Evaluatie Gedrags- en reclamecode kansspelen

24557KansspelenNr.99BRIEFVANDEMINISTERVANJUSTITIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,27juli20091.InleidingIndezesdevoortgangsrapportagekansspelen1hebikaangegevendeKamerteinformerenoverdeevaluatievandeGedrags-enreclamecodekansspelenenmijnstandpuntdaarover.Dezebriefbevatdetoegezegdeinformatie.2.WettelijkkaderAandeopgrondvandeWetopdekansspelenverleendevergunningenvoorlandelijkekansspelen–deNationalePostcodeLoterij,deSponsorBingoLoterij,deBankGiroLoterij,destaatsloterij,deinstantloterij,sport-prijsvragen,lotto’s,detotalisatorencasinospelen–zijnonderanderevoorschriftenverbondenoverdewijzevanwervingenreclame.Dezevoorschriftenhoudenindeeersteplaatseenzorgplichtvoordedesbetreffendevergunninghoudersinomopzorgvuldigeenevenwichtigewijzevormtegevenaanwervings-enreclameactiviteiten,waarbijinhetbijzondergewaaktwordtvoorhetaanzettentotonmatigedeelnamevankansspelen.Daarnaastdienendevergunninghoudersbijhunwervings-enreclameactiviteitendedoordeMinistervanJustitiegegevenaanwij-zingen,gehoordhetCollegevantoezichtopdekansspelen,inachttenemen.3.Gedrags-enreclamecodekansspelenMedio2004heeftmijnambtsvoorgangerdelandelijkevergunninghoudersvoorkansspelenendeVANSpeelautomatenbrancheorganisatie,verenigdinhetNederlandsKansspelPlatform(NKP),medenaaraanleidingvanvanuitdeTweedeKamergeuitezorgoverovervloedigereclame-aanbod,gevraagdhunreclame-uitingen(aanzienlijk)teverminderen.TevensheefthijhetNKPgevraagdeengedrags-enreclamecodeteontwikkelenominvullingtegevenaande(zorg)plichtvanvergunninghouderseeneven-wichtigbeleidvoorwervings-enreclameactiviteitentevoeren.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1338730809tkkst24557-99ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.95.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.991 HetNKPheeftaandatverzoekgehoorgegevendoorhettotstandbrengenvandeGedrags-enreclamecodekansspelen.Decodebestaatuittweedelen,eenreclamecodeeneengedragscode.Eenafschriftvandecodeisbijgevoegd(bijlage1).1Dereclamecodekansspelenbevatregelsvooriederevormvanaanprijzingdiehetvergrotenvandenaamsbekendheidvankansspelaanbiedersofhetbevorderenvandeelnameaankansspelentotdoelheeft.Dezeregelsbevattenkwalitatieveeisenmetbetrekkingtot:–deinhoudvanreclame;–debenaderingvankwetsbaregroepen;–sponsoring.Dereclamecodekansspelenmaaktals«BijzonderGedeelte»deeluitvandeNederlandseReclamecode.OpdenalevingvandereclamecodewordttoegeziendoordeReclameCodeCommissie.DaarnaastheefthetNKPaanvullendegedragsregelsopgestelddieinmeerruimezinbetrekkinghebbenopwervingenreclame.Dezeaanvullenderegelszijnopgenomenindegedragscodekansspelen.Deindegedragscodeopgenomenregelsbeogentebereikendat:–minderjarigenofanderekwetsbaregroepennietwordenaangezettotdeelnameaankansspelen;–deWetbeschermingpersoonsgegevensinachtwordtgenomen;–bijdeStichtingInfofilteraangemeldeconsumentennietwordenbena-derd;–gegevensbijverkooppuntenvoldoendeactueelzijn;–opeenhopingvan(mede)opkansspelengerichtetv-programma’swordtvoorkomen.DeGedrags-enreclamecodekansspelenisop15februari2006inwerkinggetredenenbijbriefvan15maart20062aandeTweedeKamergezonden.IndiebriefismeegedeelddatmetdeinwerkingtredingvandeGedrags-enreclamecodeeenbelangrijkestapisgezetterreguleringvanhetreclameaanbodendathetNKPisgevraagddecodeaantevullenmeteenhelderkadervoorsponsoractiviteiten.VoortsisindebriefaangekondigddatdeGedrags-enreclamecodenatweejaarwordtgeëvalueerd.4.EvaluatieGedrags-enreclamecodeHetNKPheeftdeGedrags-enreclamecodekansspelenin2008geëvalu-eerdenheeftzichdaarbijlatenbijstaandoorErnst&YoungAccountants.OnderzoeksrapportErnst&YoungAccountantsHetonderzoekvanErnst&Youngheeftzichtoegespitstopdevolgendepunten:1)deervaringenvanstakeholdersmetdecode;2)eenscreeningvanrechterlijkeuitspraken;3)deuitsprakenvandeReclameCodeCommissie(enhetCollegevanBeroep);4)deontwikkelingvanwervings-enreclamekosten;5)deinvloedvanreclameopkansspelverslaving.Metbetrekkingtotdezepuntenkomthetvolgendebeeldnaarvoren:ErvaringenmetstakeholdersInhetalgemeenvindendestakeholdersdecodeeennuttiginstrument,1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.2TweedeKamer,vergaderjaar2005–2005,24557,nr.68.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.992 metrelevantebepalingen.Verschillendestakeholdersvindenechterdatdecodeopsommigepuntentekortschiet.–DeverenigingGGZNederland(GGZ)endeStichtingAnoniemeGokkersOmgevingGokkers(AGOG)vindendatdekansspelvergunning-houdersmeerinformatiezoudenmoetengevenoverderisico’sdieverbondenzijnaanhetdeelnemenaankansspelen.–GGZvindtdaterindecodemeeraandachtmoetkomenvoordebeschermingvankwetsbaregroepen.–AGOGisvanmeningdatreclameboodschappenwaarschuwingenzoudenmoetenbevattenombewustwordingrisico’stegentegaanengokverslavingtevoorkomenendatergeenbehoefteaankansspelenmoetwordengecreëerddoorkoppelverkoop.–DeConsumentenbondwijsteropdathetstelselmatigorganiserenvanextratrekkingenentoepassenvanverhogingenvandedeelnameprijsweerstandopwektbijhetpubliek.–HetCollegevantoezichtopdekansspelenmerktopdatconsumentenbijsommigekansspelendeervaringhebbendatzaken,zoalsstelsel-matigeprijsverhogingen,hen«doordestrotwordtgeduwd».–HetGoedeDoelenplatformwaaktervoordatloterijengoededoelenvoormarketingactiviteitengebruiken.Diversestakeholdersvindendatdecodemoetwordenaangescherpt,danweldatdeministervanJustitiezelfregelsoverwerving-enreclame-activiteitenindevergunningenmoetstellen.ScreeningrechterlijkeuitsprakenErzijngeengerechtelijkeuitsprakenaangetroffenopgrondwaarvandecodezoumoetenwordenaangescherpt.UitsprakenReclameCodeCommissieIndeperiode15februari2006toteind2007zijn51klachtenbijdeReclameCodeCommissieingediendover40reclameuitingenmetbetrek-kingtotkansspelen.Daarvanzijn30klachtengehonoreerd.Dedesbetref-fendekansspelvergunninghoudershebbenaangegevenklachtenindetoekomstzoveelmogelijktewillenvoorkomen.Ontwikkelingwervings-enreclamekostenVolgensinformatieuitdejaarrekeningenzijndetotalemarketingkostenvandelandelijkevergunninghoudersgedaaldvan181,3miljoeneuroin2002tot163,5miljoeneuroin2007.Aangezienhetbegrip«marketing-kosten»nieteenduidigis,heeftookeenvergelijkingplaatsgevondenvankostenpostendiedoorallevergunninghouderswordentoegepast,dezogenaamdedirectmeetbarekosten.DitzijndekostenvoorTV,radio,directmailensponsoring.Dezedirectmeetbarekostenzijndeafgelopenvijfjaargedaaldvan106miljoeneuroin2002naar84,9miljoeneuroin2007.DedalingisvooralveroorzaaktdooreenafnamevandekostenbijdeStaatsloterijenHollandCasino.De«overige»marketingkosten,waaronderdievoorinternetmarketingenin-housemarketing,zijnlichtgestegenvan75,3miljoeneuroin2002tot78,6miljoeneuroin2007.InvloedvanreclameopkansspelverslavingUitonderzoekenengegevensvandeverslavingszorgisnietgeblekendatereenspecifiekerelatiebestaattussengokverslavingendehoeveelheidreclame.