Voortgang modernisering Omzetbelasting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 066Belastingdienst26 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 1534 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 maart 2026Met deze brief informeer ik uw Kamer over de stand van zaken rondom deimplementatie van het nieuwe systeem voor de omzetbelasting door hetAmerikaanse bedrijf Fast Enterprises. In de afgelopen weken is er in uwKamer en in de maatschappij veel aandacht ontstaan voor dit onderwerp.Naar aanleiding van het Wetgevingsoverleg Digitale Zaken van 2 maart jl.heeft mijn ambtsgenoot de Staatssecretaris van Digitale Economie enSoevereiniteit contact met mij opgenomen. Daarnaast hebben de ledenKathmann (GroenLinks/PvdA) en Struijs (50Plus) hierover Kamervragengesteld. De beantwoording hiervan ontvangt u zo spoedig mogelijk.Middels deze brief zal ik u nader informeren over de stand van zaken metbetrekking tot de aanbesteding voor het nieuwe systeem voor deomzetbelasting. Ik zal daarbij ingaan op de maatregelen die de Belasting-dienst neemt en gaat nemen om de risico’s rondom de continuïteit envertrouwelijkheid zoveel mogelijk te mitigeren. Daarnaast zal ik umeenemen in de achtergrond van het besluit tot de aanbesteding en denoodzaak van de modernisering van de systemen voor de omzetbelasting.Laat ik daarbij vooropstellen dat ik begrijp dat de aanbesteding van hetsysteem aan Fast Enterprises vragen oproept bij uw Kamer. Door dewereldwijde (geo)politieke ontwikkelingen is de discussie omtrent hetversterken van de digitale autonomie en het beperken van afhankelijk-heden van niet-Europese technologie versterkt. Bij de start van dezeaanbesteding speelde dit een beperktere rol.Geopolitieke context en digitale autonomieVoordat ik inga op de aanbesteding wil ik eerst stilstaan bij de bredere(geo)politieke context waarin dit traject moet worden bezien.Continuïteitsrisico’s als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen dienendaarbij in perspectief te worden gezien. De Belastingdienst is ook in dehuidige situatie afhankelijk van Amerikaanse technologie in de infra-structuur. Veel infrastructurele componenten zoals virtualisatiesoftware en kst-31066-1534ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15341 de besturingssystemen van de servers zijn ook Amerikaanse producten.Voor onderhoud, licentiechecks of updates wordt vaak gecontroleerd een(netwerk)connectie gemaakt met de leverancier. Hoewel het uitmaakt ofde Belastingdienst of Fast Enterprises de infrastructuur beheert zullen decontinuïteitsrisico’s ten aanzien van de Amerikaanse leveranciers nietweggenomen zijn. Het huidige systeem betreft bijvoorbeeld eenIBM-mainframe (Amerikaanse leverancier) waarbij voor onderhoud ookeen gecontroleerde (netwerk)connectie wordt gemaakt met de leverancier(hetzelfde geldt voor de virtualisatiesoftware). Wel geldt dat hetzelfstandig beheren van de infrastructuur meer regie en controle biedt inrelatie tot de toegang tot gegevens.Ik onderschrijf dat het wenselijk is om de digitale autonomie vanNederland verder te versterken. In het regeerakkoord is de ambitieopgenomen dat er gewerkt moet worden aan inzicht in en afbouw vanstrategische technologie-afhankelijkheden. Deze ambitie is tegelijkertijdniet van de ene op de andere dag te realiseren. Het versterken van dedigitale autonomie van de overheid is een belangrijke en stevige opgavedie vraagt om een rijksbrede aanpak en die het gehele kabinet aangaat. Ikwil daar, vanuit mijn verantwoordelijkheid voor de Belastingdienst, graageen actieve bijdrage aan leveren met als doel om Nederland digitaalautonomer te maken. De realiteit is echter dat de modernisering van ditsysteem niet kan wachten.AanbestedingstrajectOnder mijn