Nationale strategie voor het gezondheidsinformatiestelsel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 529Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) inde ZorgNr. 326 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 december 2024Om de zorg voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar te houden,ondersteunt de NVS de beweging van traditionele zorg naar passende(digitale en hybride) zorg, gezondheid en preventie. Digitalisering,gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid vervullen hierin eencruciale rol. Dit heeft u gelezen in de brief die ik u eerder toestuurde overde Agenda van databeschikbaarheid in de zorg, waarin ik de samenhangvan de onderdelen van het gezondheidsinformatiestelsel heb geschetst.1In deze brief leest u over de Nationale strategie voor het gezondheidsin-formatiestelsel (NVS). De NVS geeft de richting aan van waar we aanmoeten werken om in 2035 databeschikbaarheid te bereiken voor burgers,zorgverleners, zorgorganisaties, wetenschap en beleid. Met de NVS ligthet plan voor om ervoor te zorgen dat burgers en zorgverleners altijd ophet juiste moment en op de juiste plek de gezondheidsinformatie hebbenom goede en betaalbare zorg te kunnen krijgen. Ik beschrijf wat destrategische doelstellingen inhouden, waar we op dit moment staan enhoe VWS samen met het zorg- en ICT-veld de regie voert op de uitvoering.Ook informeer ik u over hoe de coalitieakkoordmiddelen voor destandaardisatie van gegevensuitwisseling in de zorg worden ingezet.Hiermee voldoe ik aan mijn toezegging om de Kamer te informerenwanneer middelen worden overgeheveld naar de VWS-begroting2, 3, 4.1Kamerstuk 27 529, nr. 3252Kamerstuk 27 529, nr. 2833Kamerstuk 27 529, nr. 2884Kamerstuk 27 529, nr. 308 kst-27529-326ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3261 Met de Nationale visie en strategie naar een toekomstbestendiggezondheidsinformatiestelselVoor het goed functioneren van het zorgstelsel is een goed functionerendgezondheidsinformatiestelsel nodig. Het gezondheidsinformatiestelselvan de toekomst omvat naast het zorgdomein ook het sociaal domein5 enhet domein van de publieke gezondheid. Voor het realiseren van ditintegraal georganiseerde gezondheidsinformatiestelsel moet nog veelgebeuren. Daarom heeft mijn ministerie de Nationale visie en strategie(NVS) opgesteld. De NVS is in samenwerking met ZorgverzekeraarsNederland (ZN), Nictiz en de Vereniging van Zorgaanbieders voorZorgcommunicatie (VZVZ) tot stand gekomen.De Nationale visieHet eerste deel van de NVS, de Nationale visie op het gezondheidsinfor-matiestelsel6, is in april 2023 met uw Kamer gedeeld. Dit toekomstbeeldschetst de beweging via gegevensuitwisseling naar maximale databe-schikbaarheid in 2035. Deze ontwikkeling naar een integraal georgani-seerd gezondheidsinformatiestelsel is gebouwd op de fundamentendatabeschikbaarheid, vertrouwen en regie.Met databeschikbaarheid kunnen gezondheidsgegevens vrij bewegentussen verschillende domeinen en komen ze precies daar terecht waar zenodig zijn voor goede zorg. De beschikbaarheid van deze gegevens isgebaseerd op vertrouwen: vertrouwen in de kwaliteit van de date(betrouwbaarheid) en vertrouwen in het veilig en goed gebruik van data.En het Ministerie van VWS zorgt voor de regie op (de organisatie van) hetstelsel waarbij alle partijen verantwoordelijkheid nemen voor hun rol.De visie beschrijft ook de drie plateaus waarin het gezondheidsinformatie-stelsel tot stand komt:1.Interoperabiliteit7 georganiseerd (2023–2026): Data-uitwisselingpast bij ketenondersteuning, waarbij bekend is wie de volgendebehandelaar is in een zorgproces. Dit eerste plateau valt samen met