Verslag schriftelijk overleg over het Ontwerp-besluit Wijziging milieuregels windturbines

31209SchoonenzuinigNr.110VERSLAGVANEENSCHRIFTELIJKOVERLEGVastgesteld9december2009DecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieube-heer1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandeministervanVolkshuis-vesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheernaaraanleidingvandebriefvan21augustus2009overhetontwerpbesluitwijzigingBesluitalge-meneregelsvoorinrichtingenenhetBesluitomgevingsrecht(Kamerstuk31209,nr.97)endedoordeministergegevenantwoordenvan16oktober2009,naaraanleidingvanvragenvandecommissieoverhetontwerpbe-sluittotwijzigingActiviteitenbesluitenBesluitomgevingsrecht(Kamer-stuk31209,nr.99).Deministerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan8december2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,KoopmansDegriffiervandecommissie,VanderLeeden1Samenstelling:Leden:VanGent(GL),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),onder-voorzitter,Depla(PvdA),Mastwijk(CDA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenSchep-pink(CU),Linhard(PvdA)enDeMos(PVV).Plv.leden:Vendrik(GL),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Schermers(CDA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waalkens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),Gerkens(SP),Elias(VVD),Thieme(PvdD),Algra(CDA),Ortega-Martijn(CU),Smeets(PvdA)enAgema(PVV).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1392350910tkkst31209-110ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1101 VragenenopmerkingenvandefractiesInbrengvandeledenvandeCDA-fractieHetplaatsenvanwindturbines,inhunomgeving,houdtdegemoederenvanmensenzeerbezig.Naastdeuiteenlopendewaarderingvoorhetvisueleaspectvangeplaatstewindturbines,spelenzorgenoverdegevolgenvoordegezondheid,alsmedemogelijkeverminderingvanhetwoon-enleefcomfortdaarbijeenbelangrijkerol.Indecommunicatiemetburgersenpolitiekoverhetgeluidsaspectisookdecomplexiteitvandetechniekeenbemoeilijkendefactor.VoordeledenvandeCDA-fractieishetmeestwezenlijkepuntdatduide-lijkwordtofhetbeschermingsniveauvoordeburgersnietafneemtt.o.v.debestaanderegelgeving/praktijk.Kandeministerdithelderuiteen-zetten?Volgensdecriticimetbetrekkingtothetvoorliggendevoorstelzouveelonrustwordenweggenomenalsdeministerzouinstemmenmethardegrenswaardesvoordenachtvan30,35en40dBvoorrespectievelijk«rustigplatteland»,«plattelandmetveelagrarischeactiviteit»en«bedrij-venterreinenetcetera»,endedaarbijbehorende5dBhogeregrenswaardevoordeavond.Welkemogelijkhedenzietdeministeromdeonrustbijvelenwegtenemen?Ookwillendeledengraagduidelijkheidoverdezinsnedeindebeant-woordingvandederdevraag(31209,nr.99):«Derhalvewordtinbeginseleenzelfdeniveauvanmilieubescherminggegarandeerdalshetmilieube-schermingsniveaudatmetdemilieuvergunningplichtwordtbereikt».Dezezinsnedekaninhoudendatverschillen,tennadelevandebelangheb-bendeburger,mogelijkzijn.Isdatzo?Zojawaarzittendiemogelijkenadelendan?Opwelkewijzewordtdeanderebelevingvangeluiddieer’snachtskanzijn,meegewogenindeLdennormering?KandeministerbevestigendatzijindenotavantoelichtingbijhetActivi-teitenbesluitheeftgestelddatdenachtnormvan40dBteruimisvoorhetlandelijkgebiedendatzijoverweegteenpassendenachtnormvoorhetlandelijkgebiedoptenemenalszijderegelsvooragrarischeactiviteiteninhetbesluitopneemt?WatzijndeoverwegingenomdeLnightnormniettoetepassen?Kandeministerbevestigendatdenachtnormvoorwindturbinelawaaischerperzoumoetenzijndandenormenvan30,respectievelijk35dB,omdatwindturbinelawaaibijvergelijkbaarniveautotmeerhinderleidtdanoverigindustrielawaai?Neemtdemogelijkheidtothetplaatsenvanwindturbinestoedoorhetinvoerenvandewijzigingvanhetactiviteitenbesluit?DeledenvandeCDA-fractievragenzichtotslotafhoedeministerdemaatschappelijkeonrustrondhetvoornemenduidt.Tevensdientdevraagzichaanofervoornemensbestaaninhetkadervanvoorlichtingactivi-teitenteontplooien.Graageenreactievandeministeropbovenstaandepunten.InbrengvandeledenvandePvdA-fractieDeledenvandePvdA-fractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1102 vanhetontwerpbesluit.Deledenziendewijzigingvanderegelgevingalsgoedestapomproceduresvoorwindparkennietonnodiglangtelatendurenentevensbeschermingtegevenaanomwonendenviaduidelijkeregelgeving.DekeuzevandeministervoordeEuropesedosismaatLdenjuichendeledenvandePvdA-fractietoe.Teneersteomdaternueenduidelijkemaatisvoorzowelvergunningverlenersalsbelanghebbendenomtrentdematevanbeschermingvoorhogewindmolens.Tentweedewordtinhetontwerpbesluituitgegaanvaneenééngetalswaardeinplaatsvaneengrens-ofrichtwaardewaarmeeduidelijkheidwordtgeschapen.TotslotisaansluitingbijEuropeseregelgevinggoed;hierdoorwordendekansenvoorwindenergieinonslandopditpunt,nietbeterofslechterdaninanderelanden.Deledenhebbennogeenvraagoverdemensendieernstigehinderondervindenvangeluidsoverlast.Uitdeantwoordenopdeschriftelijkevragenaandeministerblijktdatmomenteel810woningenernstigeover-lasthebbenvanwindmolens.Deministerdoetonderzoeknaarwelkewoningenditzijnenofheteigenarenvanwindmolensbetreft.Hoeweldezeoverlasteenfractieisvandeoverlastvananderebronnenzoalsweg-enrailverkeerishettochzaakdezeoverlastzoveelmogelijkwegtenemen.Zowelvoordebewonerszelfalsvoorhetdraagvlakvoorwind-energiealsgeheel.Kandeministeraangevenwanneerzijhetonderzoekafrond?DeledenverzoekendeministerderesultatendannaardeKamertesturenmetdaarbijeenplanvanaanpakomdegeluidsoverlastvoordeze810woningen,voorzovernodigenmogelijkterugtedringen.InbrengvandeledenvandeSP-fractieDeledenvandeSP-fractieconstaterendat«WindopLand»temakenheeftmetgroteoppositievanuitomwonenden.Naarhunmeningzijndezebezwarendeelsgebaseerdopterechtezorgenovergeluidoverlastenveiligheidsrisico’s.Zijzijnvanmeningdatdebeschermingvanomwo-nendenoptimaalgeregeldmoetzijn,beterdanindehuidigesituatie.DeministergaatbijhaarbeantwoordingvoorbijaanhetfeitdatLdenuitgaatvangemiddelden.Defeitelijkegeluidsoverlastvanwindmolensisgeconcentreerdindenachtelijkeuren,alshetachtergrondgeluidminderisenmensen(proberente)slapen.Watdeledenbetreftishetcriteriumdatmensen’snachtsnietgestoordwordeninhunslaap,ooknietgedurendetienofvijftiendagenperjaar.Bijwelkpiekniveauingeluidbelastingaandegeveltreedterslaapversto-ringop?Kandeministeraangevengedurendehoeveeldagenbijdevoor-gesteldeLdennormnogslaapverstoringkanoptreden?Opwelkeonafhan-kelijkebronnenbaseertzijditaantal?BijwelkeLdennormzouhetaantaldagenmetslaapverstoringop0liggen?Waaromkiestdeminister,aangeziendekritischeperiodebijwind-molensindenachtligt,nietvooreenspecifiekenachtnorm,inplaatsvaneenall-innorm?InhetdebatmetdevastecommissievoorEconomischezakenop11november2009suggereerdedeministerdatmolenseenvrijconstantegeluidbelastingproduceren.Kandeministerditonderbouwen?Hoegrootisdefeitelijkevariatie?Isdezevoorallemolentypenhetzelfdeofzijnermolentypendiegevoeligerzijnvoorvariatieinweertypen?DeledenvandeSP-fractiezoudengraageenoverzichtkrijgenvanhethandhavingsplanvoordegeluidbelastingvanwindmolens.HoegaatTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1103 gecontroleerdwordenofdemolensvoldoenaandenorm,ookoppiek-momenten?Deledenzoudengraageenovertuigendeonderbouwingontvangenvandestellingvandeministerdatderisicobenaderingvoorwindmolensgelijkisaandievoorandererisico’s,bijvoorbeelddeindustrie.Waaropisdevrijwaringsafstandvanvierkeerdemastlengtebepaald?Isdeministerbereiddierisicoafstandtelatenverifiërendooreenonafhan-kelijkinstituutopbasisvandecalamiteitenhistorievanNederlandsewind-molensgedurendedeafgelopentienjaar?Deledenvragenzichafwaaromkwetsbareinfrastructuur,bedrijfsge-bouwenwaarmensenwerkzaamzijnnietookonderdevrijwaringsafstandvallen.Watishiervoordemotivatie?InbrengvandeledenvandeVVD-fractieDeledenvandeVVD-fractiehebbenmetgrotezorgkennisgenomenvanhetvoornemenvandeministeromeenapartkadervangeluidsregelsopterichtentenbehoevevanwindmolens.Zijzijnvanmeningdathetvoor-liggendevoorstelgeenrechtdoetaandehinderzoalsdieervarenwordtbijwindmolensenzieninhetvoorstelenkeleenpogingvandeministeromdegeluidsnormeringinovereenstemmingtebrengenmethaarvoor-nemenominNederlandopgroteschaalgesubsidieerdewindenergieterealiseren.DebeantwoordingvandevragendiedeKameraandeministerheeftvoorgelegdmetbetrekkingtothetvoorstelzijnruimonvoldoendegebleken.Deledenhebbenderhalvedevolgendevragenaandeminister.Deministerzetinhaarbeantwoordingvandefeitelijkevragenuiteendathetniethaarinzetis«denormenvoorgeluidsbelastingdoorwindturbinesteverruimen».IndetechnischebriefingomtrentdeAMvBwordtzelfsgesprokenvaneendoelstellingvanderegelgevingom«beschermingtegenhinder».Magditalseenimplicieteverzekeringopgevatwordendatdegeluidsnormennietverruimdzullenworden?Zoja,waaromisdenieuweregelingdannoodzakelijk?Zonee,waaromhoudtdeministerdantochvoldatergeensprakeisvanverruimingvandenorm?Inhaarbeantwoordinggeeftdeministeraandat«inbeginseleenzelfdeniveauvanmilieubescherminggegarandeerd[wordt]alshetmilieube-schermingsniveaudatmetdemilieuvergunningplichtwordtbereikt.»MogendeledenvandeVVD-fractiehieruitopmakendatdezegarantienietaltijdgeldt?Zoja,kanvoorelkapartemogelijkeoverschrijdingvanhet«inbeginselgegarandeerdeniveau»wordenverklaardwaaromhetover-schredenwordtenwelkehinderditoplevert?KlaarblijkelijkisdenoodzakelijkheidvandeAMvBnietgelegeninenigwetenschappelijkbewijsdatdebeschermingvanomwonendenvanwind-turbineskonwordeningeperkt.Isdeministerbereideendergelijkonder-zoekalsnogtelatenuitvoerenenhangendeditonderzoekgeenonomkeer-barestappentenemen?Zonee,waaromniet?UitdeinformatiezoalstijdensdetechnischebriefingisverstrektblijktdathetlawaaivanwindturbinesvergelijkbaarismetdatvanAWACS-vlieg-tuigen.HetlawaaivandezemilitairetoestellenwordtKamerbreedonac-ceptabelgevonden.Waaromwordtditgeluidwelvoorwindturbinestoegestaan?HoerijmtdeministerditmethetNederlandsestrevenhetaantalAWACS-vluchteninteperkenvanwegegeluidsoverlast?EnhoeverklaartdeministerdeervarengeluidsoverlastalsevidentisdatdiebijTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1104 