ambtsvoorgangers is ingezet op het planmatig moderniserenen vernieuwen van het IT-landschap van de Belastingdienst. In dat kader isde Belastingdienst in 2020 gestart met het programma om het verouderdeomzetbelastingsysteem te moderniseren. Om de mogelijkheden in kaart tebrengen heeft de Belastingdienst in 2021 een marktconsultatie gedaan.Daaruit bleek dat er oplossingen in de markt beschikbaar zijn.In 2022 is na extern advies besloten om een aanbesteding te starten eneen pakketoplossing uit de markt aan te schaffen in plaats van zelf eennieuw systeem te bouwen. Uit dit advies bleek dat een oplossing uit demarkt sneller en tegen lagere kosten zou kunnen worden gerealiseerd danwanneer de Belastingdienst zelf een systeem zou bouwen.1 De Belasting-dienst heeft later een tweede, onafhankelijk advies gevraagd. Ook hierinwerd geconcludeerd dat een pakketoplossing uit de markt sneller konworden geïmplementeerd dan een zelfbouwtraject. Uw Kamer is over dekeuze voor een pakketoplossing reeds in februari 2023 geïnformeerd.2In 2023 is de Belastingdienst een aanbestedingsprocedure gestart. Na hetdoorlopen van een zorgvuldige Europese aanbestedingsprocedure is deopdracht gegund aan het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises. Dit bedrijfscoorde het beste op de van te voren aangegeven criteria uit de aanbeste-dingsstukken, zoals gegevensbeheer, informatiebeveiliging gebruiksvrien-delijkheid en datamigratie. In maart 2025 heeft mijn ambtsvoorganger utijdens het commissiedebat Belastingdienst geïnformeerd over degunning aan Fast Enterprises.Er is bewust gezocht naar bewezen technologie en gekeken naar deervaringen van andere Europese landen. Zo heeft de Finse belastingdienstdezelfde pakketoplossing reeds geïmplementeerd voor alle belastingmid-delen en processen. Wel draait de Finse belastingdienst dit systeem op ditmoment, met uitzondering van het applicatiebeheer, in eigen beheer. Op1Open overheid2Kamerstukken II 2022/23, 31 066, nr. 1174Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15342 korte termijn zal de Finse belastingdienst, in het kader van het versterkenvan de weerbaarheid, de overstap maken naar een externe cloudom-geving van een Amerikaanse partij. Inmiddels heeft de Deense Belasting-dienst ook een contract met deze leverancier afgesloten.Huidige situatie en maatregelenStand van zaken implementatieDe implementatie betreft een integrale oplossing waarbij Fast het beheergaat voeren op het totale systeem (software en infrastructuur). Deinfrastructuur staat in Apeldoorn, maar wordt beheerd door Fast (doormiddel van een housing-oplossing geleverd door de Belastingdienst). Er ishier geen sprake van opslag of verwerking van de gegevens van belas-tingplichtigen in een cloudomgeving.Gezien Fast de infrastructuur beheert bestaan er risico’s rondom detoegang tot data (exclusiviteit) en continuïteit van het systeem. Alsonderdeel van het programma worden deze risico’s geanalyseerd enworden voorgenomen beheersmaatregelen uitgewerkt (in samenspraakmet de leverancier). De Belastingdienst werkt nog aan de realisatie van deoplossing. Dat wil zeggen dat er nog wordt gewerkt aan de configuratie enhet gereedmaken van het pakket, maar dat het nog niet in productie isgenomen.Om het nieuwe systeem zo veilig mogelijk in te richten worden ermaatregelen genomen. Als onderdeel van het programma voert deBelastingdienst een risicoanalyse conform de IRAM (Information RiskAssessment Methodology) uit. Dit is een veelgebruikte methodiek diehelpt bij het identificeren, analyseren en behandelen van risico’s op hetgebied van informatiebeveiliging. Op basis hiervan worden maatregelenuitgewerkt en geïmplementeerd, en vervolgens op hun effectiviteitgetoetst.Gelijktijdig en als onderdeel van de