delooptijd van het Integraal Zorgakkoord, waarin ook afspraken zijngemaakt over gegevensuitwisseling in de zorg.2.Netwerk georganiseerd (2027–2030): Bij netwerkzorg is er geenvaste volgorde meer in de stappen in het zorgproces. Dan gaat het omhet kunnen ophalen van de juiste gegevens op het juiste moment enop de juiste plek, natuurlijk met waarborgen voor patiëntveiligheid enprivacy.3.Integraal georganiseerd (2031–2035): Om in het zorgdomein, hetsociaal domein én het domein van de publieke gezondheid beter opdatabeschikbaarheid te kunnen sturen, is regie nodig om een integraalgezondheidsinformatiestelsel te realiseren. Dit is in het belang van deburger, de zorgverlener, het informele zorgnetwerk rondom de burger,5Het sociaal domein gedefinieerd als beleidsterreinen voor gemeenten, rijk en maatschappelijkepartners, die te maken hebben met de ondersteuning van mensen, het vergroten van deleefbaarheid en het bevorderen van participatie. Hier valt bijvoorbeeld onder: werk en inkomen,sociaal werk, zorg, jeugdzorg, jeugd-ggz en onderwijs. Gemeentelijke verplichtingen in ditdomein liggen onder andere vastgelegd in de volgende wetten: Wet maatschappelijkeondersteuning (Wmo) en Jeugdwet. Publieke gezondheid domein gedefinieerd als zorg- enhulpverleners die aan het verbeteren en beschermen van de gezondheid van iedere inwoner inNederland werken. Bijvoorbeeld via het consultatiebureau, de schoolarts, vaccinaties en hulpbij een gezonde levensstijl en een gezonde leefomgeving. Meestal voert de gemeentelijkegezondheidsdienst (GGD) deze taken uit. Deze domeinen moeten in eerste aanleg binnen hetVWS-domein worden bezien.6Kamerstuk 27 529, nr. 2927Interoperabiliteit is de mogelijkheid van systemen, partijen, of individuen om met elkaar samente werken, te communiceren en informatie uit te wisselen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3262 onderzoekers en beleidsmedewerkers. Kortom, van iedereen die in hetalgemeen belang goede toegang tot gezondheidsgegevens nodigheeft.De Nationale strategieIn de NVS is al aangekondigd dat verdere uitwerking plaatsvindt in devorm van een Nationale strategie. De fundamenten en de leidendeprincipes uit de visie geven hier richting aan. In de Nationale strategie dieu nu voor zich heeft, staat wat er moet gebeuren om te komen tot eenintegraal georganiseerd gezondheidsinformatiestelsel dat de noodzake-lijke beweging naar passende (digitale en hybride) zorg, gezondheid enpreventie ondersteunt. Met deze strategie kijk ik behalve naar plateau 1,ook verder naar de plateaus 2 en 3.De totstandkoming van de NVS via een open beleidsprocesDe strategie zoals opgenomen in de bijlage bij deze brief is onder mijnvoorgangers verantwoordelijkheid gezamenlijk opgesteld met ZN, Nictizen VZVZ. Hierbij is een breed veld van organisaties betrokken: vertegen-woordigers van alle sectoren in de zorg, ICT-leveranciers in de zorg,standaardisatie-organisaties, patiënten, het sociaal domein en het domeinvan de publieke gezondheid.Vervolgens vond op de conceptstrategie een brede consultatierondeplaats waarbij genoemde organisaties op een open, online platform hunfeedback konden plaatsen. Meer dan 1.500 opmerkingen zijn gemaakt, dieop transparante wijze zijn verwerkt.De kernbegrippen van de strategieDrie kernbegrippen zijn van belang voor de manier waarop de strategiewordt gerealiseerd: integraliteit, lerend vermogen en samenwerken.Integraliteit betekent dat de samenhang tussen de visie en de strategiealtijd voor ogen moet worden gehouden. De plateaus die in de visie enstrategie trapsgewijs beschrijven wat er moet gebeuren, staan niet los vanelkaar. Keuzes die de komende jaren worden gemaakt, werken door