PMJ-ramingen tot en met 2029

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202424 587Justitiële InrichtingenNr. 962 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 juni 2024Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) stelt jaarlijks in het kadervan de begrotingsvoorbereiding de zogeheten PMJ-ramingen op die uithet Prognosemodel Justitiële Ketens (PMJ) volgen. In voorliggendeKamerbrief ga ik in op de werking van het model, de ramingen tot en met2029 en de verwerking van de ramingen in de JenV-begroting bijVoorjaarsnota 2024. De effecten van het hoofdlijnenakkoord zijn nietmeegenomen in de ramingen.In tegenstelling tot mijn eerdere jaarlijkse brieven over de PMJ-ramingenga ik in deze brief niet in detail in op de lange-termijnonderzoeksagendaPMJ. Met de Kamerbrief van 15 mei jl. is uw Kamer geïnformeerd over delange-termijnonderzoeksagenda en is u het onderzoeksrapport«Voorspellen voor de justitiële ketens» aangeboden1. De resultaten van dittheoretische verkenningsonderzoek leiden nu nog niet tot een aanpassingvan het huidige model. In een vervolgonderzoek zal een aantal pilots metde veelbelovende algoritmes op een beperkt aantal onderdelen van dejustitiële ketens worden uitgevoerd om te kijken of deze algoritmes ookdaadwerkelijk tot een hogere voorspelkwaliteit leiden. Indien er nieuweinzichten zijn, wordt uw Kamer daarover geïnformeerd.Werking van het Prognosemodel Justitiële KetensHet PMJ raamt de ontwikkeling van de capaciteitsbehoefte in de strafrech-telijke, civielrechtelijke en bestuursrechtelijke keten. Ook kan met het PMJinzichtelijk worden gemaakt wat de te verwachten gevolgen van ontwikke-lingen bij de ene ketenpartner zijn voor de andere ketenpartners in dejustitiële keten. De PMJ-ramingen worden opgesteld in aantallenproducten, zoals aantallen rechtszaken, aantallen toevoegingen voor derechtsbijstand en de behoefte aan celcapaciteit.1Kamerstukken II, 2023–2024, 29 279, nr. 853 kst-24587-962ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9621 Het startpunt voor het PMJ zijn ontwikkelingen in de samenleving diegeheel of grotendeels buiten de invloedssfeer van JenV liggen. Dergelijkeontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor het ontstaan van crimina-liteit en rechtsproblemen en daarmee voor het beroep op de justitiëleketens. De ontwikkelingen kunnen grofweg in vier categorieën wordeningedeeld, namelijk demografische, economische, maatschappelijke enoverige ontwikkelingen. In mijn brief van 11 november 2022 metantwoorden op vragen van de rapporteurs over de ontwerpbegroting vanhet Ministerie van Justitie en Veiligheid voor het jaar 2023 heb ik deverschillende ontwikkelingen toegelicht2. Het PMJ beschrijft de kwantita-tieve verbanden tussen deze ontwikkelingen en de criminaliteit of hetberoep op rechtshulp en rechtspraak. Tevens brengt het PMJ desamenhang tussen de ontwikkelingen in criminaliteit en het beroep oprechtshulp en rechtspraak en de ontwikkelingen in de rest van de justitiëleketens in beeld.De PMJ-ramingen bestaan uit twee delen. Het eerste deel betreft decapaciteitsbehoefte in de ketens bij ongewijzigd beleid, de zogeheten«beleidsneutrale raming», opgesteld door het WetenschappelijkOnderzoek- en Datacentrum (WODC) in samenwerking met de Raad voorde Rechtspraak (Rvdr). Dit gebeurt middels een econometrisch model,waarbij gebruik gemaakt wordt van gevonden statistische verbandentussen de