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.993 StandpuntNKPmetbetrekkingtotevaluatieNaaraanleidingvanhetonderzoeksrapportvanErnst&YoungkomthetNKPtotdevolgendeconclusies:1.deGedrags-enreclamecodekansspeleniseennuttiginstrumentenbevatrelevantebepalingen.2.Opgrondvanhetaantalgehonoreerdeklachten,debevindingenvandeStichtingReclameCodeenhetontbrekenvaneenrelatietussendehoeveelheidreclameendeprevalentievankansspelverslaving,isergeennoodzaakdeGedragsenreclamecodekansspelenaantescher-pen.3.Hetinstrumentvanzelfreguleringisvoldoende;aanvullenderegelsindevergunningenzijnnietnodig.OokhettoezichtdoordeReclameCodeCommissieismedegeletopdesanctiemogelijkhedenvoldoendeeffectief.4.Aangeziendekwalitatievebepalingentoteenbeperkingvanhetaan-bodhebbengeleid,ishetnietnodigdecodeaantevullenmetbepa-lingendieopeenkwantitatievebeperkingzijngericht.5.Dejaarlijkserapportagedientnietbeperktteblijventotdemeestzicht-barereclame-uitingen,maarmoetwordenuitgebreidtotallemarketing-uitgaven(inclusiefinternetmarketing),zoalsvermeldindejaarver-slagenvanvergunninghouders.AfschriftenvanhetonderzoeksrapportvanErnst&YoungAccountantsendebriefmetdereactievanhetNKPzijnbijdezebriefgevoegd(bijlagen2en3).1DoorhetNKPvoorgesteldeaanpassingenvandeGedrags-enreclamecodekansspelenAanscherpingcodeHoewelhetonderzoeksrapportvanErnst&YoungdaarvolgenshetNKPnietdirecttoenoopt,stelthetNKPnietteminvoordecodeoptweepuntenaantescherpen:–DebepalingmetbetrekkingtotdeStichtingInfofilterwordtnadertoe-gelichtmetdeverduidelijkingdateenaangevraagdeuitsluitingvanbrievenbusreclamegeenbetrekkingheeftopongeadresseerdereclameendecommunicatievankansspelaanbiedersmethundeelnemersnietindewegstaat.–Decodewordtaangevuldmeteenbepalingdievergunninghoudersertoeverplichtincontractenmetderden(bijvoorbeeldreclamebu-reaus)eroptewijzendatleveranciersgeenproductenmogenople-verendiestrijdigzijnmetdeGedragsenreclamecodekansspelen.AanvullingcodemetbepalingenoversponsoringNaaraanleidingvanmijnverzoekdecodeaantevullenmeteenhelderkadervoorsponsoractiviteiten,stelthetNKPvoordevolgendebepalingenindecodeoptenemen:–Indecodemoeteenduidelijkonderscheidwordengemaakttussengoedburgerschapensponsoring.Goedburgerschapleidttoteenfinanciëlebijdragezonderrelevantezakelijketegenprestatie.1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.994 –Insponsorcontractendienteenstandaardbepalingtewordenopge-nomen,dieontbindingmogelijkmaaktindienopenigmomenttijdensdelooptijdzoublijkendattochdeuitgangspuntenvanhetNeder-landsekansspelbeleidinhetgedingkomen.–Ingevalvanoverkoepelendesponsorovereenkomstenzullenbe-staande(deel)contractenvandegesponsordemetvergunninghouderswordengerespecteerd.Exclusiviteitkanwordenovereengekomentussensponsorengesponsorde,mitspartijenopenstaanvooroverlegoverpraktischeoplossingenvoordevergunninghoudersdiezichgedu-peerdwetendoorexclusiviteitsbepalingen.Alsvoordegedupeerdepartijverderstappenwordenondernomenbijhetuitblijvenvanonderhandelingsresultaatisdat«allinthegame».–DeaardvangesponsordeprijzeninnaturaendewijzewaaropzewordengecommuniceerdengedistribueerdmoetenvoldoenaandebepalingenindeGedragsenreclamecodekansspelen,ookvoorhetdeeldateventueeldesponsorvoorzijnrekeningneemt.Hoespeltech-nischmoetwordenomgegaanmethetuitlovenvanprijzeninnatura,iswaarnodiguitgewerktindevergunningen.5.StandpuntmetbetrekkingtotdeevaluatieAlgemeenGraagwilikvooropstellendateenzekerematevanwervingenreclamevoorlegaalkansspelaanbodvanuithetkansspelbeleidgebodenkanzijn.VanuitdekanalisatiegedachtedietengrondslagligtaanhetNederlandsekansspelbeleidishetgoedverdedigbaardatdeNederlandsekansspel-vergunninghouderspotentiëledeelnemerswijzenophunproducten.Daarmeewordtimmersvoorkomendatconsumentenzichwendentot–aldannietviainternetaangeboden–illegalekansspelen.Aandeanderekantmogenreclame-uitingenweernietzoomvangrijkofuitbundigzijndatconsumenten,diedatnormaalgesprokennietvanplanzoudenzijn,worden«aangezet»totgokken.Daarbijkomtdatdeomvangenindringendheidvandereclame-uitingenvandeNederlandsevergunninghoudersbelangrijkelementenvormenbijdebeantwoordingvande–bijnainallegerechtelijkeproceduresgestelde–vraaghoehetNederlandsekansspelbeleidzichverhoudttothetEuro-peserecht.DoorcriticivanhetNederlandsekansspelbeleidwordtdikwijlsaange-voerddathetinNederlandgevoerdebeleidinconsistentisaangezienenerzijdshetlegalekansspelaanbodvanwegedeaankansspelenverbondenrisico’ssterkwordtbeperkt,terwijlanderzijdsdevergunning-houdersdevrijehandwordtgebodenomreclamevoorhunaanbodtemaken.OokdeCommissievandeEuropeseGemeenschappenheefthetin2008uitgebrachte«metredenenomkleedadvies»inbelangrijkemategebaseerdophetinNederlandgevoerdebeleidmetbetrekkingtotreclame-uitingenvoorhetlegalekansspelaanbod.Het«metredenenomkleedadvies»endereactiedaaropvandeNederlandseregeringhebikubijbriefvan14april20091doentoekomen.Ditallesbetekentdatkansspelvergunninghouderszorgvuldigheideneenzekereterughoudendheiddienentebetrachtenbijdebepalingvandevormgevingenomvangvanhunreclame-aanbod.StandpuntMetinteressehebikkennisgenomenvanhetonderzoeksrapportvanErnst&YoungendereactiedaaropvanhetNKP.Beidestukkengevenmijaanleidingtotdevolgendereactie.1TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.98.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.995 IkdeeldeconclusievandeonderzoekersenhetNKPdatdeGedrags-enreclamecodeindepraktijkeennuttiginstrumentisgebleken,zowelvoordekansspelvergunninghoudersalsvoorconsumenten.Inhetalgemeenhebikdanookeenpositiefbeeldvandecode.AanscherpingvandecodeVerschillendestakeholdershebbenopgrondvanhunervaringenaange-gevendatdecodeopenkelepuntentekortschiet.Gewezenwordtonderandereopdeomvangenindringendheidvandereclameacties,het(soms)misleidendekaraktervanreclameendepositievanzwakkerepartijen.Ookisaandachtgevraagdvoorreclame-uitingendoorgoededoelen,dietevens(verkapte)reclamevoorkansspelorganisatiesbevatten.Dedesbe-treffendestakeholdersvindendatdecodemoetwordenaangescherpt.HetNKPmeentechterdathiergeennoodzaaktoeis.Ikherkenenkelevandedoordestakeholdersgenoemdepuntenvankritiek.Herhaaldelijkhebikinantwoordenopde(veelvuldig)overditonderwerpgesteldeKamervragen1aangegevendatdeGedrags-enrecla-mecodekansspelenweliswaarindepraktijkeennuttigefunctievervultmaarnietteminenkelebelangrijkelacunesvertoont.Tijdenshetalgemeenoverlegoverkansspelenop28januari2008hebikaangegevenindebriefoverevaluatievandeGedrags-enreclamecodeintegaanopdeverplich-tingtotcommunicatieoverwinkansen.DeconclusievanhetNKPdatergeennoodzaakistotaanscherpingvandecodedeelikdanookniet.IkzalhetNKPverzoekendecodeaantescherpenmetbetrekkingtotdevolgendepunten:–Misleidendereclame-uitingen(eengratislotblijktbijvoorbeeldnietgratistezijnomdatditslechtsteactiverenisbijeenabonnement)moetenwordenvermeden.Ookreclame-uitingenmeteenopdringerigkarakter,bijvoorbeelddoordatzijdemogelijkheidveelgeldtewinnencentraalstellen,brengenhetkansspelbeleidingevaarenmoetendaaromwordenvermeden.