op delange termijn. En doelen die later in de tijd behaald moeten worden,vragen op eerdere plateaus al om actie. Integraal betekent ook dat hetgezondheidsinformatiestelsel naast het zorgdomein ook het socialedomein en het domein van de publieke gezondheid raakt en dat primairen secundair gebruik van data verweven zijn met elkaar.Het belang van lerend vermogen komt voort uit het feit dat de visie ende strategie de komende jaren nog veranderen door de vele afhankelijk-heden en ontwikkelingen in de zorg en technologie.Realisatie van de visie is verder alleen mogelijk in gezamenlijkheid. Denodige samenwerking vindt deels al plaats in de praktijk. De volgendestap is om meer organisatie op landelijk niveau aan te brengen.Wat er moet gebeurenIn de strategie beschrijf ik wat er volgens de huidige inzichten moetgebeuren om in 2035 te komen tot een goed werkend en integraalgeorganiseerd gezondheidsinformatiestelsel. Ik doe dat aan de hand vanacht overkoepelende doelstellingen, die trapsgewijs moeten wordengerealiseerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3263 De acht doelstellingen licht ik hieronder toe, waarbij ik steeds metvoorbeelden aangeef wat er gerealiseerd gaat worden, waar we op ditmoment staan en welke kortetermijnkeuzes er moeten worden gemaakt.Doelstelling 1: Databeschikbaarheid is gerealiseerd voor zorg, gezondheiden preventieDe stip op de horizon is databeschikbaarheid voor passende (digitale enhybride) zorg, gezondheid en preventie in 2035. Dit houdt in dat de juistegezondheidsgegevens, voor iedereen die daartoe bevoegd is entoestemming heeft, op elk moment en op elke plek beschikbaar kunnenzijn, voor primair én secundair gebruik – natuurlijk met waarborgen voorpatiëntveiligheid, privacy en vrije toegang tot de zorg.Daartoe moet in plateau 2 onder meer de routekaart secundair gebruik8worden gerealiseerd, met bijvoorbeeld een metadatacatalogus9 engrondslagen voor zeggenschap. Ook de uit de European Health DataSpace (EHDS)-verordening voortvloeiende functies van een Health DataAccess Body (HDAB) en Digitale Zorg Autoriteit (DZA) en de in hetRegeerprogramma opgenomen opt-out voor gegevensdeling doorburgers worden in dit plateau geïmplementeerd. Het usecase-perspectief(zoals dat op dit moment wordt gehanteerd bij de Wegiz) blijft belangrijk,maar maakt steeds meer plaats voor een transformatie van «push-uitwisselingen» (zoals een verwijzing van de huisarts naar specialist) naar«pull-uitwisseling» (zoals het inzien van gegevens bij een acute situatie).Om hier te komen wordt in plateau 1 vol ingezet op de Wegiz-uitwisselingen, de implementatie van generieke functies10, het verbindenvan bestaande infrastructuren, het realiseren van een goedgevuldepersoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) en een domeinoverstijgendepatiëntsamenvatting. Daarnaast worden voorbereidingen getroffen voorde implementatie van de EHDS-verordening. Zo wordt de in het Regeer-programma opgenomen opt-out regeling uitgewerkt die burgers diverseopties geeft om aan te geven als zij niet willen dat hun persoonlijkezorgdata gedeeld wordt met andere landen of andere zorgpartijen.Doelstelling 2: Vastlegging van gegevens is efficiënter voor een minimaleadministratieve lastBij deze doelstelling gaat het om een efficiënte en eenduidige vastleggingvan gegevens voor primair en secundair gebruik. Dus voor het gebruikvan gezondheidsgegevens voor het daadwerkelijke zorgproces én voorandere doeleinden zoals wetenschappelijk onderzoek, beleid en innovatie.Hierbij is meer nodig dan alleen het uniform implementeren van dezelfdestandaarden (bijvoorbeeld informatiestandaarden of zorginformatiebouw-stenen). Ook