhebniethelemaalhelderwathijdaarnuoverheeftgezegd,misschiendathijdaarnogevenopinkangaan.Danbenikdoordevragenheendieikhebovergehou-den.Devoorzitter:Waarvooralledank.DanishetwoordnuTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5627 aanmevrouwEijsinkvandePvdA-fractie.Zijheefttienminuten.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Ikdankdestaatsse-cretarisvoorhetdeelsbeantwoordenvanmijnvragen.Opeenaantalvragenkomiknogterugintweedetermijn.TenaanzienvandeNetworkEnabledCapabilities(NEC)endeinteroperabiliteithadikaandestaatssecretarisgevraagdhoedeextramiddelenvoorhetkomendejaaringezetworden.Ikhaddaaraanaldevraaggekoppeldofinvesteringengebruiktwordenomhoofdwapensystemenmetelkaarinverbindingtebrengen,welkewapen-systemenhetdanbetreftenofdeinvesteringenhierdanooknietzijnopgenomeninhetbudgetzoalszijinhetMPOzijnweergegeven.WatdeNH-90betreft,hebikmijmisschienineerstetermijnnietvoldoendeduidelijkuitgedrukt.Alsmenhelikoptersenanderluchttransportbijelkaarneemt,kunnendezenuinderdaadwelviavoicemetelkaarcommuniceren,maardanhebbenzijnoggeendata–iknoemhetmaarevenplaatjesencoördinaten–oprij.Watikbegrepenheb,wordenerextraradiosetsingezetomtecommuniceren.Datisnuechterjuistwatikiederekeerbedoel,wantdatkostextrageld,terwijlhetviadeinbouwvanéénsysteemzoumoetenkunnen.Datisnatuurlijkvanbelang.Destaatssecretariszegtdirectdatmennietmeergeldwilinvesteren,maarheeftineerstetermijnbreedaangegevenhetheelergmetonseenstezijn.Datisheelfijn,maarikzieteweinighandenenvoetenenbeeldengeluidbijwaterwerkelijkgebeurtophetvlakvandeinteroperabiliteit.Hetvanbelangvindeniseen,maardaarishetnietmeegedaan.Ikhebhierovereentweedevraaggestelddienognietbeantwoordis.Kunnenwijinzichtkrijgenindehuidigestandvanzakenalshetgaatomdematevaninteropera-biliteitvandesystemen?Wijhebbenhetoverdetoekomst.NECspeeltaleentijdje.Diediscussieiseenpaarjaargeledenbegonnen.Hetisvolgensmijgoedomdaarindevolgendebegroting,netzoalsuvoorDISoverigenshebtaangegeven,handenenvoetenaantegeven,watmeerinhoud,watmeeractie,watmeerdoelstellingenook,ennietalleendeuitspraak:wijvindenhetvanbelang.Graaghoorikdaarnogeenreactieop.DankomikopSPEER.Ikvoelmijnogsteedsineenbosrondlopenmetheelveelbomenenheelveelditenheelveeldat.Ikbegrijpzakenrondomhetbudgetniet.Isernuwelofnieteenbovengrensaantegeven?Nuconstaterenwij–destaatssecretarisconstateerthetmetmij–datdehelftvanhetnubeoogdebudgetaluitge-gevenis.Wijmoetennogtot2010.Destaatssecretarisheeftuitgelegdwaarhetmeetemakenheeftdatinvesteringennugedaanwordenenstraksnietmeer.KandestaatssecretarismijeenbovengrensaangevenvoorhetheleSPEER?Hoegaatdateruitzien?Alsdestaatssecretarisnamelijksteltdatwijhemkunnenafrekenenopdoelen,middelenetceteraindeoutput,isdaaraanuiteraardeenbedraggekoppeld.Middelen,prestatiesendoelenverhoudenzichimmerstotelkaar.Wijkunnennietzeggen:hetheeftrijkelijklanggelopen,maaralswijer50mln.bijdoen,vindenwijmetzijnallentochmaarweldathetgoedisgegaan.Ditisechterwatindeafgelopenjarendiversemalenisgebeurd.Ikwildusgraagvandestaatssecretariseenbovengrensvandemiddelenvernemenenookeenondergrensvandecapaciteitvanpersoneel.DestaatssecretariszegtzelfdathetSPEER-gebeurenweleenbeetjeinhetgedrangkomtalshijnietvoldoendemensenkankrijgen.Hijheeftnu40%vande192plaatsennognietingevuld.Datlijktmijnogalheftig.Ditlegteenenormewerkdrukopdemensendieerwelzijn.Watbetekentditvooreenondergrensvanpersoneelenwatbetekentditoptermijn?Watgaatdestaatssecretarisvandemarkthaleneninhoeverrekanhijditprojectverderuitzetten?Ookhebikgevraagdhoeveelgelderinopleidingenwordtgeïnvesteerd.Watbetekentditoptermijn?Ikvindditnietniks.IkhebgevraagdwatdevoortgangisbijdeverwijderingvanclustermunitieinNederlandsbezit.IkbegrijpdatuiteindelijkdeministervanBuitenlandseZakenhierovergaat,maarhetzaldefensiezijndiedeclustermunitieopruimt,nietdeministervanBuitenlandseZaken.Dezevraagkandaarommijnsinziensdoordestaatssecretariswordenbeantwoord.DestaatssecretariswasvorigeweekdonderdagwelwatenthousiasteroverdeDefensieIndustrieStrategiedanhijnuindeKameris.Ikbegrijpweldathijtoenineenanderesettingsprak.Hijmoethiertoezeggingendoen,terwijlhijvorigeweekdonderdagvoor800mensenwatgemakkelijkerbewoog.Tochvindikditwatmager.Mogelijkkomikhieropplenairterug.Ikhebgevraagdwelkeambitiesdestaatssecretarisheeftomnieuweprojectenoptepakken.Dezevraagisnognietbeant-woord.Ikhebdezevraagbijeenvorigalgemeenoverlegookalgesteldenwilhieropgraageenconcreetantwoordhoren.Ikvinddatwijteveellangselkaarheensprekenopditpunt.Destaatssecretarismoeteenaantaldoelenstellen.Hijmoetvoorzichzelfwetenwaarhijheenwil.OokoverdeSMART-L-radarhaddestaatssecretarisvorigeweekeenprachtigetekst.Hijsprakoverdeambitieomhieraanwerkelijkietsbijtedragen.IkhebgevraagdnaarhetEuropeseverbandenhetEuropeseAirDefenceRadar.Graaghoorikhierovernogiets,wantookopditpuntmoetenwijtoekomstgerichtopereren.OverSPEERzullenwijongetwijfeldoptermijnverdersprekenmetdestaatssecretaris.Laatduidelijkzijndatikmijgrotezorgenzalmakenoverditprogrammaalswijnietbinnenkortvandestaatssecretarisberichtkrijgenoverduidelijkedoelenenpiketpalendiewordengeslagen.Devoorzitter:HetwoordisaanmevrouwVanVelzen.Zijheeftachtminutenspreektijd.MevrouwVanVelzen(SP):Voorzitter.Ikwilterugkomenopeenaantalpuntendatikinmijneerstetermijnhebingebracht.SPEERlijktopeenbodemlozeput.Ditzegiknietzomaar,maaromdatdestaatssecretarisnietwilaangevenwaarvolgenshemdegrensligt.Eengrensgeeftmenbijmaterieelprojectenwelvakeraan.Menspreektdanover’’nottoexceed’’ofde’’costceiling’’.Hetisvrijnormaaldathieroverafsprakenwordengemaakt.IkconstateerdathetbudgetvanSPEERbinneneenpaarwekenmet27mln.isgestegenzonderenigewaarschuwing.Ikkrijgdeindrukdatdestaatssecretarisderegiekwijtis.Hijgeeftdrieargumentenvoordekostenverhoging.Ditzijnechtergeenzakendienietbekendkondenzijnop1septembertoenhijdebriefhierovernaardeKamerstuurde.Inzo’nsituatiekunjeeendergelijkprojectafblazenofermeeverdergaan.MijnsinziensisechterhetmomentomditTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5628 