Stand van zaken moties en toezeggingen toezicht op slachthuizen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 286DierenwelzijnNr. 1335 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR ENVOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2024Via deze brief informeer ik de Tweede Kamer over de versterking van hettoezicht in slachthuizen en over de stand van zaken van moties entoezeggingen die daarmee verband houden. De volgende moties entoezeggingen komen achtereenvolgens in deze brief aan bod.Versterken van het toezicht–Motie van de leden Van Campen en Eerdmans over uitwerkinghandhavingsvoorstel «three strikes out».–Motie van het lid Graus over het verzoeken van «one strike out» bijzware dierenmishandeling.Slachtsnelheid–De motie van het lid Akerboom om de slachtsnelheid te verlagen alsbij de beoordeling van een slachthuis risico’s worden geconstateerd.–Motie van het lid Tjeerd de Groot over het re-evalueren van debandsnelheid in slachthuizen.–Motie van lid Van der Plas over het instellen van een toetsingskadervoor slachtsnelheid.Diverse onderwerpen–Motie van de leden Graus en Eerdmans over een roulatiesysteembinnen NVWA-teams om intimidaties en dergelijke te voorkomen.–Toezegging aan lid De groot over het geven van een terugkoppelingover het gesprek met de inspecteur-generaal van de NVWA overslimmere controles bij slachthuizen.–Stand van zaken vervroegen slachttijden in periode van hitte.–Toezegging om de Kamer nader te informeren ten aanzien van deaanpassingen die nodig waren over de financiën van de NVWA naaraanleiding van de geconstateerde tekorten in 2023.Verscherpen toezicht in slachthuizenIn de Kamerbrief van oktober 2023 (Kamerstuk 28 286 nr. 1315) heb ikaangegeven dat ik de Kamer begin 2024 informeer over de eerste kst-28286-1335ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 286, nr. 13351 ervaringen met de gecombineerde aanpak van verscherpt toezicht en «three strikes out».In januari 2023 is gestart met de aanpak verscherpt toezicht (VeTo) inslachthuizen en de «three strikes out» aanpak is vanaf 1 december 2023ingebed in het reguliere handhavingsbeleid. Inmiddels zijn in januari enfebruari bij twee verschillende roodvlees slachthuizen strikes vastgesteld.In de brief aan de Kamer heb ik u geïnformeerd over welke overtredingenin ieder geval onder «three strikes out» vallen (Kamerstuk 28 286 nr. 1315).Als bij deze ondernemers voor de 3de keer in 2 jaar een overtreding uit dielijst wordt geconstateerd, is het bedrijf «out» en worden de erkenningenvan deze bedrijven geschorst. Deze ondernemers hebben dus 1 strikeachter hun naam staan, moeten een verbeterplan indienen en zijn ookonder verscherpt toezicht geplaatst. Ik ben blij dat deze werkwijze isgeïmplementeerd. Dit is weer een extra stap in het verscherpen van hettoezicht in slachthuizen. Ik beschouw de motie van Van Campen enEerdmans over uitwerking handhavingsvoorstel «three strikes out»hiermee als afgedaan. Overigens zijn naast deze twee slachthuizen vanafjanuari 2023 nog 12 slachthuizen onder verscherpt toezicht geplaatst,waarvan 11 slachthuizen tot op heden nog in het traject zitten.In de motie Graus (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 34) wordt de regeringverzocht om na zware dierenmishandeling de «one strike out» optie toe tepassen. De NVWA heeft de mogelijkheid om een erkenning na 1 ernstigedierenwelzijnsovertreding te schorsen opgenomen in het regulierehandhavingsbeleid. Vorig jaar is de «one strike out» 1 keer op eenverzamelplaats en 1 keer op een slachthuis toegepast. Tevens is per1 januari 