systemen voor vastlegging moeten beter op elkaaraansluiten en gebruiksvriendelijker worden. Hierbij moet ruimte blijvenvoor digitale voorzieningen en technologieën in alle beoogde domeinendie verbetering brengen in processen, zoals het gebruik van AI. Natuurlijkmet waarborgen voor patiëntveiligheid, privacy en vrije toegang tot dezorg.8Zie Kamerstuk 27 529, nr. 2949Metadata zijn gegevens die informatie geven over andere gegevens, zoals wie ze heeftgemaakt, wanneer ze zijn gemaakt, en hoe ze kunnen worden gebruikt.10Sets van afspraken, standaarden en (gemeenschappelijke) voorzieningen die helpen om dejuiste gezondheidsgegevens op het juiste moment op de juiste plek te krijgen. Er zijngenerieke functies voor: identificatie, authenticatie, toestemming, autorisatie, lokalisatie enadressering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3264 We zetten de ZIB-strategie (zorginformatiebouwstenen) de komendeperiode onverminderd door zodat steeds meer gegevens gestandaardi-seerd kunnen worden uitgewisseld en kijken wat hiervoor verder nognodig is. Om in plateau 2 verantwoord AI systemen voor gestandaardi-seerde gegevensvastlegging te kunnen inzetten, gebruiksvriendelijkesystemen voor vastlegging van gegevens te gebruiken volgens NEN8038én breed eenheid van taal en verbeterde datakwaliteit te realiseren, moeter de komende periode een aantal belangrijke keuzes worden gemaakt enuitgevoerd op het gebied van eenheid van taal en techniek. Zoals dekeuzes welke (internationale) codestelsels, standaarden en technieken dievastlegging ondersteunen gebruikt gaan worden. Daarnaast vraagt ditvoor secundair gebruik om keuzes voor standaarden voor metadata.Doelstelling 3: Data zijn situationeel beschikbaar door een breed gebruiktlandelijk dekkend netwerk van infrastructuren en generieke functiesEen landelijk dekkend netwerk van infrastructuren11 en generieke functieszorgen ervoor dat de juiste gezondheidsgegevens (primair én secundair)altijd beschikbaar kunnen zijn voor iedereen die daar toegang toe zoumoeten en mogen hebben. Naast het realiseren en implementerenhiervan is ook een doel- en transitiearchitectuur en een vertrouwensstelselnodig.In plateau 1 neem ik op deze doelstelling de regie. We creëren de basismet de ontwikkeling van een doel- en transitiearchitectuur, het realiserenvan de zes prioritaire generieke functies12 en verbindingen tussenbestaande sectorale en regionale infrastructuren met knooppunten alseerste stappen in de realisatie van een landelijk dekkend netwerk vaninfrastructuren.In plateau 2 bouwen we daarop voort met het realiseren en implemen-teren van een landelijk dekkend netwerk, eventuele aanvullende generiekefuncties en een data- en integratieplatform dat databeschikbaarheidondersteunt. Deze voorzieningen moeten dan ook gaan voldoen aan dearchitectuureisen van het gezondheidsinformatiestelsel. Wat betreft hetgebruik van standaarden rondom databeschikbaarheid is de insteek datwe alleen nog nationale standaarden ontwikkelen als Europese/internationale standaarden ontbreken.Ik heb uw Kamer recent geïnformeerd over mijn beleid en aanpak op hetvlak van generieke functies13 en landelijk dekkend netwerk14.Doelstelling 4: Datasolidariteit is met inzet op vertrouwen gerealiseerdKern van deze doelstelling is de bereidheid onder burgers te vergroten omhun (geanonimiseerde) gezondheidsgegevens beschikbaar te stellen vooronderzoek dat het publiek belang dient. Naast het inbouwen vanwaarborgen voor patiëntveiligheid, privacy en vrije toegang tot de zorg, ishiervoor vertrouwen nodig. Vertrouwen van de burger in het juistegebruik van gezondheidsgegevens en in de mensen die met gezond-heidsdata werken. En