projectafteblazenalgepasseerd.DeKamerstaatdaaromeenbeetjemetdehandeninhethaarnaardestaatssecretaristekijkendiehetallemaalmaarmoetrooien.Datiseenonprettigepositie.Ikroephemnogmaalsopomderegieinhandentenemenenomaantegevenwaarwathembetreftdegrenzenliggen.Gaatditbedragoplopentot300mln.,tot350mln.oftot400mln.?Kandestaatssecretarishieroverüberhauptietsuitsluiten?Alshijdatzoudoen,zouikinditprojectietsmeervertrouwenkrijgen.EenanderonderwerpishetpuntvandevliegtuigjesendevervangingvandeF-16.Ikbenblijdatdestaatssecre-tarisnuterugkomtopdeuitsprakendiehijeerderdeedoverdeinformatiedieSaabnietzouhebbenaan-geleverd,maarduswelblijkttehebbenaangeleverd.Ikhadookhierbijlievergehaddatdestaatssecretarishieropuitzichzelfwasteruggekomen,ennietpasnaaandringenvandeKamer.Inditdossierisditnamelijkbijzonderrelevant.DehelewereldbehalvehetministerievanDefensieheeftimmersdoordatersprakeisvaneenvooringenomenkeuzevoordeJSF.Juistdanishetrelevant.Alsvandeenigeserieuzekandidaatdienoginderunningis,verkeerdeinformatiewordtdoorgegeven,isdatkwalijk.Maardestaatssecretarisisopzijnknieëngaanzitten.Ikwaardeerdat.Ikkomopdevlieguren.DestaatssecretariszeidatdekeuzeomeenF-16nietmeer8000uurtelatenvliegenmaarovertegaanop6000uur,indeBC-briefgemeldwas.Ikkanmijherinneren–maarditzegikevenuithetblotehoofd,wantikhebdevijfmeterF-16-dossiernietmeegenomen–datstaatssecretarisVanHoofin2000ineenplenairdebataandeKamerheeftmeegedeelddathet’’breedvastgesteld’’wasdatwijop6000uurzoudenmoetenovergaan.Watditbetekendeenwatdaarvandeonderbouwingwas,isvoorzoverikweetnooitaandeKamermeegedeeld.Ikweetooknietwat’’breedvastgesteld’’is.Hetisiniedergevalnietbreedvastge-stelddoordeKamer,enooknietdoordatonderliggenderapportagesofonderzoekenofwatdanookzijnmeegegeven.Ikbendusheelbenieuwdhoedestaatssecretarisditdenkttekunnenonderbouwen.DeCDA-fractiehadhetzo-evenoverdeindirectewerkgelegenheiddoordedefensie-industrie.Datklopt,dieiserzeker.DeindirectewerkgelegenheidzithemnuiniedergevalinéénfteNIID-ambtenaardieopdeloonrolvanDefensieterechtzoukomeneninBrusselmaggaanwerken.Ikvinddatnietdejuistegangvanzaken.Ikdenkechtdatdedefensie-industriezelfhaarbroekkanophoudenennaaropdrachtenkanscouten,ofernusprakeisvaneenlevelplayingfieldofniet.Ikzoudestaatssecretarisduswillenvragenomterugtekomenopdezebenoemingentefocussenopdewervingvandemensendiehetechtewerkmoetendoen.Daarvoorliggenervacaturesgenoegwaarvoorhijmensenmoetscouten.IkdankdestaatssecretarisvoordemededelingdathetC-17-projectduurdergaatworden.Ikdankhemnietvoordeinhoudvandezemededeling,wantdaarmeezijnwijuiteraardnietblij.Hetisechtergoeddatdestaatssecre-tarishierbijwelvantevorenzietdathetforsduurdergaatworden,enikhoopdathijhieroversnelduidelijk-heidzalverschaffen.Ikplaatsenkeleopmerkingenoverdematerieelprojectenwaaroverdestaatssecretarisníetgaat.Hetvaltwelopdathetdaarbijaltijdgaatomdeprojectendiemaat-schappelijknietzolekkerliggen.Kernwapens,cluster-munitie:destaatssecretarisgaaternietover.Datvindiktochweltyperend.IksnapdatBuitenlandseZakeeenrolspeeltalshetgaatomoverlegmetanderelanden.Juisteenstaatssecretarisvanmunitieenwapens,ookvanonprettigewapens,zoutochmetzijnambtgenoteninanderelandenmoetenkunnenoverleggen.AlswijinNederlandzo’nhistorischestapzetten,danverwachtikookweleenrolvanhetministerievanDefensieomanderelandenopteroepenomdezehistorischestapooktezetten.Ikbenbenieuwdnaardeinzetvanhetkabinet.Ikneemaandateenstaatssecretarisdieditproceszoopdevoetgevolgdheeft,welweetwatdeinzetvanhetkabinetisenwaarNederlanddievoortrekkersrolnogzalinnemen.ZekerzouhijtochwelantwoordkunnengevenopdevraagofNederlandaanwezigzalzijnbijdeondertekeningsceremonievolgendemaandinOslo.Wijhebbenbovendienzoneteenuurgeschorst.Ikneemdusaandatdestaatssecretarisdaaropeenantwoordkangeven.DestaatssecretarisheefttochookdeoproepvanBanKi-moonoverdekernwapensgehoord?DaaroverheefthijtochzekerweleenmeningalsstaatssecretarisvanDefensiedieoverhetmaterieelgaat,inclusiefhetbuitenlandsematerieeldatinNederlandgestationeerdstaat?Ikvindhettemakkelijkdatdestaatssecretarisditwegschuift.Alshijhieropintweedetermijnnogeenwegschuifactiezet,wilikhemvragenofhijbijzijncollega’sdieerwelovergaan,nogeenswilinformerenhoehetzit,endeKamerwilinformerenoverdeinzetalshetgaatomclustermunitieenkernwapens.Devoorzitter:Eenopmerkingvandeorde:wijhebbenooknogdeBuitenlandbegroting.Aandezestaatssecreta-riskuntuallesvragen,datmagudoenendatdoetuook.Wijmoetenechterookproberenomonzeeigenbehandelingswijzeaantehouden.MevrouwVanVelzen(SP):Datiscorrect,voorzitter,maarhierzittochdestaatssecretarisvanmaterieel.Wijkunnenallerleianderebewindspersonenookopmaterieelzetten,maaralseriemandoverwapentuiggaat,danishettochdemijnheerdieaanuwrechterhandzit.Devoorzitter:IkgeefhetwoordaandeheerBoekestijnvandeVVD,dievoorzijninbrengzevenminutenheeft.DeheerBoekestijn(VVD):Voorzitter.Ookikdankdestaatssecretarisvoordebeantwoordingvandevragen.Ikhebnogvierpuntenliggen.IkwilietszeggenoverSPEER,overC-17,overwielvoertuigenenoverMALEUAV.OverSPEERzijnnetalveelvragengesteld.IkstelvastdatdeTweedeKamergrotemoeiteheeftomgreeptekrijgenopdeSPEER-gelden.Datgaatechtheelmoeizaam.Destaatssecretarisheeftmijuitgelegdwatwijvolgendjaargaandoen,hetmateriëellogistiekedeel.Wijgaandrieketenprojectenuitvoeren,eenmaritiemproject,eenprojectopdegrondeneendoordelucht.Ikzouhetopprijsstellenalswijvantevoreneenduidelijkkostenplaatjekrijgen.Ditmagvanmijbesteenpercen-tagezijndatnogoverschredenkanworden,maarikzouiniedergevalgraaghetbeginvaneengripopdiegeldenkrijgen.Ditluktnamelijktelkensmaarniet.Isdestaatssecretarishiertoebereid?