Rijk aan gedragsinzichten: editie 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XIIIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Economische Zaken (XIII) voorhet jaar 2026Nr. 9 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 november 2025Conform eerder gemaakte toezeggingen1 ontvangt u hierbij het rapportRijk aan gedragsinzichten: editie 2025. Deze rapportage geeft eenimpressie van hoe gedragskennis bij de ontwikkeling van beleid,uitvoering en toezicht werd meegewogen in de periode 2023–2025. Decases zijn thematisch geordend langs de thema’s Klimaat en omgeving,Gezondheid en weerbaarheid, Werken en ontwikkelen, en Financiën enconsumentenzaken. Hiernaast geeft de rapportage ook voorbeelden vanhulpmiddelen die Rijksambtenaren helpen om doenvermogen engedragskennis mee te wegen in hun werk.Het benutten van gedragswetenschappelijke kennis in het gehelebeleidsproces is sinds 2014 regeringsbeleid.2 Het benutten van kennisover menselijke gedrag betekent dat beleid wordt gebaseerd op watmensen daadwerkelijk willen, kunnen, ervaren en doen, in plaats vanbeleid te baseren op geïdealiseerde of modelmatige assumpties. Hierdooris de overheid beter in staat beleid te maken dat aansluit bij de leefwereldvan mensen en hun doenvermogen. Deze werkwijze vergroot deeffectiviteit van beleidsmaatregelen en maakt uitvoering en handhavingefficiënter.De afgelopen 10 jaar zijn stappen gezet om in de Rijksbrede werkpro-cessen van de overheid aandacht te vragen voor een realistischperspectief op menselijk gedrag. Zo zijn gedragskennis, en het daaraangerelateerde doenvermogen, onderdeel geworden van zoals het Beleids-kompas, de Uitvoerings- en Handhavingstoets, de Invoeringstoets en deHandreiking Beleidsevaluaties. Maar we zijn er nog niet. Recent schreef deparlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening datwetten veel meer toegespitst moeten zijn op de praktijksituatie van1Naar aanleiding van vragen van de PvdA Eerste Kamer fractie over de kabinetsreactie op hetWRR-rapport «Weten is nog geen doen». Kamerstukken I 2018–2019, 34 775, AS2Kamerstukken II 2014–2015, 34 000 XIII, nr. 140. kst-36800-XIII-9ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XIII, nr. 91 mensen dan op een tekentafelwerkelijkheid.3 Ook de Staatscommissierechtsstaat vond dat vereenvoudiging moet sporen met het doenver-mogen van de burger.4 De agendabrief wetgevingskwaliteit kondigde aandat de aandacht voor de kwaliteitseis doenvermogen wordt versterkt,mede door inzetten op het gebruik van gedragsinzichten en ervarings-kennis.5Op 20 augustus van dit jaar is de verkenning «Tien jaar na «Met kennisvan gedrag beleid maken» Hoe nu verder? van de WetenschappelijkeRaad voor het Regeringsbeleid (WWR) verschenen.6 In deze verkenning isde WRR kritisch over waar de overheid staat met het benutten vangedragswetenschappelijke kennis in het beleid. De WRR pleit voor eengelijkwaardige rol voor het gedragswetenschappelijke perspectief naasthet financieel-economische en juridische perspectief. Beleid draait immersom mensen. De WRR stelt dat de toepassing van gedragswetenschappe-lijke kennis bij de Rijksoverheid zich momenteel veelal typeert doorniet-verplicht en aan het einde van de beleidscyclus. Daarom pleit de WRRvoor een meer structurele inbedding van het gedragswetenschappelijkperspectief met het accent op meer verplichtend en meer stroomopwaartsin de beleidscyclus.De recente Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC)-evaluatie van de kwaliteitseis doenvermogen voegt hieraan toe dat er tewinnen valt op het hebben van een plan en sturing op de toepassing vandoenvermogen. Het Behavioural Insights Netwerk Nederland (BIN NL) zalin 2026 een reeks inspiratiesessies organiseren waarin overheidsorgani-saties worden geholpen met het opstellen van een strategie voor hetverder verankeren van gedragskennis in hun primaire processen. UwKamer wordt begin 2026 voorzien van een inhoudelijke reactie op deWODC-evaluatie.De publicatie Rijk aan gedragsinzichten wordt gecoördineerd door BIN NL.BIN NL is binnen de Rijksoverheid het samenwerkingsverband voor detoepassing van gedragskennis in beleid, uitvoering, toezicht en communi-catie. BIN NL faciliteert het onderling uitwisselen van kennis en ervaringen speelt daarnaast een ondersteunende en aanjagende rol. Het netwerkis ruim tien jaar geleden opgericht.7De Minister van Economische Zaken,V.P.G. Karremans3Kamerstukken II 2023–2024, 35 867, nr. 6.4Kamerstukken II 2023–2024, 29 279, nr. 869.5Kamerstukken II 2024/25, 36 600 VI, nr.151.6Tien jaar na «Met kennis van gedrag beleid maken» Hoe nu verder? | Verkenning | WRR7Kamerstukken II 2014–2015, 34 000 XIII, nr. 140.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XIII, nr. 92