Geannoteerde agenda bijeenkomst NAVO-ministers van Defensie op 13-14 juni 2024 in Brussel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 676NAVONr. 457 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 mei 2024Op 13 en 14 juni 2024 komen de NAVO-Ministers van Defensie in Brusselbijeen. In deze brief informeer ik uw Kamer over de Nederlandse inzet.Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informerenover een aantal andere zaken.Defence Ministers Meeting (DMM)De bijeenkomst van de NAVO-Ministers van Defensie staat grotendeels inhet teken van de voortzetting van de steun aan Oekraïne en de voortgangvan de implementatie van de besluiten die vorig jaar op de NAVO-Top inVilnius zijn genomen (Kamerstuk 28 676, nr. 440). De Defence MinistersMeeting (DMM) is een belangrijke opmaat naar de NAVO-top inWashington op 9–11 juli 2024. Er zijn twee werksessies voorzien, eenbijeenkomst van de NATO-Ukraine Council (NUC) met aanwezigheid vande Europese Unie en een werksessie over de versterking van deafschrikking en verdediging van het bondgenootschap. De Ministerskomen ook bijeen in de Nuclear Planning Group (NPG). In de NPG sprekende Ministers van Defensie periodiek over het nucleaire beleid van deNAVO. De Zweedse Minister van Defensie neemt voor het eerst deel aande DMM als bondgenoot van de NAVO.Oekraïne (NUC)Alvorens in te gaan op de NUC tijdens de DMM, maak ik van degelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren over de bijeenkomstvan de Ukraine Defense Contact Group (UDCG) op 21 mei jl. Oekraïne gafeen update van de situatie aan het front, waarbij de behoefte aan meerluchtverdedigingsmiddelen werd benadrukt. Daarnaast heeft Oekraïnenog steeds een zeer grote behoefte aan artillerie-munitie, gevechtsvoer-tuigen en systemen voor elektronische oorlogsvoering. Meerdere landendeden nieuwe toezeggingen op het gebied van luchtverdedigingsmid-delen. Nederland kondigde de levering van aanvullende YPR’s aan,uitgerust met een Remote Control Weapon Station (RCWS). Eerder kst-28676-457ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4571 kondigde Nederland al aan dat Nederland meer dan € 450 miljoenbijdraagt aan diverse internationale luchtverdediging- en artilleriemunitie-initiatieven.Tijdens de NUC-bijeenkomst van de DMM geeft de Oekraïense Ministervan Defensie naar verwachting opnieuw een toelichting over de stand vanzaken aan het front in Oekraïne. De Ministers spreken over de noodzaakvan voortzetting en intensivering van de steun aan Oekraïne, specifiek ophet gebied van luchtverdediging en munitie. Ook bespreken ze deniet-letale NAVO steun via het Ukraine Comprehensive AssistancePackage (UCAP). Aan dit fonds heeft Nederland € 100 mln. bijgedragen,waarvan reeds € 36 mln. is gealloceerd voor brandstof, counter-dronetechnologie en communicatiesystemen. Ook blikken de Ministers vooruitnaar de te bereiken resultaten voor Oekraïne tijdens de NAVO-top inWashington.Nederland pleit in NAVO-verband voor intensivering van de militairesteun aan Oekraïne, zodat Oekraïne weerstand kan blijven bieden tegende Russische agressie en op lange termijn een moderne en effectievekrijgsmacht kan opbouwen die in staat is toekomstige dreigingengeloofwaardig af te schrikken. Daarbij is het van belang dat de NAVOnaast de huidige steun ook blijft investeren in capaciteitsopbouw om deinteroperabiliteit met de NAVO te vergroten en voor te bereiden optoekomstig lidmaatschap van Oekraïne. Deze oproep past binnen debredere kabinetsinzet om Oekraïne niet alleen op de korte, maar ook op delange termijn te blijven steunen, zo lang als dat nodig is.Afschrikking en verdedigingForce Sourcing, capaciteitsdoelstellingen en Defence Investment Pledge(2%)Tijdens de NAVO top in Vilnius op 11 en 12 juli 2023 namen de bondge-noten een historisch pakket aan, bestaande uit militaire plannen enmaatregelen om de bondgenootschappelijke afschrikking en verdedigingaanzienlijk te versterken. Tijdens de DMM spreken de Ministers over devoortgang van de implementatie.Middels de Force Sourcing conferenties geven de NAVO bondgenoten aanmet welke militaire capaciteiten zij het NATO New Force Model 1 kunnenvullen, om zo voldoende eenheden te organiseren om de nieuwe militaireplannen uitvoerbaar te maken. Tijdens de voorgaande DMM op15 februari 2024 hebben SACEUR en de SG NAVO gedeeld dat met dehuidige vulling de plannen uitvoerbaar zijn, maar dat de uitvoering