Voortgang acquisitiebeleid en evaluatie NFIA 2019-2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 637BedrijfslevenbeleidNr. 719 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 november 2025De Netherlands Foreign Investment Agency (hierna: NFIA) is in 2025geëvalueerd op haar legitimiteit, doeltreffendheid en doelmatigheid in deperiode 2019–2023. Bijgaand stuur ik u het evaluatierapport. In deze briefga ik, mede namens de Staatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwik-kelingshulp, kort in op waarom we acquisitiebeleid voeren, om vervolgensmet uw Kamer te delen wat de uitkomsten waren van de evaluatie en hoewij op basis van de nieuwe koers in het industriebeleid met de aanbeve-lingen verder gaan in het acquisitiebeleid.Acquisitiebeleid en het belang van buitenlandse bedrijven voorNederlandAcquisitiebeleid gaat over welke investeringen van buitenlandse bedrijvenwe willen aantrekken naar Nederland. Het gaat hierbij om investeringen inreële economische activiteiten, zoals het opzetten van een Europeeshoofdkantoor, een marketing- en saleskantoor, een R&D- of productiefaci-liteit, en niet om louter financiële investeringen.We trekken dit soort investeringen proactief aan, omdat internationaalopererende bedrijven gemiddeld genomen productiever zijn danvergelijkbare Nederlandse bedrijven. Ook brengen deze bedrijven nieuwekennis en internationale netwerken met zich mee waarmee Nederlandinnovatiever, concurrerender en weerbaarder wordt. Hierbij wordt eenafweging gemaakt over economische veiligheidsrisico’s, in afstemmingmet de beleidsverantwoordelijke departementen.Voor de evaluatie is het relevant om op te merken dat er in de periode2019–2023 steeds meer focus in het acquisitiebeleid is aangebracht. In2018–2020 was het aantrekken van zoveel mogelijk investeringen nog hetdoel van de NFIA. Door schaarstes (o.a. op het gebied van ruimte, arbeiden netcongestie) is vanaf 2020 overgegaan op een strategie waarbij meeraandacht is voor de «value» van investeringen van buitenlandsebedrijven, bekeken vanuit hun bijdrage aan maatschappelijke opgaven op kst-32637-719ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7191 het gebied van innovatie, verduurzaming en digitalisering. Sinds 2023trekken NFIA en haar partners in het Invest in Holland-netwerk onder denoemer «from volume to value» alleen proactief buitenlandse investe-ringen aan die toegevoegde waarde hebben voor bestaande ecosys-temen.1 De voortgang van deze gerichte acquisitie is onlangs bevestigd inde «Invest in Holland strategie 2025–2030».2Korte beschrijving van de NFIADe NFIA is een landelijk opererend acquisitieapparaat, met eenhoofdkantoor bij de RVO in Den Haag en 25 kantoren in hetbuitenland. In opdracht van de Ministeries van Economische Zakenen Buitenlandse Zaken promoot de NFIA Nederland als vestigings-plaats voor buitenlandse bedrijven en ondersteunt deze bedrijven bijhet opzetten, uitbreiden of behouden van investeringen inNederland. Daarnaast informeert de NFIA rijks- en regionaleoverheden over knelpunten in het Nederlandse investerings- envestigingsklimaat die zij signaleren. Tot slot heeft de NFIA eencoördinerende rol in het Invest in Holland-netwerk, een landelijkdekkend publiek-privaat samenwerkingsverband van provincies, driegrote gemeenten en een partner voor de logistiek, met als gedeelddoel het aantrekken, uitbreiden en behouden van buitenlandseinvesteringen voor Nederland. Andere landen hebben ook acquisitie-apparaten, maar de regionale samenwerking binnen Nederland isuniek.In het vernieuwde industriebeleid is naast verdienvermogen enmaatschappelijke opgaven, economische weerbaarheid een belangrijkeafweging geworden.3 Dit houdt onder andere in dat we risicovollestrategische afhankelijkheden van andere landen verminderen, onderandere door essentiële capaciteiten in markten en technologieën tebehouden of op te bouwen.4 De doelen van het acquisitiebeleid wordenhiermee in lijn gebracht. Voor het acquisitiebeleid betekent dit dat webuitenlandse investeringen willen aantrekken die de Nederlandse positiebinnen technologieën en markten kunnen versterken en daarmeebijdragen aan weerbaarheid.Een effectief acquisitieapparaat in een veranderende wereld:evaluatie van de NFIAIn 2025 is de wettelijke evaluatie van de NFIA over de periode 2019–2023uitgevoerd door onderzoeksbureau Decisio. Er is onderzocht of de inzetvan de NFIA legitiem, doeltreffend en doelmatig is.Uit de evaluatie blijkt dat het inzetten van een acquisitieapparaat als deNFIA legitiem is, omdat haar inzet transactiekosten (zoek- en informatie-kosten) voor buitenlandse bedrijven reduceert. Wanneer een bedrijf wiluitbreiden in het buitenland moet het tijd en moeite steken om zich teverdiepen in waar het zich wil vestigen en welke transactiekosten (o.a.transportkosten, juridische kosten) gepaard gaan met een daadwerkelijkeinvestering. Dit kan ertoe leiden dat het