PMJ-ramingen tot en met 2030

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202524 587Justitiële InrichtingenNr. 1054 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 juni 2025In deze jaarlijkse Kamerbrief ga ik, vanaf dit jaar mede namens de Ministervan Asiel en Migratie, in op de werking van het PMJ-model, de ramingentot en met 2030 en de verwerking van de ramingen in de begrotingen bijVoorjaarsnota 2025. Elk jaar stelt het Ministerie van Justitie en Veiligheid(JenV) in het kader van de begrotingsvoorbereiding de zogehetenPMJ-ramingen op die uit het Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ)volgen. Onderdeel van de PMJ-ramingen zijn ook de capaciteitsramingenvoor vreemdelingenbewaring (DJI) en toevoegingen asiel bij de Raad voorrechtsbijstand. Deze capaciteitsramingen hebben gedeeltelijk betrekkingop de AenM-begroting: de capaciteitsramingen voor vreemdelingenbe-waring zijn onderdeel van de AenM-begroting, de toevoegingen asiel bijde Raad voor rechtsbijstand zijn wel op de JenV-begroting blijven staan.Werking van het Prognosemodel Justitiële KetensHet PMJ raamt de ontwikkeling van de capaciteitsbehoefte in de strafrech-telijke, civielrechtelijke en bestuursrechtelijke keten. Ook kan met het PMJinzichtelijk worden gemaakt wat de te verwachten gevolgen van ontwikke-lingen bij de ene ketenpartner zijn voor de andere ketenpartners in dejustitiële keten. De PMJ-ramingen worden opgesteld in aantallenproducten, zoals aantallen rechtszaken, aantallen toevoegingen voor derechtsbijstand en de behoefte aan celcapaciteit. Het PMJ is een keten-model op macroniveau, gebaseerd op een analyse van historischereeksen en exogene factoren en is dus een ramingsmodel.Ontwikkelingen in de samenleving die geheel of grotendeels buiten deinvloedssfeer van JenV liggen zijn het startpunt voor het PMJ. Dergelijkeontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor het ontstaan van crimina-liteit en rechtsproblemen en daarmee voor het beroep op de justitiëleketens. De ontwikkelingen kunnen grofweg in vier categorieën wordeningedeeld, namelijk demografische, economische, maatschappelijke enoverige ontwikkelingen. In mijn brief van 13 november 2024 metantwoorden op vragen van de rapporteurs over de JenV-ontwerp- kst-24587-1054ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10541 begroting voor het jaar 2025 heb ik aangegeven dat te denken valt aanbijvoorbeeld de mogelijke gevolgen van ontwikkelingen in socialecohesie, maatschappelijke ongelijkheid, botsing van culturen enwelvaart.1 Zo worden de veranderende trends in de maatschappij in beeldgebracht en meegenomen in het PMJ-model. Het PMJ beschrijft dekwantitatieve verbanden tussen deze ontwikkelingen en de criminaliteit ofhet beroep op rechtshulp en rechtspraak. Tevens brengt het PMJ desamenhang tussen de ontwikkelingen in criminaliteit en het beroep oprechtshulp en rechtspraak en de ontwikkelingen in de rest van de justitiëleketens in beeld.De PMJ-ramingen bestaan uit twee delen. Het eerste deel betreft decapaciteitsbehoefte in de ketens bij ongewijzigd beleid, de zogeheten«beleidsneutrale raming», opgesteld door het WetenschappelijkOnderzoek- en Datacentrum (WODC) in samenwerking met de Raad voorde Rechtspraak (Rvdr). Dit gebeurt middels een econometrisch model,waarbij gebruik gemaakt wordt van gevonden statistische verbandentussen de bovenstaand genoemde externe demografische, economische,maatschappelijke en overige ontwikkelingen vanuit data van onder anderehet CPB en CBS en ontwikkelingen in de verschillende ketens. Het tweededeel van de PMJ-ramingen betreft de kwantitatieve effecten van nieuwewet- en regelgeving evenals andere voorgestelde (beleids-) maatregelendie naar verwachting invloed hebben op de capaciteitsbehoefte. Ditgebeurt door alle ketenpartners in afstemming met elkaar en ten dele methet WODC. Het gaat uitdrukkelijk om zaken die invloed hebben op decapaciteit, oftewel die zorgen dat de behoefte aan een product meer ofminder wordt (de kwantiteit). Als beleidsaanpassingen invloed hebben opde capaciteitsbehoefte worden de PMJ-ramingen bijgesteld.Uitkomsten PMJ-ramingen tot en met 2030De geraamde capaciteitsbehoeftes in de drie ketens zijn in de bijlagenopgenomen. In bijlage 1 zijn de PMJ-ramingen tot en met 2030opgenomen. Het cahier van het WODC en de Rvdr met hierin de beleids-neutrale ramingen vindt u in bijlage 2. Het cahier is ook op de website vanhet WODC gepubliceerd.2 Ten opzichte van de PMJ-ramingen van vorigjaar zijn aan deze PMJ-ramingen EGS (Europese Geldelijke Sancties) bijhet CJIB, bloedonderzoeken drugs in het verkeer bij het NederlandsForensisch Instituut (NFI) en strafbeschikkingen als onderdeel van deOM-beslissing schuldvaststellingen ten behoeve van het OpenbaarMinisterie (OM) als nieuwe producten toegevoegd. Bij de Raad voor deKinderbescherming zijn twee producten aangepast.Beleidsneutrale ramingenOpsporing, vervolging en berechting van misdrijvenHet aantal geregistreerde misdrijven neemt naar verwachting toe met1,5% per jaar in de periode 2024–2030. Aangezien de bevolking in dezelfdeperiode naar verwachting stijgt met 0,5%, zal de geregistreerde crimina-liteit per hoofd van de bevolking naar verwachting stijgen met 1%. Hetaantal geregistreerde verdachten stijgt met minder dan 1% per jaar indeze periode. Het aantal ondervonden delicten door slachtoffers neemtnaar verwachting toe met gemiddeld 4% per jaar in de periode 2024–2030.De instroom van rechtbankzaken bij het OM neemt naar verwachting metminder dan 1% per jaar toe in de periode 2024–2030. Het verwachte aantal1Kamerstukken II, 2024–2025, 36 600 VI, nr. 30.2https://www.wodc.nl/onderzoek-in-uitvoering/statistiek-en-monitoring/prognose-justitiele-ketensTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10542 beslissingen (incl. dagvaardingen) van het OM zal met ongeveer 2% perjaar toenemen. Het aantal schuldigverklaringen van de zittende magis-tratuur (ZM) zal naar schatting met gemiddeld 1% per jaar toenemen. Voorverdachten zal het aantal reguliere straftoevoegingen naar verwachtingongeveer gelijk blijven in de periode 2024–2030. Het aantal ambtshalvestraftoevoegingen (exclusief ambtshalve straftoevoegingen voortkomenduit de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz)/Wet zorg endwang (Wzd) en vreemdelingenbewaring) zal met gemiddeld 1% per jaartoenemen.TenuitvoerleggingDe capaciteitsbehoefte van het gevangeniswezen neemt volgens deraming van het model toe met gemiddeld 1% per jaar in de periode2024–2030 omdat het aantal vrijheidsstraffen voor volwassenen, hetaantal voorlopig gehechten en de gemiddelde duur van voorlopiggehechten naar verwachting zullen stijgen. De capaciteitsbehoefte van deforensisch psychiatrische centra (FPC’s) stijgt naar verwachting metgemiddeld 2% per jaar omdat de verwachte instroom van ter beschikkinggestelden zal toenemen. De capaciteitsbehoefte vreemdelingenbewaringneemt naar schatting toe met gemiddeld 3% per jaar in de periode2024–2030.3JeugdHet aantal Halt-verwijzingen blijft in deze beleidsneutrale raming naarverwachting nagenoeg gelijk in de periode 2024–2030. De capaciteitsbe-hoefte van de justitiële jeugdinrichtingen neemt naar