Aanpak Fatbikes

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 398Maatregelen verkeersveiligheidNr. 1220 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2026De snelle opkomst van fatbikes gaat gepaard met groeiende overlast,onveilige verkeerssituaties en een zorgwekkende stijging van het aantalongevallen onder jonge bestuurders. Vooral onder jongeren neemt hetaantal ongelukken met elektrische fietsen, waaronder fatbikes, sterk toe.Het aantal gevallen van hersenletsel is in de periode 2020–2024 zelfsverzesvoudigd.1 Tegelijkertijd zorgen opgevoerde fatbikes en het ruimeaanbod van goedkope, ondeugdelijke en deels illegale modellen voorextra risico’s op de weg. Dit is een ontwikkeling die om actie vraagt.Hoewel een sluitende oplossing niet eenvoudig is, kan en mag dat nieteen reden zijn om af te wachten. Ook uw Kamer vraagt regelmatigaandacht voor de groeiende problematiek rondom fatbikes. Zoalsaangekondigd aan uw Kamer en in lijn met het Coalitieakkoord2 werk ikaan een Aanpak Fatbikes. In deze brief worden de maatregelen uiteen-gezet om jongeren te beschermen, de veiligheid op de weg te vergrotenen overlast terug te dringen. Na de zomer ontvangt uw Kamer deuitkomsten van de onderzoeken en het vervolg op de Aanpak FatbikesDe Aanpak FatbikesEr wordt ingezet op de volgende maatregelen:•Het instellen van een aparte voertuigcategorie voor fatbikes:Cminimumleeftijd voor gebruikers van fatbikes;Chandelingsinstrumenten voor gemeenten voor fatbikevrije zones.•Een helmplicht voor gebruikers en passagiers van alle elektrischefietsen en lichte elektrische voertuigen (LEVs) tot 18 jaar.•Acties markttoezicht en handhaving.1Veiligheid, 2025. Ongevallen met (niet-)elektrische fietsen: actuele inzichten en trends.2In het Coalitieakkoord staat dat er een aparte voertuigcategorie voor fatbikes komt, met eenminimumleeftijd en helmplicht, en dat gemeenten de mogelijkheid krijgen een fatbikevrijezones in te voeren (bijlage bij Kamerstuk 36 848, nr. 31). kst-29398-1220ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12201 •Regels voor verkoop van elektrische fietsen of onderdelen daarvan:Cbestrijden ondeugdelijk aanbod elektrische fietsen;Copvoerverbod.•Gedragsmaatregelen.Instellen aparte voertuigcategorie fatbikesOm specifieke regels voor fatbikes in te voeren is een onderscheidendcriterium nodig op basis waarvan wordt bepaald wanneer sprake is vaneen fatbike. In eerder onderzoek werd gesteld dat het opstellen van aparteregelgeving niet effectief zou zijn, omdat de markt zich naar verwachtingzou gaan aanpassen.3 Toch zijn aparte regels noodzakelijk om specifiek defatbikeproblematiek aan te pakken. Dezelfde onderzoeken concludeerdenal dat er criteria te vinden zijn om fatbikes te onderscheiden van reguliereelektrische fietsen. Om deze criteria te bepalen wordt opdracht gegevenaan een onderzoeksbureau om opties te ontwikkelen om op een pragma-tische wijze de fatbike te onderscheiden van de reguliere elektrische fiets.Daarnaast worden het aantal ongevallen met fatbikes, het aantal fatbikesin Nederland, het aantal gereden kilometers en de (subjectieve) onvei-ligheid die wordt ervaren door fatbikes onderzocht. Ook worden deverkeersveiligheidsrisico’s van fatbikes onderzocht op basis van inzichtenuit de verkeerspsychologie en kennis over de ontwikkeling van kinderen.Er wordt tevens gekeken naar de effecten op mobiliteitsgedrag en demogelijke impact op bereikbaarheid. Deze onderzoeken zijn naarverwachting na de zomer gereed en op basis daarvan wordt nadereinvulling gegeven aan de gemaakte afspraken uit het coalitieakkoord.Het afbakenen van de fatbike op basis van specifieke kenmerken, zoalsbanddikte of gewicht, biedt niet meteen een perfect sluitende oplossing.In de praktijk overlappen deze eigenschappen met die van reguliereelektrische fietsen, waardoor een eenduidige en handhaafbare definitielastig is. Bovendien vallen bepaalde fatbike-modellen buiten de reikwijdtevan nieuwe regels, bijvoorbeeld omdat zij dunnere banden hebben oflichter zijn.Dat ontslaat het kabinet er niet van stappen te zetten. Het streven naar eenperfect afgebakende definitie leidt tot stilstand, terwijl de problematiekurgent is. Daarom wordt gekozen voor een pragmatische aanpak. Nietsdoen is geen optie, omdat