bovenstaand genoemde externe demografische, economischeen maatschappelijke ontwikkelingen vanuit data van onder andere hetCPB en CBS en ontwikkelingen in de verschillende justitieketens.Naast de beleidsneutrale raming wordt ook rekening gehouden metkwantitatieve effecten van nieuwe wet- en regelgeving evenals anderevoorgestelde (beleids-) maatregelen die naar verwachting invloed hebbenop de capaciteitsbehoefte. Dit gebeurt door alle ketenpartners inafstemming met elkaar en ten dele met het WODC. Het gaat uitdrukkelijkom zaken die invloed hebben op de capaciteit, oftewel die zorgen dat debehoefte aan een product meer of minder wordt (de kwantiteit).Uitkomsten PMJ-ramingen tot en met 2029De geraamde capaciteitsbehoeftes in de drie ketens zijn in de bijlagenopgenomen. In bijlage 1 vindt u de PMJ-ramingen tot en met 2029. Hetcahier van het WODC en de Rvdr met hierin de beleidsneutrale ramingenvindt u in bijlage 2. Dit cahier wordt eveneens op de website van hetWODC gepubliceerd3. De data en de verbanden in het econometrischmodel worden ieder jaar geactualiseerd naast de verfijningen of uitbrei-dingen aan het model. Nieuw is dat bij de Centrale Autoriteit Interna-tionale Kinderaangelegenheden interlandelijke adoptie is komen tevervallen.Beleidsneutrale ramingenHet model raamt een stijging van het aantal ondervonden delicten(geweld, vandalisme en vermogensdelicten) door slachtoffers vangemiddeld 3,8% per jaar in de periode 2023–2029. Het aantal geregis-treerde misdrijven neemt volgens de raming van het model toe metgemiddeld 1,2% per jaar in de periode 2023–2029. Aangezien de bevolkingin dezelfde periode naar verwachting stijgt met 0,6%, zal de geregis-treerde criminaliteit per hoofd van de bevolking naar verwachting stijgen2Kamerstukken II, 2022–2023, 36 200 VI, nr. 443https://www.wodc.nl/onderzoek-in-uitvoering/statistiek-en-monitoring/prognose-justitiele-ketensTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9622 met 0,6%. Voor het aantal geregistreerde verdachten wordt een kleinestijging van 0,2% per jaar geraamd.De capaciteitsbehoefte van het gevangeniswezen neemt volgens deraming van het model toe met gemiddeld 1% per jaar in de periode2023–2029. De gemiddelde duur van vrijheidsstraffen voor volwassenenneemt toe. Ook laat het aantal vrijheidsstraffen voor volwassenen eenlichte stijging zien. De geraamde capaciteitsbehoefte van de forensischpsychiatrische centra (FPC’s) stijgt met gemiddeld 3% per jaar. Decapaciteitsbehoefte van de justitiële jeugdinrichtingen neemt volgens deraming toe met gemiddeld 1% per jaar omdat verwacht wordt dat hetaantal PIJ-maatregelen toe zal nemen terwijl het aantal jeugddetenties ende gemiddelde duur van jeugddetenties nagenoeg gelijk zullen blijven. Degeraamde capaciteitsbehoefte vreemdelingenbewaring neemt toe metgemiddeld minder dan 1% per jaar in de periode 2023–2029.In de civielrechtelijke keten zal de instroom van dagvaardingen inhandelszaken bij de sector civiel van de rechtbanken volgens de ramingtoenemen met circa 1% per jaar in de periode 2023–2029, terwijl deverzoekschriften in handelszaken met minder dan 1% per jaar zullentoenemen. De geraamde instroom van verzoekschriften in familiezakenneemt toe met gemiddeld 1% per jaar in de periode 2023–2029. In debestuursrechtelijke keten wordt geraamd dat de instroom van belasting-zaken in 1e aanleg toeneemt met gemiddeld ongeveer 1% per jaar terwijlhet aantal