verwachting toe metruim 2% per jaar omdat verwacht wordt dat zowel het aantal maatregelentot plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ-maatregel), het aantaljeugddetenties, de gemiddelde duur van jeugddetenties en het aantalvoorlopig gehechten zullen toenemen. De verwachte gemiddelde duurvan voorlopig gehechten blijft vrijwel gelijk in de periode 2024–2030.Civiele en bestuursrechtspraakDe instroom van dagvaardingen bij de sector civiel van de rechtbankenneemt naar schatting toe met circa 1% per jaar in de periode 2024–2030.De instroom van verzoekschriften in handelszaken zal naar verwachtingmet minder dan 1% per jaar toenemen, terwijl voor familiezaken eenstijging van gemiddeld 1% per jaar wordt verwacht. De instroom vandagvaardingen bij de sector kanton van de rechtbanken zal naarverwachting toenemen met gemiddeld 2% per jaar terwijl de instroom vanverzoekschriften bij de sector kanton zal afnemen met gemiddeld 1% perjaar. De instroom van voorlopige voorzieningen zal afnemen metgemiddeld 5% per jaar.Verwerking PMJ-ramingen in de begrotingen bij VoorjaarsnotaDe PMJ-ramingen dienen als onderlegger voor de Voorjaarsbesluit-vorming. Met het oprichten van het Ministerie van AenM hebben dePMJ-ramingen niet langer enkel betrekking op de JenV-begroting, maarnu ook op de AenM-begroting. De asielgerelateerde capaciteitsramingenvoor DJI (vreemdelingenbewaring) en voor de Raad voor rechtsbijstand(toevoegingen asiel) zijn namelijk onderdeel van de PMJ-ramingen. De3Met deze brief wordt voldaan aan de toezegging van de Minister van Asiel en Migratie tijdenshet commissiedebat over de Terugkeerverordening van 15 mei jl. (Kamerstuk 22 112, nr. 4082)om de Kamer te informeren over de vreemdelingenbewaringscapaciteit (Toezegging ID:128900).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10543 ramingen zijn naar budgettaire mutaties vertaald voor de JenV-begrotingen de AenM-begroting. Deze budgettaire mutaties zijn voor het merendeelvan de organisaties in de keten zoveel mogelijk verwerkt in deVoorjaarsnota 20254 en de daarbij horende eerste suppletoire begrotingen2025 van JenV5 en AenM.6JenV-begrotingDe consequenties van de PMJ-ramingen voor de benodigde capaciteit zijnbinnen de budgettaire kaders van de JenV-begroting zoveel mogelijkingepast. Bij het merendeel van de JenV-organisaties in de keten zijnbudgettaire reeksen als gevolg van de PMJ-ramingen verwerkt, welgecorrigeerd met ingroeipaden om tot een realistische raming te komenen meerjarig afgetopt op het niveau van 2027. Voor de uitbreiding van hetgevangeniswezen van DJI op basis van de PMJ-ramingen is dezevoorjaarsronde geen budget toegekend. Hierdoor kan een capaciteitsbe-hoefte oplopend tot circa 800 plaatsen niet gerealiseerd worden. Degrootste mutaties in de eerste suppletoire begroting 2025 van JenV op deuitgaven zijn onder andere verwerkt bij onderstaande posten:•Op basis van de prognose van het aantal toevoegingen in asielzakenzijn de geraamde uitgaven aan gesubsidieerde rechtsbijstandbijgesteld. Het budget is in 2025 verlaagd met -10 miljoen euro en in2026 verlaagd met -5,6 miljoen euro.•Volumeontwikkeling rechtspraak: op basis van de PMJ-ramingen zijnde geraamde uitgaven aan de Rvdr bijgesteld. Met name bij belasting-en handelszaken bij de rechtbanken en bij kantonzaken is de geraamdeinstroom hoger. Het budget in 2026 is verhoogd met 8,1 miljoen euroen vanaf 2027 met 16 miljoen euro. Hierbij is een ingroeipad gehan-teerd.