vertrouwen van zorgverleners in elkaar en in dekwaliteit van de data.11Een landelijk dekkend netwerk van gekoppelde infrastructuren, dat zorgsystemen met elkaarverbindt voor het uitwisselen van gezondheidsgegevens.12Identificatie, authenticatie, toestemming, autorisatie, lokalisatie en adressering.13O.a. Kamerstuk, 27 529, nr. 31214Kamerstuk 27 529, nr. 313Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3265 Om dit te bereiken is het belangrijk dat in plateau 2 rolgebaseerdeautorisatie en generieke functies op het vlak van logging enpseudonimisering/anonimisering breed beschikbaar zijn en waar mogelijkverplicht worden toegepast. Ook het operationeel zijn van de eerderge-noemde HDAB is een belangrijke voorwaarde. Daarbij kan een verplichtepublicatie van onderzoek met gezondheidsdata ook helpen hetvertrouwen in het gezondheidsinformatiestelsel te vergroten.De komende periode moeten keuzes worden gemaakt over de nadereinvulling van de zeggenschap van burgers over gegevens over de eigengezondheid. Op dit moment is vaak toestemming van de burger nodigvoordat gegevens kunnen worden gedeeld voor primair of secundairgebruik. Over de wijze waarop Nederland de in het voorstel voor eenEuropean Health Data Space (EHDS) opgenomen opt-out15 op debeschikbaarheid van gezondheidsgegevens verder invult moeten naderekeuzes worden gemaakt. Daarvoor moet onderzocht en bepaald wordenwelke zeggenschapsregeling per situatie het meest passend is. In deKamerbrieven over grondslagen voor gegevensuitwisseling16, secundairdatagebruik17 en mijn recente brieven over het NIVEL-onderzoek overzeggenschap18 en het voorlopig politiek akkoord over de EHDS19 heb ik uhierover nader geïnformeerd.Doelstelling 5: Burgers en zorgverleners kunnen volwaardig aan hetgezondheidsinformatiestelsel deelnemenDit vraagt om een breed bewustzijn onder burgers, zorgverleners in alledomeinen van de zorg en gebruikers van secundaire data over watdatabeschikbaarheid en «volwaardig deelnemerschap» inhoudt. Ookvraagt dit om opleiding en ontwikkelmogelijkheden voor zorgverleners encommunicatie gericht op burgers om op een verantwoorde wijze met dedigitale ontwikkelingen mee te kunnen gaan.Om dit mogelijk te maken wordt in plateau 1 ingezet op publiekscommu-nicatie. Deze is enerzijds gericht op bewustwording van het belang ommedische gegevens beschikbaar te stellen: «Uw gegevens verbeterenlevens.» En anderzijds om doelgroepen bekend te maken met voor henrelevante generieke functies, zoals de toestemmings- en lokalisatievoor-ziening. Daarnaast worden voor al bestaande initiatieven «usability-tests»gedaan en een nulmeting uitgevoerd op digivaardigheden van zorgver-leners en digitale inclusie van burgers. Natuurlijk doe ik dit in nauwesamenwerking met mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre-laties.Hierop wordt in plateau 2 doorgepakt door breed begrijpelijke informatieover databeschikbaarheid beschikbaar te stellen. Daarnaast wordenindicatoren ontwikkeld én toegepast of aangesloten op bestaandeindicatoren die het effect van digitale inclusie op zorgkwaliteit engezondheid meten. En zorgorganisaties gaan kwaliteitssystemengebruiken voor het meten van de gebruiksvriendelijkheid van hunsystemen.15Opt-out betekent dat gegevens over iemands gezondheid standaard beschikbaar zijn, tenzij diepersoon aangeeft dat dit niet mag.16Kamerstuk 27 529, nr. 29517Kamerstuk 27 529, nr. 29418Kamerstuk 27 529, nr. 31719Kamerstuk 36 121, nr. 5Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3266 Doelstelling 6: De governance op het gezondheidsinformatiestelsel isgeorganiseerdBij een toekomstbestendig gezondheidsinformatiestelsel hoort eentoekomstbestendige, integrale