hogerisico’s kent. Tijdens de DMM op 13–14 juni zal naar verwachting eennieuwe stand van zaken worden toegelicht door de NAVO. DeNAVO-bondgenoten kampen door decennia aan bezuinigingen, ook op hetgebied van ondersteuning («enablement»). Het reduceren van de risico’svormt een uitdaging en zal tijd, geld en volharding vragen van allebondgenoten, ook van Nederland. Tijdens de DMM zal ik benadrukken datde plannen realistisch en op betrouwbare wijze moeten worden gevuld,maar dat zo spoedig mogelijk moet worden toegewerkt naar verminderingvan de risico’s.1Het NFM is het organisatorische (nieuwe) model waarmee de NAVO eenheden en hoofdkwar-tieren kan oproepen. Via nieuwe bondgenootschappelijke militaire plannen worden dezehoofdkwartieren en eenheden vervolgens ingezet om op dreigingen te kunnen reageren.Bondgenoten zullen deze eenheden leveren op verschillende niveaus van gereedheid, metwisselende reactietijden van 0 tot maximaal 180 dagen (zie ook Kamerstuk 28 676, nr. 426 van3 februari 2022).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4572 Tijdens de DMM wordt ook gesproken over de stappen die de NAVOneemt om de nieuwe militaire plannen toekomstbestendig en uitvoerbaarte maken. Daarbij wordt naar verwachting vooruit geblikt naar de nieuwecapaciteitsdoelstellingen, als onderdeel van het Defence Planning Process(NDPP). Deze nieuwe capaciteitsdoelstellingen zijn essentieel voor deuitvoering van de nieuwe militaire plannen op langere termijn. Deson-danks zullen alle bondgenoten naar verwachting realistisch zijn enaangeven dat het een grote uitdaging zal zijn om aan de nieuwe capaci-teitsdoelstellingen te voldoen. In het bijzonder zal aandacht zijn voor decapaciteitsdoelstellingen van de NAVO met betrekking tot Integrated Airand Missile Defence (IAMD).In bovenstaand kader zal opnieuw worden benadrukt dat het voldoen aande Defence Investment Pledge – de besteding van structureel minimaal2% van het bbp aan Defensie – essentieel is om zowel de korte termijn alslange termijn capaciteitsdoelstellingen van de NAVO te behalen. Hetkabinet heeft uw Kamer in de recente brief over de Update van hetNationaal Plan voor de NAVO geïnformeerd over de actuele stand van dedefensie-uitgaven (Kamerstuk 28 676, nr. 456 van 15 mei 2024).Defensie-industrieIn de context van bovenstaande uitdagingen spreken de bondgenoten ookover de noodzaak om de productie binnen de collectieve defensie-industrie op korte, middellange en lange termijn op te schalen. Gelet opde urgentie van de steun aan Oekraïne en het versterken van de bondge-nootschappelijke afschrikking en verdediging, is de verwachting datlanden gezamenlijk zullen inzetten op een snellere implementatie van hetDefence Production Action Plan (DPAP).Verder bespreken de Ministers het voorstel van een Defence IndustrialPledge waarin landen afspraken maken over het versterken van hunnationale defensie-industrie, over initiatieven voor vraagbundeling,innovaties voor eenvoudigere aanschaf van munitie en standaardisatieten behoeve van de interoperabiliteit. Nederland zal daarbij benadrukkendat samenwerking en coördinatie met de Europese Unie van groot belangis, in lijn met het eerdere non-paper omtrent productiecapaciteit(Kamerstuk, 28 676, nr. 451). Hierbij moet met name de synergie wordengezocht met de European Defence Industry Strategy (EDIS) en devoorgestelde verordening European Defense Industry Program (EDIP). Hetkabinet zal de Kamer begin juni 2024 verder informeren over de Neder-landse inzet om de productie- en leveringszekerheid verder te verhogen.Overige zakenMQ-9 Reaper inzet vanuit RoemeniëIn het kader van de afschrikking en verdediging van hetNAVO-bondgenootschap maak ik van de gelegenheid gebruik om uwKamer, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, te informerendat de inzet van de MQ-9 Reaper in Roemenië met een half jaar wordtverlengd tot en met maart 2025, conform nationaal kader zoals toegelichtin de brief Onbemande vliegtuigen (UAV) (Kamerstuk 28 676, nr. 442 van17 oktober 2023). De besturing van de MQ-9 en het verwerken van deinlichtingenproducten gebeurt vanuit Nederland.Update trainingen OekraïneZoals eerder aan uw Kamer gemeld (Kamerbrief over de staat van deoorlog, Kamerstuk 21 501-20, nr. 2019 van 23 februari 2024) draagtTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4573 Nederland doorlopend bij aan het opleiden van Oekraïense militairenbinnen en buiten