Geannoteerde Agenda Landbouw- en Visserijraad van 21 en 22 oktober 2024 en appreciatie ICES vangstadviezen pelagische visbestanden

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-32Landbouw- en VisserijraadNr. 1674 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANLANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 oktober 2024Op 21–22 oktober a.s. vindt de volgende Landbouw- en Visserijraad(hierna: Raad) plaats in Luxemburg. Met deze brief informeren wij deKamer over de agenda en de Nederlandse inbreng. Daarbij gaan we in ophet vangstadvies van de Internationale Raad voor het Onderzoek van deZee en de Gemeenschap (ICES) voor de vijf grote pelagische bestanden.I. Agenda Landbouw- en Visserijraad Handelsgerelateerde landbouwvraagstukkenDit agendapunt staat regelmatig op de agenda van de Raad, meestrecentelijk op 15 juli jl. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1665). Op het momentvan schrijven is er nog geen achtergronddocument beschikbaar.Onder dit agendapunt zal de Commissie naar verwachting de Raadinformeren over de stand van zaken van de werkzaamheden op het gebiedvan de internationale handel in landbouwgoederen en lopende multila-terale onderhandelingen, onder andere in het kader van de Wereldhan-delsorganisatie (hierna: WTO). Daarnaast zal de Commissie de Raad op dehoogte brengen van de stand van zaken van lopende en afgerondebilaterale onderhandelingen over handelsakkoorden. De Kamer wordthierover geïnformeerd via de reguliere Voortgangsrapportage Handelsak-koorden, die als bijlage wordt verzonden bij de Geannoteerde Agenda vande (informele) Raad Buitenlandse Zaken Handel, laatstelijk op 3 oktober jl.(kenmerk 2024D36487).Wij zullen tijdens de Raad aandacht vragen voor het anti-dumping-onderzoek naar varkensvleesproducten uit de Europese Unie (hierna: EU)en het anti-subsidie-onderzoek naar zuivelproducten uit de EU (kaas, melken room met meer dan 10% vetgehalte) die het Chinese Ministerie vanHandel (MOFCOM) uitvoert. Ook Nederlandse producenten en exporteurskunnen door deze onderzoeken geraakt worden (kenmerk 2024D33181). kst-21501-32-1674ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 16741 Daarbij zullen we de Commissie danken voor haar inzet in deze onder-zoeken, waaronder de coördinatie met lidstaten, de procesmatigeondersteuning van bedrijven, en de monitoring van de onderzoeken opconformiteit met de regels van de WTO. We zullen de Commissieoproepen deze anti-dumping- en anti-subsidie-onderzoeken nauwlettendte blijven volgen.De monitoring van de conformiteit van de onderzoeken met de regels vande WTO heeft ertoe geleid dat de Commissie op 23 september jl. eengeschil is gestart bij de WTO over het Chinese anti-subsidie-onderzoeknaar zuivel1. De Commissie is van oordeel dat het anti-subsidie-onderzoeknaar zuivel niet in overeenstemming is met de WTO-regels. Dit geschil isnu in de eerste fase van de WTO-geschilbeslechtingsprocedure, namelijkconsultatie tussen partijen. Het kabinet steunt de Commissie hierin enblijft het WTO-geschil nauwlettend volgen.Goedkeuring concept-Raadsconclusies Gemeenschappelijk Landbouw-bouwbeleid na 2027Het Hongaars voorzitterschap streeft ernaar om in de Raad conclusies vastte stellen over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2027.Ten algemene zullen wij benoemen dat het GLB gericht moet zijn op delandbouw van de toekomst, het langetermijn concurrentievermogen,veerkracht en weerbaarheid van de agrarische sector. Daarbij moetboereninkomen, innovatie, doelgerichtheid, plattelandsontwikkeling,behoud van cultuurlandschap, stabiliteit, vereenvoudiging