Stand van zaken Illiquid Assets Back-up Facility (Q3 - 2009)

31371KredietcrisisNr.286BRIEFVANDEMINISTERVANFINANCIËNAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,27november2009Op11novemberheeftINGkwartaalcijfersoverhetderdekwartaalgepu-bliceerd.IndecijfersbesteedtINGookaandachtaanderesultatenopdeAmerikaansegesecuritiseerdehypothekenportefeuille(dezogenaamdeAlt-Aportefeuille).Op80%vandezeportefeuilleheeftdeNederlandseStaatviadeIlliquidAssetsBack-upFacility(IABF)hetrisicoovergenomen.Inmijnbriefvan30september(Kamerstuk2009–2010,31371,nr.259)hebikutoegezegdomutussentijds,nauitkomenvankwartaalcijfersvanINGteinformerenoverderesultatenendebetekenisdaarvanvoordeStaat.Op4novemberjl.heefteentechnischebriefingvoordevastecommissievanFinanciënplaatsgevonden.Medenaaraanleidingdaarvanwordtindezebriefspecifiekaandachtbesteedaan•devertalingvancijfersvanINGnaarhuidige(verwachte)resultatenvoordeNederlandseStaat•deontwikkelingvandebuffersdieindetransactieaanwezigzijnomeersteverliezenoptevangen.•degevolgenvanvervroegdeaflossingenvoorhetrisicoindeporte-feuille.IABFtransactieversusontwikkelingAlt-AportefeuilleDeIABFtransactietussenStaatenINGbestaatuitverschillendekasstromen.EnerzijdsontvangtdeStaat80%vandekasstromenuitdegesecuritiseerdehypothekenportefeuillevanINGeneengarantiefee.AnderzijdsbetaaltdeStaatfundingfeeeneenmanagementfee.NaastdezekasstromenuitdeoorspronkelijketransactiebetaaltINGeenextrabedragdatovereenkomtmeteenverhogingvandegarantiefeemet0,826procentpunteneenbedragdatovereenkomtmeteenverlagingvandefundingfeemet0,5procentpunt(briefvan3november2009,Kamerstuk2009–2010,31371,nr.273).DezetweeadditionelebetalingenzijntotstandgekomeninoverlegmetdeEuropeseCommissie.Figuur1illustreertdekasstromen.HettotaleresultaatvoordeStaatwordtbepaalddoordeTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1380730910tkkst31371-286ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2861 contantewaardevanhetsaldovandekasstromengedurendedelooptijdvandetransactie.Figuur1:KasstromenIlliquidAssetsBack-upFacilityVoor20%vandeAlt-AportefeuillestaathetrisiconogopdebalansvanING.INGlaatdaarbijalleenderesultatenenwaardeveranderingenvandezeportefeuillezien,niethetcumulatieveeffectvandekasstromen.HetkwartaalresultaatvanINGlaatzichdaaromnietdirectvertaleninhuidige(verwachte)resultatenvoordeStaat.VerschilleninboekhoudingEenandereredenwaaromkwartaalresultatenvanINGzichnieteenvoudiglatenvertalennaarresultatenvoordeStaatzijndeverschillenindeboek-houdkundigebenaderingendiedeStaatenINGhanteren.Ingrotelijnenwerktditalsvolgt:opbasisvanIFRSboekhoudregelsmoetINGbijverwachteverliezenafschrijven.DeIFRSregelsschrijvenverdervoordatobligatiesinbepaaldesituatiesmoetenwordenafgeschreventotdemarktwaarde(impairment).DeStaatwerktmeteenandereboekhoudme-thode.AfschrijvingenalsgevolgvanmarktwaardezijnnietrelevantvoordeStaat.DatwilzeggendatimpairmentnietrelevantisvoordeStaat.DeverwachteverliezenzoalsgepresenteerddoorINGgevenweleengroveindicatievandetoekomstigeresultatenvoordeStaatopéénvandekasstromen.VertalingcijfersvanINGnaarcijfersvoordeStaatINGheeftin2008voorheteerstalsgevolgvaneenverwachtverliesmoetenafschrijvenopdeAlt-Aportefeuille.Tabel1geefteenoverzichtvandeverwachteverliezenopbasiswaarvanINGheeftafgeschreven.TussenhaakjesstaatdeomvangvandeportefeuillezoalsdiebijINGopdebalansstond.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2862 Tabel1:DoorINGverwachteverliezenopdeAlt-Aportefeuille(nietcumulatief)2008Q12009Q22009Q32009Verwachtverlies€0,3mld(100%)€88mln(20%)€108mln(20%)€239mln(20%)HetdoorINGverwachteverliesiseencontantewaardevanverwachteverliezenoptoekomstigehoofdsom-enrentebetalingen.Voorhetmakenvaneenvergelijkingmetdebasecasezijnverwachteverliezenopdehoofdsomnodig.Hetisnieteenvoudigomresultatenuitdeenemetho-diektevertaleninresultatenvooreenanderemethodiek.Eengrovebena-dering,dieinzichtgeeftindeordevangrootte,kanwelwordengemaakt.AangeziendeobligatiesdoorINGongeveeropparzijnaangekochtendeverwachteverliezenmethetaanvangsrendementwordenverdisconteerd,kanhetverwachtverliesvanINGwordenvergelekenmeteennominaalverlies(ofweleenverliesopdehoofdsom).HettotaleverwachteverliesopdehoofdsomkandanwordenbenaderddoordeverwachteverliezenuitdekwartaalcijfersvanINGoptetellen.Voor100%vandeportefeuillewordteenverwachtverliesopdehoofdsomvanca.