Beleidsbrief Asiel en Migratie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XXVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Asiel en Migratie (XX) voor hetjaar 2026Nr. 41 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2026In het coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk 36 848, nr. 31) hebben driepartijen – D66, VVD en CDA – afspraken gemaakt over de maatregelen dienodig zijn om Nederland weer vooruit te krijgen. Beleidsbrieven zoalsdeze zijn daar een nadere uitwerking van op specifieke beleidsonder-werpen. Dat laat onverlet dat de opgaven waar dit kabinet voor staatvragen om één overheid die duidelijk kiest, samenwerkt en levert. Ingezamenlijkheid. Alleen door samen te werken kunnen we resultatenboeken waar mensen op rekenen. Daar is de inzet van de volledigeRijksdienst, de medeoverheden en de publieke dienstverleners keihard bijnodig. Hierbij hecht dit kabinet veel waarde aan de samenwerking met deTweede en Eerste Kamer, medeoverheden en maatschappelijkeorganisaties.De afgelopen decennia hebben migratievraagstukken een grote invloedgehad op de Nederlandse samenleving. Sinds 2015, een jaar dat in hetteken stond van een verhoogde instroom van asielzoekers, is Nederlandnet als veel andere EU-landen geconfronteerd met een dynamiek vanpieken en dalen in migratie. Deze ontwikkelingen hebben geleid totvoortdurende opschaling en afschaling van opvangcapaciteit, hetgeendruk heeft gelegd op uitvoeringsorganisaties en lokale overheden, maarook op het draagvlak in de samenleving. In de afgelopen jaren hebbendaarnaast verschillende rapporten, waaronder van de StaatscommissieDemografische Ontwikkelingen, laten zien dat meer grip op migratienoodzakelijk is mede gelet op de grote opgaven op het gebied vanhuisvesting, arbeidsmarkt en sociale cohesie. Nergens ter wereld kanmigratie ongeremd zijn. Vanuit de overtuiging dat een reactievebenadering onvoldoende houvast biedt voor de toekomst, kiest hetkabinet voor een koerswijziging met meer grip op migratie door deinstroom te verlagen en vertrek van uitgeprocedeerde asielzoekers teverhogen, stabiele en fatsoenlijke opvang te realiseren, en waarbij snellermeedoen de norm wordt. Met deze beleidsbrief schetst het kabinet de kst-36800-XX-41ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XX, nr. 411 contouren van een toekomstbestendig migratiebeleid dat oog houdt voorde mensen waarover het gaat en tegelijkertijd recht doet aan de grenzenvan wat onze samenleving aankan.Instroom en terugkeerDit kabinet geeft prioriteit aan het implementeren van het EuropeseMigratiepact, waarmee meer grip op de Europese instroom wordtverkregen. Het Migratiepact wordt op 12 juni a.s. van kracht. Invoeringvan nieuwe grensprocedures aan de buitengrenzen van de EU entegengaan van secundaire migratie binnen de EU zijn enkele van demaatregelen die onze grip zullen vergroten. In EU verband steunt ditkabinet ook de activiteiten van Frontex aan de buitengrens en opnationaal niveau zullen we de Koninklijke Marechaussee de komendejaren versterken met extra capaciteit en innovatie, in Europees enCaribisch Nederland. Onderdeel hiervan is een verruiming van demogelijkheden voor regulier toezicht aan de binnengrenzen, het MobielToezicht Veiligheid.De aangenomen Wet Invoering tweestatusstelsel en – vooral – deUitvoerings- en implementatiewet behorend bij het Pact creëren eenefficiëntere en meer gestroomlijnde asielprocedure. Hierin zitten ook demaatregelen vervat waar de uitvoering om had gevraagd en die ookopgenomen waren in de verworpen asielnoodmaatregelenwet. Op hetonderdeel afschaffen rechterlijke dwangsommen is reeds een nieuwamendement ingediend door de SGP en JA21 op de wet terugkeer envreemdelingenbewaring. Aanvullend zal het kabinet begin mei een notavan wijziging, indienen op voornoemde wet, met daarin de ongewenstver-klaring. Tenslotte komt het kabinet met een nieuw wetsvoorstel voor destrafbaarstelling van de terugkeerfrustreerders op basis van eenzorgvuldige procedure, advisering en gesprekken met maatschappelijkeorganisaties.Om effectieve terugkeer en vertrek van niet-rechtmatig verblijvendevreemdelingen te bevorderen streeft het kabinet naar een snel