en uitvoer-baarheid centraal staan. Dit kan mede bereikt worden door een meerresultaatgericht GLB en door een uitbreiding van de doelgerichtebetalingen. Daarbij moet ruimte zijn voor vrij ondernemerschap om degestelde doelen (voor voedsel, inkomen en natuur) te realiseren. Naasthet versterken van het concurrentievermogen en de economischeweerbaarheid van boeren, vinden wij een vitaal landelijk gebiedbelangrijk. Het GLB moet daarom ook blijven inzetten op generatiever-nieuwing en jongeren blijven ondersteunen die agrarisch ondernemerwillen worden.Ook vragen wij aandacht voor de succesvolle inzet van agrarischecollectieven in Nederland die gefinancierd worden via het agrarischnatuurbeheer. Wij vinden dat de mogelijkheid tot langjarige financieringvan agrarisch natuurbeheer behouden moet blijven, omdat het GLB viahet agrarisch natuurbeheer kan helpen boeren beter te belonen voor dediensten die ze leveren op het gebied van natuur en milieu.Tot slot blijven wij steeds aandacht vragen voor de noodzaak tot vereen-voudiging van het GLB, stabiliteit van het nieuwe prestatiemodel, en deuitvoerbaarheid en werkbaarheid van het GLB op het boerenerf.Vaststellen vangstmogelijkheden 2025 OostzeeHet Hongaars voorzitterschap streeft naar een politiek akkoord op deRaadsverordening vangstmogelijkheden in de Oostzee voor 2025. Ditbetreft visbestanden die door de EU-lidstaten beheerd worden. Integenstelling tot veel andere visbestanden, worden de Oostzee-visbestanden dus niet in onderhandeling met derde landen vastgesteld.1WTO | dispute settlement – the disputes – DS628: China – Initiation of CVD Investigation onImports of Certain Dairy Products (EU)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 16742 Uit de wetenschappelijke adviezen van de Internationale Raad voor hetOnderzoek van de Zee (International Council for the Exploration of theSea, ICES) blijkt dat het met veel bestanden in de Oostzee niet goed gaat.Voor een aantal bestanden geldt dat er een nulvangst wordt geadviseerdof zeer lage vangstmogelijkheden. De Commissie neemt in beginsel dezewetenschappelijke adviezen als uitgangspunt voor de vangstmogelijk-heden, in samenhang met het Meerjarenplan Oostzee.De Nederlandse visserijsector heeft geen belangen in de Oostzee. Echter,wij hechten er wel waarde aan dat het beheer van visserijbestanden in alleEuropese wateren op uniforme duurzame wijze geschiedt. Daarom vindenwij het belangrijk dat de vangstmogelijkheden in lijn met de doelstellingenvan het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) worden vastgesteld.Daarbij vinden wij het belangrijk dat er een gebalanceerd besluit wordtgenomen dat recht doet aan zowel de milieudoelstellingen als desociaal-economische doelstellingen van het GVB.5%-regelNet als vorig jaar is voor bepaalde bestanden in de Oostzee discussie overde toepassing van de zogenaamde 5%-regel. In de meerjarenplannen voorde Oostzee, Noordzee en de Westelijke wateren is opgenomen dat devangstmogelijkheden zodanig moeten worden vastgesteld dat dewaarschijnlijkheid dat het bestand onder het grensreferentiepunt voorpaaibiomassa (Blim) belandt, niet meer dan 5% bedraagt.Omdat er juridische onduidelijkheid is over de toepassing van dit artikelen omdat de Meerjarenplannen andere mogelijkheden bieden voor hetherstel van visbestanden, heeft de Commissie in februari van dit jaarvoorgesteld de Meerjarenplannen aan te passen en deze 5%-regel teverwijderen. Nederland is voorstander van dit voorstel. Helaas heeft hetPECH-comité van het Europees parlement op 23 September 2024 beslotenom dit voorstel, dat onder het