2024 de wetgeving rond dierenmishandeling en dierverwaar-lozing aangescherpt. Het is zowel in het strafrecht als in het bestuursrechtmogelijk om met de grondslag «dierenwelzijn» een (tijdelijk) houdverbodop te leggen aan houders van landbouwhuisdieren en houders vangezelschapsdieren. Dit is bij ernstige dierenmishandeling ook mogelijk bijeen eerste «strike», als dat proportioneel is. Binnen het strafrecht beslistde rechter uiteindelijk over het houdverbod en weegt daarbij perindividueel geval alle relevante omstandigheden mee. Binnen hetbestuursrecht neemt de NVWA zelf het besluit om deze tijdelijkemaatregel op te leggen, totdat de overtreding is opgeheven. Ik beschouwook de motie Graus hiermee als afgedaan.SlachtsnelheidDe NVWA houdt dagelijks toezicht op het slachtproces, waarbij gekekenwordt of het slachthuis zich houdt aan de wettelijke eisen die gelden vooronder andere dierenwelzijn en voedselveiligheid. Wanneer een slachthuishet slachtproces niet op orde heeft en risico’s worden geconstateerd doorde aanwezige toezichthouder, worden direct corrigerende maatregelenopgelegd om de situatie te laten herstellen. Het verlagen van deslachtsnelheid is één van de interventies die de NVWA inzet. Bij ernstigereovertredingen wordt tegelijkertijd een officiële waarschuwing of eenrapport van bevindingen opgemaakt. Als blijkt dat een slachthuis hetslachtproces structureel niet op orde heeft, kan de NVWA besluiten datvoor dat specifieke slachthuis een structurele verlaging van deslachtsnelheid noodzakelijk is.De motie van het lid Akerboom c.s. (Kamerstuk 33 835, nr. 219) verzoektalle slachthuizen zo snel mogelijk te beoordelen, waarbij de slachtsnelheiddirect omlaag moet als er risicofactoren worden gezien. De uitvoering vande motie is daarmee onderdeel van het dagelijkse toezicht.Tegelijkertijd krijgen slachthuizen naast dit dagelijkse toezicht ookperiodiek een systeem audit. Deze wordt uitgevoerd door een onafhanke-lijke auditor die niet betrokken is bij het dagelijkse toezicht. Tijdens dezeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 286, nr. 13352 audits wordt gekeken of een bedrijf in staat is om alle relevante risico’stijdens het slachtproces te elimineren, te voorkomen of tot eenaanvaardbaar niveau te reduceren.De motie van lid Tjeerd de Groot (D66), die verzoekt de bandsnelheid vanalle slachthuizen te re-evalueren tegen het licht van de risico’s (Kamerstuk28 286, nr. 1242), is vanaf september 2023 onderdeel van deze periodiekesysteem audits. Zo wordt extra aandacht besteed aan de risico’s dieontstaan bij de specifieke slachtsnelheid van dat bedrijf en hoe het bedrijfdeze risico’s heeft ondervangen. Hiermee wordt de motie van lidAkerboom niet alleen uitgevoerd via het reguliere toezicht, maar ook viade periodieke audits. Voor het eind van dit jaar informeer ik u over deresultaten van de periodieke systeemaudits.Tot slot over het onderwerp slachtsnelheid informeer ik de Kamer over demotie van Van der Plas over het instellen van een toetsingskader voorslachtsnelheid. Ik heb in de Kamerbrief van mei 2023 (Kamerstuk 28 286,nr. 1254) aangegeven dat ik wacht met het ontwikkelen en vaststellen vaneen nieuw beleidskader tot ik vertrouwen heb dat de sector voldoendestappen heeft gezet. Tijdens een werkbezoek in december 2023 en inoverleg met de sector heb ik mij laten informeren over wat gedaan wordtom het dierenwelzijn en de voedselveiligheid te borgen. Ik zievoorbeelden van slachthuizen die zich blijven vernieuwen om o.a. hetdierenwelzijn te borgen, maar ik zie ook slachthuizen die hun