Nederland. Zoals uw Kamer bekend, maakt Defensie bijde bekendmaking van dergelijke activiteiten een afweging tussen deinformatieplicht en de operationele veiligheid. Middels deze brief maak ikvan de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren dat vanaf januaritot en met half mei van dit jaar Defensie een trainingsprogramma voorOekraïense mariniers in Nederland faciliteerde. In deze periode werden intotaal circa 300 Oekraïense mariniers opgeleid in het uitvoeren vanamfibische operaties en optreden in verstedelijkt gebied. De training werduitgevoerd door het Korps Mariniers en aangevuld met ondersteuning,trainers en tolken van internationale partners. De kosten voor de trainingkomen deels uit de Europese Vredesfaciliteit. De overige kosten wordengedekt uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV).Overname Nederlandse kernwapentaak door de F-35Het kabinet maakt van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te infor-meren dat de Nederlandse kernwapentaak binnen de NAVO per 1 juni2024 volledig wordt overgenomen door de dual-capable F-35. Deafgelopen decennia was één squadron F-16’s, gestationeerd op vliegbasisVolkel, belast met de uitvoering van de Nederlandse kernwapentaak.Vliegbasis Volkel blijft de thuisbasis van het squadron F-35’s dat dekernwapentaak overneemt. Nederland is de eerste EuropeseNAVO-bondgenoot met een kernwapentaak die deze transitie naar de F-35maakt. Eerder heeft Nederland de F-35 al in gebruik genomen voor deconventionele taken.De transitie van de F-16 naar de F-35 voor de kernwapentaak is jarengeleden in gang gezet. Sinds 2002 (Kamerstuk 26 488, nr. 9, van 13 maart2022) is door opeenvolgende kabinetten gesteld dat het altijd debedoeling is geweest dat de F-35 de kernwapentaak van de F-16overneemt. De afgelopen jaren vond een uitgebreid proces van testen encertificering van de F-35 voor de Nederlandse kernwapentaak plaats.Met de overname van de kernwapentaak door de F-35 herbevestigtNederland het langdurig commitment aan de bondgenootschappelijkenucleaire afschrikking. De nucleaire afschrikking van de NAVO is essen-tieel voor de collectieve veiligheid van het bondgenootschap, en daarmeeook voor de veiligheid van Nederland. Het fundamentele doel van denucleaire capaciteit van de NAVO is om vrede te bewaren, dwang tevoorkomen en agressie af te schrikken.Rode Zee – Operation Poseidon ArcherZoals gemeld in de brief inzake de bijdrage aan maritieme veiligheid RodeZee van 8 maart (Kamerstuk 29 521, nr. 471) draagt Nederland in beginseltot en met 31 mei 2024 met één stafofficier bij aan Operation PoseidonArcher (OPA). De operatie richt zich op het herstellen van de vrijedoorvaart en levert een bijdrage aan het verminderen van de militairecapaciteiten van de Houthi’s om het internationale scheepvaartverkeer tebedreigen en het ontmoedigen van verdere escalatie, en geeft eennoodzakelijk signaal af dat het hinderen van vrije doorvaart niet zondergevolgen is. Daarnaast geeft Nederland met deelname aan deze coalitieeen bijdrage aan bondgenootschappelijke en in het bijzonder Trans-Atlantische solidariteit en versterkt het de informatiepositie vanNederland. Met de bijdrage van één stafofficier heeft Nederland toegangtot waardevolle inlichtingen en informatie uit de regio. Toegang daartoeblijft van belang zolang Zr.Ms. Karel Doorman, als onderdeel vanEU-operatie Aspides, actief is in de Rode Zee. Het kabinet heeft om dezeredenen besloten om de bijdrage aan OPA te continueren tot en met deTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4574 einddatum van de inzet van de Zr.Ms. Karel Doorman (nu voorzien op9 augustus 2024), op voorwaarde dat de operatie aan de in de eerdereKamerbrief benoemde bestaande rechtsbasis en voorwaarden blijftvoldoen.In de beantwoording van de feitelijke vragen over de artikel-100 briefmaritieme veiligheid inzake inzet van Zr.Ms. Karel Doorman op 23 april jl.is opgenomen dat er vier aanvallen hadden plaatsgevonden vanuit OPA.Op dat moment waren echter al vijf aanvallen uitgevoerd (Kamerstuk29 521, nr. 480). De Verenigde Staten heeft, buiten coalitieverband om, opeigen initiatief aanvallen uitgevoerd. Alle doelen die zijn aangegrepenhebben een verband met de capaciteiten van de Houthi’s die zij inzettenvoor hun aanvallen in de Rode Zee en de Golf van Aden.De Minister van Defensie,K.H. OllongrenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 676, nr. 4575