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5629 MijntweedeopmerkinggaatoverdeC-17.Destaatsse-cretarisheeftuitgelegddat350uurbijdeNAVO-poolvrijkomtdoordatdeItalianenermeestoppen.Destaatssecretarisheeftonsookvertelddatdetrekkings-rechtentoekomenaandeNAVO-ledenminusItalië.VoorNederlandzijnhetdusnietzoveeluren.Hoeveelishet?DestaatssecretarisheeftookgezegddatindecembereenbriefkomtoverhetoudeSigma-initiatief.Daaroverhebikvorigjaaroverigenseenmotieingediend.Ikdenkdatindebriefzalstaandatwijhetinitiatiefnietzullenuitvoeren.Isditwaar?Ikkomterugophetkernpunt:deconstructievan500uurplusdetrekkingsrechtenopde350uur–datisveelminderdan350uurvoorNederland–plushetOekraïenseleasecontractisnogsteedsveelduurderdaneenconstructiewaarbijjedeNAVO-poolaanvultmeteenSigmapool.Bovendien,zegtdestaatssecretaristerecht,hebjetemakenmetpiek-problemen.WiezegtdatwijnaAfghanistannogzoveelstrategischtransportnodighebben?Ditprobleemzoujehiermeekunnenoplossen.Doordatjehettransportinhuurt,ligthetrisicodannietbijDefensie.Ikhebnogeenvraagoverdewielvoertuigen.Destaatssecretariskiesttochvoorbepantseringachteraf.Ikdenkdaterheelgoedeargumentenzijnomhetintegraaltedoen.Danhoudjedaarmeevantevoren,bijhetontwerp,alrekening.Datisdanalshetwareingebakken.Erzijnallemaalnieuwematerialendiesterker,veiligerenlichterzijn.Zijvergenookminderonderhoud.Ikdenkdathetgoedzouzijnomditanderstedoen.Zijnwijditstationalgepasseerd?HebbenwijalcivielaanbesteedofkandeKamerhierinnogsturen?MevrouwEijsink(PvdA):IkhebnogeenvraagaandeheerBoekestijn.Ikdankhemvoorhetartikeldatikinmiddelshebgevonden.Bovenditartikelstaat:’’DevisievandeVVDopdekrijgsmacht.Inbrengbijdefinanciëleverkenningen.’’HetfrappanteisnudatikweldetegenbegrotingvandeVVDaantref,maardatbijditartikelgeenbegrotingzit.IkwildaaroveraandeheerBoekestijneenpaarvragenstellen,alsudatgoedvindt,mijnheerdevoorzitter.DeheerBoekestijnheefthetzelfoverkeuzesenprioriteiten.HeeftdeheerBoekestijngeentoestemmingvanzijnfractiegekregenomhieraaneenbudgetteknopen?Wijhebbenhieroverlanggesproken.Hetisprachtigomideeëntehebben,maaralswijhetoverC-17hebbenenikdiekoppelingevenmaakenalsikhetheboverextrageldvoorSPEERdatmogelijkookalgegevenwordt,wilikgraagwetenhoehetzit.NatwaalfjaarZalmishetwelietstemakkelijkomzohoogvandetorenteblazen.OverigensisdeheerZalmookvoorzittervandewerkgroepvandeverkennin-gen.Ikvindhetfrappantdatditeenartikelisengeenplanendatergeenbegrotingbijzit.WatwildeheerBoekestijn?Devoorzitter:Ikstaéénvraagtoe.DezeheeftmevrouwEijsinknetgesteld.Wijzijnhiernietbijeenomelkaarteondervragen.IkhoopdatmevrouwEijsinkmetdeheerBoekestijnnogeenskandoorsprekenoverditonder-werp.DeheerBoekestijn(VVD):IkgeefmevrouwEijsinkgraagantwoord.IndebijgevoegdebegrotingkanzijziendatdeVVD650mln.extrauitgeeftaanDefensie.ErisdanmeerdanvoldoendegeldvooreenC-17envooreenMALEUAV.Erblijftdanzelfsgeldover.DeVVDgeeftindetegenbegrotingmeeruitaanDefensie.DitisallemaaldoorgerekenddoorhetCPB.HierdoorzijndeVVDendeSGPdepartijenindeKamerdiehetmeestepro-Defensiezijn.MevrouwEijsink(PvdA):Ikblijfhieromglimlachen.IkzieeentegenbegrotingwaarindemiljoenentegenelkaarwordenweggestreeptengeenkeuzeswordengemaaktvoorDefensie.HetismijvolkomenonduidelijkwatvoordeVVDdekeuzes,margesenprioriteitenvanDefensiezijn.Hetisnatuurlijkheelgemakkelijkommeergeldtevragen.OverigensheeftdeheerBoekestijnditgeldaluitgegeven.Hijzeiop12november2007:kostewatkostwillenwijdeJSF.Wijweteninmiddelshoeveelkostendaaralbijgekomenzijn.Hijishetgelddusallangkwijt.DeheerBoekestijn(VVD):IkstelgewoonvastdatdeVVD650mln.meerstoptinDefensiedandePvdA.Ikkanmevoorstellendatzoietspijndoet.Devergaderingwordtvan14.38uurtot14.45uurgeschorst.StaatssecretarisDeVries:Voorzitter.IkbedankdeKamervoorhaarinbrengintweedetermijn.Ikwilgraagnogevenenkeleonderwerpenlangslopen,tebeginnenmetdeDIS,ineenpogingomwatafgelopendonderdagblijkbaaralsgrootenthousiasmeiservarenhiernogeensmetdezelfdeopgewektetoontekunnenherhalen.DeKamerheeftgevraagdmetwelkeconcretesporenindeDISikzalproberendeNederlandsedefensie-industrietehelpen.Eenaantaldaarvanhebikalgenoemd,maarikbesefinderdaadookeenaantalnogniettehebbengenoemd.DatzoumisschienderedenkunnenzijndatdeKamerdenkt:hé,hetwasnetietsminder.IkhebbijvoorbeeldnietgezegddatwijopDISmeertechnologieprogramma’senR&D-subsidie-instrumentenwillentoepassen.DePvdA-fractieheeftindeeerstetermijnalgewezenopdeSBIRenophetfeitdatdaarmeemeerzoumoetenkunnenwordengedaan.Ikonderschrijfdat:dezebedrijvenmoetendaarnogmeeruithalen.HetvolgendepuntdatwerdgenoemdishetInnovatie-programmaMaatschappelijkeVeiligheid.Vanhetbeschikbarebedragvan54mln.isnualeenkleindeelverdeeld.Inhoeverrekunnenwijprioriteitenstellenvoorhetresterendedeelvandezekabinetsperiode,waarbijbijvoorbeeldhetonderwerpfysiekebeschermingeengoedaangrijpingspuntkanzijnombijvoorbeelduithetbudgetvoorIEDextrageldenvoorDefensiebinnentehalen?Zitbinnendatbedragvan54mln.nualvol-doendegeldvoorDefensie?Nee,gelukkigisernogmaareenheelkleindeelvanbelegdenikdeeldeambitievandeKameromdaarmeeruittehalen,bijvoorbeeldophetpuntvandefysiekebeveiliging.Daarbijgaathetwelomhetoptredeninnetwerken,omdatdatallestemakenheeftmetinformatieviaMIVD-sporen,maarookmetwaarnemingensensortechnologie.Kortom,erzitmeerindatpotje.AlineeneerderoverlegvroegdeCDA-fractiemijofernuookdehoopendeverwachtingisdatdeNederlandsedefensiegerelateerdeindustriemeeruithetFESkanhalendantotnutoeisgebeurd.Datisinderdaadzo’nvolgendspoor.Ikhebalgesprokenoverlaunchingcustomershipalseenspoor.DaarbijhebikhetvoorbeeldaangehaaldvandeSMART-L.VorigeweekhebikalgezegddatjedaaralsTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5630 concreetvoorbeeldziethoedeenehanddeanderekanhelpen.Hetsamengaanvandietweehandenheefttemakenmeteenbehoeftediewijzelfhebben.MethetrealiserenvandeOPV’s,maarookaleerdermetdeLCF’shaddenwijdiebehoefte,hebbenwijdenekuitgestokenenheefthetzijnmeerwaardebewezen.Daarzithetbeginpunt.Nederlandwilietsvanwegehetpersoneelenhetambitieniveau.Devraagiswaardedefensie-industriekanhelpen.Vervolgensmoetergekekenwordenwatanderelandendoenenhoewijdaarbijkunnenaanhaken.IkhebaloverhetEDAendeNAVO-coördinatorgesproken.Eenanderpuntisdevraagofjejuistbijdeinstandhoudingmeercivielkunt.DeFennekendeBoxerzijnvoorbeeldenvanonzepogingenomafsprakentemakenmethetbedrijfsleven,juistophetpuntvaninstandhoudingenlifecyclecosts.Wijdoenditmedevanuithetbesefdatwijnietalhettechnischpersoneelzelfinhuishebben.Ookdaarbijmoetenwijbinnendebandbreedteblijven:ookininzetgebiedenmoetgeleverdkunnenworden.Ikziezekermogelijkhe-denenbenzekerniethuiverigommeerviahetcivielespoortedoen.HetisnietzodatDefensiealleszelfmoetdoen:militairwaarnodig,civielwaarhetkan.Hiermeehebikalsnogeenpaarpuntentoegelichtdieikineerstetermijnnietnoemdemaarinmijnspeechwel,overhoeerextrahandenenvoetengegevenkunnenwordenaandesteunvoordeaanNederlandgerelateerdedefensie-industrie.Daarkomtnogbijdathetvaakweliswaarmaareenkleinpercentageuitmaaktvanveelgroterebedrijven,maarerwelveelR&D-capaciteitzit.Hetdraagtdusookbijaangroteredoelstellingeninditkabinetsbeleid.Daarbijishetinderdaadvanbelangdatwijwakenvoordewerkgelegenheidenvoordekenniseninnovatieinonseigenlandnuermogelijkeenoverslagisvandefinanciëlecrisisnaardeeconomischecrisis.Vooronzeeigendefensie-industrie,bijvoorbeelddeluchtvaart-industrie,moetenwijjuistheteconomischebelangvoorNederlandopditmomentbezien.HiermeehebikhopelijkwattoegevoegdaanmijnenthousiasmeoverdeDIS.DankomikophetpuntvanSPEER.Overditproject,hoelastighetookis,kaniknetzoenthousiastworden.Ophetmomentdatditprojectslaagt,heeftDefensienamelijkdegrootsteSAP-implementatieinNederlandgerealiseerd.Daarmeekunnenwijeenvoorbeeldzijnvoorandereministeriesenzelfsvoorhetbedrijfsleven.Hetisooknoodzaak;ikkenhetrapportvandeRekenka-mer.HetprojectmoetbijdragenaanhetinzichtelijkmakenvancijfersendecontroleerbaarheidbijDefensie.MetdeKamervoelikdebehoefteomduidelijkerindevolgenderapportagetezienwatdedeelprojecten,deplanningendebijbehorendebudgettenzijn.Ikbesefdatditnietinmijnlaatsterapportagezat,omdatertoennogwatonduidelijkhedenwaren.IkzegtoewijindevolgenderapportagemeerduidelijkheidzullenbiedenoverdedeelprojectenendedaarmeeverbondenbudgettendandeKamerindeafgelopenrapportageheeftgehad.Dieambitieiser.IkbegrijpdatdeKamerhetgraagwil.DeheerBoekestijn(VVD):Destaatssecretariszegt’’devolgenderapportage’’.Dieispasvolgendjaarenheeftnietstemakenmetdebegrotingvoor2009.StaatssecretarisDeVries:Nee,maarikhebookgezegddateropditmomentvijftienauditslopen,waarbijzakeninbeeldwordengebrachtengecontroleerd.DevolgenderapportageisinderdaadaandeKamertoegezegdvoormaart2009.Ikvraagbegripombinnenderapportage-periodedegelegenheidtehebben,degevraagdeverbeterslagteleveren.MevrouwEijsink(PvdA):Ikvindhetfantastischhoedestaatssecretarisietskanverpakken.Hijgeeftnamelijkhetzelfdeantwoordalswijalhebbenontvangenopdevragenvan21oktober.Hijgeeftnudusnietsextra’s.Ineerstetermijnhebikalgezegdnueenrapportagetewillen.Dieisaleenpaarmaandentelaat.IkbenhetdezekeerheelergeensmetdeheerBoekestijn:hetwordteenbeetjevervelend.KanderapportagetochnognaardeKamerwordengestuurd?DeKamerwachterdaneigenlijkaleenhalfjaarop.Alswijooknogeenskijkennaarhetantwoordopdevragenhierover,hebbenwijzelfshelemaalnietsgehadomtecontroleren.VerderzouhetbestaardigzijnalsdestaatssecretariseensmetdemijnheervanAlbertHeijngaatspreken.IkdenknamelijkdatdeAH-organisatieveelmeeropdievanDefensielijktdandestaatssecretarismisschienwilgeloven.AlsjedebeschuitenvergelijktmetallemoertjesenboutjesvandeDefensieorganisatie,kaniknogweleenandereonderverdelingbedenken.HetkangoedzijnomtesprekenmetdemijnheervanAlbertHeijn,dievandereclames,wantikzouhetechtopprijsopstellenalsindevolgenderapportageduidelijkerwerdwaterkan.Devoorzitter:Evenvoordegoedeorde:opdevraagvandeheerBoekestijnheeftdestaatssecretariseentoezegginggedaanvoordevolgenderapportage.DevraagvanmevrouwEijsinkisofdatnietvoordezebegrotingsbehandelingkan.StaatssecretarisDeVries:40%vacatures:datisinderdaadeengrotezorg.MijisgevraagdwatikeraangadoenomaanmeerpersoneelbijDefensietekomen.HetiseeninterneuitdagingommensenvanuitdeOpCo’sindeSPEER-organisatietekrijgen.Datheeftallestemakenmethetvertrouwenbinnendeorganisatieinditproject.MensenmoetendenkendatditprojectdetoekomstisbinnenDefensieendathetgoedisvoorhuncarrièreomdaarnaartoetegaan.Eentweedesuggestie,diedeCDA-fractiedeed,wasommensenlangeropeenprojectalsdittelatenzitten.Hetiszondealsopgebouwdekennisnadriejaaralweerverdwijnt,vanwegehetroulatiesysteem.WijzijnheteensmetdezesuggestieenvindenhetgoedomditbinnenSPEERzotedoen.Wijgaannatuurlijkookspecifiekwerven.BijwervingenbehoudhebikhetalgehadoverschaarsecategorieënenICT’ers.DatheeftookallestemakenmetSPEER.Ditbetekentdatgedifferentieerdbelonen,hetmeermarktconformbelonenommeermensenbinnentehoudenenomnieuwemensentewerven,nadrukkelijkeenrelatieheeftmetSPEER.Daarmeekunnenmensenopdieplekkenwordenbinnengehaald.Allemiddelendieonstendienstestaan,internenextern,trekkenwijuitdekastomdievacaturesweldegelijktevervullenbinnendeDefensieorganisatie.MevrouwVanVelzen(SP):Destaatssecretarisgeeftaandateenvandemiddelenmeermarktconformbelonenis.Betekentditdatwijstrakseennieuwebudget-overschrijdingkrijgen,omdatdesalarissenomhooggaan,ofheefthijhiermeealrekeninggehouden?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5631 StaatssecretarisDeVries:Totophedenhebiknatuurlijknoggeenbudgetoverschrijdingen.Ikheb135mln.vande241mln.uitgegeven.Erisdusnoggeenoverschrij-ding.ErisalleenonderzochtdatalsikwilleverenwatdeKamerheeftgevraagd,daarvooruiteindelijkmeergeldnodigis.Erisnognietteveeluitgegeven.OverhetduurderepersoneelmeldikdatditeenbrederDefensie-effectheeft.Ikdoeldedaaralop.Erisaldiscussieoverdemiddensom.HetgaatdaarbijomdevraagwatdegemiddeldeDefensiemedewerkerkost.Eendeelvandatgeldwordtbetaalddoordeonderschrijdingdiewijnuhebbeninpersoneel.DepersoneelslastenhoevennietenkelenalleenbinnenSPEERtewordenopgehoest.Alsvacaturesnietwordenvervuldenerexternpersoneelmoetwordeningehuurdvoorbepaaldefuncties,dandrukkendekostenvoordezefunctieswelophetprojectbudgetvanSPEER.Ditisechterniethetgevalalshetgaatomregulierexternmilitairpersoneel.Devoorzitter:Ditisdetweedetermijn.Geziendevierinterruptiesperpersoonindeeerstetermijn,zoueenbeperkingtotéénàtweeinterruptiesvoordehandliggen.IkwildeKamerechterhaarvierinterruptiespersprekerookindezetermijngunnen.StaatssecretarisDeVries:Eenanderpuntisdatjezorgtvoorvoldoendekennisenopleidingvandemensen.Hoeveelhebikdaarvooruitgegeven?Voor2008-2013staater8,4mln.aanopleidingenindeplanning.DatisnietbinnenhetSPEER-investeringsbudget.Binnendebegrotingziteenmeerjarenpostvanintotaal120mln.aanIV-intensiveringenvoorSPEERinExploitatieinformatievoorziening.Daarwordtdie8,4mln.uitgedekt.SPEER-specifiekgevenwijnog1mln.aanopleidingenuit.Wathetinvestereninopleidingenbetreft,benikhethelemaaleensmetmevrouwEijsink.HetdruktgelukkignietophetSPEER-budget,maarkomtuitdepotvan120mln.vandebegroting.Erishetnodigegevraagdoverinteroperabiliteiten’’networkenabledcapabilities’’.MevrouwEijsink(PvdA):Volgensmijstelikeennietaltemoeilijkevraag.WatisdeondergrensvoordecapaciteitvandefensiepersoneelalshetomSPEERgaat?Watisdebovengrensvoorhetgeld?WanneersluitSPEERdetentalsergeenmensenmeerzijn?Voorhoeveelgeldgaanwijhetnueigenlijkallemaaldoen?StaatssecretarisDeVries:Erisgeenondergrens.Ikwildevacaturesnatuurlijkvervullen,maarikwilookhetprojectrealiseren.Alsikdevacaturesnietvervul,zalikaaninhuuropfunctiemoetendoen.IkworddannatuurlijkwelbeperktdoordemogelijkhedendiedeKamermijbiedt.Zijheeftindelaatstepolitiekebeschouwingeneenextrataakstellingopexterneinhuurgeplaatst.Hetisvoormijnogdevraagofdaarinalleenprojectgerelateerdeexterneinhuurvaltofookinhuuropfunctie.Watonsbetreftvaltinhuuropfunctieernietonder.Inhuurisdeuitwegdiejemoetbewandelenomtezorgendathetwerkwelwordtgedaan.Ikspreekmijdushiernietuitovereenondergrens.Mijnambitieisdevullingenanderszullenernoodmaatregelengetroffenmoetenworden,wantSPEERmoetweldoor.Wijhebbennietdekeuzeomtezeggendatwijditprojectstoppen.HetisvoorDefensienoodzakelijkvoordetoekomst.MevrouwVanVelzen(SP):VoordatdestaatssecretariszegtdatdeKamerhethemzogevraagdheeft:die10%taakstellingopexternengaatoverexternen.Hetmaaktnietuitofzijopfunctiezijningehuurdofniet,datmogeduidelijkzijn.IkhoopnietdatdestaatssecretariseenvrijbriefvraagtomhetandersteinterpreterendandatdeKamerhethemheeftopgelegd.StaatssecretarisDeVries:Externeinhuurkanbovenfor-matiefzijn,alsereenextraprojectisdatjebinnendeeigenorganisatienietkuntonderbrengen.Daarhuurjeexternenvoorin.Nuwij7000vacatureshebben,wordenookopeenbestaande,formatievewerkplekmenseningehuurdomhetwerktedoen.Datzijnheelverschil-lendevormenvaninhuur.MevrouwVanVelzen(SP):Ikbegrijpweldatdatformeeleenandereplekis,maarhetgaateromdathetbudgetdaarmeegroterwordt.Eenexterniemandinhurenopfunctiekostperdefinitieveelmeergelddaniemandindienstnemen.DaarheeftdeKamerbeperkin-genaanwillenstellen.Erziteentaakstellingop,ofhetnuiemandisdieinfunctieisofiemanddievooreenexternpr-projectjeingehuurdwordt.IkmerkdaterwatonduidelijkheidisbijDefensieoverhoedatingevuldmoetworden.StaatssecretarisDeVries:Daarisgeenonduidelijkheidover...MevrouwVanVelzen(SP):Destaatssecretariswensthetnietuittevoeren,laatikhetdanzozeggen.StaatssecretarisDeVries:Nee,wijzullendetaakstellingdiedeministervanBZKonsoplegt,moetenleveren.VanuitmijnverantwoordelijkheidvooreenaantalgroteprojectenbinnenDefensiezalikerechtervoorpleitenomreguliereinhuuropfunctienietevenscherptebeoordelenalshetextrainhurenvanmensenvoorprojecten.Datiseendiscussiebinnenhetkabinetenuiteindelijkzalikgewoonaandetaakstellingmoetenvoldoen,hoeikhaarookinvul.Eenanderevraaggingoverdebovengrensvanhetproject.VolgenswatwijmetdeKamerhebbenafgespro-kenoverdescopevanSPEER,geldthetbudgetvan268mln.waarvoorikdeKamertoestemminghebgevraagd.Datstaatindebegrotingendaarvoorzullenwijhetmoetenleveren.Debegrotinggeeftaltijddebovengrensaan.Alsereensituatiekomtwaarinikdaarnietmeeuitkom,zalikweerbijdeKamerlangsmoetenom,metredenenomkleed,tebeargumenterenwaaromikmijnietaandiebovengrenshebgehouden.Debegrotingisinprincipedebovengrensvoorditproject:268mln.MevrouwEijsink(PvdA):Alsikhetgoedbegrijp,werkenernu192mensenopSPEERenis40%erniet.90mln.vande135mln.isechteruitgegevenaanexternen.Destaatssecretariszegtookdatdevacaturesvervuldzullenwordenendathetprojectgewoondoorgaat.Watisdandekwaliteitsbewaking?Hoeveelmensenheeftdestaatssecretarisnuexterningehuurd?HoeveelmensenzittenereigenlijkvanuitDefensieophetproject?Hetwordtinmiddelsheelwazig.90mln.vande135mln.gaatnaarexterneinhuur.Alsikhetgoedgehoordheb,heeftdestaatssecretarisdatnetgezegd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5632 StaatssecretarisDeVries:Nee,mijwerdgevraagdwatdeondergrensisquavulling.MevrouwEijsink(PvdA):Nee,indeeerstetermijnheeftdestaatssecretaris,alsikhetgoedgehoordheb,gezegddat135mln.isuitgegevenen90mln.daarvanaanexternen.Datheeftdestaatssecretarisonsgemeld,omdathijdevraagovercommercieelvertrouwelijkeinformatienietkonbeantwoorden.StaatssecretarisDeVries:Datisnietzovreemd,wanthetrealiserenvaneenSAP-projectalsSPEER,metdemigratiepartners,doejevolstrektextern.Dekernelswordenallemaalaanbesteed.Dieaanbestedingisextern.Dusdie90mln.tenopzichtevandie135mln.ishelemaalnietzoverrassend.DaarnaasthebjedeeigenprojectorganisatiebinnenDefensie.Daargaandievacaturesover.Eriseenprojectorganisatievan192formatieplaatsenendaarhebiknu40%vacatures.Alsikdatinogenschouwneem,moetikeersteenenormcomplimentmakenaandatpersoneeldatallemaaleenstapjeharderheeftgelopenenenormheeftovergewerktomdeFINAD-realisatieaftewikkelen.Toenikdezemensendaarvoorbedankte,hebikzewelbeloofddatikmijnbestzougaandoenomdeDefensieplekkengerelateerdaandeSPEER-organisatieintevullenmetinternekandidatenenmetmensenuitdearbeidsmarkt.VervolgenskomiktesprekenoverNetworkEnabledCapabilities.In’’Wereldwijddienstbaar’’staatinderdaadgenoemdeenextrainvesteringvan5mln.voordatproject.DatwordtvooreengrootdeelgeïnvesteerdinISTAR-projecten,interoperabiliteitbinnenISAF,hetprojectJCOPenhetprojectMAJJEC.Dusdie5mln.wordtdaadwerkelijkuitgegeven.Datvaltbuitendediscussieoverdegrotewapensystemenenhetonderlingcommunicerenervan.IndeNH-90komthetLink11-systeem.IndeF-16hebbenwijhetLink16-systeem.Link11kanviaeentussenstationcommunicerenmetLink16.DeNH-90isdeeerstehelikoptermeteenLinksysteem.DiekanduswelspraaktaalcommunicerenmetdeCougarendeApachemaarnietviahetLink-systeem.DatzounogietskunnenzijnwaaroverwijlatermetdeKamerkunnenkomentesprekenalshetgaatomupdatesvanhelikopters.DeNH-90kanduswelviaspraakcommunicerenmetdeLC-fregattenenmetdeF-16danweldiensvervanger.StrakskrijgenwijoverigensnogdeupdatevanLink11watdanLink22heet.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhebnoggeenantwoordgekregenopmijnvraagommeerinzichtindehuidigestandvanzakenvandematerieelsystemeninrelatietotdeinteroperabiliteit.StaatsecretarisDeVries:Maarwelkwapensysteemmistudan?MevrouwEijsink(PvdA):Mijnvraagwasofuinzichtkuntverschaffenindehuidigestandvanzakenvandematerieelsystemeninrelatietotdeinteroperabiliteit.AlsumetdeKamerdaarovereendiscussiewilt,danishetwelgoeddatwijermeerinformatieoverkrijgen.HetNECistochnogtoekomst;daarzijnwijaleenpaarjaarmeebezig.StaatssecretarisDeVries:Wijhebbeninditdebataleenpaarvoorbeeldenaandeordegehad.ZokanhetLC-fregatinformatieleverenaanPatriots.Zekunnenmetelkaarcommuniceren.Verderheeftugevraagdofdegrotewapensystemenmetelkaarkunnencommuniceren.Daarhebikzo-evenookalantwoordopgegeven.DusmijnvraagaanuiswaarueenprobleemzietinhetkadervanNECdatuhetgevoelgeeftdatdatgenewatNederlandnuopdematbrengtnietmetelkaarkancommuniceren.MevrouwEijsink(PvdA):Erisietsmisindecommunica-tietussendestaatssecretarisenmij.Ikgadevraagnunogeenkeerletterlijkproberenvoortelezen.Echthandigisditniet.Ikvroegdus:kandestaatssecretarisinzichtverschaffenindehuidigestandvanzakenwatbetreftdematevaninteroperabiliteitvandematerieel-systemendiedekrijgsmachtopditmomentgebruikt?Hijgafeenaantalvoorbeelden,maardezakenmoetennietomgedraaidwordenzodatikdevoorbeeldengageven.Hetiseenopenvraag:watspeelterindeorganisatieophetterreinvaninteroperabiliteit?Devoorzitter:Hetgaatovermaterieelsystemenendusnietoveroperationelesystemen.