Stand van zaken rond de Verklaring Omtrent het Gedrag in het primair en voortgezet onderwijs

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202427 923Werken in het onderwijsNr. 491 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR PRIMAIR EN VOORTGEZETONDERWIJS Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 mei 2024Sinds enkele jaren stijgt het aantal meldingen bij de Inspectie van hetOnderwijs over seksuele intimidatie en seksueel misbruik binnen hetfunderend onderwijs. Daarbinnen groeit het aantal dossiers overleerkrachten en onderwijsondersteunend personeel. We moeten kinderendaartegen beschermen.De Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is daarbij een onmisbaarhulpmiddel, als toets op de integriteit van onderwijspersoneel.1 In dezebrief breng ik u op de hoogte van mijn aanpak.Ik ben van mening dat er in het funderend onderwijs een aanscherpingnodig is om beter zicht te krijgen op relevante strafbare feiten vanonderwijspersoneel. Het doel hiervan is om veiligheidsrisico’s in hetonderwijs te verkleinen. In deze brief schets ik de opties die er zijn om datvorm te geven. Los daarvan blijf ik nu scherp op de huidigeVOG-verplichting en sta ik niet toe dat daar te soepel mee wordtomgegaan bij tijdelijke (inval)krachten. Wel wil ik, waar mogelijk, deadministratieve lasten van scholen verminderen door de huidige dubbeleVOG-verplichting voor personeel dat zowel in de kinderopvang als in hetprimair onderwijs werkt, aan te passen.1. Motie Sahla (D66) en Maatoug (GroenLinks-PvdA): één VOGvoor primair onderwijs en kinderopvang In het onderwijs en in de kinderopvang gelden verschillendeVOG-verplichtingen. Dat werkt met name belemmerend bij «combinatie-banen», waarbij mensen een baan in het primair onderwijs en in dekinderopvang combineren. Ze hebben een VOG-kinderopvang en eenVOG-onderwijs nodig, terwijl een VOG-kinderopvang een minstens even1De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het justitiële verleden van een persoon geenbezwaar vormt voor het vervullen van een specifieke taak of functie in de samenleving. kst-27923-491ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 923, nr. 4911 zwaar screeningsprofiel heeft als een VOG-onderwijs.2 Het regelen ervankost onnodig tijd en geld. Daarom vroegen Kamerleden Sahla (D66) enMaatoug (GroenLinks-PvdA) om onderzoek naar een gezamenlijke VOG.3Mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid reageerik op deze motie.Op basis van het onderzoek in de bijlage regel ik dat werknemers in hetprimair onderwijs moeten kunnen volstaan met een VOG-kinderopvang.Er is hiervoor geen wetswijziging nodig, dus de beleidswijziging gaat inop 1 juli 2024.Over deze mogelijkheid zal gecommuniceerd worden richting schoolbe-sturen en kinderopvangorganisaties. Brancheorganisaties en bondenstaan achter deze verandering, die personeel en werkgevers rompslompen geld scheelt, zonder in te leveren op veiligheid. Voor het toestaan vaneen VOG-onderwijs in de kinderopvang is niet gekozen, omdat er in dekinderopvang gezien de doelgroep op onderdelen sprake is van eenstrenger screeningsregiem. Daarom is met een VOG-onderwijs deverplichte inschrijving in het Personenregister Kinderopvang nietmogelijk.2. Geldige VOG blijft nodig voor invalleerkrachten Er kan een probleem ontstaan als een school met spoed een invallernodig heeft en de persoon in kwestie niet over een geldige VOG beschikt.Het afgeven van de verplichte VOG duurt minimaal enkele dagen, watbetekent dat er mogelijk klassen naar huis gestuurd worden.Hoewel dat natuurlijk erg vervelend is, blijft de VOG verplicht voorinvallers. Het loslaten van de verplichting brengt te grote risico’s met zichmee voor leerlingen. Besturen kunnen ook voorkomen dat invallers nietkunnen starten omdat ze geen VOG hebben. Zo kunnen zij bijvoorbeeldeen invalpool inrichten waarvan de invallers regelmatig een nieuwe VOGaanvragen. Daarnaast mogen werkgevers voor invalkrachten die voormeerdere schoolbesturen werken een kopie van de originele VOG maken.De invalkracht kan de originele VOG dan inzetten voor een andereinvalfunctie.4 De komende tijd zal mijn ministerie die mogelijkheden bijscholen onder de aandacht brengen.3. Verkenning periodieke of continue screening In het primair en voorgezet onderwijs worden werknemers éénmaliggescreend, als ze in dienst treden. Pas als ze voor een ander bestuur gaanwerken, wordt er opnieuw gescreend. Dat is minder streng dan in dekinderopvang, terwijl de risico’s in het onderwijs niet kleiner zijn dan in dekinderopvang.In het commissiedebat over lerarenbeleid op 15 december 2022 heeft uwKamer verzocht om de VOG-systematiek in het funderend onderwijs netzo in te richten als die in de kinderopvang.5 Daarop is toegezegd perio-dieke en continue screening te zullen verkennen.6 Voor beide opties is een2Hierbij gaat het om de screeningsprofielen Onderwijs (60) en Kinderopvang (84 en 86).3Kamerstukken II, 2021/22, 31 322, nr. 458.4Kan een VOG meermaals gebruikt worden? | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspec-tie.nl)5Tijdens het genoemde debat en ook in Kamerbrief van november 2022, Kamerstukken II,2021/22, 31 293, nr. 653.6Kamerbrief van november 2022, Kamerstukken II, 2021/22, 31 293, nr. 653.