Q-koorts vastgesteld bij bosrendieren in GaiaZOO

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 683DierziektebeleidNr. 310 BRIEF VAN DE MVWS Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 juni 2025Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van Landbouw,Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), over een besmetting metQ-koorts bij bosrendieren in een dierentuin in Kerkrade, GaiaZOO. Dezebrief gaat in op deze casus, op het risico voor de volksgezondheid en demaatregelen die zijn en worden getroffen door GaiaZOO met het oog opde gezondheid voor zowel mensen als dieren.Q-koorts is een zoönose en wordt veroorzaakt door Coxiella burnetii, eenbacterie die algemeen voorkomt in de omgeving. De bacterie kan bij veeldiersoorten voorkomen, en veroorzaakt meestal geen problemen, maarkan in sommige gevallen leiden tot abortus. Dit is vooral bekend bijschapen en geiten. Bosrendieren zijn in Nederland nooit eerder gediag-nosticeerd met de bacterie. Bij abortus kunnen grotere hoeveelhedenbacteriën in de omgeving terecht komen.Over de besmetting met Q-koorts bij bosrendieren in GaiaZOOOp vrijdag 30 mei jl. werd bij de NVWA een verdenking op besmettingmet Q-koorts gemeld vanuit de dierenarts van GaiaZOO. Het betrof eenpositieve uitslag van monsters genomen na de abortus van enkele dierenvan een koppel van in totaal 13 bosrendieren, een beschermde diersoort.De NVWA heeft de GGD Zuid-Limburg geïnformeerd, die op hun beurtcontact opgenomen hebben met het RIVM. De monsters zijn voorbevestiging doorgestuurd aan Wageningen Bioveterinary Research(WBVR) in Lelystad, het nationaal referentielaboratorium voor dierziekten.WBVR heeft de positieve uitslag op 3 juni bevestigd.In overleg met de NVWA en GGD heeft de dierentuin meteen op 30 meimaatregelen genomen met het oog op besmetting van andere dieren enblootstelling van personeel en bezoekers. Het gaat hierbij om maatregelenzoals het afschermen van de bosrendieren en het gebruik van persoonlijkebeschermingsmiddelen door de dierverzorgers. kst-29683-310ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3101 Risico voor de volksgezondheid en maatregelenDe casus is door het RIVM met deskundigen besproken. Het risico voor devolksgezondheid is door hen als beperkt beoordeeld, omdat het om eenklein aantal dieren gaat dat een abortus heeft gehad. Het betreft echterwel een locatie met publieksfunctie en het is niet uit te sluiten datpersoneel of bezoekers van de dierentuin in contact zijn gekomen metQ-koorts bacteriën.De dierentuin heeft dan ook, in afstemming met de GGD, besloten om op3 juni een persbericht uit te doen om het publiek van de situatie op dehoogte te stellen. Het RIVM heeft een bericht op haar website geplaatstmet meer informatie, waarin zij mensen oproepen die vanaf april opspecifieke dagen in de dierentuin zijn geweest om, als zij klachten krijgen,bij de huisarts te melden dat ze mogelijk blootgesteld zijn aan Q-koortszodat zij daarop getest kunnen worden.Omdat de dieren tot 50 meter zijn afgesloten van publiek is de inschattingvan GGD en RIVM dat sluiting van de dierentuin niet nodig is. De GGDheeft ook de burgemeester, die op grond van de wet publieke gezondheidhet bevoegd gezag is, hierover geïnformeerd. RIVM heeft melding gedaanbij ECDC van deze ongebruikelijke uitbraak. Het signaal wordt via degebruikelijke kanalen gedeeld met medische en veterinaire professionals.Q-koorts was tot vandaag een aangewezen dierziekte bij diverseherkauwers, zoals schapen, geiten en runderen, maar niet bij hertach-tigen, waar het bosrendier toe behoort. De Minister van LVVN had daaromgeen grondslag om, indien nodig, maatregelen te treffen bij dezediersoort en ook gold er geen meldingsplicht voor een houder ofdierenarts indien er sprake is van een besmetting bij een hertachtige ofvermoeden daarvan. Deze casus laat echter zien dat ook hertachtigenbesmet kunnen worden met Coxiella burnetii en er risico’s voor devolksgezondheid kunnen ontstaan. De Minister van LVVN heeft daaromQ-koorts inmiddels aangewezen als besmettelijke dierziekte bij hert- enkameelachtigen. De regeling hiervoor is vandaag vastgesteld en gepubli-ceerd. Hierdoor moeten houders van deze diersoorten of dierenartsen(vermoedens van) een besmetting met Q-koorts nu melden bij de NVWA,zoals dat al langer al het geval is bij schapen, geiten en runderen. Ook ishiermee de bevoegdheid ontstaan om, indien noodzakelijk, maatregelente treffen ten aanzien van hert- en kameelachtigen, in het belang van debescherming van de volksgezondheid.De situatie is woensdag 4 juni nader in kaart gebracht in GaiaZOO tijdenseen bezoek van deskundigen van de NVWA, de Gezondheidsdienst voorDieren en de GGD. Op basis van dit bezoek en de adviezen van dedeskundigen heeft de dierentuin besloten om verder risico te minimali-seren en het laatste drachtige bosrendier te euthanaseren. De overigebosrendieren worden gevaccineerd en blijven tot en met 31 augustusafgeschermd van het publiek. Ook worden uit voorzorg de medewerkersgetest (ongeveer 25) die risico hebben gelopen, maar geen klachtenhebben. Uitslagen daarvan worden volgende week verwacht.AfsluitendHet is begrijpelijk dat mensen zich zorgen maken over de besmetting bijde bosrendieren in GaiaZOO. Bovendien worden door deze besmettingQ-koortspatiënten opnieuw herinnerd aan de uitbraak van anderhalfdecennium geleden, waar velen nog tot de dag van vandaag last vanondervinden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3102 Ik heb mij ervan vergewist dat alle betrokken instanties hebben gedaan endoen wat zij kunnen om het risico voor mens en dier zoveel mogelijk tebeperken. Bij relevante ontwikkelingen zal ik uw Kamer informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,Y.J. van HijumTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 683, nr. 3103