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhebhetoverinteroperabili-teit,datvaltondermaterieel.StaatssecretarisDeVries:IkwilgraagvragenvandeKamerbeantwoorden,maardanmoetikwelwetenwaarhetprobleemzitwaarikduidelijkheidovermoetgevenenoferüberhauptsprakeisvaneenprobleem.WijhebbenhetgehadoverNIMCISenoverhetfeitdatdekrijgsmachtdeleninhetverledenweleensverschillendecommunicatiesystemenkochten.Wijvindendatditindetoekomstnietmeermaggebeurenendatdaarcontinuaandachtvoormoetzijn.Wijhebbenhetgehadoverdegrotewapensystemenenoverdevraagofradarensensorkunnencommunicerenmetdiewapensystemen.Datzijndedrieaspectenwaarhetomgaat.Ikkannatuurlijkeenalgemeenopstelmakenoverinteroperabi-liteit,maarja...Devoorzitter:Omtevoorkomendatditnoglangerheenenweergaat,stelikvoordatdevragenstellerendestaatssecretarismisschienbuitendezevergaderingvóórdebehandelingvandebegrotingophelderenwaarzijhetoverhebben.Alsdiecommunicatierondis,zienwijdatbijdebegrotingsbehandelingwelweerterug.Ikziehiergeenmogelijkhedenmeer.StaatssecretarisDeVries:IkzalzelfgaanNEC-enmetmevrouwEijsink.Binneneencoalitieisdataltijdheelgoed.Binnenhetonderwerpclustermunitiebenikverantwoor-delijkvoordevernietiging.Daarmagumijopaanspre-ken.Nederlandheeftbeslotenomgeenclustermunitiemeertegebruikenenomdiemunitietevernietigen.Wijzijnnuaanhetorganiserendatwijofferteskrijgenvanbedrijvendiedatspulvooronskunnenvernietigen.DatgebeurtdusomdaarmeedewensvandeKamerenhetkabinetuittevoeren.IkmoetechtdetaakverdelingbinnenhetkabinetinachthoudenalshetgaatomdeinternationalepolitiekenlidstatenbinnendeNAVOofzelfsbreder.DediscussieoverdeoperationaliseringkomtbijvoorbeeldaandeordeindeAlgemeneTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5633 VergaderingvandeVerenigdeNaties.Ikgawatbetreftclustermunitieenkernwapensnietoverinternationaleveiligheidenafstemmingmetlidstaten.Ikstelvoor,zoalsdevoorzitterookdeed,datditbijBuitenlandseZakenaandeordegesteldwordt.MevrouwVanVelzen(SP):Magikdestaatssecretariseengunstvragen,hoewelditonderwerpniettotzijntakenpakketbehoort?Kanhijinformatieinwinnenoverofhetkabinetvanplanisomnaardeondertekenings-ceremonieinOslotegaan?Datkanhijtochwelevenuitzoeken?StaatssecretarisDeVries:Alspersoonkanikheelveel.Ikkanaltijdmensenvragenstellen,maarhetisdevraagofdatdegebruikelijkeprocedureisbinnendeKamer.Ishetgebruikelijkdateenanderebewindspersoonwordtgevraagdomophetterreindathetzijnenietis...MevrouwVanVelzen(SP):Datgebeurtmetgroteregelmaat.Devoorzitter:Hetgebeurt;datiswaar.Hetiseenheelgrotegunst;daarzalduswelietstegenoverstaan,MevrouwvanVelzen.MevrouwVanVelzen(SP):GaanNEC-enzeker...Devoorzitter:Alsdestaatssecretaris’’ja’’zegt,wordtditoverlegmisschienkorter.StaatssecretarisDeVries:IkbenbereidomdattevragenaanmijncollegavanBuitenlandseZaken,netzoalsikdatindertijdoverdeclustermunitiehebgedaan.Devoorzitter:Datisheelaardig.StaatssecretarisDeVries:DeheerBoekestijnvroegnaardetrekkingsrechtenopdeC-17;watisnouhetextra’sdatjedaaruitzoukunnenhalen?BinnendatgenewatItaliëzoudoen,kunnenwijnog52,9uurdoenlatengeldenomdatwijvoorongeveer14%inhetC-17-projectzitten.DeheerBildersteldeeenvraagovermaterieelinAfghanistan.Ikweetnietofhijnogterugkomt.Devoorzitter:DeheerBilderheeftmijverzochtomtemeldendathijnaareenanderoverlegindeKamermoest.Totzijnspijtishijdusafwezig.StaatssecretarisDeVries:Akkoord.DeheerBoekestijnvroegnaardeoperationelewielvoertuigen.IkroepinherinneringdatikdeKamerdaarovereenbriefhebgestuurddiedeKamervoorkennisgevingheeftaangenomen.Alswijopeenverkeerdspoorzatentenaanzienvanzoveelmogelijkciviel,danhadikdatgraaggehoord.Datneemtnietwegdatmetdedefinitieveinvulling,wijerongetwijfeldnogmetdeKameroverkomentespreken.IkblijferbijdatwijnietallesmaargepantserdmoetenaanschaffenzoalsdeDuitsersdoen.Danzoudenwijnaareenheeldrukenduurvoertuigen-parkgaan.Metdevoortschrijdendetechniekishetveelbetermogelijkomdingenopeenlatermomenttoetevoegen,afhankelijkvandemissie.DatpastbeterbijdeflexibelekrijgsmachtdieNederlandwensttehebben.Wijkomendaarongetwijfeldlaternogovertespreken.Devoorzitter:MevrouwVanVelzenheeftondankshaarmildheidnogwattemelden.MevrouwVanVelzen(SP):Ikneemaandatdestaatssecretarismijnvraagnietbewustoverslaat.Ikdoelopdebesluitvormingrondde8000uurwaarvanbreedisvastgestelddatdienaar6000kon.Ikhebgevraagdwiedatheeftvastgesteld,opbasisvanwelkeargumentatieenonderzoeken.StaatssecretarisDeVries:IkhebaangegevendatsindsdeBC-brief2002daariniedergevalovergesprokenis;ookindebattenishetaantalurenaandeordegeweest.Volgensmijissindsdieniniederdebatoverdevervan-gingF-16hetaantalurenvandeF-16aandeordegeweest.IkhebookmeermalenzelfbetoogddatdeKamernietenkelnaarhetaantalurenmoetkijken.InvergelijkingmethetbeginzijnwijheelanderetakengaanuitvoerenmetdeF-16.Diehebbentotmeerslijtageenbelastinggeleiddanaanvankelijkwasbeoogd.Datiséénkantvanhetverhaal;kijknietenkelenalleennaardeuren.Deanderekantvanhetverhaal,watikookinhetplenairedebathebaangegeven,isdatalsertwaalfjaargemiddeld175uurperF-16wordtgevlogen,ernogruim2000uurbijkomt,watbovenopdie3500vannumagwordengeteld.Datisallemaalgeëntopdie6000.Sindsdedebattenin2002isde6000uurdewerkelijkheidgewordeninallecommunicatietussenKamerenkabinet.MevrouwVanVelzen(SP):Destaatssecretarisspreektnuover2002.Ikbenookbezigmethetdoorspittenvandiedossiers,juistomdatdezestaatssecretarisaltijdverwijstnaarwatinhetverledenisafgesproken.Ikkomhetin2000altegen;hetzoemtgewooneenbeetjerond.Dataantalvliegurenisteruggedraaidnaar6000.Datisbreedvastgesteld.Ikmerkdatdestaatssecretariseigenlijkookgeenideeheeftwanneerdatbeslotenisenwaarom.Alsdatnietzois,danhoorikdatgraag.Alshijherhaaltwathijaleerderindebattenheeftaangevoerd,danmerkikalvastopdatikdatalweet.Ikblijfechtermetdezevraagzitten.