verantwoor-delijkheid niet of te weinig nemen. Ik blijf van de slachthuissectorverwachten dat ze werken aan een zelfreinigend vermogen en tegelij-kertijd wil ik de slachthuizen die hun verantwoordelijkheid wel nementegemoet komen. Daarom starten de NVWA en mijn ministerie insamenspraak met belangenpartijen met de ontwikkeling van vernieuwdbeleidskader. Doel van het nieuwe beleidskader is dat per slachthuisscherp wordt getoetst op de risico’s, beschreven in eerdere onderzoekendie als bijlage zijn gestuurd in de brief van 25 mei 2023 (Kamerstuk 28 286,nr. 1294), die kunnen ontstaan bij een verhoging van de slachtsnelheid. Deaanwijzing aan de Inspecteur Generaal van de NVWA om aanvragen voorhet verhogen van de slachtsnelheid af te wijzen, blijft daarmee voor nu instand. De NVWA heeft de bevoegdheid om de slachtsnelheid in eenslachthuis tijdelijk verlagen als de situatie daar om vraagt.RoulatiesysteemDe motie van de leden Graus en Eerdmans van 17 mei 2022 (Kamerstuk28 286, nr. 1246) verzoekt een roulatiesysteem binnen NVWA-teams omintimidaties en of te hechte banden met de slachthuisdirectie- enmedewerkers te voorkomen. In mijn brief van 26 oktober 2023 (Kamerstuk28 286, nr. 1315) heb ik aangegeven het idee achter deze motie te steunen.Het benadrukt de positie van de NVWA als onafhankelijke toezichthouder.Voor de teams die toezicht houden op de pluimveesector wordt gewerktmet een structureel roulatiesysteem. Er zijn afspraken over roulatie,waarbij bijvoorbeeld per functiegroep benoemd is wat de maximale tijd isdat iemand verbonden is aan een locatie. Inroostering vindt plaats zodattoezichthouders regelmatig van locatie wisselen.Daarnaast blijft er aandacht voor de onafhankelijke en stevige positie vande toezichthouder, zodat deze zich goed bewust is van de risico’s vanverstrengeling en om kan gaan met situaties van intimidatie en agressie.Concreet betekent dit training in gesprekstechnieken en intervisie. Ikzegde u toe dat de NVWA ook binnen de teams voor roodvlees eenvolwaardig systeem van team-roulatie gaat inzetten. Ik streef ernaar omdit 1 juli 2024 in werking te laten treden, wanneer binnen de NVWA dedirectie Handelstoezicht en de directie Slachttoezicht opgericht zullenworden. Deze datum is onder voorbehoud van goedkeuring van hetVoorgenomen Organisatie Besluit door de Ondernemingsraad. Onder-Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 286, nr. 13353 tussen blijft er aandacht voor het voorkomen van te hechte banden metde slachtsector en voor intimidatie door training in gesprekstechnieken enintervisie, ook binnen de roodvlees teams.Slimmere controlesIn het commissiedebat van 31 mei 2023 deed ik de toezegging dat ik deInspecteur-Generaal NVWA (IG) zou vragen om te kijken naar manierenom slimmer toezicht te houden bij slachthuizen (Kamerstuk 33 835, nr.225). De IG heeft mij aangegeven dat de NVWA momenteel werkt aan hetmoderniseren van haar toezicht en dat slimmer controleren op velemanieren kan.Ontwikkelingen die slimmer toezicht in de toekomst mogelijk maken, zijnbijvoorbeeld sensortoezicht in slachthuizen aangevuld met Smart AItoepassingen en het op afstand uitlezen van camerabeelden. Eenbelangrijke voorwaarde hierbij is wel dat bestaande nationale eninternationale wet- en regelgeving actueel is om die technologischeontwikkelingen ook te mogen inzetten. Ik heb daarom bijvoorbeeld in hetontwerp wetsvoorstel cameratoezicht op slachthuizen en verzamelcentrade grondslag opgenomen om regels te kunnen stellen over de toepassingvan kunstmatige intelligentie, algoritmes en sensortechnologie omcamerabeelden