en structureel gefinancierde governance.Doel is dat uiterlijk in 2035 deze governancestructuren zijn ingericht,waarmee er duidelijke sturingslijnen op het gezondheidsinformatiestelselzijn.Om daar te komen moeten in plateau 2 de uit de EHDS voortvloeiendefuncties van de Digitale Zorg Autoriteit (DZA) en de Health Data AccessBody (HDAB) operationeel zijn. Dit geldt ook voor het toezicht op dezorg-ICT-markt. Tijdens dit plateau wordt de aansluiting van het sociaaldomein en het domein van de publieke gezondheid op deze governanceverder verkend. En de routekaart voor de governance-aansluiting van dezedomeinen wordt verder geoperationaliseerd, wat noodzakelijk is voor eenintegraal systeem.Daartoe is het nodig dat in plateau 1 een beeld ontstaat van de huidige ende gewenste situatie, inclusief scenario’s en het groeipad om daar tekomen. Een verkenning hiertoe is inmiddels opgestart. Met betrekking totde inrichting van de functies van DZA en HDAB en het toezicht op dezorg-ICT-markt zet ik op korte termijn concrete stappen. Daarbij verken ikook of en hoe hier regelgeving voor nodig is. Ten slotte werk ik aan eenbrede gedragscode voor en door zorg-ICT-leveranciers, zorgaanbieders,zorgverzekeraars en beleidsmakers, die zich richt op het helder maken vanmaatschappelijk verantwoorde rollen, verantwoordelijkheden engedragingen met betrekking tot de zorg-ICT markt.Doelstelling 7: Het gezondheidsinformatiestelsel strekt zich uit over hetzorgdomein, het sociaal domein en het domein van de publiekegezondheidOm de beweging naar passende (digitale en hybride) zorg, gezondheid enpreventie te kunnen maken, moeten behalve zorgdomein zelf, ook de aanzorg gerelateerde domeinen – zoals het sociaal domein en het domein vande publieke gezondheid – onderdeel worden van het gezondheidsinforma-tiestelsel. De domeinen hebben eigen kenmerken en per domein ookverschillende eisen en randvoorwaarden. Daarmee moet uiteraardrekening worden gehouden. Daarbij biedt het sociaal domein specifiekeuitdagingen, gezien het decentrale karakter. Streven is dat stapsgewijs deinclusie van deze domeinen steeds vollediger wordt. Dit zal ik in nauweafstemming met mijn collega’s van OCW en J&V vormgeven. OokCaribisch Nederland wordt hierin meegenomen, vanuit het principe«comply or explain» en met specifieke aandacht voor de lokale context.Daartoe wordt in plateau 1 actief de aansluiting en samenwerking metstakeholders vanuit het sociaal domein, het domein van de publiekegezondheid en Caribisch Nederland opgezocht, waarbij de huidigesituatie, knelpunten en kansen in beeld worden gebracht om te bezien hoeop termijn aansluiting kan plaatsvinden.Dit is een noodzakelijke basis voor de ambitie waarbij de relevante data envoorzieningen voor primair en secundair gebruik in alle domeinenbeschikbaar zijn. Dit is waar in plateau 2 naartoe wordt gewerkt. Daarbij iseen integraal afsprakenstelsel nodig dat regelt wie wanneer welkegegevens mag inzien. En daaruit voortvloeiende noodzakelijke aanpas-singen van wettelijke grondslagen zijn in gang gezet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3267 Doelstelling 8: de openheid van systemen is gegarandeerd en een gelijkspeelveld in de zorg-ICT-markt is gerealiseerdOm deze doelstelling te bereiken voer ik nu het Actieplan Zorg-ICT marktuit. In mijn recente voortgangsbrief hierover20 heb ik aangegeven waar iksta met de meerjaren-ICT-agenda, de gedragscode, het stimuleren vankennis en vaardigheden aan de vraagkant en het betrekken van leveran-ciers bij de keuzes die nu voorliggen. Daarnaast werk ik aan openheid vansystemen door daarover afspraken vast te leggen in het landelijkvertrouwensstelsel. Door