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Ditverrastmijeenbeetje.Ikhebgevraagdwanneerenmetwelkeargumen-tenaandeKamerhetbesluitisvoorgelegddatvan8000naar6000wordtteruggegaan.Destaatssecretarisantwoorddeineerstetermijnheelferm:6maart2002.Ikdachtdaaromdatikietsoverhethoofdhebgezien.Datdediscussiespeelde,weetikwel.MijnvraagaandestaatssecretariswaswanneerhetbesluitaandeKamerisvoorgelegd,metwelkeargumenten.Ikhebdatnergensgoedkunnenvinden.Ikdachtdatikerwellichtoverheengelezenhad.InwelkebriefaandeKamerishetvoorgelegd,inclusiefargumenten?IksluitmijergaanbijhetdoorvragenvanmevrouwVanVelzen.Blijkbaarismijnvraagüberhauptnietbeantwoordmetdiefermheidvan6maart2002.StaatssecretarisDeVries:Datwaséénvindplaats.DevindplaatsdaarvóórisdebeantwoordingKamervragenvervangingF-16d.d.18augustus2000,vraagenantwoord53/66.Daarinwordtingegaanopdeaanvanke-lijke8000vlieguren,aanvankelijk,waarbijrekeningwordtgehoudenmeteenbepaaldescheurvormingindevliegtuigconstructie,hetairframe.Beginjarentachtigisgeblekendatscheurvormingsnelleroptrad.ErwordtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5634 meldinggemaaktvanzwaarderebelastingenerwordteenvergelijkinggemaaktinhetantwoordmetdeVerenigdeStaten;diegaanookuitvaneenlevensduurvan6000vlieguren.OpbasisdaarvanstellenwijvooromhetzelfdetedoeninNederland.Kortom:18augustus2000,vraagenantwoord53/66.MevrouwEijsink(PvdA):Ditkennenwij.HierhebbenwijhetvorigeweeknogovergehadindezinvandatdeKamerdanvragenstelt.IkvroegheelbewustaandestaatssecretariswanneerdeKamerineenbriefisgemelddatditbesluitisgenomen.IkhoefdaarvoortochnietalleKamervragenvanwiedanookeropnatelezen?WanneerisgemeldaandeKamerdatditeenbesluitvanderegeringisgeweest?StaatssecretarisDeVries:Dezediscussiegaatmijsteedsmeerverbazen.DeKamermaaktnu,achtjaarnadato,voorheteersteenpuntoverdediscussie8000versus6000,terwijlhetsindsdieninalledebattenover6000isgegaan.TerwijldefeitentenaanzienvandebelastingvandeF-16sindsKosovoenAfghanistanalleennogmaarpregnanterzijngeworden,krijgenwijnuvandeweeromstuiteendiscussiedatwijterugwillennaarvoorhetjaar2000,omdatertoentocheenkeersprakewasvan8000.Gaathetnuomdefeitenofwordtergewoonsteedsietsnieuwsverzonnen?Devoorzitter:MevrouwEijsinkenmevrouwVanVelzen,ukrijgtnogeenkeerhetwoord,maaropeengegevenmomentrondenwijdezediscussiewelaf.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter,ikbenhetmetueens,maaralsdestaatssecretarisgewoonineerstetermijndevraaghadbeantwoord,waserhelemaalnietsaandehandgeweest.Hetzijngewoonfeiten.HetisgoeddatdeKamertewetenkomthoehetallemaalisgelopen.Alsdestaatssecretarishetgroterwilmakenmetzijnverbazing,moethijdatvooraldoen,maarhetblijktdathetnodigwasomdoortevragen,andershaddenwijditnietzooptafelgekregen.MevrouwVanVelzen(SP):Ikkendegeschiedschrijvingookenikdenkdathetweldegelijkrelevantis.Wijkunnenwelnetdoenalsofwijhieroudekoeienuitdesloothalen,maarhetisweldegelijkrelevantindediscussiewanneerdieproeftoestellen,deJSF-testtoestellen,wordenaangeschaft.HetheeftallestemakenmetdevervangingvandeF-16’s,wateenactueeldossieris,’’hot’’dus.Ikdenkdathetgoedisomtewetenwaaropwijonzebeslissingbaseren.Ikhoordestaatssecretarisnogsteedsgeeninhoudelijkantwoordgeven.HijrefereertaanwatdingendieineensoortslipstreamalineendebatzijngemeldofergensverkaptineenantwoordopeenKamervraagstaan,maarmijisgeenenkelonderzoekbekendwaaropdiebeslissingisgebaseerd.Destaatssecretariskomterooknietmee.Zijndieerdusniet?Isdatdandeterechteconclusie?StaatssecretarisDeVries:HeeftdeKamerdeindruk,ofheeftzijaanwijzingenopgedaanindeafgelopenachtjaar–eenperiodewaarinzijgeenproblemenheeftgehadmetde6000uur–daternunieuweinzichtenzijnbijenigelidstaatdiebloc10-enbloc15-F-16’sgebruikt,datzijalsnog8000uurkunnenwordengebruikt?MevrouwVanVelzen(SP):Metpermissie:ikkanookheelgoedvragenmetvragenbeantwoorden,maardaarmeegeefikgeenantwoord.Voorzitter,ikconcludeerhetmaaraf.Destaatssecretarisheeftnognieteenseenbeginvaneenantwoordopdevraagopbasisvanwelkeonderzoekenisgekomentotdie6000uur.Hetisdusgewooneendrijfzandargument.StaatssecretarisDeVries:IkdenkdatwijeenheelheldereafspraakmetdeKamerhebben,namelijkomdehoudbaarheidendelevensduurvandeF-16nogeensinkaarttebrengen.Erwerdgesprokenoverdeend-life-update.DaaroverhebbenwijgoedeafsprakenmetdeKamergemaakt.DatlijktmijhetmomentwaaropwijsprekenoverdekansendanweldeillusiesmetbetrekkingtotdevraaghoelangwijnogmetdeF-16kunnenvliegen.DietoezeggingheeftdeKamerreedsbinnen.Devoorzitter:Dankomiktotdetoezeggingendieinditwetgevingsoverlegzijngedaan.DezeleesikvoorzodaterzoweldoordestaatssecretarisalsdoordeKameropgereageerdkanworden.Danstellenwijdetoezeggingpergevalvast:-destaatssecretarisstuurtvoorafgaandaandebegrotingsbehandelingookdecijferreeksenvoor2008naardeKamer,inaanvullingopdereeksendienaardeKamerzijngestuurdinhetMaterieelprojectenoverzicht;-destaatssecretarisinformeertdeKameruiterlijk24november2008overdefinanciëlegevolgenvanhetuitstappenvanItaliëuitdeC-17-pool;-destaatssecretarisinformeertdeKameruiterlijkdinsdag11november2008overzijnuitsprakenoverdemotorvandeGripenNextGenerationdiehijgedaanheefttijdenshetoverlegvan30oktober2008inrelatietothetartikelinNRCHandelsbladvan7novemberjongstleden;-indevolgendehalfjaarrapportagevanSPEERgaatdestaatssecretarisuitgebreiderinopdeelprojectenendehierbijbehorendebudgettenenplanning.HetbetreftderapportagedieinmaartnaardeKamerwordtgestuurd;-destaatssecretarisvraagtdeministervanBuitenlandseZakenofhijoverhetvervolgprocesvanclustermunitiedeKamerwilinformeren,onderandereoverwieNederlandinOslovertegenwoordigtopdebijeenkomstoverclustermunitie.Sluiting15.35uur.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5635