AWACS-toestellennietconstantis,terwijlwindmolensweldagennachtzullendraaien?Hoeishetteverklaren,dathetenesoortgeluidveelmeerirritatiegeeftdanhetanderegeluid,alseenvergelijkbaargeluiduitgedruktindBzelfsveelharderis?OnderschrijftdeministerdeconclusiesuithetonderzoekvandeRUG,waarbijdeervarengeluidshindervanwindmolenshogerisdanvoorandereindustriëlegeluiden?Zoja,welkebeleidsconclusiestrektdeministerdaaruit?Zonee,waaromnietenopbasisvanwelkegege-vens?AlsdeministervoortszelfditonderscheidinervaringvangeluidshinderbijdiversebronnenaandeKameruiteenzet,waaromweigertzijhierdanconclusiesuittetrekkenmetbetrekkingtotervarenhindervoorwindmo-lens?IshetcorrectdatzondereenaanpassingvandegeluidsnormenhetgeplandeparkindeNoordoostpolder/Urknietterealiserenisvanwegegeluidsproblematiek?Zoja,hoeverhoudtzichditmetdeuitspraakvandeministerdatzijnietuitisopeenverruimingvandegeluidsnormen?HoerijmtdeministerdeconclusievanhetRIVMdatbijeenlagereLdenvan40dBalruimteisvoor7000MWaanpotentiëlewindgebiedenmethaarconclusiedateenLden-systematiekvan47dBnoodzakelijkis?HoeverhoudtdeconclusievanhetRIVMzichspecifiektotdegeluidsnorme-ringvanhetgeplandeUrk/Noordoostpolderwindpark?IsditparknietrealiseerbaarmetdedoorhetRIVMgesteldenormvan40dBLden?Zonee,waaromheeftdeministernietgekekennaardedoorhetRIVMbere-kende7000MWaanallocatiemogelijkheiddiebeschikbaarisvooreenLdenvan40dB?AlsbekendisdathetwindparkUrk/Noordoostpoldernaastdeoverschrijdingvande40dBdiedoorhetRIVMalsmogelijkenormisgesteldtevensernstigeschadedoetaanhethistorischekaraktervandelocatie,welkeoverwegingenhebbendeministerdantochtotplaatsingvanhetparkaldaargebracht?Welkeanderebelangenhebbenmeegespeeldindevergunningverleningvoordielocatiesdiedeze40dBLdenzullenoverschrijden?Hoekanhetzijndat47dBnoodzakelijkis,alsvooreenlagereLdenalruimvoldoendeallocatiemogelijkhedenbestaat?KandeministernaaraanleidingvandezeconclusievanhetRIVMopen-heidgevenoverdeallocatiecriteriavandoorhaargeplandewindparken,waarbijinhetbijzonderingegaanwordtopverwachtegeluidsoverlast?InbrengvandeledenvandeSGP-fractieDeledenvandeSGP-fractiehebbennogenkelevragenoverdewijzigingvandemilieuregelsvoorwindturbines.IntegenstellingtotandereindustriëleactiviteitengeldtdeHandreikingindustrielawaaienvergunningverleningennietmeervoorwindmolen-parken.Datgeldtookvoordespecifiekegeluidsnormeringvoorhetlande-lijkgebied(30–35dB(A)).Deministerzetuiteendatgemeentenindeprak-tijkvoorhetlandelijkgebiedmeestalalafwekenvandenormeringuitdeHandreiking.DeledenvandeSGP-fractievindenditgeenafdoendeargu-ment.GemeentenmoetentotnogtoeeenafwijkenvandenormeringuitdeHandreikingmotiveren.Methetvoorliggendeontwerpbesluitisdatnietmeeraandeorde.Waaromiserdestijdsvoorgekozengebiedsdiffe-rentiatieaantebrengenindegenoemdeHandreiking?WaaromstaatindetoelichtingophetvigerendeActiviteitenbesluitdatjuistvoorhetlandelijkgebiedoverwogenwordteennachtnormvan35dB(A)optenemen?WaaromisinhetBesluitlandbouwmilieubeheereengrenswaardevan35dB(A)vooragrarischeactiviteiteninhetlandelijkgebiedopgenomenenisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1105 ditniethetuitgangspuntvoorwindmolenparken?Watzijndeargumentenvandeministeromnujuisteenanderekantopteredeneren?KandeministerookuiteenzettenofgemeentendieafwekenvandenormeringuitdeHandreikingvoorwindmolenparkendatookdeden/doenvoorandereonderdeHandreikingvallendeactiviteiten?DehamvraagvoordeledenvandeSGP-fractieisdevraagofdevoorge-steldewijzigingenbeleidsneutraalzijnofniet.Deministergeeftaandatdezebeleidsneutraalzijn.Deledenzettenhiernogvraagtekensbij.Zijvragenzichafofdevoorgesteldenormeringvan47LdenhetzelfdebeschermingsniveaubiedtalsdehuidigenormeringinhetAcitiviteitenbe-sluit.Ishetwaardatde«nachtstraffactor»van10dBindeLdennietleidttoteenlageregrenswaardevoordenachtdanvoordedag,maartoteenlageregrenswaardevoorhetetmaalgemiddelde:41dBinplaatsvan47dB?WelkemeerwaardezoueenspecifiekeLnight,naasteengeneriekeLdenkunnenhebbenvooreenadequaatbeschermingsniveauindenach-telijkeuren?WatzijndemogelijkenadelenvanhetopnemenvaneenLnightinhetActiviteitenbesluit,zoalsookdoordeGezondheidsraadisgeadviseerdenindeEuropeserichtlijnvoorhetevaluerenenbeheersenvanomgevingslawaaiisgenoemd(EC2002/49)?IshetwaardatvoorhetgeplandewindmolenparkindeNoordoostpolderindemaximalevariantenmeerwoningenbinnendeLden(47)-contourvallendanbinnendeWNC(40)-contour?Welkeconsequentieszouhand-havingvandehuidigenormvan40dB(A)respectievelijkdenormvan35dBuitdeHandreikingindustrielawaaihebbenvoorderealisatievanhetwindmolenparkindeNoordoostpolder?IshetwaardathetmetnamevooromwonendenmetdeLden-normeringtenopzichtevandehuidigenormeringinhetActiviteitenbesluitmindermakkelijkismogelijkegeluidsoverlastdooreennabijgelegenwindmolen-parkoprelatiefkortetermijnaantetonenenomhandhavingteverzoeken?Zoja,hoewaardeertdeministerdit?Hoogachtend,DegriffiervandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerM.J.vanderLeedenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1106 AntwoordenvandeministerVragenvandeledenvandeCDA-fractie1Neemthetbeschermingsniveauvoordeburgersaldannietaft.o.v.debestaanderegelgeving/praktijk?Kandeministerdithelderuiteenzetten?Hetbeschermingsniveauvandevoorgesteldenormstellingvan47dBLdenkomtvolledigovereenmetdealbestaandenormenvanhetactiviteitenbe-sluitenspoortookmetdeuitvoeringspraktijkbijdevergunningverlening.Daaromachtikdeomzettingbeleidsneutraal.Bijdebeoordelingvanhetbeschermingsniveauvandevoorgestelderegelgevingdientdezeafgezettewordentegendebestaanderegelgevinginhetactiviteitenbesluit(kleineremeldingsplichtigeprojecten)enindeHandreikingIndustrielawaaienvergunningverlening(vergunningplichtigeprojecten).Debestaandenormstellinginhetactiviteitenbesluitkomtzoalsgezegdovereenmetdenuvoorgesteldenormvan47Lden.Daarnaastachtikhetvangrootbelangomdefeitelijkeuitvoeringvanderegelsinogen-schouwtenemen.Immers,hetactiviteitenbesluitlaatafwijkingentoe,enwaarhetgaatomvergunningverleningkanhetbevoegdgezaggemoti-veerdafwijkenvandenormstellingindeHandreikingIndustrielawaaienvergunningverlening.Ikstelvastdatdefeitelijkegeluidsbelastingvanbestaandewindturbinesbijveelwoningenruimbovendenormenvandehandreikinguitkomt,enzelfsvooreenaanzienlijkdeelbovendealbestaandenormstellingvanhetactiviteitenbesluit.Daaruitblijktdatdenieuwenormeringnietsoepelerisdandefeitelijkeuitvoeringspraktijkvandeafgelopenjaren,eerderstrenger.2Kanomdeonrustbijvelenwegtenemeningestemdwordenmethardegrenswaardesvoordenachtvan30,35en40dBvoorrespectievelijk«rustigplatteland»,«plattelandmetveelagrarischeactiviteit»en«bedrij-venterreinenetcetera»,endedaarbijbehorende5dBhogeregrenswaardevoordeavond?Devoorgesteldegrenswaardenvoordenachtvan30en35dBzijnveelstrengerdandeWHOaanbeveelt.Milieuhygiënischiserdanookgeendwingendenoodzaakvooromdergelijkewaardenalshardegrenswaardetehanteren.Tevensiserindatgevalsprakevaneengroteaanscherpingvandealbestaandenormstellinginhetactiviteitenbesluit,hetgeenikongewenstachtomdatditnegatievegevolgenheeftvoordeplaatsings-mogelijkhedenvoorwindopland.3Kanduidelijkheidgegevenwordenoverdezinsnedeindebeantwoordingvandederdevraag(31209,nr.99):«Derhalvewordtinbeginseleenzelfdeniveauvanmilieubescherminggegarandeerdalshetmilieubeschermings-niveaudatmetdemilieuvergunningplichtwordtbereikt».Dezezinsnedekaninhoudendatverschillen,tennadelevandebelanghebbendeburger,mogelijkzijn.Isdatzo?Zojawaarzittendiemogelijkenadelendan?Metdezezinisbedoelddatbijvergunningverleningeenindividuelebeoordelingvaneenconcretesituatieaandeordeisendatbijhetvoor-schrijvenvandenormindevergunningaangeslotenkanwordenbijdeuitkomstvandieindividuelebeoordeling.MetdezeAMvBwordthetzelfdebeoordelingsniveaunagestreefdmaarkunnendieregels,vanwegehetalgemenekarakterdaarvan,nietzonauwkeurigzijnalsbijvergunningver-leninghetgevalis.Uiteraardkanhetbevoegdgezagwelmetmaatwerk-voorschrifteneenaanpassingindenormaanbrengenindieneenconcreteTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1107 situatiedaartoeaanleidinggeeft.Verdergeldtookhierweerdatdethansvoorgesteldenormeringquabeschermingsniveauvergelijkbaarismetdefeitelijkeuitvoeringspraktijkvanditmoment.Dustenopzichtevandebestaandepraktijkwordtdeburgernietbenadeeld.4Opwelkewijzewordtdeanderebelevingvangeluiddieer’snachtskanzijn,meegewogenindeLden-normering?DebelevingvangeluidbelastingindenachtwordtindeLdenmeege-wogendoorbijdewerkelijkeniveaus10dBoptetellen.Geluidbelastingindenachtteltdaardoorbijdetoetsingaandenormstellingveelzwaardermeedandezelfdebelastingoverdag.VoordebepalingvanLdenwordthetetmaalindrieperiodesverdeeld:•dagperiode07.00–19.00uur•avondperiode19.00–23.00uur•nachtperiode23.00–07.00uurEerstwordtperperiodehetequivalentegeluidsniveauovereenheeljaarbepaald,uitgedruktindB(A).Bijdeavondendenachtwaardewordtvervolgenseenstraffactorvanrespectievelijk5en10dB(A)opgeteld.Deredenhiervanisdateenbepaaldgeluidsniveauindeavondendenachtdoorhetverminderenvangeluidenuitdeomgevingalshinderlijkerwordtervarendanhetgeluidvanoverdag.Eenandereredenisdathetvooreventueleslaapverstoringgedurendedenachtvanbelangis’snachtsstrengereeisentestellen.DeLdenistenslottehetlogaritmischgemiddeldevandedag-,avond-ennachtwaarde,waarbijgebruikwordtgemaaktvaneen«energetische»middeling.Ditbetekentdatdeduurvanelkeperiodeookwordtmeegewogen.5KandeministerbevestigendatzijindenotavantoelichtingbijhetActivi-teitenbesluitheeftgestelddatdenachtnormvan40dBteruimisvoorhetlandelijkgebiedendatzijoverweegteenpassendenachtnormvoorhetlandelijkgebiedoptenemenalszijderegelsvooragrarischeactiviteiteninhetbesluitopneemt?Waarhetgaatomdenoodzaakvanapartenormeringvoorwindturbinesvoordenachtuitoogpuntvanbeschermingtegenslaapverstoringverwijsiknaarhetantwoordopvraag6.Inaanvullingdaaropconstateerikdatdeindevraagaangehaaldeuitspraakbetrekkingheeftopdenormeringvoorkleinschaligebedrijvigheiddichtbijwoningeninlandelijkgebied.Zondernuvooruittewillenlopenophetopnemenvanderegelsvooragrarischeactiviteiteninhetbesluitwilikopmerkendatdetotstandkomingvangrootschaligewindmolenparkeneenontwikkelingvandelaatstejarenis.Inhetlichtvandieontwikkelingkunnenwindparkennaarmijnmeningnietandersgezienwordendanalseenbelangrijkonderdeelvandenatio-naleinfrastructuur,vergelijkbaarmethethoofdwegennetenspoorlijnen.Ookdaarvoorgeldenvoorhetlandelijkgebiednietdezelfderegelsalsvoorkleinschaligebedrijvigheiddichtbijwoningen.6WatzijndeoverwegingenomdeLnightnormniettoetepassen?Uithetbeschikbareonderzoekblijktnietdaterspecifiekeslaapversto-ringsproblemenaandeordezijn.BenedenLnightniveausvan40dBverwachtdeWHOinhetgeheelgeennegatieveeffecten.Devoorgesteldenormeringvan47LdenkomtovereenmeteenLnightvan41.Zelfsinhetvolstrekttheoretischegevaldatdeturbinesoverdagen’savondsgeheelTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1108 