Ontwikkelingen in het veteranenbeleid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 139VeteranenzorgNr. 279 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 november 2024Defensie vraagt bijzondere dingen van mensen en dat vraagt ombijzondere verantwoordelijkheden, zeker in tijden van instabiliteit.Defensie is alleen sterk als het investeert in haar mensen. Dat geldt ookvoor onze veteranen die zich hebben ingezet voor de veiligheid en vrijheidvan ons allemaal.Nederland telt ruim 100.000 veteranen. Jaarlijks ontvangt uw Kamer deVeteranennota waarin teruggeblikt wordt op de uitvoering van hetveteranenbeleid in het voorafgaande jaar. Op 24 juni jongstleden is dezenota met uw Kamer besproken. Dit notaoverleg heeft geleid tot een aantalmoties en toezeggingen. Middels deze brief breng ik uw Kamer op dehoogte van de voortgang op deze moties en toezeggingen. Ik ga achter-eenvolgens in op de onderwerpen «de meerwaarde van veteranen voorbedrijven en organisaties», «zorg voor veteranen» en «erkennen enwaarderen van veteranen».De meerwaarde van veteranen voor bedrijven en organisatiesDe motie van de leden Paternotte en Van der Werf (beide D66) (Kamerstuk30 139, nr. 276) roept op om samen met brancheorganisaties enwerkgevers de meerwaarde van reservisten en veteranen te benadrukken.Door werkgevers aan te moedigen veteranen en reservisten een plek tegeven in hun organisaties, kunnen de unieke vaardigheden van veteranenen reservisten ook buiten Defensie optimaal worden benut. Defensieerkent het belang van deze motie en zet zich hiervoor ook al geruime tijdin. Zo zorgt Defensie voor het begeleiden van defensiemedewerkers –waaronder veteranen – naar ander werk en wordt ingezet op hetversterken van de samenwerking tussen externe werkgevers en Defensie.Ook worden medewerkers van Defensie en civiele organisaties viadetacheringen tewerkgesteld, zodat zij kennis kunnen delen en zich verderkunnen ontwikkelen. U kunt er op rekenen dat ik hieraan de volle aandachtblijf besteden. kst-30139-279ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 139, nr. 2791 Daarnaast bestaan ook buiten Defensie initiatieven gericht op demeerwaarde van veteranen voor civiele werkgevers. Juist deze initiatievendie worden ondernomen vanuit de maatschappij, dragen bij aan debinding met de maatschappij en de maatschappelijke erkenning enwaardering van veteranen. Een heel mooi voorbeeld hiervan is deStichting Onbekende Helden, die op 23 september jongstleden is gestartmet de campagne «Ongekende Krachten». In deze campagne wordenveteranen met hun civiele werkgevers in beeld gebracht, waarbij dezewerkgevers de unieke kwaliteiten van veteranen voor hun bedrijfbenadrukken. Ik ben mij uiteraard zeer bewust van de unieke compe-tenties van veteranen en zal dan ook in afstemming met samenwerkings-partners zoals het nationaal Veteranen Platform en het NederlandsVeteraneninstituut (NLVi) voortdurend blijven zoeken naar soortgelijkeinitiatieven, waarmee ik de kracht van onze veteranen in samenwerkingmet brancheorganisaties en werkgevers voor het voetlicht breng. Hiermeega ik er vanuit dat de motie is uitgevoerd.Zorg voor veteranenDe motie Nordkamp (GroenLinks-PvdA) verzocht te onderzoeken hoe hetproject terugkeerreizen verbreed kan worden, zowel voor wat betreft hetuitzendgebied als de toegankelijkheid (Kamerstuk 30 139, nr. 277). HetNederlands Veteraneninstituut (NLVi) organiseert momenteel terugkeer-reizen voor Dutchbat III-veteranen en hun relaties. Het organiseren vandeze terugkeerreizen was een aanbeveling die voortkwam uit hetonderzoek «Focus op Dutchbat III»; een onderzoek naar de zorgbehoeftenvan Dutchbat III-veteranen en hun relaties. Terugkeerreizen kunnenbijdragen aan het betekenis geven aan eerdere ervaringen en aanverwerking van het verleden door confrontatie met de situatie ter plaatse,het contact met andere veteranen en de bevolking aldaar. De missie vanDutchbat III was uitzonderlijk en onvergelijkbaar met andere missies,vanwege de onmogelijke situatie waarin Dutchbat III is gebracht, dedramatische afloop van de missie en het gebrek aan erkenning enwaardering door Defensie en de samenleving bij terugkeer in Nederland.Deze omstandigheden leiden tot een specifieke behoefte aan erkenning,waardering en zorg voor deze groep veteranen, op basis waarvan deaanbevelingen zijn gedaan.De terugkeerreizen lijken positieve effecten te hebben op DutchbatIII-veteranen. Uitbreiding van de terugkeerreizen voor andere doelgroepenis echter geen vanzelfsprekendheid, omdat de terugkeerreis niet voor allemissies een waardevol en noodzakelijk instrument is. Momenteel