dat geen enkel effect heeft op de verkeersvei-ligheid.Minimumleeftijd voor gebruikers voor fatbikesHet aantal ongevallen met jongeren op fatbikes is de laatste jaren flinkgestegen. In 2020 werden nog nul fatbike-slachtoffers geregistreerd in hetLetsel Informatie Systeem (LIS), in 2024 waren dat er 301. Meer dan dehelft van deze ongevallen was onder jongeren tussen de 12 en 17 jaar.Naast de leeftijdsgebonden helmplicht werken we daarom aan eenminimumleeftijd voor gebruikers van fatbikes.Op basis van de resultaten van de onderzoeken wordt beoordeeld inhoeverre het instellen van een minimumleeftijd voor fatbikes gerecht-vaardigd en handhaafbaar is (zo ja, welke minimumleeftijd). Dit alleswordt zo spoedig mogelijk gedaan. De reguliere doorlooptijd voor eenwetswijziging is 2 tot 2,5 jaar.Vooruitlopend op een minimumleeftijd is eerder toegezegd om insamenwerking met het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) te3Kamerstukken 29 398, nr. 1183 en 1155Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12202 verkennen of een ID-plicht bij het gebruik van een elektrische fietswettelijk kan worden geregeld.4 Dit is relevant indien wordt gekozen vooreen minimumleeftijd van 12 jaar. Het is mogelijk om dit te realiseren meteen aanpassing van IenW-sectorale regelgeving, wat niet in strijd is metde gedachte van de Wet op de identificatieplicht, voor zover het deverplichting voor personen vanaf 12 jaar betreft. Een dergelijkeaanpassing betekent dat personen tussen 12 en 14 jaar een identiteits-bewijs bij zich moeten hebben in de publieke ruimte, wanneer zij eenelektrische fiets besturen. Uiteraard vergt een dergelijk besluit ookafstemming met het Ministerie van JenV over de uitvoerbaarheid voor depolitie.Handelingsinstrumentarium gemeenten voor fatbikevrije zonesGemeenten proberen lokaal de fatbike te weren en gebruiken daarvoorverschillende definities. Inmiddels heeft de gemeente Enschede eenfatbikeverbod ingesteld voor de binnenstad tijdens winkelopeningsurenen heeft het stadsbestuur van de gemeente Amsterdam besloten omvanaf 11 mei dit jaar een rijverbod voor fatbikes in het Vondelpark in tevoeren. Andere gemeenten hebben aangegeven deze ontwikkelingen metinteresse te volgen. Gemeenten hebben op dit moment al mogelijkhedenom lokale maatregelen te nemen via de Algemene Plaatselijke Veror-dening (APV). Er zijn echter risico’s op uitvoering en handhaving.Op basis van de hiervoor genoemde onderzoeken kan het begrip «fatbike»geïntroduceerd worden waarmee het handelingsinstrumentarium voorgemeenten worden vergroot. Gemeenten krijgen handelingsperspectiefals op basis van de hiervoor genoemde onderzoeken het begrip «fatbike»wordt geïntroduceerd in landelijke regelgeving. Gemeenten kunnen zoverkeersmaatregelen voor fatbikes nemen door middel van verkeersbe-sluiten en doordat zij het begrip «fatbike» kunnen gebruiken op degemeentelijke onderborden. Het blijft dan aan de gemeenten dieverkeersbesluiten nemen om te onderbouwen waarom een specifiekefatbikevrije zone nodig is, gelet op de verkeersveiligheid of bijvoorbeeldde doorstroming van het verkeer.Een leeftijdsgebonden helmplicht voor elektrische fietsen en LEVsJongeren behoren tot een kwetsbare groep in het verkeer en hersenletselkan blijvende en ingrijpende gevolgen hebben. Het aantal ongevallenonder jongeren neemt toe, evenals het aantal gevallen van hersenletsel.Daarnaast dragen jongeren op elektrische fietsen nagenoeg geenfietshelm. Om jongeren beter te beschermen tegen vermijdbaar (hersen-)letsel wordt eind april de door het vorige kabinet aangekondigdeleeftijdsgebonden helmplicht voor elektrische fietsen (waaronder fatbikes)en LEVs (waaronder e-steps), in internetconsultatie gebracht. Dit isonderdeel van de algemene maatregel van bestuur met gebruikerseisenvan LEVs. Hiermee wordt duidelijkheid geboden aan fabrikanten,gemeenten en gebruikers, en wordt de verkeersveiligheid versterkt. Desnelst mogelijke en geplande inwerkingtreding van de amvb voor deleeftijdsgebonden helmplicht is 1 september 2027. De geplande inwer-kingtreding van de rest van het LEV-kader is 1 januari 2028.Acties markttoezicht en handhavingTijdens het commissiedebat verkeersveiligheid van 4 februari jongstleden(Kamerstuk 29 398, nr. 1202) is