€2,5mldgevonden(0,3+(0,088+0,108+0,239)/0,2).Ditkomtovereenmet$3,5mld.Ditverwachtverliesopdehoofdsombedraagtca.9%vandeoorspronkelijkenominalewaarde(3,5/38,7x100%).GegevendegrovebenaderingendebovenbeschrevenveronderstellingenzoudeStaatgeconfronteerdwordenmeteenverwachtverliesvan$2,8mld(9%x80%x$38,7mld)opdeoorspronkelijkenominalewaarde.Ditisniethetverwachteverliesopdetransactie,maarbetreftslechtseenverwachtingvooréénvandekasstromen.Bijhettotstandkomenvandetransactiezijnertweescenario’sdoorgere-kend:eenbaseeneenstresscase.Indebasecaseisrekeninggehoudenmeteentotaalverwachtverliesvanhoofdsomvanruim10%vandenomi-nalewaardevandeportefeuille.Ditverwachtverlieslooptindestressverderoptotbijna20%.Deramingindebegrotingisgebaseerdopdebasecase.Desalnietteminisindebasecasesprakevaneenverwachtpositiefresul-taatvoordeStaat.DatkanomdathetverwachtverliesopdeAlt-Aporte-feuilleslechtséénvandekasstromenuitdetransactiemetINGbetreft.HetuiteindelijkresultaatvoordeStaatopdetransactiewordtbepaalddoorhetsaldovandezeskasstromenoverdelooptijdvandetransactie.HetverwachtepositieveresultaatvoordeStaatindebasecasebedraagtongeveer$2mld,exclusiefcirca$1,8mlddiegevolgisvanrecentelijkovereengekomenadditionelebetaalstromenvanINGaandeStaat.GerealiseerdeverliezenopdehoofdsomnogsteedsbeperktFiguur2toontdeontwikkelingvanhetgerealiseerdeverlies(cumulatief)over80%vandeportefeuilleoverdeeerstedriekwartalenin2009.Hetbetrefthetverliesopdehoofdsom(nominalewaarde)op80%vandeportefeuillewaarvoordeStaathetrisicoheeftovergenomen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2863 Figuur2:Gerealiseerdverlies(cumulatief)opdeportefeuille($mln)Hetgerealiseerdverliesopdenominalewaarde(hoofdsom)vandeobli-gatiesindeportefeuilleistotophedenbeperkt.Derealisatieisafgezettegendeverliezenwaarmeeinderamingalrekeningisgehouden(basecase)endeverliezenindestresscase.Hetgerealiseerdverliesopdenominalewaarde(hoofdsom)van80%vandeportefeuillebedraagtoverdeperiodetotenmetseptember$10,8mln(ca.€8mln).Ditisca.0,035%vandeoorspronkelijkehoofdsom(ofwel$10,8mln/$30,9mld).OntwikkelingvandebuffersErzijneenaantalbuffersdieervoorzorgendatdeStaatnietdirectverlieszalmakenopdetransactiealsersprakeisvaneenverliesopdeobligatiesindeportefeuille.•Alsallehoofdsommenbinnenkomen,hoeftdeStaatdaarvaninprin-cipemaar90%weeraftedragenaanING.Deresterende10%isdebufferalsgevolgvandeprijs.Doordatverliezenopdehoofdsomtotophedenbeperktzijngeblevenisdezebuffernognagenoegintact.•Degarantiefee(0,55%)ishogerdandemanagementfee(0,25%).Ditleverteenextrabuffervanjaarlijks0,3%overdeuitstaandeporte-feuille.Doordeadditionelebetalingdieovereenkomtmeteenverho-gingvandegarantiefee,stijgtdezebuffermetnogeens0,826procent-punt.•Hetrentepercentageindefundingfee(3,5%voorhetvastrentendedeelenLIBORplus0,5%voorhetvariabelrentendedeel)islagerdanhetgemiddelderentepercentageopdeobligatiesindeportefeuille.Ookhierdoorissprakevaneenextrabuffer(financieringsvoordeel).Ookdezebufferisrecentelijkdoordeadditionelebetalingdieovereen-komtmeteenverlagingvandefundingfeemet0,5procentpuntgestegen.Naastdebufferindetransactieiserooknogeenbufferindeobligatieszelf.Ingrotelijnenwerktdatzoalshiernabeschreven.DeobligatiesindeAlt-Aportefeuillezijntranchesvaneengesecuritiseerde(«verpakte»)poolvanhypotheken.Deobligaties(tranches)hebbenverschillendkredietrisicodattotuitdrukkingkomtindeverschillenderatings.Uitdetotalegeld-stroomdiebinnenkomtbijdebeheerdervandegesecuritiseerdepoolvanhypothekenwordteerstdebetalingenopdeobligaties(tranches)methoogsteratingvoldaan,dandebetalingenopdeobligaties(tranches)metminderhogeratingenhetrestantgaatnaardelaatstetranche(deequitytranche).Indieneronvoldoendegeldbinnenkomtuitdeonderliggendehypotheken(bijv.doorwanbetaling)komtditeerstvoorrekeningvandeequitytranche,danvoorrekeningvandehoudersvandeobligaties(tran-ches)metlagereratingenpaswanneererechtonvoldoendebinnenisgekomen,komtverliesvoorrekeningvandehoudervandeobligatie(tranche)metdehoogsterating.