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 923, nr. 4912 wetswijziging vereist, en beide opties worden samen met het Ministerievan Justitie en Veiligheid geanalyseerd.Periodieke screening betekent dat werknemers regelmatig een VOGmoeten aanvragen. Dat is relatief gemakkelijk in te voeren, maar betekentstructureel meer administratieve lasten en kosten voor werkgevers enwerknemers.Continue screening betekent dat werknemers dagelijks gecontroleerdworden op nieuwe strafbare feiten. Dit heeft als voordeel dat risico’ssneller zichtbaar worden dan bij periodieke screening. Bijkomendevoordelen zijn dat leerkrachten, ook invallers, geen nieuwe VOG nodighebben als ze van baan wisselen en dat er minder administratieve lastenzijn voor werkgevers. Die hoeven immers niet steeds nieuweVOG-aanvragen te regelen en te controleren. Nadeel van continuescreening is dat er een register en een toezichthouder voor nodig zijn.Uitbreiding doelgroep van de VOGIn de verkenning naar deze opties kijken we ook naar de doelgroep dieeen VOG-onderwijs moet aanvragen. Momenteel hoeven schoolbe-stuurders van samenwerkingsverbanden en scholen en interne toezicht-houders geen VOG te overleggen zolang het niet gaat om de oprichtingvan een nieuwe school. Het is de vraag of dat voldoende is. Bestuurdersen interne toezichthouders kunnen immers ook op een school aanwezigzijn en direct contact hebben met leerlingen. Bovendien nemen zebesluiten over de grote geldbedragen die gemoeid zijn bij het besturenvan onderwijsinstellingen.Tot slot kijken bekijk ik of een VOG nodig is voor de stagiairs en vrijwil-ligers die momenteel geen VOG nodig hebben om in het onderwijs aan deslag te kunnen. Ook zij werken immers één op één met minderjarigen.4. Overige VOG-trajecten De verplichtstelling van een VOG in het aanvullend onderwijsMomenteel ligt het wetsvoorstel omtrent de verplichtstelling van de VOGvoor personeel in het aanvullend onderwijs in de Tweede Kamer. In ditwetsvoorstel worden de sectorwetten (WEC, WPO, WPO BES, WVO 2020)aangepast, zodat al het personeel dat op school of onder verantwoorde-lijkheid van het bevoegd gezag aanvullend onderwijs geeft, over een VOGmoet beschikken. Hierbij valt te denken aan een bijlesdocent van eengroot bijlesbureau of een student die als zzp’er huiswerkbegeleiding geeftop school. Het bevoegd gezag dient de VOG ieder jaar te controleren. Denieuwe bewaar- en controleverplichting van het bevoegd gezag geldt tenaanzien van personeel werkzaam in het aanvullend onderwijs dat op deschool of onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag haarwerkzaamheden uitvoert.Gratis VOG voor informeel onderwijsEen VOG is niet verplicht voor medewerkers van informele lesorgani-saties. In de brief over de Voortgang van de beleidsagenda informeelonderwijs van 24 mei 2023 is toegezegd om de Regeling Gratis VOG7(hierna de Regeling) onder de aandacht te brengen van zoveel mogelijkinformele onderwijsinstellingen. De Regeling is er om te stimuleren dat7Regeling Gratis VOG | Gratis VOG [2133024335]Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 923, nr. 4913 organisaties met veel vrijwilligers niet gehinderd worden door kosten omvoor hun vrijwilligers een VOG aan te vragen.Het blijkt echter dat de regeling niet altijd duidelijk is voor informeleonderwijsinstellingen. Mijn departement is met hen in gesprek gegaanhierover. De belemmeringen die instellingen ervaren en hun behoefte aanmeer heldere informatie over de Regeling is besproken met onder andereJustis en het CIBG. Daarnaast is gesproken met de belangenorganisatieVereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk en het Interker-kelijk Contact in Overheidszaken vanwege hun ervaring met de Regelingen het adviseren van vrijwilligersorganisaties hieromtrent.Dat heeft geleid tot een digitaal draaiboek met heldere stappenplannenover de voorwaarden waaraan instellingen moeten voldoen en welkestappen ze daarvoor moeten zetten. Het draaiboek zal worden verspreidonder de instellingen.Tot slotIn deze brief heb ik een aantal maatregelen geschetst over de VOG, alsonmisbaar hulpmiddel om de veiligheid van leerlingen te garanderen.Want zonder die veiligheid kunnen leerlingen niet tot bloei komen. Aanhet eind van 2024 wordt uw Kamer geïnformeerd over de voortgang vande verkenning.De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 27 923, nr. 4914