Beleidsvoornemen nieuwe beheerconcessie aan ProRail vanaf 2029

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1282 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 april 2026In de afgelopen periode is IenW gestart met de totstandkoming van denieuwe beheerconcessie 2029 aan ProRail.1 Met deze brief biedt IenW hetbeleidsvoornemen voor de nieuwe beheerconcessie vanaf 2029 aan. Indeze brief leest u over de context waarin dit beleidsvoornemen isopgesteld en de doelen in dit beleidsvoornemen voor de nieuwebeheerconcessie.De huidige Beheerconcessie 2015–2025 aan ProRail loopt, na vier jaarbeleidsneutrale verlenging, af op 1 januari 2029. De beheerconcessie steltProRail in staat de beheertaken ten aanzien van de hoofdspoorweginfra-structuur (hierna: HSWI) uit te voeren. Om de continuïteit van het beheervan de HSWI te borgen, werkt IenW aan een nieuwe beheerconcessievanaf 2029, die eveneens aan ProRail wordt verleend. Dat gebeurt in elkgeval zolang het wetsvoorstel «sturing en verantwoording ProRail B.V.»niet is aangenomen.2Toelichting op het beleidsvoornemenIn dit beleidsvoornemen staan de voornemens van IenW ten aanzien vande nieuwe beheerconcessie. Het opstellen van een beleidsvoornemen isgeen formele verplichting. IenW kiest dit te doen om in een vroeg stadiumvan het concessieverleningstraject input op te kunnen halen bij de velebetrokkenen. De concessie wordt rechtstreeks aan ProRail verleend.ProRail en IenW hebben gesproken over het proces om te komen tot eennieuwe beheerconcessie en over de wederzijdse verwachtingen.1Zoals gemeld aan uw Kamer in de halfjaarverantwoordingen ProRail en NS 2025, Kamerstuk29 984, nr. 1267.2Kamerstukken II 2024/2025, 36 807, nr. 3. kst-29984-1282ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12821 Inhoud van het beleidsvoornemenIn het beleidsvoornemen formuleert IenW beleidsdoelen voor de nieuwebeheerconcessie. De beleidsdoelen komen in plaats van de in de huidigebeheerconcessie geformuleerde prestatiegebieden. Met de vier beleids-doelen beoogt IenW richting te geven aan de uitvoering van de beheer-taken door ProRail:•Een goede sturings- en verantwoordingsrelatie tussen de concessie-verlener en concessiehouder:De beheerconcessie is het instrument waarmee IenW afspraken maaktmet ProRail over de uitvoering van de beheertaken. Een goedesturings- en verantwoordingsrelatie tussen concessieverlener enconcessiehouder is essentieel en staat uiteindelijk in dienst vanreizigers, verladers en omgeving. Geconstateerd is dat het sturingsin-strumentarium over het algemeen goed werkt, maar dat verbetering ofactualisatie mogelijk is op een aantal punten mogelijk is. •Een betrouwbare en professionele infrastructuurbeheerder:ProRail vervult verschillende rollen. Zo is ProRail opdrachtnemer vanIenW, opdrachtgever voor aannemers en verdeelt ProRail onafhankelijkde capaciteit op het spoor. IenW vindt het belangrijk dat ProRail zich inal diens rollen een betrouwbare en professionele infrastructuurbeheer-der toont die afwegingen maakt vanuit het belang van reizigers,verladers en de omgeving en rekening houdt met de financiële(on)mogelijkheden. IenW acht het belangrijk dat de rol van ProRail,maar ook die van IenW, duidelijk is, juist in een veranderende context. •Een veilig, betrouwbaar en beschikbaar spoor:Een veilig, betrouwbaar en beschikbaar spoor is van groot belang vooreen goed functionerende samenleving en economie en is essentieelvoor de bereikbaarheid van Nederland. De beheerconcessie moetProRail daarom in staat stellen om binnen de randvoorwaarde vanveiligheid een zorgvuldige en transparante afweging te maken tussenhet borgen van betrouwbaarheid op de lange termijn en het zo veelmogelijk beschikbaar houden van de infrastructuur voor treinverkeerop de korte termijn. Een veilig, betrouwbaar en beschikbaar spoorvraagt in de nieuwe concessieperiode nadrukkelijk aandacht vanwegede omvangrijke vervangings- en instandhoudingsopgave van despoorweginfrastructuur. •Een toekomstbestendig spoor:Spoorweginfrastructuur kent een lange levensduur, waarbij onderde-len en systemen vaak tientallen jaren meegaan. Tegelijkertijd verandertde context waarbinnen het spoorsysteem opereert voortdurend. Invergelijking met de huidige beheerconcessie komt nadrukkelijker defocus te liggen op toekomstbestendigheid, en het anticiperen oplange-termijn-ontwikkelingen.In het beleidsvoornemen zijn per beleidsdoel zo concreet mogelijkevoornemens uitgewerkt.Looptijd van de beheerconcessieIenW is voornemens de concessie te gunnen voor een looptijd van twaalfjaar om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de financiële reeksen vanProRail en een duidelijke, stabiele en tegelijkertijd flexibele concessie tebehouden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12822 Doorkijk procesDe aankomende periode zullen stakeholders benaderd worden om opbasis van dit beleidsvoornemen het gesprek aan te gaan met IenW overde nieuwe beheerconcessie. Beoogd wordt deze gesprekken voor dezomer 2026 af te ronden. De input van deze gesprekken wordt betrokkenbij het opstellen van de nieuwe beheerconcessie. Het streven is om eeninternetconsultatie van de nieuwe beheerconcessie plaats te laten vindenmedio 2027.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.W.H. BertramTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 12823