toegezegd om halfjaarlijks te rapporteren4Kamerstukken 29 398, nr. 1193Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12203 over het aantal inbeslagnames van illegale fatbikes door de handhaving-en markttoezichtinstanties.5De politie kan niet specifiek in de registratiesystemen bijhouden hoeveelfatbikes in beslag zijn genomen omdat de fatbike geen afzonderlijkecategorie is in de registratiesystemen. De Douane heeft tot nu toe geenspecifieke taak op het gebied van illegale fatbikes. Er vindt daarom geenregistratie en rapportage plaats. Om hier verandering in aan te brengenwordt momenteel een taakbijlage opgesteld onder het convenant vanIenW met de Douane. In de beantwoording van vragen van het lidGoudzwaard van 24 april 2026 is uiteengezet dat de Inspectie Leefom-geving en Transport (ILT) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit(NVWA) markttoezichthouders zijn en verschillende interventies kunnentoepassen vanuit het bestuursrecht wat met name gericht is op herstel.6Uitgangspunt bij het markttoezicht door de ILT en de NVWA is altijdinformatiegestuurd en risicogericht werken. Wanneer sprake is vanstrafrechtelijke overtredingen, of wanneer bestuursrechtelijke handhavingonvoldoende effect heeft, wordt in overleg met het Openbaar Ministerie(OM) gekozen voor de strafrechtelijke route. Onder het gezag van het OMkunnen fatbikes in de strafzaak in beslag worden genomen nog voordatdeze worden verhandeld.Met de taakbijlage wordt minimaal eerstelijns douanetoezicht ingericht,en wordt de samenwerking met de ILT geregeld ten aanzien van hettegenhouden en/of in beslag nemen van ongekeurde bromfietsen(bijvoorbeeld in de verschijningsvorm van een fatbike). Daarnaast wordt,op basis van de input van de ILT, NVWA, Douane en politie vanaf juliaanstaande halfjaarlijks gerapporteerd over de volgende indicatoren:•Het aantal (markt)toezichts- of handhavingsacties in relatie tot fietsenmet trapondersteuning (of ongekeurde bromfietsen in de verschij-ningsvorm van een elektrische fiets).•Het aantal opgelegde boetes door de politie in relatie tot fietsen mettrapondersteuning (of ongekeurde bromfietsen in de verschijnings-vorm van een fiets).Op 15 april jl. is de motie Goudzwaard aangenomen om bij de halfjaar-lijkse rapportages specifiek ook de e-commerce en bijbehorendegrensoverschrijdende handhaving mee te nemen.7 De mogelijkhedenhiervoor worden de komende periode in kaart gebracht.In de Verzamelbrief Stand van zaken verkeershandhaving, die op kortetermijn door het Ministerie van JenV aan de Kamer wordt verstuurd,wordt eveneens aandacht besteed aan de verkenning naar een mogelijkeuitbreiding van de bevoegdheden van buitengewoon opsporingsambte-naren (boa’s) op het gebied van verkeershandhaving. Daarbij wordt ondermeer bezien of handhaving op fatbikes daar onderdeel van kan zijn.Bestrijden ondeugdelijk aanbod elektrische fietsenNaar aanleiding van de motie Olger van Dijk en Vedder8 ben ikvoornemens om technische eisen van onderdelen van elektrische fietsenaan te scherpen en te controleren voordat deze op de markt wordenaangeboden. Daartoe inventariseert de Dienst Wegverkeer (RDW) demogelijkheden van typegoedkeuring op (onderdelen van) elektrischefietsen. Denk daarbij aan een componentenkeuring op de aandrijflijn of5TZ202602-0656Zie de beantwoording van de vragen van het lid Goudzwaard, Kamerstuknummer 2026Z040087Kamerstukken 29 398, nr. 12188Kamerstukken 29 398, nr. 1127Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12204 het besturingssysteem van elektrische fietsen. De uitkomsten wordenrond de zomer verwacht en uw Kamer wordt daarna hierover geïnfor-meerd. Daarnaast is de RAI Vereniging bezig met het ontwikkelen van eenkeurmerk voor deugdelijke elektrische fietsen.OpvoerverbodNaar aanleiding van de aangenomen motie van Grinwis c.s.9 wordtonderzocht op welke schaal het commercieel aanbieden van het opvoerenvan elektrische fietsen, elektrische stepjes en andere tweewielers, in hetbijzonder fatbikes, in Nederland voorkomt. In het onderzoek wordtonderscheid gemaakt in de handeling van het opvoeren in combinatie methet aanbieden van een opvoerset en het aanbieden van alleen dehandeling. Wanneer een aanbieder een opvoerset aanbiedt of dehandeling in combinatie met een opvoerset, is