Voortgang kabinetsreactie op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar fouten bij de WIA en verbetering organisatie(cultuur) UWV

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 895 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 juni 2026Op 19 december 2025 heeft u de kabinetsreactie ontvangen op het rapportvan de Algemene Rekenkamer over fouten bij de WIA1. Mijn ambtsvoor-ganger heeft toegezegd u rond de zomer over de voortgang te infor-meren. Op 7 april 2026 heb ik per brief een aantal maatregelen aange-kondigd die UWV treft gericht op verbetering van de organisatie(cultuur)2.In deze brief informeer ik u over de voortgang van de in deze brievenaangekondigde maatregelen.1. Stand van zaken kabinetsreactie op het rapport van deAlgemene Rekenkamer over fouten bij de WIA De Algemene Rekenkamer oordeelde dat de kwaliteit van met name desociaal-medische dienstverlening niet op orde was en dat het toezichtdaarop vanuit SZW onvoldoende scherp was. Zoals aangegeven in debrief van 19 december 2025 zetten UWV en SZW zich in om de aanbeve-lingen van de Algemene Rekenkamer zo effectief mogelijk op te volgen,ieder vanuit de eigen rol, maar ook in de samenwerking. UWV werkt hardaan verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening en de kwaliteits-beheersing. SZW zorgt voor (wettelijke) kaders en verantwoordingsaf-spraken en ziet er op toe dat belangrijke systemen en interne processen,zoals de financiële controlesystemen, het kwaliteitsmanagement en hetrisicomanagement, er zijn en functioneren. Samen moeten UWV en SZWervoor zorgen dat met behulp van duidelijke uitvoeringsinformatie,structureel zicht is op mogelijke knelpunten en risico’s bij de uitvoeringvan de dienstverlening, zodat tijdig wordt gehandeld als dat nodig is. In2026 zijn inmiddels tal van maatregelen in gang gezet en worden deeerste resultaten geboekt, zoals weergegeven in het vervolg van dezebrief. Tegelijkertijd heeft het tijd nodig om de ingezette veranderingen te1Kamerstuk II 2025/2026 26 448 nr. 8632Kamerstuk II 2025/2026 26 448 nr. 887 kst-26448-895ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8951 realiseren, te borgen en stapsgewijs vooruitgang te boeken, terwijlduizenden UWV-ers zich in het hier en nu inzetten voor de dagelijksedienstverlening aan burgers en bedrijven.2.1 Verbeteren kwaliteit dienstverlening en kwaliteitsmanagement In de loop der jaren zijn verschillen ontstaan tussen kantoren en organisa-tieonderdelen binnen UWV, onder meer in kwaliteitsdefinities enwerkwijzen voor beheersing en ontwikkeling van kwaliteit. Dezeverschillen zorgen voor complicaties en tonen het belang aan vanuniformering van processen en systemen zodat de kwaliteit van dedienstverlening verbetert en cliënten te maken krijgen met één UWV endezelfde dienstverlening krijgen en ervaren. UWV erkent dit belang enwerkt daartoe aan een drietal initiatieven.2.1.1 Programma Kwaliteit op orde UWV heeft het programma Kwaliteit op Orde in november 2025 gestartmet als doel de organisatie in staat te stellen de kwaliteit van dienstver-lening goed en uniform te monitoren, en aantoonbaar continu teverbeteren. In 2026 worden in overleg met SZW uniforme kaders(definities, normen, meetmethodes) ontwikkeld en vastgelegd. In 2027volgt de implementatie binnen de organisatieonderdelen en het verderversterken van de lerende organisatie. Inmiddels is het UWV-bredebeheersingsraamwerk gedefinieerd en is, als vertrekpunt van verbetering,een nulmeting uitgevoerd van de huidige kwaliteitssystematiek. Tevenszijn