risicoanalyse laat ik parallel onder-zoeken op welke termijn en onder welke voorwaarden de Belastingdiensthet beheer en onderhoud van de infrastructuur in Apeldoorn kanovernemen van Fast Enterprises (van housing naar hosting). Dit kan alseen alternatieve route dienen in het geval uit de risicoanalyse blijkt dat derestrisico’s, na het treffen van de beheersmaatregelen, niet tot eenaanvaardbaar niveau kunnen worden teruggebracht. Het zorgvuldiguitwerken van deze alternatieve route vergt tijd. Ik zal uw Kamer hieroverinformeren voor het zomerreces.Mitigerende maatregelenIk zal hieronder ingaan op de maatregelen die de Belastingdienst heeftgetroffen en gaat treffen om deze risico’s zoveel mogelijk te beperken. Deleverancier gaat werken op locatie in Apeldoorn onder toezicht vanmedewerkers van de Belastingdienst (vier-ogenprincipe) die wordenopgeleid om het systeem te beheren. Er wordt door de leverancier,eenmaal in productie, geen beheer op afstand gevoerd. De Belasting-dienst is in overleg met de leverancier om te bewerkstellingen dat erwordt gewerkt met medewerkers die niet onder Amerikaanse jurisdictievallen. Ook onderzoekt de Belastingdienst samen met de leverancier demogelijkheid dat zij een onafhankelijke Europese entiteit oprichten met deintentie om het contract met de Belastingdienst daarheen te verhuizen. DeBelastingdienst werkt met Fast aan de invulling van bovenstaandemitigerende maatregelen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15343 Daarnaast werkt de Belastingdienst met de leverancier aan het uitbreidenvan de escrow-regeling die is opgenomen in de overeenkomst met FastEnterprises zodat deze een ruimere toepassing krijgt. Dit is een regelingdie dient als waarborg op de continuïteit van de dienstverlening. Er wordteen kopie van de broncode en documentatie in bewaring gegeven bij eenNederlandse onafhankelijke derde partij. In geval van het niet nakomenvan dienstverleningsafspraken wordt deze broncode en documentatievrijgegeven. De Belastingdienst gaat een proces inrichten om te zorgendat de Belastingdienstmedewerkers de in dat geval benodigde expertisehebben om zelf het volledige beheer uit te voeren. Daarnaast gaat deBelastingdienst de broncode door een onafhankelijke partij onderzoekenop mogelijke kwetsbaarheden, zoals achterdeuren (backdoors).De Belastingdienst heeft de infrastructuur ingericht als een «onver-trouwde» omgeving binnen de infrastructuur van de Belastingdienst. Deomgeving is gezoneerd en koppelingen of verbindingen met anderesystemen worden gecontroleerd. De effectiviteit van de beheersmaatre-gelen en de betrouwbaarheid van de omgeving worden onderworpen aanaudits en penetratietesten alvorens de afweging wordt gemaakt ofsystemen in productie gaan (of data wordt ingeladen in de omgeving).Aangezien Fast Enterprises een Amerikaanse leverancier is die onderAmerikaanse jurisdictie valt komen de gegevens van belastingplichtigendaarmee in potentie binnen de reikwijdte van extraterritoriale wetgevingzoals de CLOUD Act en de FISA Amendments Act. De CLOUD Act steltAmerikaanse opsporingsdiensten in staat om via een gerechtelijk beveltoegang te krijgen tot gegevens bij dienstverleners die onder Amerikaansejurisdictie vallen, ongeacht waar die gegevens zijn opgeslagen. DeFISA-wetgeving stelt Amerikaanse opsporingsdiensten instaat om in hetkader van nationale veiligheid deze gegevens te verzamelen zonderindividueel gerechtelijk bevel.Met de eerdergenoemde maatregelen kunnen deze risico’s wordenbeperkt, met als doel om deze terug te brengen tot een aanvaardbaarrestrisico. Daarbij merk ik op dat het gebruikmaken van een externeleverancier betekent dat risico’s nooit volledig kunnen worden wegge-nomen. De Belastingdienst blijft de risico’s doorlopend