Kabinetsreactie op stijging armoedecijfers en Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 023Voorzienings- en leveringszekerheid energie24 515Preventie en bestrijding van stille armoede ensociale uitsluitingNr. 625 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2025Op 17 december heeft het CBS de voorlopige armoedecijfers over het jaar2024 gepresenteerd. Deze laten een stijging zien ten opzichte van het jaarervoor. Hierop heeft de Kamer mij op 18 december verzocht om in te gaanop maatregelen die genomen worden om te voorkomen dat mensen(dieper) in de problemen raken. Tevens is gevraagd in te gaan op de optieom opnieuw te bezien of ondersteuning deze winter alsnog via hetTijdelijk Noodfonds Energie georganiseerd kan worden.Reactie CBS Publicatie Leven in armoedeOp 17 december heeft het CBS de publicatie Leven in armoede gepubli-ceerd met definitieve armoedecijfers voor 2023 en voorlopige armoede-cijfers voor 2024. De armoede in Nederland nam de afgelopen jarensteeds verder af, onder meer door overheidsmaatregelen. Armoede is in2023 en 2024 lager uitgevallen dan eerder voorspeld. Dit is gunstig enkomt vooral doordat de gegevens over betaalde woon- en energielastenniet beschikbaar waren bij de voorlopige cijfers. Die lasten vallen dus ietslager uit dan waar eerder rekening mee is gehouden. De voorlopige cijfersover het aantal mensen in armoede in 2024 laat een lichte stijging ziendoor het wegvallen van de energietoeslag. Volgens de Macro Econo-mische Verkenning 2026 van het CPB is de verwachting dat zowelarmoede als kinderarmoede daalt naar 2,6% in 2026.Het kabinet heeft in het Nationaal Programma Armoede en Schuldenmaatregelen genomen om de toename van (kinder)armoede tevoorkomen en langetermijneffecten van armoede tegen te gaan.Daarnaast zetten we ons in om problematische schulden aan te pakken.In de voortgangsbrief van het Nationaal Programma Armoede enSchulden die uw Kamer in Q1 2026 ontvangt, wordt de voortgang kst-29023-625ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6251 beschreven van de maatregelen die het kabinet neemt om armoede- enschuldenproblematiek aan te pakken. In deze brief zal het kabinet ooknadrukkelijk stilstaan bij de ontwikkeling van de armoedecijfers, ookrichting de komende jaren.Ondersteuning vanuit Tijdelijk Noodfonds EnergieIn de Kamerbrief van 7 november jl.1 heb ik met uw Kamer gedeeld dathet niet mogelijk is om deze winter via Stichting Tijdelijk NoodfondsEnergie (TNE) steun te verlenen aan huishoudens. De reden hiervoor isdat er op dit moment geen bijdrage van private partijen is. Om zonderprivate bijdrage een subsidie te verlenen aan TNE kent grote risico’s. Dezezijn in de brief van 30 september jl. geschetst.2 In het geval van eenvolledige bijdrage door het Rijk zal de stichting naar alle waarschijn-lijkheid door de rechter worden aangemerkt als een buitenwettelijkbestuursorgaan en dat leidt daarmee tot een onrechtmatigheid. Hetgevolg hiervan is dat uitkeringen onrechtmatig zijn en dat er geenrechtmatig subsidieplafond bestaat, met een open einde-regeling totgevolg. Hierbij kan de rijksoverheid financieel aansprakelijk worden vooralle aanvragen die worden ingediend. Dit kan oplopen tot extra uitgavenvan honderden miljoenen euro’s.In de Kamerbrief van 7 november jl.3 heb ik uw Kamer geïnformeerd overhet feit dat het ook niet mogelijk is om het publiek energiefonds dezewinter te openen, in samenwerking met TNE. Dit is juridisch en uitvoe-ringstechnisch niet haalbaar. Er is onder meer een wetswijziging