Nationaal onderzoek moslimdiscriminatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 950Racisme en DiscriminatieNr. 450 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID EN DE MINISTER VAN BINNENLANDSEZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 maart 2025Bijgaand bieden wij, Staatssecretaris Participatie en Integratie en Ministervan Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), aan Uw Kamer hetrapport aan van het Nationale onderzoek naar moslimdiscriminatie (ziebijlage 1: rapport Nationaal onderzoek moslimdiscriminatie). Mede naaraanleiding van het Nationaal Programma tegen Discriminatie en Racisme20221 heeft het lid Van Baarle (DENK) op 13 oktober 2022 middels eenamendement verzocht om een onafhankelijk nationaal onderzoek naarmoslimdiscriminatie2.Regioplan en European Research Centre on Migration and EthnicRelations (ERCOMER) van de Universiteit Utrecht hebben in opdracht vanhet Ministerie van SZW in de periode december 2023 tot en met januari2025 opvolging gegeven aan het amendement. Regioplan en ERCOMERhebben moslimdiscriminatie in beeld gebracht op basis van bestaandeliteratuur en deden aanvullend onderzoek naar de specifieke situaties encontexten waar moslims discriminatie ondervinden. Ook identificeerdenzij kansrijke versterkingen om moslimdiscriminatie tegen te gaan.Moslimdiscriminatie is urgent en complexHet onderzoek laat zien dat moslimdiscriminatie een wijdverspreidfenomeen is dat zich voordoet in verschillende domeinen, dat moslimdis-criminatie verschillende vormen kan aannemen, zich voordoet inverschillende levensfasen en vaak een patroon vormt.Uit het onderzoek blijkt dat moslimdiscriminatie aanzienlijk is op dearbeidsmarkt, in het onderwijs, bij het zoeken van huisvesting en in degezondheidszorg. Ook beschrijven de onderzoekers dat er sterke1Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 3162Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XV, nr. 7 kst-30950-450ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4501 aanwijzingen zijn voor discriminatie door de overheid en binnen definanciële sector. Het gaat hierbij zowel om interpersoonlijkediscriminatie-ervaringen als om institutionele vormen van discriminatie.Toegenomen normalisering van moslimdiscriminatie maakt dat dezeinterpersoonlijke ervaringen niet incidenteel zijn, maar een duidelijkestructurele component in zich hebben. Respondenten beschrijven dat zeals gevolg van institutionele vormen van discriminatie door de overheidonder de radar van de overheid proberen te blijven.Volgens de onderzoekers kan dat institutioneel vertrouwen en de socialecohesie ondermijnen terwijl een sterke onderlinge verbondenheid in desamenleving volgens hen juist nodig is om belangrijke maatschappelijkeproblemen op te lossen.In het onderzoek zijn richtingen en verbeterkansen voor de aanpak vanmoslimdiscriminatie geïdentificeerd. De geformuleerde verbeterkansenzijn nog geen kant-en-klare stappenplannen, maar identificeren belang-rijke elementen, doelen, actoren en acties waarmee de verbeterkansenverder uitgewerkt kunnen worden.Het onderzoeksrapport moslimdiscriminatie staat niet op zichzelf. Uitrecent onderzoek blijkt dat 27% (CBS, 2024)3 tot 55% (FRA, 2024; SCP,2020)4, 5 van de moslims in Nederland discriminatie ervaart op basis vantenminste hun geloof. De meest recente veiligheidsmonitor van het CBS(2024) toont tevens aan dat in 2023 Nederlandse moslims als grootstegroep discriminatie ervaren op basis van hun religie of levensbe-schouwing. Met betrekking tot de arbeidsmarkt blijkt uit onderzoek van deRadboud Universiteit (2024) dat moslima’s veelvuldig met discriminatie temaken hebben in alle fasen van het arbeidsproces.6In het tweede kwartaal van dit jaar sturen wij in samenhang met hetNationaal Programma tegen Discriminatie en Racisme een kabinetsreactieaan Uw kamer. De Minister van BZK is hier als coördinerend bewinds-persoon voor de kabinetsbrede aanpak van discriminatie en verantwoor-delijk voor de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme bijbetrokken. Hierin zal worden ingegaan op hoe een krachtig vervolggegeven kan worden aan de uitkomsten van het onderzoek endaadkrachtig kan worden opgetreden tegen moslimhaat, zoals in hetregeerprogramma is opgenomen.De volgende moties worden bij de nadere reactie aan uw Kamerbetrokken:–Motie van het lid Van Baarle (DENK) om in het aankomende nationaleplan tegen discriminatie specifieke maatregelen voor te stellen om destrijd tegen moslimdiscriminatie op te voeren7;3Centraal Bureau voor de Statistiek, Veiligheidsmonitor, 20244FRA, Being Muslim in the EU – Experiences of Muslims, 20245Sociaal en Cultureel Planbureau, Ervaren discriminatie in Nederland II, 20246Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 544, nr. 12447Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 950, nr. 401Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4502 –Motie van de leden Chakor (GL/PvdA) en Bamenga (D66) om bij heteerst volgende Nationaal Programma tegen Discriminatie en Racismete komen tot concrete maatregelen om moslimdiscriminatie een tepakken.8De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. Uitermark8Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 950, nr. 406Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 950, nr. 4503