vorige mandaat is ingediend, niet inbehandeling te nemen. Daarom blijft deze regel vooralsnog bestaan. Inverband met de juridische onduidelijkheid over de toepassing, zullen wijerop inzetten dat de ruimte binnen de wetenschappelijke adviezen gezochtwordt, om rekening te houden met sociaaleconomische gevolgen en hetverdienmodel van de vissers.ICCAT-jaarvergadering (Limassol, Cyprus, 11–18 November 2024)De jaarvergadering van de Internationale Commissie Beheer AtlantischeTonijn (ICCAT) vindt dit jaar van 11 tot 19 november plaats. De aanko-mende jaarvergadering zal vooral gaan over beheermaatregelen voorZwaardvis, Skipjack Tonijn (Bonito), Blauwvin Tonijn en Tropische Tonijn.Daarnaast staan de onderwerpen elektronische monitoring en inspectie-systemen op volle zee (HSBI; High Seas Boarding & Inspection) op deagenda. Er worden geen grote controverses verwacht. De EU is namensNederland lid van ICCAT. Er is op dit moment nog geen formeel vastge-stelde EU-onderhandelingsinzet voor deze jaarvergadering. Er wordt nietonder Nederlandse vlag binnen het ICCAT-gebied gevist. Nederland zalzich in het algemeen dan ook terughoudend opstellen. Wel zijn Neder-landse bedrijven met schepen onder buitenlandse vlag betrokken bijtonijnvisserij in de Atlantische Oceaan. Nederland zal zich uit principealtijd hard maken voor de noodzaak van goede wetenschappelijkeonderbouwing van visserij-beheermaatregelen en voor speciale aandachtvoor het verder terugdringen van ongewenste bijvangst van haaien,zeeschildpadden, zeezoogdieren en zeevogels.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 16743 Uitdagingen voor de EU-voedselketenOnder dit agendapunt zal tijdens de Raad van gedachten gewisseldworden over de uitdagingen voor de EU-voedselketen. Op het momentvan schrijven is er nog geen achtergronddocument bekend. Recentontving de voorzitter van de Commissie Von der Leyen het eindrapportvan de Strategische Dialoog2 over de toekomst van de landbouw in deEU. De Strategische Dialoog bracht 29 stakeholders bij elkaar uit deEuropese agri-food kolom, wetenschap en maatschappij, om richting tegeven aan de toekomst van het Europese voedselsysteem. Heteindrapport beschrijft de uitdagingen voor de Nederlandse en deEuropese landbouwsector, zoals veranderende klimaatomstandighedenen het verlies aan biodiversiteit in een tijd met oplopende (geo)politiekeen economische spanningen. De aanbevelingen zijn gericht op hetbereiken van een weerbaar, duurzaam, concurrerend, winstgevend enrechtvaardig agri-food systeem. De voorzitter van de Commissie heeftaangegeven dat zij de uitkomsten van de Strategische Dialoog wilbetrekken in haar visie op Landbouw en Voedsel die zij voornemens is omin de eerste honderd dagen na het aantreden van de nieuwe Commissie tepubliceren. Wij zien de uitdagingen waar de Europese en ook de Neder-landse landbouwsector voor staat. Wij staan voor werkbare oplossingenvoor onze agrarische ondernemers en vissers, met oog voor hunvakmanschap en ondernemerschap. Daarom werkt het kabinet toe naardoelsturing met haalbare bedrijfsspecifieke normen voor klimaat- enstikstofemissie, waarbij ondernemers voldoende tijd krijgen om aan dezedoelen te voldoen en stimuleren wij deze ontwikkeling door middel vanondersteuning uit het GLB. Daarnaast zien wij de uitdagingen rondgeneratievernieuwing in de sector, en het belang van de inzet op (jonge)bedrijfsopvolgers. Tegelijkertijd vragen deze uitdagingen om aandachtvoor het verdienvermogen van agrariërs en het versterken van hun positiein de keten. In het licht daarvan, voert de Commissie een evaluatie uit