overige bestuurszaken volgens de raming afneemt metgemiddeld minder dan 1% per jaar.Verwerking PMJ-ramingen in de JenV-begrotingDe PMJ-ramingen dienen als onderlegger voor de reguliere begrotings-voorbereiding ten behoeve van de Voorjaarsbesluitvorming. De ramingenworden naar budgettaire mutaties vertaald voor de JenV-begroting. Deconsequenties van de PMJ-ramingen voor de benodigde capaciteit zijnbinnen de budgettaire kaders van de JenV-begroting zo veel mogelijkingepast. Deze budgettaire mutaties zijn meerjarig verwerkt in deVoorjaarsnota 20244 en de daarbij horende eerste suppletoireJenV-begroting 20245.De grootste bijstellingen op de uitgaven omvatten voornamelijk omvang-rijke mutaties bij het OM, de Rvdr, de Rechtsbijstand en DJI (DienstJustitiële Inrichtingen). Het PMJ-budget OM prognosticeert een st(gingvan het aantal overtredingen ten opzichte van de vorige PMJ-raming.Vanaf 2025 betreft het een meerjarig budgettair effect van € 13 mln. Bij deRvdr wordt het budget vanaf 2027 opgehoogd met € 27 mln. als gevolgvan een geraamde stijging van de capaciteitsbehoefte in aantal zaken bijmet name het aantal bestuursrechtelijke en civiele handelszaken bij derechtbanken. De PMJ-reeksen van het OM en de Rvdr zijn anders verwerktin de JenV-begroting dan de PMJ-capaciteitsramingen omdat rekeningwordt gehouden met een teruglopend aantal Mulderzaken door nieuweregelgeving voor proceskostenvergoeding. Bij de Rechtsbijstand is er opbasis van de PMJ-ramingen sprake van een stijgende ontwikkeling vanaf2025. Dit wordt voornamel(k veroorzaakt door een toename van hetaantal geprognosticeerde toevoegingen op het gebied van asielrecht. In2024 wordt het budget verlaagd met € 4 mln., in 2025 verhoogd met€ 3,9 mln., in 2026 verhoogd met € 5,5 mln. en vanaf 2027 verhoogd met€ 6,1 mln. De reeks voor de Rechtsb(stand is anders verwerkt in deJenV-begroting dan de PMJ-capaciteitsramingen. De oploop in de reeks is4Kamerstukken II, 2023–2024, 36 550, nr. 15Kamerstukken II, 2023–2024, 36 550 VI, nr. 2Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9623 op het niveau van 2027 gestabiliseerd. Het PMJ-budget DJI wordt in dejaren 2024 tot en met 2027 verlaagd waarvan € 32,9 mln. in 2024. Vanaf2028 is sprake van een oploop van het budget met € 17,2 mln. in 2028 en€ 24,1 mln. in 2029. Dit komt voornamel(k voort uit een st(gende TBSbehoefte vanaf 2026 en een kleinere capaciteitsbehoefte b( de OverigeForensische Zorg vanaf 2024.De grootste bijstellingen op de ontvangsten omvatten mutaties bijgriffierechten, DJI en administratiekosten bij het CJIB. Als gevolg van deontwikkelingen in de geraamde instroom van zaken op basis van dePMJ-raming z(n de verwachte ontvangsten voor de griffierechtenaangepast. De ontvangstenraming in 2025 wordt opgehoogd naar€ 13,4 mln. met een oploop naar € 16,4 mln. in 2029. Op basis van deoutputfinancieringssystematiek dient DJI over 2023 een bedrag van€ 68,6 mln. terug te betalen aan het moederdepartement. De opbrengstenuit de administratiekosten bij het CJIB worden naar aanleiding van dePMJ-ramingen opgehoogd met € 5,1 mln. in 2024, € 13,3 mln. in 2025,€ 10,1 mln. in 2026, € 7,8 mln. in 2027, € 8,6 mln. in 2028 en € 9,5 mln. in2029. Voor de bijstellingen en toelichtingen verwijs ik u ook naar de eerstesuppletoire JenV-begroting 2024.De Minister van Justitie en Veiligheid,D. Yes¸ilgöz-ZegeriusTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 587, nr. 9624