eerste kwaliteitsdefinities en kwaliteitsnormen geconcretiseerd. Deandere kaders, waaronder verantwoordelijkheden, normen en rappor-tages, procesbeheersing en signaalmanagement, worden gefaseerdvastgesteld na consultatie van de werkvloer. Daarnaast is een Kwaliteits-en Risicocomité ingericht, dat onder voorzitterschap van een lid van deRaad van Bestuur van UWV de kwaliteit van dienstverlening en debeheersing van (kwaliteit)risico’s in de uitvoering monitort. Hiermee is debestuurlijke aandacht voor het thema kwaliteit versterkt en geborgd. Dekomende periode staat in het teken van de verdere ontwikkeling van dekwaliteitskaders, alsook de voorbereiding op brede implementatie in 2027,met aandacht voor verschillen in volwassenheid tussen organisatieonder-delen en het versterken van sturing op kwaliteit.2.1.2 Verandermotor Met de invoering van de Verandermotor werkt UWV aan een nieuwemanier van realiseren van veranderingen in de dienstverlening en IT. Doelis om beter te kunnen prioriteren, sneller te veranderen, fouten tevoorkomen en vernieuwingen effectiever door te voeren. Vanuit eenuniforme werkwijze worden veranderingen beter en merkbaarderdoorgevoerd in de dienstverlening ten behoeve van cliënten enwerkgevers en de ondersteuning van medewerkers van UWV. Binnen deVerandermotor werken multidisciplinaire teams samen om werkprocessenen systemen te verbeteren, waarbij aandacht is voor vakontwikkeling enprofessionele groei van medewerkers. Per 1 mei 2026 is de eerste fase vanstart gegaan met de inrichting van een aantal nieuwe teams. Eind 2026start de tweede fase, waarna begin 2027 de laatste nieuwe teams van startgaan. Om de voortgang te volgen worden dashboards ontwikkeld dieinzicht geven in de mate waarin sneller en effectiever wordt veranderd.Vanaf de zomer van 2026 zullen de eerste resultaten zichtbaar worden.Leiderschap en cultuur zijn aandachtspunten voor de Verandermotor enintegraal onderdeel van de veranderaanpak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8952 2.1.3 Ontwikkelagenda sociaal-medische dienstverlening Over de Ontwikkelagenda sociaal-medische dienstverlening, bedoeld omde basis op orde te krijgen, wordt u geïnformeerd in de voortgangsbriefover dit onderwerp, die u gelijktijdig ontvangt.2.2 Verbetering sturing, toezicht en samenwerking tussen SZW en UWV Een algemeen punt van de Algemene Rekenkamer is om meer scherpteaan te brengen in de sturing van SZW. Dit heeft betrekking op degesprekken die UWV en SZW op alle niveaus, zowel formeel als informeel,voeren, de verantwoordingsdocumenten die UWV levert en de afsprakenover informatievoorziening. Verbetering hiervan is een continu proceswaarover SZW en UWV volop in gesprek zijn. Hierbij gaat het naast deafspraken rond informatievoorziening en verantwoording (zie paragraaf2.2.3) ook om werkwijze, expertise, houding en gedrag etc. Tezamenvormt dit de invulling van de motie Ceder (Christenunie) om voldoendegeïnformeerd te worden over de geleverde kwaliteit door uitvoeringsorga-nisaties.3 De leerpunten uit de afspraken met UWV worden ook meege-nomen in de relatie met de SVB.2.2.1. Inhoudelijk toezicht op de bedrijfsvoering van UWV De Algemene Rekenkamer riep SZW op «het inhoudelijk toezicht op UWVte versterken om zich te verzekeren van de juistheid van de informatieover de rechtmatigheid van uitkeringen» en te zorgen voor «voldoendekennis en diepgang. zodat de risico’s in de beheersing van kwaliteitworden herkend, geduid en kritisch besproken». In de afgelopen maandenzijn