vande Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken in de landbouw en voedselvoor-zieningsketen. Zelf evalueren wij ook de werking van de Wet OneerlijkeHandelspraktijken op nationaal niveau. Deze wet beschermt sinds 2021leveranciers tegen oneerlijke praktijken van afnemers. De verantwoorde-lijkheid voor deze uitdagingen is een gedeelde verantwoordelijkheidwaarin de ketenpartijen en markt een grote rol spelen. Daarom kijken wijmet belangstelling naar de aanbevelingen uit de Strategische Dialoogover het vergroten van een gelijkwaardig speelveld in de interne markt,het stimuleren van ketenafspraken en het benutten van de mogelijkhedentot benchmarking.Diversenpunt – Uitkomsten conferentie Voedselverspilling – 2024–2030Onder dit agendapunt zal het Hongaars voorzitterschap de Raad infor-meren over de uitkomsten van de conferentie over voedselverspilling diehet op 1 oktober jl. organiseerde samen met de Food and AgricultureOrganization (FAO). De focus lag voornamelijk op het presenteren vannationale programma’s. Het Nederlandse programma, gericht op eenvermindering van de verspilling met 50% in 2030 in de gehele keten, isdaar ook gepresenteerd (Kamerstuk 31 532, nr. 290 en 31 532, nr. 280).II. Appreciatie wetenschappelijke vangstadviezen Zoals eerder aan de Kamer gemeld (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1668),zouden wij de Kamer nader informeren omtrent vangstadviezen die op datmoment nog niet beschikbaar waren. Recent heeft ICES het vangstadvies2https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal/agriculture-and-green-deal/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 16744 voor de voor de vijf grote pelagische bestanden gepubliceerd: westelijkehorsmakreel (advies voor 75.545 ton, nadat twee jaar op rij sprake wasvan een nulvangstadvies), Noordzee horsmakreel (nulvangstadvies),makreel (– 22%), blauwe wijting (– 5,4%) en Atlanto-Scandian haring(+ 3%). De genoemde percentages zijn veranderingen ten opzichte van hetICES-vangstadvies van vorig jaar. Wij vinden het positief dat de uitkomstvan de benchmark voor westelijke horsmakreel laat zien dat het beter gaatmet het bestand dan eerder werd gedacht. Hierdoor zullen er naarverwachting komend jaar weer vangstmogelijkheden zijn, nadat er voorvorig en dit jaar een nulvangstadvies en beperkte bijvangstmogelijkhedenzijn vastgesteld. Op basis van de gepubliceerde adviezen en hetbenchmark rapport3 maken wij ons zorgen om de staat van de Noordzeehorsmakreel. Voor 2025 is nu voor het eerst een nulvangstadviesgeadviseerd. De dit jaar uitgevoerde benchmark voor horsmakreel heeftgeresulteerd in een hernieuwd model voor dit bestand. Het benchmark-rapport geeft aan dat het voor behoud van dit model van belang is omvanuit commerciële vangsten gegevens te blijven verzamelen. Wij willenhier in relatie tot het nulvangstadvies aandacht voor vragen.De Commissie heeft op het moment van schrijven nog geen voorstelgedeeld voor de onderhandelingsinzet op de vijf grote pelagischebestanden. Zoals eerder aan de Kamer gemeld, hechten wij waarde aanduurzaam bestandsbeheer en nemen wij de wetenschappelijke adviezenals uitgangspunt voor de Nederlandse onderhandelingsinzet (Kamerstuk21 501-32, nr. 1668). De komende tijd analyseren wij deze vangstadviezennader.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaDe Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. Rummenie3ICES. 2024. Benchmark workshop on horse mackerel and boarfish (WKBHMB). ICES ScientificReports. 6:8. 296 pp. https://doi.org/10.17895/ices.pub.25002482Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 16745