deze namelijk al inovertreding. Opvoersets mogen namelijk niet zonder goedkeuring wordenverkocht. Ook voor dit onderzoek geldt dat de uitkomsten na de zomerworden verwacht en uw Kamer daarna wordt geïnformeerd. Met deonderzoeksresultaten kijk ik hoe het beste uitvoering gegeven kan wordenaan de motie Grinwis.GedragsmaatregelenKomende zomer wordt de campagne «’t kan hard gaan» opnieuwuitgevoerd. Deze campagne richt zich op het vergroten van de bewust-wording over de regels en risico’s van het opvoeren van elektrischefietsen. De nadruk ligt dit keer op ouders van jongeren. Via gerichtecommunicatie, zoals online advertenties en sociale media worden oudersgeïnformeerd over de gevaren van opgevoerde e-bikes en hun rol in hetvoorkomen daarvan. Daarbij krijgen zij ook concrete handvatten om hetgesprek met hun kind aan te gaan en grenzen te stellen. Onderzoek vanTeamAlert laat zien dat ouderbetrokkenheid een belangrijke bescher-mende factor is tegen groepsdruk. Jongeren met betrokken ouders kiezener aantoonbaar vaker voor om hun fatbike niet op te voeren. Door oudersactief te betrekken, wordt het effect van de campagne vergroot.10In samenwerking met het bureau Muzus is onderzocht in welke mate eenaanpak gericht op gedragsverandering effectief kan zijn in het voorkomenof verminderen van roekeloos rijgedrag op elektrische fietsen, waaronderfatbikes. Hiervoor is de methode Communicatie Activatie StrategieInstrument (CASI) ingezet. Samen met jonge gebruikers van elektrischefietsen, hun directe omgeving en verkeersveiligheidspartners is deproblematiek onderzocht. Uit het bijgevoegde onderzoek wordt duidelijkdat roekeloos rijgedrag vooral wordt gekoppeld aan de fatbike invergelijking tot de reguliere elektrische fiets. Daarbij is het roekeloosrijden niet beperkt tot één specifieke handeling (zoals te hard rijden ofopvoeren), maar bestaat het uit uiteenlopende gedragingen die vooronveilige situaties of overlast zorgen. Voorbeelden hiervan zijn metmeerdere personen op één voertuig en onverwacht snel inhalen ofoptrekken. Roekeloos rijgedrag ontstaat meestal niet omdat jongeren teweinig weten van verkeersregels, maar door een samenspel van anderegedragsbepalers zoals automatisme, de sociale omgeving, zelfbeeld enrisicoperceptie.11Op basis van het CASI-traject kan worden afgeleid dat het moeilijk isjonge gebruikers van elektrische fietsen, waaronder fatbikes intrinsiek te9Kamerstukken 29 398, nr. 1163.10TeamAlert, 2025. Fatbikes en jongeren: imago en impact.11Muzus, 2026. Roekeloos of rockster?Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12205 motiveren veiliger te rijden via de gedragsmaatregelen. Dit vraagt om eenlokale aanpak op maat. Reeds lopende lokale maatregelen wordendaarom geïnventariseerd en verder verspreid. Denk bijvoorbeeld aaninformatiepakketten voor jongerenwerkers om hierover gesprekken tevoeren met jongeren.Afgelopen februari is het subsidieprogramma Fietsveiligheid Vooropgelanceerd, voor het verbeteren van de fietsveiligheid in Nederland viapraktijkgericht onderzoek en innovatie.12 Veel geïnteresseerde partnersnamen hieraan deel. Een tweede oproep voor het aanvragen vansubsidies voor het onderbouwen van bestaande gedragsinterventieswordt voor de zomer verwacht. Het meerjarenprogramma loopt tot 2033.Op 15 april jongstleden vond de aftrap van de campagne «Zet ’m op»plaats. Bijna dertig organisaties hebben hun steun uitgesproken voor hetstimuleren van het dragen van een fietshelm.13 Waar mogelijk wordtalvast aandacht besteed aan de voorgenomen helmplicht tot 18 jaar.Tot slotDe Aanpak Fatbikes vraagt nauwe afstemming met het Ministerie vanJenV, de toezicht- en handhavingsinstanties, medeoverheden, belangen-organisaties en marktpartijen, én gezamenlijke inspanning van allebetrokkenen, waaronder ook de bestuurders van fatbikes zelf en hundirecte omgeving. In deze brief heb ik de kernpunten geschetst van deaanpak. Ik zal de Kamer na de zomer informeren over de uitkomsten vande onderzoeken en het vervolg op de Aanpak Fatbikes.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. Karremans12https://www.zonmw.nl/nl/programma/fietsveiligheid-voorop13Statement Fietshelmstimulering, 2026. Den Haag.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 398, nr. 12206