en stevigresultaat op de EU-Terugkeerverordening en de samenwerking metlanden buiten de Europese Unie, onder andere via migratiepartner-schappen. Om de geïntensiveerde inzet op brede, strategische partner-schappen en de samenwerking met derde landen vorm te geven wordt erin een ambtelijke taskforce internationale migratie samengewerkt metbetrokken departementen waaronder Buitenlandse Zaken en uitvoerings-organisaties.Voor de lange termijn ziet dit kabinet een kans voor Nederland om eenleidende rol te nemen in het debat over een toekomstbestendig mondiaalmigratiesysteem. De visie van dit kabinet is dat asielaanvragen in detoekomst buiten de EU kunnen worden afgehandeld. Als eerste stapdaarnaartoe werkt het kabinet op korte termijn aan innovatieve oplos-singen zoals terugkeerhubs en het veilig derde land concept. Hiertoevinden in 2026 diplomatieke missies met andere EU lidstaten plaats enook organiseren de Ministeries van Justitie en Veiligheid en BuitenlandseZaken gezamenlijk een asieltop.Opvang en meedoenHet kabinet wil meer rust en stabiliteit brengen in de asielopvang.Om dit te realiseren zijn in het coalitieakkoord verschillende maatregelenopgenomen om voldoende en duurzame opvangplekken te realiseren,Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XX, nr. 412 asielzoekers sneller mee te laten doen en om kwetsbare groepen beter tebeschermen.Om te beginnen zet het kabinet in op voldoende en toekomstbestendigeopvangcapaciteit. Met de toepassing van de Spreidingswet werkt hetkabinet aan een vergroting van het aandeel reguliere, structureleopvanglocaties en vermindering van de afhankelijkheid van noodopvang.Met meer reguliere en structurele opvangplaatsen wordt het continueverplaatsen van asielzoekers, waaronder ook kinderen, sterk verminderd.Dit draagt bij aan rust op de opvanglocaties waardoor kinderen zich ookbeter kunnen ontwikkelen. Daarnaast wordt de doelgroepflexibeleregeling uitgewerkt die het mogelijk maakt om opvanglocaties flexibel inte zetten voor asielzoekers, ontheemden en de huisvesting vanstatushouders.Tegelijkertijd wil het kabinet dat asielzoekers sneller kunnen meedoen inde samenleving. Nieuwe regels maken het mogelijk dat asielzoekers meteen goede kans op een verblijfsvergunning al na drie maanden aan hetwerk kunnen. Daarnaast is de inzet van het kabinet dat deze groep aan hetbegin van de asielprocedure al kan beginnen met taalles. De mogelijk-heden hiervoor worden bezien. Het voornemen is om voor de zomer van2026 een plan van aanpak «Werk en meedoen» te kunnen presenteren.Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid pakt hierin devoortrekkersrol in de keten. Daarnaast werkt het kabinet aan deuitbreiding van zogeheten Meedoenbalies, zodat asielzoekers snellerbemiddeld kunnen worden naar activiteiten, taalles of (vrijwilligers)werk.Meedoen wordt de norm, in dat licht maken we naturalisatie mogelijkvoor personen die tweemaal een tijdelijke verblijfsvergunning hebbengekregen, maar leggen we de lat wel hoger dan voorheen (taaleis naarniveau B1).Tot slot hebben we bijzondere aandacht voor de veiligheid van kwetsbaregroepen. In en rond opvanglocaties moet een veilige leefomgevingworden gewaarborgd, met extra bescherming voor bijvoorbeeldlhbtiq+-personen en kinderen. Samen met COA en Nidos zetten we ons inom kwetsbare alleenstaande minderjarige vreemdelingen die achttienworden, langer begeleiding te bieden. Komende periode gaan we ditverder onderzoeken.VeiligheidDit kabinet koerst op een stevigere aanpak van asielzoekers die de wetovertreden. We gaan het bestaande juridische instrumentarium vaker enconsequenter toepassen. Daarbij gaat het om inbewaringstelling,versnelde afwijzing en de toepassing van vreemdelingrechtelijkeconsequenties, in elk geval bij herhaald overlastgevend gedrag (recidive).Voor uitbreiding van verscherpt toezichtlocaties is bestuurlijke bereidheidessentieel en starten we gesprekken. Daarnaast wordt in overleg metpolitie, Justitie en Veiligheid en lokaal gezag uitgewerkt hoe extrapolitie-inzet bij aanmeldlocaties kan worden georganiseerd binnen hetpolitiebestel en welke keuzes dit vraagt. Voor de bescherming van denationale veiligheid zal maatwerk