monitoren en zalin de komende tijd additionele maatregelen blijven verkennen. Zoals ikeerder in de brief aangaf laat ik parallel onderzoeken onder welkevoorwaarden de Belastingdienst het beheer en onderhoud in eigen handkan nemen.Noodzaak modernisering systemen voor de omzetbelastingJaarlijks wordt er circa 80 miljard euro aan omzetbelasting afgedragenaan de Belastingdienst. De verwerking van de aangiften die aan dezeinning ten grondslag ligt vindt plaats met een systeem dat sterk isverouderd en dringend toe is aan modernisering. Over de noodzaak omhet systeem van de omzetbelasting te moderniseren is uw Kamer doormijn ambtsvoorgangers in de afgelopen jaren veelvuldig geïnformeerd.3Externe toezichthouders, waaronder de Algemene Rekenkamer (AR),vragen hier al jaren structureel aandacht voor. Zo constateert de AR reedsin het Verantwoordingsonderzoek 2018 dat het systeem voor de omzetbe-lasting sterk is verouderd en de benodigde kennis om het te onderhoudenschaars is.4 In het verantwoordingsonderzoek 2019 schrijft de AR dat de3Voor het laatst in Kamerstukken II 2025/26, 31 066, nr. 15184Resultaten verantwoordingsonderzoek 2018 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld |Algemene RekenkamerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15344 continuïteit van de omzetbelasting nog steeds onder druk staat.5 In 2022stelt de AR dat verdere vertraging van de modernisering van de omzetbe-lasting niet meer wenselijk is.6 Ook in 2023 herhaalt de AR deze zorgen.7De noodzaak om het systeem voor de omzetbelasting te moderniseren isnog steeds onverminderd urgent. Niet moderniseren en het blijvenvoortzetten van het verouderde systeem brengt risico’s met zich mee. Hethuidige systeem dat gebruikt wordt voor de omzetbelasting is ongeveerveertig jaar oud en is gebaseerd op verouderde technologie. Hetonderhouden van dit systeem wordt complexer en kostbaarder naarmatehet systeem verder veroudert. Op termijn nemen de risico’s dat storingenen uitval optreden, met directe gevolgen voor de continuïteit, toe.Bovendien geldt ook dat de specialistische kennis van deze verouderdetechnologie steeds schaarser wordt. Niet alleen binnen de Belasting-dienst, maar ook op de arbeidsmarkt. Aangezien het huidige systeem nietaangepast kan worden moet er veel handmatig werk plaatsvinden. Zo iser een aanzienlijk aantal medewerkers fulltime belast met het handmatigovertypen en invoeren van uitgevallen berichten en het herstellen van degevolgen daarvan.Naast de risico’s omtrent continuïteit is de beperkte wendbaarheid van hetsysteem ook een dringende reden om het te moderniseren. Het huidigesysteem is beperkt aanpasbaar, grote en of structurele wijzingen in deomzetbelasting kunnen daarom niet worden doorgevoerd.Dit raakt de uitvoerbaarheid van zowel nationaal als (verplicht) Europeesbeleid. Beleidswensen vanuit uw Kamer kunnen nu niet of nauwelijksworden geïmplementeerd. Europese regelgeving en richtlijnen vereisendat aanpassingen in de systemen van de Belastingdienst tijdig plaats-vinden. Voor de implementatie van Europese regelgeving zoals ViDA (Vatin the Digital Age) is bijvoorbeeld al rekening gehouden met de imple-mentatie in het nieuwe systeem. Het alsnog overgaan op zelfbouw brengteen doorlooptijd met zich mee die ruimschoots voorbij de vereisteimplementatiedatum van deze wetgeving reikt. Als deze wetgeving niettijdig wordt geïmplementeerd kan dit leiden tot ingebrekestellingen vande Europese Commissie en problemen voor het (Nederlandse)bedrijfsleven.Planning en vervolgstappenVanuit uw Kamer is, tijdens het Wetgevingsoverleg van de CommissieDigitale Zaken van 2 maart jl., verzocht om geen onomkeerbare stappen tenemen tot aan het commissiedebat Belastingdienst van 19 maartaanstaande. Op dit moment