vindengesprekken over de mogelijkheden tot uitbreiding plaats met deuitvoerder (het NLVi) en onderzoekers. Er wordt bezien onder welkeomstandigheden het instrument terugkeerreizen bijdraagt aan het welzijnvan veteranen en terugkeerreizen uitvoerbaar kunnen worden ingezet.Het lid Pool (PVV) is toegezegd (TZ202406-045) om de cijfers van hetaantal dakloze veteranen nader te onderzoeken, te betrekken bij de aanpakhiervan en de Kamer hierover te informeren. Aanleiding was hetvermoeden van een mogelijke disbalans tussen het aantal daklozeveteranen en de beschikbare opvangplekken van opvanglocatie Sparren-heuvel. Sparrenheuvel, een initiatief van het Leger des Heils in samen-werking met het NLVi, is een herstelplek voor veteranen met een zorg- enof ondersteuningsbehoefte. Het biedt met een capaciteit van 10 tot 12plaatsen onderdak aan veteranen. Jaarlijks kunnen ongeveer 20 tot 24veteranen worden ondersteund.Voorafgaand aan de opening van Sparrenheuvel is zorgvuldig onderzochtof de opvanglocatie voorziet in een behoefte bij veteranen. Zo is er eenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 139, nr. 2792 bestandsvergelijking uitgevoerd tussen het Veteranen Registratie Systeem(VRS) en veteranen die bekend zijn bij het Leger des Heils. Bij het NLVi issinds de start van het Veteranenloket in 2014 van 150 veteranen bekenddat zij met een woonprobleem kampten. Op basis van deze cijfers isingeschat dat de capaciteit van Sparrenheuvel toereikend is. Tot op hedenis dit aanbod ook voldoende gebleken; op dit moment verblijven 8veteranen in Sparrenheuvel. Uiteraard zijn de betrokken partijen metelkaar in gesprek en het capaciteitsvraagstuk komt hierbij structureel aande orde. Hiermee beschouw ik de toezegging aan het lid Pool alsafgedaan.Het lid Boswijk (CDA) heeft gevraagd om het mogelijk te maken datmilitairen die tijdens inzet letsel oplopen, waardoor zij niet meer voldoenaan de militaire basiseisen, toch militair kunnen blijven. Ik vind hetbelangrijk om u te melden dat het nu al mogelijk is dat militairen die nietmeer voldoen aan de basiseisen militair kunnen blijven door het verlenenvan dispensatie. Als deze wens er is, wordt hierover het gesprek gevoerdmet de betrokken militair. Er wordt gekeken of maatwerk mogelijk is en opwelke manier. Indien militair blijven niet mogelijk blijkt, wordt vanzelf-sprekend gezocht naar mogelijkheden om als burgerambtenaar binnenDefensie te blijven werken.Ik sluit me aan bij de visie dat er binnen Defensie ruimte moet zijn voormilitairen die niet aan alle (huidige) militaire basiseisen voldoen. Defensiezal zich moeten blijven aanpassen aan de behoeftes van deze tijd. Daartoeworden de militaire basiseisen kritisch bezien. Wanneer dit leidt tot eenaanpassing van deze eisen, informeert de Staatssecretaris van Defensieuw Kamer hierover.Erkennen en waarderen van veteranenHet lid Erkens (VVD) is toegezegd (TZ202406-044) om bestaande initia-tieven met betrekking tot het waarderen van veteranen in kaart te brengenen te onderzoeken welke verdere stappen voor uitbreiding genomenkunnen worden. De jaarlijkse Veteranennota besteedt uitgebreid aandachtaan de activiteiten die worden verricht op het gebied van erkenning enwaardering voor veteranen en hun relaties. De Veteranennota 2023–2024start met een jaaroverzicht. Hoofdstuk 3 van de Veteranennota beschrijftde inspanningen die zijn verricht om de doelstellingen uit de Vetera-nenwet op het gebied van erkenning en waardering te realiseren. Hierbijvalt te denken aan decoraties, reünies en herdenkingen, de Veteranenpasen bijvoorbeeld ook de jaarlijks uitgereikte Witte Anjerprijs voor mensendie iets bijzonders hebben verricht in het kader van erkenning enwaardering van veteranen.De inventarisatie van het huidige aanbod wordt momenteel uitgevoerd. Insamenwerking met het NLVi en het nationaal Veteranen Platform wordtvastgesteld of het aanbod volstaat, of dat uitbreiding wenselijk is. In dekomende Veteranennota zal hierover worden gerapporteerd.Voortdurend wordt bezien of het huidige aanbod van erkenning enwaardering adequaat is en in de juiste behoeften voorziet. Een voorbeeldvan een geconstateerde behoefte op het gebied van erkenning enwaardering, is het draaginsigne voor militaire oorlogs- en dienstslacht-offers (MOD’s). De ontwikkeling hiervan verloopt voortvarend. Vetera-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 139, nr. 2793 nenzorg is een voortdurende missie en is gebaat bij inzet van onsallemaal. Ik kijk er naar uit om samen met u de waardering en zorg voorveteranen verder vorm te geven.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 139, nr. 2794