de vereisten en standaarden daartoe in tebedden in de doelarchitectuur. En door het inrichten van een landelijk test-en validatiecentrum en het openbaar maken van incidentenanalyses.Deze resultaten worden vervolgens in plateau 2 geïmplementeerd.ICT-systemen in de zorg moeten voldoen aan de architectuureisen van hetgezondheidsinformatiestelsel, werken volgens internationale en openstandaarden en worden landelijk getest en gevalideerd voordat ze op demarkt worden gebracht. Tenslotte is ook de handhaving daarop volledigoperationeel.Aanpak voor de realisatie van de strategieHet realiseren van een integraal gezondheidsinformatiestelsel is een grotegezamenlijke opgave. In de overkoepelende brief wordt hier voor plateau1 de eerste invulling aan gegeven. VWS neemt hierbij graag de regie enzorgt voor een nationale aanpak, maar we kunnen deze klus alleen klarenals we landelijk en regionaal samenwerken. Een breed speelveld aanzorgverleners, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, burgers, regionalesamenwerkingsorganisaties, kenniscentra, ICT-leveranciers en andereaanbieders van digitale gezondheidsdiensten, actoren uit het sociaaldomein en het domein van de publieke gezondheid, en overheden moetgezamenlijk invulling geven aan de realisatie. Van belang is dat we ditdoen vanuit overzicht. Deze strategie is randvoorwaardelijk voor derealisatie. Het is essentieel om de voortgang ervan te bewaken en testuren op onderlinge afhankelijkheden. Dit wordt gedaan door eenvertaling te maken naar een basisportfolio van programma’s dat eeneerste invulling (basis op orde) geeft aan de doelstellingen. Het huidigebasisportfolio van het gezondheidsinformatiestelsel ziet er op strategischniveau schematisch als volgt uit:20Kamerstuk 27 529, nr. 316Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3268 Door nadrukkelijk de NVS-doelstellingen als uitgangspunt te nemen bijhet portfolio en dit periodiek te herijken, ontstaat een dynamisch overzichtvan prioritaire strategische trajecten die essentieel zijn voor de totstand-koming van het gezondheidsinformatiestelsel. Per plateau zal de focusvan dit portfolio veranderen. Er worden trajecten afgerond of opgestart,trajecten gaan van ontwikkeling naar implementatie en beheer.Zoals ook uit het voorgaande blijkt, zijn er in de komende periode diversekeuzes te maken om te komen tot een landelijk werkend gezondheidsinfor-matiestelsel. Keuzes om trajecten die bijdragen aan de strategie op ofvoort te zetten. Keuzes om trajecten die minder bijdragen af of om tebouwen. Keuzes om bepaalde trajecten, gelet op de schaarse ICT-capaciteit of onderlinge afhankelijkheden, te prioriteren of tede-prioriteren. Deze keuzes in het algemeen belang voor de zorg zullensoms voor bepaalde partijen pijn doen of tot desinvesteringen leiden.Toch zullen ze soms nodig zijn. Het realiseren van de strategie balanceertdaarmee continu tussen kortetermijnhandelen om de problemen vanvandaag op te lossen en investeren in wat op langere termijn noodzakelijkis.Deze grote digitale transitie van de gezondheidszorg vereist een adequatefinanciering. Zowel incidenteel (inclusief transitiekosten) als structureel.Er zullen nieuwe landelijk dekkende systemen en voorzieningen moetenworden opgebouwd, we zullen afscheid moeten nemen van anderetoepassingen. Zeker op langere termijn is de exacte omvang van dehiervoor benodigde middelen nog niet helemaal duidelijk. Zowel op debegroting van mijn ministerie als op de Aanvullende Post Algemeen zijnmiddelen beschikbaar voor de noodzakelijke randvoorwaarden.21 Daarbijgeldt dat de verschillende domeinen die voor de integraliteit van hetgezondheidsstelsel nodig zijn, eigen