afspraken gemaakt tussen SZW en de Auditdienst van UWV om desamenwerking te intensiveren. Dit versterkt de informatiepositie van SZW.Deze samenwerking omvat onder meer:–Betere benutting van bestaande onderzoeken en rapportages;–Aandragen en bespreken van onderzoeksonderwerpen;–Periodiek overleg tussen SZW en de directeur van de Auditdienst en devoorzitter van de Audit Advies Commissie (AAC).Verder geeft SZW opvolging aan de oproep voor voldoende kennis endiepgang door aanwezige expertise binnen SZW beter bijeen te brengen,onder meer op het gebied van financiën, ICT, kwaliteits- en risicoma-nagement en opdrachtgeverschap. Hiermee worden krachten gebundelden de aanwezige kennis verdiept en beter benut. Verder blijft SZWperiodiek evalueren of verbetering mogelijk is in het inhoudelijk toezichtop de bedrijfsvoering van UWV.2.2.2. Inzicht in financiële risico’s op onjuiste uitkering De Algemene Rekenkamer adviseerde UWV en SZW in haar onderzoek«binnen de wettelijke kaders een rechtmatigheidsdefinitie voor de WIA (eneventueel andere uitkeringen) te ontwikkelen die representatief is voor hetrisico dat mensen te veel of te weinig uitkering ontvangen», en «zorg datde rechtmatigheidsdefinitie aansluit bij de kwaliteitsdefinitie». Dit omdathet huidige WIA-rechtmatigheids-percentage geen goed beeld geeft vanhet totaal aan fouten in WIA-uitkeringen en het (financiële) risico vanburgers op een onjuiste uitkering (zie kader).3Kamerstukken II, 2025–206, 26 448, nr. 871Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8953 Financiële rechtmatigheid WIADit financiële rechtmatigheidscijfer heeft uitsluitend betrekking opnieuwe financiële fouten of onzekerheden in het betreffendeverslagjaar, afgezet tegen het totaal aan WIA-uitkeringslasten. WIAuitkeringen zijn over het algemeen langlopend. Bij de meesteWIA-uitkeringen in de steekproef heeft de claimbeoordeling daaromal eerder plaatsgevonden, dat wil zeggen vóór het verslagjaar.Geconstateerde oude fouten worden daarom niet meegenomen inhet rechtmatigheidspercentage. Daarnaast – zoals ook opgemerktdoor de Algemene Rekenkamer – tellen onjuiste sociaal-medischebeoordelingen door verzekeringsartsen en/of arbeidsdeskundigenniet mee bij de berekening van het rechtmatigheidspercentage.Conform de kabinetsreactie zijn UWV en SZW hiermee aan de slag langstwee lijnen: (1) verrijken verantwoordingsinformatie rechtmatigheid en (2)verkennen aanpassing rechtmatigheidsdefinitie.1)UWV heeft de verantwoordingsinformatie over rechtmatigheid vanafhet jaarverslag van 2024 uitgebreid met een toelichting op degepresenteerde cijfers. In het jaarverslag van 2025 is deze informatieverrijkt met bijvoorbeeld meer inzicht in de financiële gevolgen voormensen. In het verslagjaar over 2026 wordt de informatie overzogenaamde oude en nieuwe fouten verder uitgebreid.2)SZW en UWV hebben samen verkend welke aanpassingen in dedefinitie of systematiek bijdragen aan meer betekenisvolle verant-woordingsinformatie over rechtmatigheid. UWV gaat voor hetverslagjaar 2027 specifiek voor de WIA een pilot uitvoeren, waarbij desystematiek van de meting van financiële rechtmatigheid wordtaangepast. Hierdoor komt meer focus op nieuwe WIA-vaststellingen.De uitkomsten bieden meer inzicht in het «huidige handelen» vanUWV en daarmee in de actuele staat van de dienstverlening. Derechtmatigheidsmeting wordt hiermee meer in lijn gebracht met dereguliere kwaliteitsmetingen, waardoor de uitkomsten betervergelijkbaar zijn. Bij een succesvolle pilot gaat UWV de nieuwesystematiek