plaatsvinden bij het vertrek vanpersonen die een risico vormen voor de nationale veiligheid en geenrechtmatig verblijf (meer) hebben.Oekraïense ontheemdenVoor de ontheemden uit Oekraïne is de inzet van dit kabinet om te werkenaan vrijwillige terugkeer in combinatie met de wederopbouw vanOekraïne. Terugkeer en wederopbouw zijn een zaak van lange adem,Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XX, nr. 413 waarbij zowel nationale als internationale inzet vereist is. Op internati-onaal niveau wordt in EU-verband onderhandeld over de verlenging vande Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Daarnaast bereiden we ons in detussentijd op nationaal niveau op verschillende scenario’s voor. VoorOekraïense vluchtelingen in Nederland werken we een tijdelijkeverblijfstatus uit, ook met oog op de Europese discussie. Inzet is om voordeze groep te werken aan terugkeer en het deel dat niet terugkeert zoveelmogelijk via de reguliere systemen onder te brengen, zodat de IND en hetCOA niet extra belast worden. Deze opgave vergt nauwe interdeparte-mentale samenwerking maar ook met de medeoverheden, met name degemeenten. Zij werken aan het maken van bestuursafspraken over de televeren inspanningen en de randvoorwaarden die het Rijk daarbij invult.Slagvaardige overheidUitvoerbaarheid is heel belangrijk voor een goede werking van demigratieketen. Met de implementatie van het Pact en de nationalemaatregelen die in voorbereiding zijn, zetten we in op een effectievereprocedure en werkwijze. Tegelijkertijd blijft de opgave voor de uitvoeringde komende periode groot. Het vergroten van de grip op migratie en deaanpassing van het migratiestelsel zal veel van de uitvoeringsorganisatiesvergen. Er zal een transitiefase aanbreken na aanvaarding van denationale wetgeving en het Europese Migratiepact die nog gepaard zalgaan met aanpassingsvraagstukken. Om de haalbaarheid van beleidvroegtijdig in kaart te brengen werken we volgens het Beleidskompas,waar uitvoeringstoetsen onderdeel van zijn. Verder wordt binnen demigratieketen gekeken naar mogelijkheden tot besparingen, in lijn met deactieagenda Slagvaardige Overheid. In het coalitieakkoord is een jaarlijkseefficiency doelstelling opgelegd aan de uitvoeringsorganisaties. Samenmet de migratieketen en betrokken partijen onderzoeken we hoe we dezedoelstelling kunnen realiseren en kunnen komen tot een zo optimaalmogelijk functionerend migratiestelsel.Taskforce asiel en migratieDe Taskforce Asiel en Migratie biedt een kans om in het migratiedomeindoorbraken te creëren die interdepartementale overeenstemming en eensterke samenwerking met medeoverheden vereisen. De druk op demigratieketen vraagt keuzes om orde en rust terug te brengen. Het kabinetheeft de taskforce daarom de opdracht gegeven te werken aan vier pijlers:(i) de instroom beperken en doorstroom en vertrek bevorderen; (ii) reali-seren van voldoende en fatsoenlijke opvangplekken en aanpakken vanoverlast; (iii) maatregelen treffen zodat iedereen sneller meedoet en werkt,en; (iv) sturen op gerichte arbeidsmigratie die onze economie versterkt enhet aanpakken van misstanden rondom arbeidsmigratie. Aan de hand vankeuzes in deze pijlers kan het kabinet gaan investeren in de duurzameverandering die de migratieketen nodig heeft.Wij verwachten u hiermee helder te hebben geïnformeerd over demaatregelen die we gaan nemen om invulling te geven aan de afsprakenin het coalitieakkoord. We kijken uit naar een goede samenwerking envanzelfsprekend blijven wij uw Kamer gedurende de regeerperiode peronderwerp zorgvuldig informeren over de voortgang en nadere planning.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XX, nr. 414 WETGEVINGPLANNING MINISTERIE VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID PER Q2 2026 Kwartaal 2 2026Nader rapport/indiening TK – Wetsvoorstel biometrische gegevens inde vreemdelingenketenKwartaal 3 2026Nader rapport/indiening TK – Wetsvoorstel novelle Europese Blauwe KaartNader rapport/indiening TK – Wetsvoorstel implementatiewet GVVA-richtlijn 2024Kwartaal 4 2026Nader rapport/indiening TK – Wetsvoorstel uitlezen gegevensdragers Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XX, nr. 415