beter te kunnen selecteren en te analyseren.Verder is het van belang te onderzoeken of en in hoeverre nieuwebevoegdheden kunnen bijdragen aan slimmere controles. In dit geval gaathet dan om een mogelijk nieuwe bevoegdheid voor de NVWA voor hetuitvoeren van monitoringsonderzoek, waarbij gegevens van derdenkunnen worden opgevraagd en monsters kunnen worden genomen. Dezeinformatie kan bijdragen aan het maken van analyses waarmee de NVWAefficiënter en effectiever toezicht kan houden op de naleving van regels terbescherming van onder meer dierenwelzijn en voedselveiligheid. Ikonderzoek of, hoe en onder welke voorwaarden (o.a. vanwege debescherming van persoonsgegevens) die bevoegdheid vorm kan wordengegeven.Op 26 en 27 februari jl. is op initiatief van de IG NVWA het symposium«Modern inspections with new technologies» in Den Haag georganiseerd,waar ook sectorpartijen en NGO’s aanwezig waren. Hier is tussen Headsof Agencies (on food safety) de wens geuit om de komende tijd nauwsamen te werken om belemmerende EU-wetgeving te identificeren enonder de aandacht te brengen van de Europese Commissie. Ik zal mij hierook voor inzetten.Hitte en vervroegen slachttijdenIn mijn brief van 26 oktober 2023 (Kamerstuk 28 286 nr. 1315) gaf ik inzichtin de stand van zaken over het verzoek van de sector om de slacht- entoezichttijden te verruimen bij extreme temperaturen. In het recent inconcept opgeleverde onderzoek van Bureau Risicobeoordeling enonderzoek (Buro) is een analyse gemaakt van het temperatuurverloop ophete dagen in relatie tot het dierenwelzijn bij het vangen, laden, transpor-teren en slachten. Uit deze analyse blijkt dat het dierenwelzijn gebaat is bijhet verruimen van de slacht- en toezichttijden. De NVWA zet in 2024daarom capaciteit in om tijdens periode van hitte toezicht te houdentijdens nachtelijk slachten. Het betreft hier een pilot in samenwerking methet bedrijfsleven.De intentie is om in 2024 met drie tot vier slachterijen afspraken te makenom het vervroegd slachten – gedacht wordt aan slachten vanaf 12 uur inde nacht – mogelijk te maken op de momenten dat de temperatuuroverdag boven de 30 graden komt. Dit betreft dus het verder vervroegenvan de slachttijden, bovenop de reeds bestaande mogelijkheid voor alleTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 286, nr. 13354 slachthuizen om twee uur eerder met het slachten te beginnen op hetedagen. In de pilot doet minimaal 1 pluimvee bedrijf en minimaal 1varkensbedrijf mee. De extra kosten voor het toezicht zijn voor rekeningvan het bedrijfsleven. Na de zomer start de evaluatie samen met hetbedrijfsleven. De uitkomsten van de evaluatie worden betrokken bij deaanpak hittestress voor 2025.Tot slotTijdens het Commissiedebat Zoönosen en dierziekten d.d. 6 september2023 (Kamerstuk 29 683, nr. 284), heb ik u toegezegd om de Kamer naderte informeren over de financiële situatie bij de NVWA naar aanleiding vande eerder geprognosticeerde tekorten voor 2023. In de antwoorden op deKamervragen van Vedder (Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 272) enThijssen (Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 287) is al uitgebreidingegaan op de financiële situatie. De NVWA heeft in overleg met mijnministerie en het Ministerie van VWS mitigerende maatregelen genomenom te besparen op lasten, baten te verhogen en om het eigen vermogenvan de NVWA op peil te houden. Hiermee beschouw ik mijn toezeggingals afgedaan.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,P. AdemaTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 286, nr. 13355