wordt er nog geen gebruik gemaakt van hetnieuwe systeem. Het huidige systeem functioneert ongewijzigd. Welwordt er doorgewerkt aan de voorbereiding van de ingebruikname om tevoorkomen dat er verdere vertraging optreedt. Daarbij merk ik op dat degunning in maart 2025 definitief is geworden en het contact met FastEnterprises is getekend. De Belastingdienst is als contractpartij gehoudenaan de verplichtingen die hieruit voortvloeien. Het opzeggen of nietnakomen van het contract zal juridische en financiële consequenties metzich meebrengen.5Resultaten verantwoordingsonderzoek 2019 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld |Algemene Rekenkamer6Resultaten verantwoordingsonderzoek 2022 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld |Algemene Rekenkamer7Resultaten verantwoordingsonderzoek 2023 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld |Algemene RekenkamerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15345 De Belastingdienst heeft gekozen voor een stapsgewijze implementatie.De planning hiervoor heeft mijn ambtsvoorganger op 13 november 2025met uw Kamer gedeeld.8 Naar aanleiding van de IRAM worden de risico’sverder in kaart gebracht en worden waar er aanvullende beheersmaatre-gelen getroffen door de Belastingdienst. Vooralsnog ligt de Belasting-dienst op planning voor de livegang van VAT-refund op 1 juli 2026.9Informatieverzoek onderliggende stukkenDe leden Kathmann (GroenLinks/PvdA) en Struijs (50PLUS) hebbendaarnaast gevraagd naar alle relevante notities, adviezen, (risico)analysesen documenten, die betrokken zijn bij de keuze voor Fast Enterprises. DeBelastingdienst heeft hier met prioriteit een zoekslag naar gedaan enbijgevoegd vindt u de stukken die daarbij zijn aangetroffen. Omdat ik hetbelangrijk vind uw Kamer voor het debat van 19 maart te informeren, isde zoekslag met prioriteit uitgevoerd. Daardoor kan ik uw Kamerdocumenten doen toekomen die bezien op de aanbesteding, advisering,informatievoorziening en besluitvorming vanuit verschillende fasenbinnen de overstap naar een ander OB-systeem. Wanneer er nieuwerelevantie informatie naar boven komt, waarmee een nieuw licht wordtgeschenen op de reeds gedeelde inlichtingen, wordt dit op korte termijnmet u gedeeld.AfsluitingIk hecht, net als uw Kamer, veel belang aan het versterken van de digitaleautonomie van onze overheid. Dit is ook één van de uitgangspunten uithet regeerakkoord. Samen met het kabinet wil ik hier in de komende tijdnaartoe werken.Voor de systemen van de omzetbelasting geldt dat de modernisering nietlanger kan wachten. Dit systeem is inmiddels rond de veertig jaar oud, dekennis wordt schaarser, de risico’s op storingen en uitval groter en demogelijkheid om nieuw beleid uit te voeren is zeer beperkt.De keuze voor een pakketoplossing is weloverwogen gemaakt. DeBelastingdienst heeft de aanbestedingsprocedure zorgvuldig doorlopenen de gunning is in maart 2025 definitief verleend. Ik ben dan ookvoornemens dit traject voort te zetten.Naar aanleiding van de (geo)politieke en maatschappelijke ontwikkelingenbekijkt de Belastingdienst de risico’s en voorgenomen maatregelennogmaals kritisch. Ook in de komende periode zal de Belastingdienstblijven bezien waar aanvullende maatregelen kunnen worden genomenom de risico’s die onderkend zijn bij de modernisering van de omzetbe-lasting, verder te beperken. Ik heb er vertrouwen in dat met deze getroffenen toekomstige aanvullende maatregelen de risico’s voor de continuïteiten vertrouwelijkheid voldoende worden beheerst.De Staatssecretaris van Financiën,E. Eerenberg8Kamerstukken II 2025/26, 31 066, nr. 15189VAT-refund is de teruggaaf van Nederlandse btw aan buitenlandse ondernemers.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15346