ook toepassen op andere wetten, zoals de Wajong, WWen Ziektewet.UWV toetst de kwaliteit van het sociaal-medisch handelen als onderdeelvan de reguliere kwaliteitscontroles. De financiële rechtmatigheid enkwaliteitsmetingen gezamenlijk geven vanuit verschillende invalshoekeneen beter beeld van de kwaliteit van de dienstverlening inclusief definanciële juistheid van uitkeringen. Het (sociaal-)medisch oordeel zelf iseen professioneel en tijdgebonden oordeel, dat moeilijk achteraf objectiefte toetsen en lastig financieel te kwantificeren is. Het sociaal-medischoordeel maakt daarom geen deel uit van de financiële rechtmatigheids-meting.2.2.3. Informatievoorziening en verantwoording In lijn met de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer is het vanbelang dat informatie over de kwaliteit van de dienstverlening, de staatvan de organisatie en mogelijke risico’s bij de uitvoering naar bovenkomen en SZW bereiken, zodat UWV en SZW daarover het gesprekkunnen voeren, tijdig kunnen bijsturen en gemaakte afspraken wordenopgevolgd. Dit voorjaar is een traject gestart langs drie lijnen:1.Herijking: Nagaan of de huidige beschrijving van rollen en verant-woordelijkheden en de bestaande (wettelijke) kaders nog aansluit bijde dagelijkse praktijk en de actuele maatschappelijke en politiekecontext en waar nodig aanpassen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8954 2.Concretisering: Actualisering van de huidige set van waarden, doelenen (prestatie-indicatoren) waarop wordt gestuurd en beschrijven vande bijpassende wijze van informatievoorziening3.Borging: Werkend maken van de onder 1 en 2 gemaakte afspraken enzorgen dat deze doorwerken in houding en gedrag.Onderdeel 1 en 2 zijn op dit moment in uitvoering. Vanaf 2027 en verderzullen UWV en SZW zich richten op de borging.2.2.4. Risicodialoog UWV en SZW SZW wil met UWV scherper het gesprek voeren over de dilemma’s enrisico’s bij de uitvoering van de dienstverlening en de maatregelen omdeze risico’s te verminderen. UWV is vorig jaar gestart met het systema-tisch inventariseren van risico’s en per kwartaal deze risico’s te besprekenbinnen de Raad van Bestuur als onderdeel van een lerende aanpak. Opbasis van deze informatie bespreekt SZW sinds begin dit jaar met UWVelk kwartaal systematisch risico’s, dilemma’s en gekozen handelingsper-spectieven. Doel is om een gezamenlijk beeld te vormen over deontwikkelingen in de dienstverlening en de organisatie waarop UWVmonitort en stuurt, zodat signalen worden opgepakt en er kan wordenbijgestuurd. Ook wordt intensiever het gesprek gevoerd over het geheelvan beleidsvoornemens. Dit biedt de mogelijkheid om samenloop van(beleids)wijzigingen vroegtijdig in kaart te brengen, knelpunten teadresseren en gezamenlijk prioriteiten te stellen.2.2.5 Overige punten In de kabinetsreactie van 19 december 2025 werd tot slot nog ingegaan opeen tweetal punten:–Aanvullende sturingsvormen: In de kabinetsreactie is op basis van eenverkenning naar aanvullende sturingsvormen aangekondigd ommogelijke verbeteringen in de cliëntparticipatie (horizontale sturing) tebezien, onder andere in opvolging van de motie Patijn (GroenLinks-PvdA)4. Cliëntparticipatie is ook een onderwerp van de wettelijkverplichte vijfjaarlijkse evaluatie van het SUWI-stelsel, die u na dezomer ontvangt. In de kabinetsreactie op deze evaluatie zullenmaatregelen worden opgenomen om de aangekondigde versterkingvan de cliëntparticipatie in het sociaal domein gestalte te geven.