kenmerken en randvoorwaardenhebben en ook verschillend worden gefinancierd. Om de beoogdetransitie over de verschillende domeinen heen te realiseren, moet daaromaandacht worden besteed aan de vraag of, en zo ja welke, middelen perdomein ingezet kunnen worden om tot een doelmatige en doeltreffendetotstandkoming van de Nationale visie en strategie te komen.Ik blijf de Kamer informeren als er op onderdelen van het gezondheidsin-formatiestelsel belangrijke ontwikkelingen zijn of keuzes moeten wordengemaakt en dit leidt tot aanpassing van bestaand of nieuw beleid. De totnu toe ontwikkelde en uitgewerkte plannen (met name in plateau 1;IZA-afspraken) worden gefinancierd uit de genoemde aanvullende post.Dat zijn middelen die inmiddels grotendeels beschikbaar zijn op deVWS-begroting. De geschetste transitie zal in beginsel binnen debestaande financiële kaders worden vormgegeven. Mocht dit – na nadereuitwerking – toch niet mogelijk blijken dan zullen de plannen daarvoorinclusief financiële dekking aan uw Kamer worden voorgelegd.Stand van zaken Coalitieakkoordmiddelen22De coalitieakkoordmiddelen ten behoeve van standaardisatie vangegevensuitwisseling in de zorg, beschikbaar gesteld in het coalitieak-koord 2021–2025 en onder dit Kabinet voortgezet, zijn bedoeld om «debasis op orde» te brengen in het gezondheidsinformatiestelsel (GIS) enstaan gereserveerd op de aanvullende post bij het Ministerie vanFinanciën.21Coalitieakkoord «Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst», 10-01-202222Beleidskader CW 3.1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3269 De middelen uit deze aanvullende post worden stapsgewijs overgeheveldnaar de begroting van VWS. Dit gebeurt op basis van bestedingsplannendie het Ministerie van Financiën beoordeelt op doelmatigheid endoeltreffendheid. Bij eerdere besluitvormingsmomenten is er ongeveer€ 474 miljoen overgeheveld.Bij de augustusbesluitvorming in 2024 is een bedrag van € 404 miljoenovergeheveld naar de VWS-begroting. Deze middelen zijn bestemd voordiverse programma’s, waaronder Generieke Functies, het LandelijkDekkend Netwerk, de European Health Data Space (EHDS), PersoonlijkeGezondheidsomgevingen (PGO), de BES-eilanden, en het leveren vanstrategie en advies door Nictiz.AugustusbesluitvormingIn € mln.2025202620272028Totaal1. Basis96141002372a. Randvoorwaardengegevensuitwisseling81579392b. Regievoering12000123. PGO39372901054. Implementatiegegevensuitwisseling731011Totaal162196379404 Toegekende middelen augustusbesluitvormingTot op heden zijn nog niet alle middelen overgeheveld. Dit gebeurt inonderling overleg tussen het Ministerie van Financiën en VWS, waarbijmiddelen pas worden vrijgemaakt wanneer de beleidsactiviteitenvoldoende zijn uitgewerkt en onderbouwd. Het volledige bedrag op deaanvullende post blijft noodzakelijk om de hieraan gekoppelde structurelebesparing van € 340 miljoen te realiseren.Tot slotDe roep om het nemen van regie door VWS bij het bepalen vansamenhang, prioriteiten en actiehouders vanuit het zorgveld is onver-minderd sterk. Ik pak en neem deze regie ten aanzien van het maken vankeuzes, het vormen van beleid én het (mede) realiseren en helpenimplementeren. Hierbij heb ik het zorgveld zelf en de actieve steun van uwKamer hard nodig. Want er is veel te doen en alleen samen komen we toteen toekomstbestendig gezondheidsinformatiestelsel dat werkt voorzorgverleners én burgers. Deze strategie vormt daarbij de basis.Over de voortgang van het gezondheidsinformatiestelsel als geheel blijf iku – zoals ook al toegezegd in brief over de Nationale visie en strategie vanapril 2023 – periodiek informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 32610