•Het budget van het OM is als gevolg van de PMJ-ramingen in 2026met 11,9 miljoen euro verhoogd. De stijging wordt met nameveroorzaakt door de stijging van het aantal feitgecodeerde overtre-dingszaken en zaken waarbij in beroep wordt gegaan bij de Officiervan Justitie tegen een verkeersboete.•Het PMJ raamt een toenemende capaciteitsbehoefte in de JustitiëleJeugd Inrichtingen. In de eerste suppletoire begroting 2025 van JenVis het budget verhoogd met 9,5 miljoen euro in 2025 oplopend naar28,3 miljoen euro vanaf 2027.•Er wordt een toenemende capaciteitsbehoefte bij Klinische plaatsenoverige Forensische zorg geraamd. In de eerste suppletoire begroting2025 van JenV is het budget meerjarig verhoogd met 20,8 miljoeneuro.De grootste bijstellingen op de ontvangsten omvatten mutaties bijgriffierechten en de administratiekosten bij het CJIB. Bij de griffierechtenis de raming van de ontvangsten naar boven bijgesteld op basis van dejaarlijkse herijking van de raming (aan de hand van de gerealiseerdeontvangsten, gerealiseerde instroom en de meest recente uitkomsten vanhet PMJ). Het betreft 24,2 miljoen euro in 2025 met een oploop naar32 miljoen euro vanaf 2027.De nieuwe ramingen voor het aantal WAHV-boetes laten voor de jaren2025 tot en met 2030 een minder sterk stijgende trend zien in vergelijkingmet de raming van vorig jaar. Dit is onder andere het gevolg van devervanging van vaste flitspalen en enkele trajectcontroles. Daartegenoverstaat een positief effect voor extra flitspalen, focusflitsers en flexflitspalen.4Kamerstukken II, 2024–2025, 36 725, nr. 1.5Kamerstukken II, 2024–2025, 36 725 VI, nr. 2.6Kamerstukken II, 2024–2025, 36 725 XX, nr. 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10544 Als gevolg van de minder sterke stijging in aantallen boetes, is hetontvangstenbudget met betrekking tot administratiekosten ook naarbeneden bijgesteld. Het betreft -5,8 miljoen euro in 2025 met een afloopnaar -7 miljoen euro vanaf 2027.AenM-begrotingZoals in de inleiding toegelicht hebben twee onderdelen van het PMJbetrekking op het asieldossier: de toevoegingen asiel bij de Raad voor derechtsbijstand en de ramingen voor Vreemdelingenbewaring bij DJI.Hierbij is alleen het budget voor Vreemdelingenbewaring onderdeel vande AenM-begroting. In de eerste suppletoire begroting 2025 van AenMzijn de PMJ-ramingen voor Vreemdelingenbewaring niet verwerkt. Detoevoegingen asiel zijn onderdeel van de JenV-begroting en wordenonder die paragraaf toegelicht.Voor de bijstellingen (financiële reeksen) en toelichtingen verwijs ik u ooknaar de eerste suppletoire begroting 2025 van JenV en AenM.Het PMJ in de lange-termijnonderzoeksagenda van het WODCHet WODC heeft in het kader van de lange-termijnonderzoeksagendaonderzocht in hoeverre nieuwe ontwikkelingen op het gebied van data entechnieken benut kunnen worden om de PMJ-ramingen te verbeteren.Mijn voorganger heeft uw Kamer op 15 mei 2024 geïnformeerd over delange-termijnonderzoeksagenda en het onderzoeksrapport «Voorspellenvoor de justitiële ketens» aangeboden.7 De conclusie uit dit onderzoek isdat een aantal technieken hiervoor in aanmerking komt. De resultaten vandit theoretische verkenningsonderzoek hebben (nog) niet tot eenaanpassing van het huidige model geleid. In een vervolgonderzoek wordteen aantal pilots met de meest veelbelovende algoritmes op een beperktaantal onderdelen van de justitiële ketens uitgevoerd om te kijken of dezealgoritmes ook daadwerkelijk tot een hogere voorspelkwaliteit leiden. Alser nieuwe inzichten zijn, zal ik uw Kamer daarover informeren.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van Weel7Kamerstukken II, 2023–2024, 29 279, nr. 853.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10545