–Vereenvoudiging WIA: Hierop wordt ingegaan in de voortgangsbriefsociaal-medische dienstverlening die u gelijktijdig ontvangt en in devoortgangsbrief brief Routekaart Hervormingsagenda inkomensonder-steuning die u voor het zomerreces ontvangt.3 Stand van zaken Opvolging van de maatregelen om de organisa-tie(cultuur) bij UWV te verbeterenUWV heeft, zoals op 7 april aangekondigd, op mijn verzoek een planopgesteld gericht op verbetering van de organisatie(cultuur) (bijgevoegdals bijlage). In het plan beschrijft UWV de kernwaarden die UWV alsorganisatie wil uitdragen, de organisatie-ontwikkeling die de Raad vanBestuur vorig jaar in gang heeft gezet en wat uit beschikbare data uit hetmeest recente medewerkersonderzoek blijkt.UWV heeft de afgelopen jaren reeds diverse initiatieven getroffen.Aanvullend op bestaande maatregelen treft UWV de volgende maatre-gelen:4Kamerstukken II, 2025–206, 26 448, nr. 863Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8955 –Bespreken en aanspreken: UWV zet een moreel leertraject op waarmeeleidinggevenden en medewerkers een laagdrempelig en praktischhandvat krijgen dat hen helpt te komen tot een handelingsperspectiefbij een moreel dilemma. Deze zomer start een pilot.–Leiderschapsontwikkeling: UWV investeert verder in de ontwikkelingvan leidinggevenden. Doel is richtinggevend en faciliterend leider-schap te creëren. Specifiek binnen de Verandermotor zijn ontwikkellij-nen ingericht en ondersteunen tijdelijke transitiecoaches bij hetvasthouden van de uniforme werkwijze en het gewenste gedrag, zodatde gewenste nieuwe patronen ontstaan. Daarnaast start in juni 2026 depilot voor uniforme onboarding voor nieuwe leidinggevenden.–Signaalmanagement: Naast het op orde brengen van het kwaliteitsma-nagementsysteem is ook een speerpunt van het programma Kwaliteitop Orde om het signaalmanagement verder te ontwikkelen, onderandere door het inrichten van een register waarin signalen uitverschillende bronnen worden samengevoegd, geduid en geanaly-seerd, zodat passende maatregelen kunnen worden genomen. Deeerste stap is het centraal registreren van de bevindingen van toetsenen audits. Dat wordt voor het einde van dit jaar gerealiseerd.–De wervingsprocedure voor het extra lid van de Audit Adviescommis-sie (AAC), met als aandachtspunt organisatie-, leiderschaps- encultuurontwikkeling wordt naar verwachting in juli afgerond.–De aangekondigde visitatiecommissie toetst komend najaar inhoeverre de organisatieveranderingen die UWV doorvoert bijdragenaan de gewenste cultuur en herhaalt de werkzaamheden een jaar later.UWV heeft prof. Dr. Zeger van der Wal bereid gevonden om dezecommissie voor te zitten.Tot slot heeft UWV naar aanleiding van de signalen over het district GrootAmsterdam een onderzoek ingesteld naar het werk- en opleidingsklimaatvoor verzekeringsartsen. Hierbij wordt ook breder gekeken naar anderedistricten. UWV verwacht de uitkomsten van dit onderzoek dit najaar.Dit pakket maatregelen, dat UWV in overleg met SZW voortvarend heeftgetroffen, geeft mij in combinatie met de ingezette organisatieveranderinghet vertrouwen dat goede stappen worden gezet in de richting van eenstabiele, publieke dienstverlener voor burgers en bedrijven. Uiteraard volgik de ontwikkelingen bij UWV nauwgezet en zetten SZW en UWV zich inom de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer effectief op tevolgen. In de stand van de uitvoering blijf ik u informeren over devoortgang.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.A. VijlbriefTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8956