nodigom ervoor te zorgen dat TNE het publieke energiefonds in mandaat kanuitvoeren. Dit traject duurt in ieder geval een jaar en hier zal zeerwaarschijnlijk een aanbestedingsprocedure moeten worden gevolgd.Recente uitspraak Tijdelijk Noodfonds EnergieIn de recente uitspraak van de rechtbank Gelderland4 heeft de rechtbankgeoordeeld dat de stichting TNE in 2024 geen (buitenwettelijk) bestuurs-orgaan is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. De rechter heeftgeoordeeld dat er in dit geval geen sprake was »van het eenzijdigopleggen van selectiecriteria» door het Rijk, waardoor niet aan hetinhoudelijke vereiste is voldaan. Ik heb uw Kamer eerder geïnformeerdover de risico’s bij volledig publiek gefinancierde uitvoering door TNE. Deuitspraak van de rechtbank verandert de eerdere inschatting van derisico’s niet. Om als bestuursorgaan te worden aangemerkt moet er in derelatie tussen de rechtspersoon en de overheid iets bijzonders aan dehand zijn, waarbij overheidsbeleid wordt uitgevoerd door deze rechts-persoon.5 Als het kabinet een subsidie aan het TNE verstrekt die alsinkomensondersteuning voor huishoudens dient, impliceert dit een grotekans op dit oordeel. Dat wordt t.o.v. het jaar waarover de rechtbank nuheeft geoordeeld nog eens versterkt als het kabinet nu 100% (i.p.v. 2/3e)zou financieren. Een volledig publiek gefinancierde variant van het TNEacht ik dan ook niet haalbaar. Daarnaast blijft het risico op staatssteunbestaan als ook de uitvoeringskosten door middelen vanuit de rijks-overheid worden gefinancierd.1Kamerstukken 29 023 en 24 515, nr. 599.2Kamerstukken 29 023 en 24 515, nr. 595.3Ibid, 1.430 oktober 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:10366 (zaaknummer ARN 24/3387)5zie conclusie AG Widdershoven,Uitspraak 201304908/3/A2 en 201307828/2/A2 - Raad van State)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6252 Steun winter 2025In de Kamerbrief van 7 november jl.6 is uw Kamer geïnformeerd over hetfeit dat, om huishoudens deze winter toch te ondersteunen, er is beslotenom € 30 miljoen extra beschikbaar te stellen voor het Gemeentefondszodat gemeenten lokaal hulp kunnen bieden aan huishoudens inenergiearmoede.Dit kan gaan om voorzieningen die zien op de verduurzaming van dewoning en om hulp bij het aanvragen van landelijke en lokale voorzie-ningen, bijvoorbeeld via de Voorzieningenwijzer. Huishoudens kunnendaarnaast ook altijd bij hun gemeente terecht om te bespreken wat demogelijkheden zijn voor ondersteuning. Indien door de bewoner gewenstkan bredere hulp worden geboden. De middelen dienen als impuls voorde bestaande dienstverlening van gemeenten, en zijn niet bedoeld tervervanging van de rol die TNE heeft vervuld bij het bieden van directeinkomensondersteuning.Tijdens de opening van het vorige publiek-private TNE in 2025, ishuishoudens de vraag gesteld of hun gegevens gedeeld mogen wordenmet de gemeente. Ongeveer 150.000 huishoudens hebben deze vraag met«ja» beantwoord. Op dit moment loopt er een pilot met meerderegemeenten met het doel om op korte termijn alle gemeenten gebruik tekunnen laten maken van deze data. Hierdoor kunnen gemeenten binnenhun lokale aanpak gerichter te werk gaan, en hulpverlenen aanhuishoudens die hebben aangegeven graag hulp te ontvangen. Hetkabinet ziet de resultaten van deze pilot en aansluitende datadelingpositief tegemoet.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. Nobel6Kamerstukken 29 023 en 24 515, nr. 599.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 6253