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2864 Dematewaarinopeenobligatie(tranche)nogsprakeisvaneenbuffervoorhetopvangenvandeeersteverliezenwordtuitgedruktmetdezoge-naamdecreditenhancement.HetmerendeelvandeobligatiesdieindeAlt-Aportefeuillezittenkennendoorhunkwaliteiteenbuffer.Degemid-deldecreditenhancementindeportefeuilleblijfttotophedenredelijkconstant.Figuur3illustreertdit.Figuur3:OntwikkelingvandegemiddeldecreditenhancementindeportefeuilleHoeweldecreditenhancementgemiddeldca.16%is,varieertdezeperobligatie.Opsommigeobligatiesisdecreditenhancementzeerlaagofzelfs0%.Opeenenkeleobligatieissprakevaneencreditenhancementvan100%1.Wanneercreditenhancementopeenobligatie0%isenjuistopdieobligatieuitdeonderliggendehypothekenonvoldoendebinnen-komtomderenteenaflossingtevoldoen,ontstaatereenwerkelijkverliesopdeobligatie.Effectvan(vervroegde)aflossingDoorvervroegdeaflossingenopdeonderliggendehypotheken,komtmeerbinnenopdeAlt-Aobligatiesdanverondersteldinderaming(basecase).Infiguur4zijnde(vervroegde)aflossingenopdeportefeuilleweer-gegeven.Figuur4:(Vervroegde)aflossingen(cumulatief)opdeportefeuille($mln)Doorvervroegdeaflossingenlooptdeomvang(nominalewaarde)vandeportefeuillesnellerterugdaninderaming(basecase)isverondersteld.DehoofdsomvandatdeelvandegesecuritiseerdehypothekenportefeuillewaarvoordeStaathetkredietrisicoheeftovergenomenisdaardoorgedaaldmet$3,7mldvan$30,9mldnaar$27,2mld.Daartegenoverstaatdatdehoofdsomvandeverplichtingenisgedaaldvan$27,8mldnaar$23,7mld.Doordatookdeontvangengarantiefeeenhetfinancie-ringsvoordeelisgebruiktomaanverplichtingentevoldoenisdenominalewaardevandeverplichtingenmetmeerdan$3,7mldgedaald.1Ditbetreftobligatiesmeteensoortverze-keringtegenverliezen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2865 Vervroegdeaflossingisnietperdefinitiegoedvoordeportefeuilleomdatdoorgaansdebeterehypothekenmetrelatiefhogerentesvervroegdwordenafgelost.HierdoorlooptdeStaatietsmisvanhettoekomstigfinancieringsvoordeel(hetverschiltussenderenteontvangstenopdeportefeuilleenerzijdsende3,5%enLIBORplus0,5%anderzijds).Ditheefteennegatiefeffectopdeomvangvandebuffer.Ommeerinzichttekrijgenindeomvangvanditeffectzaleennieuweanalysevandeporte-feuillegemaaktworden.ConclusieenvolgenderapportageVooralsnogisergeenaanleidingteveronderstellendatersprakeisvaneenafwijkingvanhetbasispad.Degerealiseerdeverliezenindeporte-feuillewijkennietsignificantafvandeinderaming(basecase)veronder-steldeverliezen.OpbasisvaneenglobalevertalingvandeverwachteverliezenuitdekwartaalcijfersvanING,lijkenverwachteverliezenvoordeStaatvergelijkbaarmetdeverwachteverliezenwaarmeerekeningisgehoudenindebasecase(enraming).Deaflossingenlopendoorvervroegdeaflossingvooropdeaflossingenindebasecase.Ditheefteennegatiefeffectopéénvandebuffersdieverliezenmoetopvangen.DaarstaattegenoverdatdoordeadditionelebetaalovereenkomsttussenINGenStaateenaantalbuffersookzijntoegenomen.Persaldozijndebuffersnognagenoegintact.Desalnietteminzalikomderisico’svanvervroegdeaflossingeninkaarttebrengeneennieuweanalysevandeportefeuillelatenmaken.Ookgevolgenvanrecenteontwikkelingenenoverheidsinter-ventiesomdeAmerikaansehuizenmarktteregulerenzalikindeanalyselatenadresseren.Naarverwachtingkanikuinheteersteoftweedekwar-taalvan2010overdebevindingeninformeren.DeministervanFinanciën,W.J.BosTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2866