wordenuitgeschakeld,dankandeLnight–bijnogsteedsdezelfde47Lden)slechtstoenementot42dB.HieruitkangeconcludeerdwordendatdeLdennormeringwaarhetgaatomhetgeluidvanwindturbinesvolledigafdoendeisombeschermingtebiedentegenslaapverstoring.7Kandeministerbevestigendatdenachtnormvoorwindturbinelawaaischerperzoumoetenzijndandenormenvan30,respectievelijk35dB,omdatwindturbinelawaaibijvergelijkbaarniveautotmeerhinderleidtdanoverigindustrielawaai.?Waarhetgaatomdenoodzaakvanhetstellenvaneenapartenachtnormterbeschermingtegenslaapverstoringverwijsiknaarhetantwoordopvraag6.Inaanvullingdaarophetvolgende.HetisinderdaadbekenddatdehindertengevolgevaneenwindturbinebijeenvergelijkbarebelastinginLdenhogerisdanvoorindustrielawaai.Medeopgronddaarvanisinhetontwerpbesluiteenlagerenormvoorwindturbinesvoorgestelddandemaximalenormvoorindustrielawaaivangezoneerdeterreinen:47Ldeninplaatsvanomgerekend53(totmaximaal58)Ldenvoorindustrielawaai.8Neemtdemogelijkheidtothetplaatsenvanwindturbinestoedoorhetinvoerenvandewijzigingvanhetactiviteitenbesluit?Degewijzigdegeluidnormstellingheeft,ookvolgensberekeningenvanhetRIVM,geenbelangrijkegevolgenvoordeplaatsingsmogelijkhedenvanwindturbines.Welishetzodatdezewijzigingertoebijdraagtdatvoorallebetrokkenenbijwindturbineprojectenduidelijkheidbestaatoverdevoordegeluidbelastingtestelleneisen.Ditkaneenpositievebijdrageleverenaandetotstandkomingvanwindprojecten.9Hoeduidtdeministerdemaatschappelijkeonrustrondhetvoornemen?Bestaanervoornemensinhetkadervanvoorlichtingactiviteitenteontplooien?Dediscussiedieisontstaanoverdegeluidnormeringvoorwindturbineswordtnaarmijnwaarnemingvooralgevoeddoorweerstandtegenbepaaldegroteprojecten.Ikachtditvergelijkbaarmetdiscussiesdiezichvoordoenbijanderegroteinfrastructureleprojecten.Inonsdichtbevolktelandishetinsommigegevallenonvermijdelijkdatgroteprojectenvooromwonendenhindermetzichmeebrengen.Deuitdagingvoorallebetrokkenpartijeninhetalgemeenisomdeinpassingvanprojectendaninsamenspraakmetomwonendenzogoedmogelijkvormtegeven.Waarhetgaatomwindprojectenheeftditdanvooralbetrekkingopdelocatie-keuzeendeinrichtingvanhetpark.Omvoordelangeretermijnduidelijk-heidtegevenoverwaargroterewindmolenlocatieskomenwordtgewerktaaneenruimtelijkeverkenning.Dezezalvoordezomervan2010aandeTweedeKamerwordentoegezonden.VoorlocatiesinontwikkelingzijnbijSenternovemWindteamsbeschikbaar.Zijkunnenhelpenbijhetopzettenenvormgevenvandecommunicatieomtrentlocatieeninrichtingvanhetpark.Zijkunnenookbevorderen,alsinitiatiefnemerenoverheiddatwillendatereenvormvanparticipatieinhetwindparkkomt.Dezebetrokkenheidkanervoorzorgendatdeweerstandtegendewindmolensafneemtaf.Voormeeralgemeneinformatieisdesitewww.windenergie.nlverderuitgebouwd.Dezesitegeeftzoveelmogelijkobjectieveinformatie.Ookzijnhierdemeestvoorkomendevragenvanantwoordenvoorzien.HetisechterinNederlandnietmogelijkwindprojectenzotelokaliserendatergeeneffectenvoordeomgevingzijn.Daarvoorisonslandtedichtbevolkt.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.1109 VraagvandeledenvandePvdA-fractie10Uitdeantwoordenopdeschriftelijkevragenaandeministerblijktdatmomenteel810woningenernstigeoverlasthebbenvanwindmolens.Deministerdoetonderzoeknaarwelkewoningenditzijnenofheteigenarenvanwindmolensbetreft.Kandeministeraangevenwanneerzijhetonder-zoekafrondt?DeledenverzoekendeministerderesultatendannaardeKamertesturenmetdaarbijeenplanvanaanpakomdegeluidsoverlastvoordeze810woningen,voorzovernodigenmogelijkterugtedringen.Ditonderzoekzaleind2010zijnafgerond.Opbasisvanderesultatenzaleenplanvanaanpakvooreeneventuelesaneringsoperatiewordenvoor-bereid.Ikgaervanuitdatditbegin2011aandeKamerkanwordenaange-boden.VragenvandeledenvandeSP-fractie11Bijwelkpiekniveauingeluidbelastingaandegeveltreedterslaapversto-ringop?Kandeministeraangevengedurendehoeveeldagenbijdevoor-gesteldeLdennormnogslaapverstoringkanoptreden?Opwelkeonafhan-kelijkebronnenbaseertzijditaantal?BijwelkeLdennormzouhetaantaldagenmetslaapverstoringop0liggen?NaardehuidigeinzichtenvandeWHOtreedttoteenLnightvan40nauwe-lijksslaapverstoringop.Zoalsbovenstaandbijvraag6isaangegevencorrespondeertditindepraktijk(bijdevooreenwindturbinenormaleomstandigheden)nagenoegmetdevoorgesteldeLdennormering.Aange-zienbijwindturbinesgeenpiekniveausoptredenzoalsbijvliegtuigenoftreinen,zijnerookgeenontwaakreactiesteverwachten.12Waaromkiestdeminister,aangeziendekritischeperiodebijwindmolensindenachtligt,nietvooreenspecifiekenachtnorm,inplaatsvaneenall-innorm?Zoalsaangegevenbijdebeantwoordingvandevragen6en11ishetnietnoodzakelijkominaanvullingopdenormstellingvoorLdeneennormvoorLnightteintroducerenterbeschermingtegenslaapverstoring.Daarnaastishetzodatjuistvoorhinderdeavond-endagperiodeneenbelangrijkerolspelen.MethetoogdaaropisnormeringopbasisvanLdendejuistekeuzewaarhetgaatombeschermingtegenhinder.13InhetdebatmetdevastecommissievoorEconomischeZakenop11november2009suggereerdedeministerdatmolenseenvrijconstantegeluidbelastingproduceren.Kandeministerditonderbouwen?Hoegrootisdefeitelijkevariatie?Isdezevoorallemolentypenhetzelfdeofzijnermolentypendiegevoeligerzijnvoorvariatieinweertypen?Geziendegroottevandehuidigewindturbinesisdevariatieindegeluid-productierelatiefgeringenisookdevariatietussenwindturbinesnietgroot.Tenopzichtevandegemiddeldegeluidproductieisdeafwijkingca.5dB.Fluctuatieswordeneerderveroorzaaktdoordeweersomstandig-heden(windrichtingenwindsnelheid,luchtvochtigheid,temperatuurop-bouw).Persaldozijndefluctuatiesdaardoorkleinerdanbijanderebronnen(zoalsgroteindustrieengrotewegenwaarvandegeluidpro-ductiesterkkanvariëren).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11010 14Kaneenoverzichtgegevenwordenvanhethandhavingsplanvoordegeluidbelastingvanwindmolens?Hoegaatgecontroleerdwordenofdemolensvoldoenaandenorm,ookoppiekmomenten?Bijwindturbineszijnernauwelijkspiekmomenten,daardegeluidpro-ductieweinigfluctueert.Welkunnendeweersomstandighedenvooreenbeterewaarneembaarheidzorgen,metnameindeavondennacht.IndeNotavanToelichtingwordtdevolgendewerkwijzenaaraanleidingvanklachtenweergegeven:1)vaststellenencontrolerenvanhetjaargemiddeldegeluidvermogenvandewindturbinedoor:–inhetakoestischonderzoekopzoekenvanhetjaargemiddeldegeluidvermogen–hetopvragenvanhetgeproduceerdeelektrischvermogenoverhetafgelopenjaar.