–Decommunicatieoveraardeninhoudvandereclameacties(winiederuuracties),dedoelgroep(wiekanermeedoen)enhetprijzenpakketdientaanzienlijktewordenverbeterd.–Waarmogelijkmoetenreclame-uitingeninzichtgevenindewinkansenbijdeverschillendeprijzen.–Hetisniettoegestaangratisspeelfichesvoorrisicovollekansspelen(casinospelenofspeelautomaten)vialandelijkedagbladenofhuisaanhuisbladenmetlandelijkbereikteverspreiden.–Bijreclame-uitingenvangoededoelenmetverwijzingennaarkansspelvergunninghouders,dievoortvloeienuiteenverplichting,wordendekostendaarvanmedetoegerekendaandedesbetreffendekansspelvergunninghouders.Bijdeberekeningvandeverplichteafdrachtzalhiermeerekeningmoetenwordengehouden.ZelfreguleringMetbetrekkingtotdewijzewaaropreclame-enwervingsactiviteitenwordengereguleerd,wilikvooralsnogvasthoudenaanhetinstrumentvanzelfregulering.Opditmomentachtikhetdanook(nog)nietnodigaanvullendebepalingenindevergunningenvandelandelijkekansspel-aanbiedersoptenemen.Ikzaldekansspelvergunninghouderserwelopwijzendatzijzichbewustmoetenzijn(enblijven)vandemaatschappelijkepositiediezijinnemen.Hettoezichtopdewervings-enreclameactiviteitenwordtoverigensnietalleendoordeReclameCodeCommissie,maarookdoorhetCollegevantoezichtopdekansspelenenhetProjectbureaukansspelenvanmijnministerieuitgeoefend.TotslotwijsikopdebevoegdheiddiedeministervanJustitieinde1TweedeKamer,vergaderjaar2006–2007,Aanhangsel19312291;TweedeKamer,vergaderjaar2006–2007,Aanhangsel2289;TweedeKamer,vergaderjaar2006–2007,Aanhangsel2291;TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,Aanhangsel3699,TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,Aanhangsel4173;TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,Aanhangsel4823;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,Aanhangsel3931;TweedeKamer,vergader-jaar2008–2009,Aanhangsel4903.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.996 verschillendevergunningenistoegekendomaanwijzingenoverwerving-enreclame-uitingentegeven.OmvangentransparantievanuitgavenvoorwervingenreclameAangeziendetotalemarketingkosten–waaronderdedirectmeetbarekosten–vandegezamenlijkekansspelvergunninghouderssinds2002stelselmatigzijnafgenomen,achtikhetvooralsnognietnodigdeGedrags-enreclamecodekansspelenaantevullenmetbepalingendiespecifiekgerichtzijnopeenkwantitatievebeperkingvanhetaanbod.WelzalikhetNKPeropwijzendatdevergunninghoudersookdekomendejarenterughoudendheidmoeten(blijven)betrachtenmetbetrekkingtotdeomvangvanhunmarketinguitgaven.Ikvindhetwenselijkdatdetransparantievandemarketinguitgavenvandevergunninghoudersverderwordtvergroot.Opgrondvaneenverplich-tingdaartoeindehunverleendevergunningen,brengendelandelijkevergunninghouderselkkwartaalverslaguitoverhetfinanciëleverloopvandegeorganiseerdekansspelen.Dezekwartaalrapportagesbevattenookeenopgavevandemarketingkosten.Daarnaastbrengendever-gunninghouderseenjaarverslaguit.Zoalseerderisopgemerktindezebrief,wordthetbegrip«marketing-kosten»inderapportagesenjaarverslagenechternietdoorallever-gunninghoudersopdezelfdemanieruitgelegd.IkzaldeledenvanhetNKPdanookvrageninhun(periodieke)verslagleggingvoortaanopeenduidigewijzeoverdemarketingkostenterapporterenendaarbijzoveelmogelijkeenzelfdeonderverdelinginsubcategorieëntoetepassen.Eenvoorbeeldvaneendergelijkeonderdelingistevindeninhetonder-zoeksrapportvanErnst&Young,datdevolgendekostencategorieënnoemt:TV,radio,directmarketing,sponsoring,internetmarketing,gedrukteadvertenties,in-housemarketingenbuitenreclame.SponsoractiviteitenOmtekunnenbepalenwelkevoorwaardenmoetenwordengesteldaansponsoractiviteitenishetrelevantvasttestellenwelkeactiviteitendaar-onderwordenverstaan.Bijsponsoringgaatheteromdateenpersoonofeenbedrijfgeldofproductenbeschikbaarsteltinruilvoorpubliciteit.Sponsoractiviteitenkunnenopeenmaligebasis,bijvoorbeeldvooreeneenmaligevenement,danwelgedurendeeenbepaaldeperiodeplaats-vinden.Inheteerstegevalkanwordengedachtaansponsoringvaneenbepaaldtennistoernooi,inhettweedegevalaansponsoringvandeEredi-visieVoetbalvooreenaantaljaren.Ookkanbijsponsoringeenonder-scheidwordengemaakttussenhethoofd-ofmedesponsorschap.Nusponsoractiviteitenperdefinitiegepaardgaanmetpubliciteitvoordesponsor,zijniniedergevalderegelsuitdeNederlandseReclameCodeendeGedrags-enreclamecodekansspelenvantoepassingopsponsor-activiteiten.EenenkelebepalingindeGedrags-enreclamecodekans-spelenheeftspecifiekbetrekkingopsponsoring.Eencompleetkadermetbetrekkingopsponsoringbevatdecodeechternogniet.MededaaromhebikhetNKPgevraagddecodeopditpuntaantevullen.HetNKPheeftvoorgestelddecodeuittebreidenmetenkelebepalingenoversponsoring.Dezebepalingenomvattenechter(nog)geenhelderkadervoorsponsoractiviteiten,maarzienslechtsopenkelespecifiekeaangelegenhedenophetgebiedvansponsoring.Indevoorgesteldebepalingenoverhetonderscheidtussensponsoringengoedburgerschapendemogelijkheidtotontbindingvanhetsponsor-contractindienstrijdigheidmethetkansspelbeleidontstaat,kanikmijvinden.Debepalingoverexclusiviteitvanhetsponsorschapachtikdaar-entegentevrijblijvend.Eendergelijke,ruimgeformuleerdebepalingzouTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.997 zeernadeligvooreenkansspelvergunninghouderkunnenuitwerkenentotaanzienlijkeconflictentussenvergunninghoudersonderlingkunnenleiden.Dezebepalingdientnaarmijnmeningtewordenaangescherpt.Metbetrekkingtotsponsoractiviteitenstaatmijingrotelijnenhetvolgendekadervoorogen:–Sponsorcontractenwaarvandelooptijdlangerdaneenjaarbedraagténhetgesponsordebedrag500000eurooverschrijdt,dienenvooraf-gaandtewordengemeldbijdeministervanJustitie.Dergelijkecontractenmogengeenexclusiviteitsclausulesbevatten,indiezindateengesponsordepartijslechtsmetéénkansspelvergunninghoudereencontractmagaangaan.–Eenhoofdsponsorschapmetbetrekkingtotactiviteitenvanlandelijkeomvangenbekendheid,zoalsdeEredivisieVoetbal,isniettoegestaan.Meteenmedesponsorschapvandergelijkeactiviteitenwordtterug-houdendomgegaan.–Insponsorcontractenwordteenonderscheidgemaakttussensponso-ringengoedburgerschap.Aangoedburgerschapwordenminderbeperkendevoorwaardengesteld.–Sponsorcontractendieneneenbepalingtebevattendieontbindingtijdensdelooptijdmogelijkmaaktwegensstrijdigheidmethetkansspelbeleid.IkzalhetNKPmetnadrukvragendeGedrags-enreclamecodekansspelenmetinachtnemingvanhetgesteldeindezebriefaantepassendanwelaantevullen.DeministervanJustitie,E.M.H.HirschBallinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,24557,nr.998