aantal buitenlandse investeringenlager ligt dan maatschappelijk wenselijk is. Om dit marktfalen te onder-vangen informeert de NFIA buitenlandse bedrijven over de voordelen vanvestiging in Nederland, helpt hen vervolgens met de praktische aspectenvan een vestiging en met verbindingen met voor hen relevante contactenin Nederlandse ecosystemen. De strategiewijziging versterkt de legiti-1Kamerstuk 32 637, nr. 564 – «Voortgang acquisitie met meer focus»2Kamerstuk 32 637, nr. 664 – «Jaarverslag 2024 NFIA en Invest in Holland Strategie 2025–2030»3Kamerstuk 29 826, nr. 277 – «Industriebeleid met focus»4Kamerstuk 30 821, nr. 302 – «Voortgang kabinetsaanpak economische veiligheid»Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7192 miteit van deze inzet, omdat gericht bedrijven worden aangetrokken diehier toegevoegde waarde hebben. Dit kan gaan om zeer productieve ofinnovatieve bedrijven of om bedrijven die transitiefalen in Nederlandverhelpen. Zonder overheidsingrijpen komen deze bedrijven minder snelnaar Nederland. Bovendien blijkt dat de bedrijven die door NFIA onder-steund zijn een zorgvuldige afweging hebben gemaakt en hierdoor langerin Nederland blijven dan buitenlandse bedrijven die zonder ondersteuningvestigingen hebben geopend.In de evaluatie wordt geconcludeerd dat de NFIA doeltreffend is, maar datde doelmatigheid in de periode 2019–2023 is afgenomen. Het doel op hetgebied van het aantal te acquireren bedrijven in de evaluatieperiode werdalleen in 2019 behaald. Tegelijkertijd zijn de belangrijkste doelen (bijdrageaan economische groei en toename van R&D investeringen) wel behaald.Wereldwijd zijn bedrijven, door geopolitieke spanningen, terughoudendgeworden in hun internationale expansie. De «pool» aan potentiëleprojecten om aan te trekken is hierdoor kleiner geworden. Tegelijkertijdkent het Nederlandse ondernemingsklimaat, inclusief het vestigings-klimaat, de laatste jaren steeds grotere uitdagingen, zo blijkt uit ondermeer de monitor Ondernemingsklimaat. Door deze combinatie vanexterne factoren is het lastiger geworden voor de NFIA om bedrijven aante trekken. Met de strategiewijziging is volgens de evaluatie goedingespeeld op deze veranderde context. NFIA heeft volgens de evaluatiehaar coördinatierol in het Invest in Holland-netwerk goed ingevuld, metminder onderlinge concurrentie tussen regio’s en een meer eenduidigeinternationale profilering als gevolg. Ook op de buitenlandse posten enambassades is de samenwerking verbeterd als gevolg van de nieuwestrategie. De huidige kwantitatieve doelstelling – gericht op het aantalinvesteringsprojecten – sluit echter nog onvoldoende aan op de nieuwestrategische koers. Aanbevolen wordt om hier meer kwalitatieve doelenaan toe te voegen, die inzicht geven in de kwaliteit en strategische waardevan investeringen.Om de doelmatigheid van de uitvoering te verbeteren wordt verderaanbevolen om de aansturingsrelatie duidelijk vorm te geven, metafspraken over rolverdeling, verantwoordelijkheden en besluitvormingtussen de opdracht gevende ministeries en de NFIA. Alsook om hierbij tekijken naar de mate van zelfstandigheid van de NFIA binnen de RVO.Daarnaast wordt geconcludeerd dat bij het aantrekken van vervolginveste-ringen, met relatief minder inzet, hoogwaardige investeringen wordenbinnengehaald. Hierbij is de aanbeveling dan ook om te onderzoeken inhoeverre meer inzet op vervolginvesteringen kan leiden tot een hogeredoelmatigheid.VervolgIk neem de aanbevelingen uit de evaluatie ter harte. In de afgelopen tweejaar is de samenwerking tussen beleid en uitvoering verbeterd met eencontinue dialoog over welke investeringen hoge toegevoegde waardehebben voor Nederland. Samen met de Staatssecretaris BuitenlandseHandel en Ontwikkelingshulp, en de NFIA zal ik bekijken hoe de positievan de NFIA binnen de RVO, en de aansturingsrelatie met haar opdracht-gevers efficiënter vorm kan worden gegeven. Daarnaast wordt onderzochthoe de synergie tussen de NFIA en de economische afdelingen vanbuitenlandse posten kan worden versterkt. Verder zal ik beoordelen welkeadditionele doelstellingen geformuleerd moeten worden, die beteraansluiten op de «from volume to value» strategie. Deze doelstellingendienen tevens in lijn te worden gebracht met het vernieuwde industrie-beleid, waarin economische weerbaarheid een grotere rol speelt. AlsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7193 onderdeel hiervan wordt bekeken of de huidige methodiek om «value» tebepalen en te meten nog volstaat.De uitkomsten van de evaluatie helpen ons om nog beter samen tewerken bij het gericht aantrekken van buitenlandse bedrijven met grotestrategisch waarde voor de Nederlandse economie en samenleving. Opdeze manier blijf ik mij via het acquisitiebeleid inzetten voor een sterke,weerbare en toekomstbestendige economie.De Minister van Economische Zaken,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 637, nr. 7194