–metbehulpvandewindturbinegegevenskanuithetgeproduceerdeelektrischvermogenhetjaargemiddeldegeluidvermogenwordenberekendworden.Ditdientbinnen+/–1dBovereentekomenmethetopgegevenvermogen2)toetsenaandenormstellingdooropbasisvanhetopgegevenen/ofvastgesteldejaargemiddeldegeluidvermogenvaststellenvanhetimmisieniveaubijdebetrokkengevelsvanwoningenenanderegeluidsgevoeligegebouwenenopdegrensvangeluidsgevoeligeterreinenalsbedoeldindeWetgeluidhinderenhetBesluitgeluid-hinder.Bijgeredetwijfelaandejuistheidvandewindturbinekarakteristiekenofbijpersistenteklachtenkaneenkortdurendeemissiemetingwordenuitge-voerd,waarmeehetgeluidvermogenwordtgecontroleerd.Overigenskunnenbijhetvoldoenaandenormhinderenklachtennietvolledigwordenuitgesloten.Immers,bijeennormniveauvan47Ldenwordteenpercentageernstigehindervanca.9%geaccepteerd,zoalsdatookvoorandereinfrastructurelebronnen(wegenrailverkeer)maximaalwordttoegestaan.Indiendewindturbinenietaandenormvoldoet,dientinprincipehandhavendtewordenopgetreden.15Kaneenovertuigendeonderbouwinggegevenwordenvandestellingvandeministerdatderisicobenaderingvoorwindmolensgelijkisaandievoorandererisico’s,bijvoorbeelddeindustrie?Aangeslotenwordtbijderisicobenaderingvoorexterneveiligheid.Hetmakenvanonderscheidineenomgevingmetkwetsbareobjecten(woningen,scholen,ziekenhuizened.)ofbeperktkwetsbareobjecten(eenenkelewoning,bedrijfswoningen,bedrijvened.)isovergenomen.Enookwordtvoorkwetsbareobjectenhetbiedenvanhetbasisveiligheidsniveau(kansopoverlijdenvanmaximaal10–6/jaar)voorhetplaatsgebondenrisicogehanteerd.Voorbeperktkwetsbareobjectenwordteenplaatsge-bondenrisicovan10–5/jaargehanteerd.Ditiseenacceptabelrisicorondeenwindturbineopofnabijbijvoorbeeldeenbedrijventerrein.Hetgroepsrisicowordtmetditbesluitnietgeregeld.Datkanookniet,wantdatvergtverantwoordingbijeenbesluitvanhetbevoegdgezag.Bijwindturbineszalnietsnelsprakezijnvangroepsrisico’s.Maarnatuurlijkmoetheteventuelegroepsrisicozonodigwelafgewogenenverantwoordworden.Datzalplaatsvindenbijhetruimtelijkbesluitomdewindturbineintepassenofdeomgevingtewijzigen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11011 16Waaropisdevrijwaringsafstandvanvierkeerdemastlengtebepaald?Isdeministerbereiddierisicoafstandtelatenverifiërendooreenonafhan-kelijkinstituutopbasisvandecalamiteitenhistorievanNederlandsewind-molensgedurendedeafgelopentienjaar?Deafstandvan4maaldemastlengteisinhethuidigesysteembepalendofeenwindmolenonderhetActiviteitenbesluitvaltofindividueelbeoor-deeldmoetworden.Metdenieuweregelingkomtditonderscheidtevervallenenwordtinallegevalleneenrisicobenaderingtoegepastengeldthetbasisveiligheidsniveauvan10–6.Naderonderzoeknaarderisico-afstandisdaarmeem.i.overbodig.17Waaromvallenkwetsbareinfrastructuur,bedrijfsgebouwenwaarmensenwerkzaamzijnnietookonderdevrijwaringsafstand?Watishiervoordemotivatie?VoorinfrastructuurgeldtdeBeleidsregelvoorhetplaatsenvanwindtur-binesop,inofoverrijkswaterstaatswerken(2002).Daarnaastwordeninderisicobenadering(beperkt)kwetsbarebedrijfsgebouwenenookobjectenmeteenhogeinfrastructurelewaarde,zoalseentelefoon-ofelektriciteitscentraleofeengebouwmetvluchtleidingsapparatuurmeege-wogen.Hethanterenvanafstandenvan4maaldeashoogteisinrelatietothetafgesprokenbasisveiligheidsniveauonnodigenzoutotextrakostenenonnodigruimtebeslagleiden.VragenvandeledenvandeVVD-fractie18Deministerzetinhaarbeantwoordingvandefeitelijkevragenuiteendathetniethaarinzetis«denormenvoorgeluidsbelastingdoorwindturbinesteverruimen».IndetechnischebriefingomtrentdeAMvBwordtzelfsgesprokenvaneendoelstellingvanderegelgevingom«beschermingtegenhinder».Magditalseenimplicieteverzekeringopgevatwordendatdegeluidsnormennietverruimdzullenworden?Zoja,waaromisdenieuweregelingdannoodzakelijk?Zonee,waaromhoudtdeministerdantochvoldatergeensprakeisvanverruimingvandenorm?Bovenstaand(vraag1)benikingegaanophetbeschermingsniveauvandenormstelling.Daarnaastmerkikopdatdenieuweregelingnoodza-kelijkisomdatdeoudeophetpuntvanfeitelijkeberekeningenhandhaaf-baarheidtekortschoot.Denieuweberekeningswijzegeefteenbeterevoorspellingvandehinder,hetgeenverhindertdatwindturbinesop«foute»plaatsenkomenengeeftduidelijkheidaanallebetrokkenbetrok-kenenoverdevoorgeluidtestelleneisen.19Inhaarbeantwoordinggeeftdeministeraandat«inbeginseleenzelfdeniveauvanmilieubescherminggegarandeerd[wordt]alshetmilieube-schermingsniveaudatmetdemilieuvergunningplichtwordtbereikt.»Kanhieruitopgemaaktwordendatdezegarantienietaltijdgeldt?Zoja,kanvoorelkapartemogelijkeoverschrijdingvanhet«inbeginselgegaran-deerdeniveau»wordenverklaardwaaromhetoverschredenwordtenwelkehinderditoplevert?Ziehetantwoordopvraag3.InaanvullingdaaropmerkikopdathethanterenvandedosismaatLdeneenbeterbeeldgeeftvandeteverwachtenhinderdanbijdehuidigedosismaatc.q.normstellinghetgevalis.OverigensblijfteraltijdeenzekerekansbestaandatertochTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11012 hinderoptreedt,ookalwordtaandenormenvoldaan.Bijeennormniveauvan47Ldenkanca.9%ernstigehinderoptreden,vergelijkbaaroflagerdanhetgeenmaximaalgeaccepteerdwordtbijgroteinfrastructuur(10%bijaanlegnieuwebuitenstedelijkewegen16%bijaanlegnieuwerail).20KlaarblijkelijkisdenoodzakelijkheidvandeAMvBnietgelegeninenigwetenschappelijkbewijsdatdebeschermingvanomwonendenvanwind-turbineskonwordeningeperkt.Isdeministerbereideendergelijkonder-zoekalsnogtelatenuitvoerenenhangendeditonderzoekgeenonomkeer-barestappentenemen?Zonee,waaromniet?Naarmijnmeningligterreedseengedegenonderbouwingvandenorm-stellingaanhetvoorsteltengrondslag.Uitonderzoekisgeblekendatdevoorgesteldenormstellingeenvergelijkbaarbeschermingsniveaugaran-deertalsdereedsbestaandenormstellingvoorwindturbinesinhetactivi-teitenbesluit.Daarnaastisuitonderzoeknaardedosis-effectrelatievoorwindturbinegeluidgeblekendatdematevanhinderdiemetdevoorge-steldenormstellingwordtgeaccepteerdgoedvergelijkbaarismethetgeengeaccepteerdwordtmetdenormstellingvooranderegeluidbronnen(zoalsweg-enrailverkeerslawaai).Ikziedanookgeennoodzaakhiernaarnogonderzoekuittevoeren.21UitdeinformatiezoalstijdensdetechnischebriefingisverstrektblijktdathetlawaaivanwindturbinesvergelijkbaarismetdatvanAWACS-vliegtuigen.HetlawaaivandezemilitairetoestellenwordtKamerbreedonacceptabelgevonden.Waaromwordtditgeluidwelvoorwindturbinestoegestaan?HoerijmtdeministerditmethetNederlandsestrevenhetaantalAWACS-vluchteninteperkenvanwegegeluidsoverlast?EnhoeverklaartdeministerdeervarengeluidsoverlastalsevidentisdatdiebijAWACS-toestellennietconstantis,terwijlwindmolensweldagennachtzullendraaien?Destellingindevraagberustopeenverkeerdeinterpretatievandeverstrekteinformatie.Devergelijkbaarheidheeftbetrekkingophetverloopvandedosis-effectrelatie,maarnietopdenormstelling.Dehuidigegeluidnormstellingvoormilitairvliegtuiglawaaiis35Kehetgeeninditgevalovereenkomtmetca.60Lden.BijdeAWACSgaathetslechtsom1passagemeteenzeerhooggeluidsniveauperuur.Indiesituatiepassenpiekniveausvan100dBbinnende60Lden.IndetheoretischesituatiedathetgeluidvandeAWACS-toestellenookbeperktzoukunnenwordentot47Lden(devoorgesteldenormstellingvoorwindturbines)zouookvoordeAWACSsprakezijnvaneenaanvaardbaresituatie.Depiekniveauszoudendangedaaldzijntotca.70Lmaxoverdag,hetgeenvergelijkbaarismeteenrustigrijdendepersonenautoop7,5meterafstand.22Hoeishetteverklaren,dathetenesoortgeluidveelmeerirritatiegeeftdanhetanderegeluid,alseenvergelijkbaargeluiduitgedruktindBzelfsveelharderis?OnderschrijftdeministerdeconclusiesuithetonderzoekvandeRUG,waarbijdeervarengeluidshindervanwindmolenshogerisdanvoorandereindustriëlegeluiden?Zoja,welkebeleidsconclusiestrektdeministerdaaruit?Zonee,waaromnietenopbasisvanwelkegege-vens?Hetiseenbekendervaringsfeitdathetenegeluidhinderlijkerisdanhetandere.Eenkrassendkrijtjeopeenschoolbordisvoorveelmenseneenvreselijkeervaring,eenzingendevogelbijhetzelfdeniveauniet.EenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11013 microfoonisduswathetbelevingsaspectaangaateenslechtermeetin-strumentdaneenmens.Indedosis-effectrelatieswordthierechterwelrekeningmeegehouden.ErvaartmenbijeenzelfdeLdenniveaueenhogerehinder,danwordtditverdisconteerddooreenstrengerenormtestellen,enandersom.Bijdebeoordelingvandematevanbeschermingdiegebodenwordtmetdevoorgesteldenormstellingvoorwindturbinesisdanookeenvergelijkinggemaaktmetdematevanhinderdievooranderegeluidbronnen(waar-onderindustrielawaai)wordtgeaccepteerd.Zieookhetantwoordopvraag7.23AlsdeministervoortszelfditonderscheidinervaringvangeluidshinderbijdiversebronnenaandeKameruiteenzet,waaromwordenhierdangeenconclusiesuitgetrokkenmetbetrekkingtotervarenhindervoorwindmolens?Ditwordtjuistwelgedaan,hetstaatzelfscentraalbinnenhetgeluidbeleid.Verschilleninervaringvanhindervertalenzichineendosis-effectrelatieendiebepaaltopzijnbeurtweerdenormstelling.Zoalsikondermeerbijdevragen7,20en22hebaangegevenisuitdezevergelijkinggeblekendatdethansvoorgesteldenormstellingvoorwindturbines,evenalsdealbestaandenormstellinginhetactiviteitenbesluit,eenbeschermingsniveaugarandeertdatzeergoedvergelijkbaarismetdatvandenormstellingvooranderebronnen.24IshetcorrectdatzondereenaanpassingvandegeluidsnormenhetgeplandeparkindeNoordoostpolder/Urknietterealiserenisvanwegegeluidsproblematiek?Zoja,hoeverhoudtzichditmetdeuitspraakvandeministerdatzijnietuitisopeenverruimingvandegeluidsnormen?Denieuwenormstellingsluitaanbijdealbestaandeuitvoeringspraktijkenhetactiviteitenbesluit.Uitgaandevandeveronderstellingdatdebevoegdegezagen(degemeenteNOPendeprovincieFlevoland)hetzelfdebeschermingsniveauzoudenhebbengekozenalsbijanderereedsgerealiseerdewindparken,isergeenverschilmetdevoorgeteldeLdennormvan47.EndusbeïnvloedtdezeAMvBdeslagingskansvanhetwindparkniet.Zieookhetantwoordopvraag31.25HoerijmtdeministerdeconclusievanhetRIVMdatbijeenlagereLdenvan40dBalruimteisvoor7000MWaanpotentiëlewindgebiedenmethaarconclusiedateenLden-systematiekvan47dBnoodzakelijkis?HoeverhoudtdeconclusievanhetRIVMzichspecifiektotdegeluidsnorme-ringvanhetgeplandeUrk/Noordoostpolderwindpark?IsditparknietrealiseerbaarmetdedoorhetRIVMgesteldenormvan40dBLden?Zonee,waaromisdannietgekekennaardedoorhetRIVMberekende7000MWaanallocatiemogelijkheiddiebeschikbaarisvooreenLdenvan40dB?Uitgangspuntbijdevoorbereidingvanditontwerpbesluitwasdatdezebeleidsneutraalzouzijnzowelwaarhetgaatomdeplaatsingsruimtevoorwindenergie,alsomdebeschermingtegengeluidhinder.Erisdanookinhetgeheelgeensprakevaneenvoorgesteldenormvan40Lden.Dereke-nexcercitievanhetRIVMhadalsdoelstellingomeniginzichttebiedeninhetrelatieveeffectvaneventueleanderenormenvoordeplaatsings-ruimte.Indienuitgegaanzouwordenvaneennormvan40Ldenisersprakevaneenaanmerkelijkeaanscherpingtenopzichtevanhethuidigeactiviteitenbesluitentenopzichtevandehuidigepraktijkbijvergunning-verlening,hetgeendirectnegatievegevolgenzouhebbenvoordeplaat-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11014 singsruimtevoorwindenergie.Eenaanscherpingvan47naar40Ldenzoudeplaatsingsruimtevoorwatbetrefthetaspectgeluidmetzo’n65%inperken.Ditachtikuiteraardeenzeerongewensteffect.Zieverderookdeantwoordenopdevragen26en31.26AlsbekendisdathetwindparkUrk/Noordoostpoldernaastdeoverschrij-dingvande40dBdiedoorhetRIVMalsmogelijkenormisgesteldtevensernstigeschadedoetaanhethistorischekaraktervandelocatie,welkeoverwegingenhebbendeministerdantochtotplaatsingvanhetparkaldaargebracht?Welkeanderebelangenhebbenmeegespeeldindevergunningverleningvoordielocatiesdiedeze40dBLdenzullenover-schrijden?Hoekanhetzijndat47dBnoodzakelijkis,alsvooreenlagereLdenalruimvoldoendeallocatiemogelijkhedenbestaat?Kannaaraanlei-dingvandezeconclusievanhetRIVMopenheidgegevenwordenoverdeallocatiecriteriavandoorhaargeplandewindparken,waarbijinhetbijzonderingegaanwordtopverwachtegeluidsoverlast?Zoalsbijhetantwoordopvraag25isaangegeven,beoogthetvoorge-steldebesluituiteraardnietomdeplaatsingsruimtevoorwindenergieinteperken.Waarhetgaatomallocatiecriteriawordteropditmomentgewerktaaneenlangetermijnvisieopwindenergieopland.Ikverwachtuhiernogvoordezomervan2010naderovertekunneninformeren.InhetdoormijncollegavanEconomischeZakenenmijzelfoptestellenRijksinpassingsplanzullenderuimtelijkeaspectenvandeontwikkelingvanhetwindparkNoordoostpolderwordenafgewogen,waaronderdecultuurhistorischeeffecten.VragenvandeledenvandeSGP-fractie27GemeentenmoetentotnogtoeeenafwijkenvandenormeringuitdeHandreikingmotiveren.Methetvoorliggendeontwerpbesluitisdatnietmeeraandeorde.Waaromiserdestijdsvoorgekozengebiedsdifferenti-atieaantebrengenindegenoemdeHandreiking?WaaromstaatindetoelichtingophetvigerendeActiviteitenbesluitdatjuistvoorhetlandelijkgebiedoverwogenwordteennachtnormvan35dB(A)optenemen?WaaromisinhetBesluitlandbouwmilieubeheereengrenswaardevan35dB(A)vooragrarischeactiviteiteninhetlandelijkgebiedopgenomenenisditniethetuitgangspuntvoorwindmolenparken?Watzijndeargu-mentenomnujuisteenanderekantopteredeneren?Zoalsaangevenbijhetantwoordopvraag5heeftditbetrekkingopdenormeringvoorkleinschaligebedrijvigheiddichtbijwoningeninlandelijkgebied.Windparkenkunnennaarmijnmeningnietandersgezienwordendanalseenbelangrijkonderdeelvandenationaleinfrastructuur,vergelijk-baarmethethoofdwegennetenspoorlijnen.Ookdaarvoorgeldenvoorhetlandelijkgebiednietdezelfderegelsalsvoorkleinschaligebedrijvig-heiddichtbijwoningen.28KanuiteengezetwordenofgemeentendieafwekenvandenormeringuitdeHandreikingvoorwindmolenparkendatookdeden/doenvoorandereonderdeHandreikingvallendeactiviteiten?Inderdaadkanookvoorandereactiviteitenafgewekenwordenvandenormstellingindehandreiking.Eristhansechtergeenoverzichtbeschik-baaroverdematewaarindithetgevalis.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11015 29Ishetwaardatde«nachtstraffactor»van10dBindeLdennietleidttoteenlageregrenswaardevoordenachtdanvoordedag,maartoteenlageregrenswaardevoorhetetmaalgemiddelde:41dBinplaatsvan47dB?WelkemeerwaardezoueenspecifiekeLnight,naasteengeneriekeLdenkunnenhebbenvooreenadequaatbeschermingsniveauindenach-telijkeuren?WatzijndemogelijkenadelenvanhetopnemenvaneenLnightinhetActiviteitenbesluit,zoalsookdoordeGezondheidsraadisgeadviseerdenindeEuropeserichtlijnvoorhetevaluerenenbeheersenvanomgevingslawaaiisgenoemd(EC2002/49)?MethetoogopbeschermingtegenslaapverstoringadviseertdeWHOomnaastnormstellingvoorLdenvoordenachtLnightalsaanvullendemaattehanteren.InditgevalishetechternietnoodzakelijkomeennormvoorLnightoptenemeninderegelgeving,omdatdevoorgesteldenormvan47Ldenalvoldoendebeschermingtegenslaapverstoringbiedt.Zieookhetantwoordopvraag6.30IshetwaardatvoorhetgeplandewindmolenparkindeNoordoostpolderindemaximalevariantenmeerwoningenbinnendeLden(47)-contourvallendanbinnendeWNC(40)-contour?NaarhetzichlaataanzienvaltdeLden47ietsbeperkenderuitdandenachtnormvanactiviteitenbesluit(40)ondertoepassingvandewind-normcurve,engeeftdaarmeeeenhogerbeschermingsniveau.31Welkeconsequentieszouhandhavingvandehuidigenormvan40dB(A)respectievelijkdenormvan35dBuitdeHandreikingindustrielawaaihebbenvoorderealisatievanhetwindmolenparkindeNoordoostpolder?Denormvanhetacitiviteitenbesluit(40+WNC)laathetparktoe;het(inafwijkingvandehandreiking)alshardegrenswaardehanterenvandenormvan35laathetparkniettoe.Ditlaatstezouverstrekkendegevolgenhebben.32IshetwaardathetmetnamevooromwonendenmetdeLden-normeringtenopzichtevandehuidigenormeringinhetActiviteitenbesluitmindermakkelijkismogelijkegeluidsoverlastdooreennabijgelegenwindmolen-parkoprelatiefkortetermijnaantetonenenomhandhavingteverzoeken?Zoja,hoewaardeertdeministerdit?JuistmetdecontrolesystematiekzoalsdievoorzienismetdeLdennorme-ringzullenhandhavingsacties(indiengerechtvaardigd)eenvoudigerteonderbouwenzijn.Zieookhetantwoordopvraag14.Ikvertrouweropdatikumetdezebeantwoordingvoldoendehebgeïnfor-meerdomtoteensuccesvolleafrondingvandebehandelingvanhetontwerpbesluitWijzigingmilieuregelswindturbinestekunnenkomen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31209,nr.11016