Rapportage Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 322KinderopvangNr. 561 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 juni 2025Ruim 900.000 kinderen gaan in Nederland naar de kinderopvang. Ouderskunnen zo werk en de zorg voor hun kinderen combineren. De kinder-opvang vormt een plek waar kinderen de kans krijgen zich verder teontwikkelen. De kwaliteit van de kinderopvang is daarbij van essentieelbelang. Om de kwaliteit goed te kunnen volgen, laat het Ministerie vanSociale Zaken en Werkgelegenheid de kwaliteit van de Nederlandsekinderopvang jaarlijks in beeld brengen. Dit gebeurt door een consortiumvan de Universiteit Utrecht en Sardes onder de naam Landelijke Kwali-teitsmonitor Kinderopvang (LKK).Met deze brief informeer ik u over de resultaten van het meest recenteLKK-rapport. In dit rapport worden de resultaten van de meting van 2024gepresenteerd. Ook worden trends weergegeven op basis van eerderemetingen over de periode 2017–2024.Ontwikkeling kwaliteit kinderopvangDe LKK brengt de pedagogische kwaliteit bij de kinderdagopvang,peuteropvang1, buitenschoolse opvang en gastouderopvang in beeld. LKKkijkt daarbij naar verschillende soorten kwaliteit. Het gaat dan met nameover de proceskwaliteit en de omgevingskwaliteit. Deze begrippen wordenhieronder toegelicht. Daarnaast brengt LKK ook andere kwaliteitsaspectenin beeld, zoals de structurele kwaliteit en het aanbod van activiteiten. Ookrapporteert LKK over de werkbeleving van professionals.LKK doet uitspraken over de ontwikkeling van de kwaliteit op basis vansteekproeven van kinderopvanglocaties waar onderzoek wordt gedaan. Desteekproeven in dit onderzoek kunnen als representatief worden gezien,behalve voor de gastouderopvang. De conclusies over gastouderopvangmoeten vanwege een te lage respons met voorzichtigheid worden1Dit omvat ook opvang waar VE aangeboden wordt. kst-31322-561ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 322, nr. 5611 behandeld. Ik bespreek hieronder de belangrijkste bevindingen voor alleverschillende kinderopvangvormen.De proceskwaliteit is goedBij proceskwaliteit gaat het om de omgang met kinderen: ofwel dekwaliteit van de interacties die kinderen hebben met de pedagogischprofessionals, andere kinderen en hun omgeving.Proceskwaliteit valt uiteen in emotionele en educatieve proceskwaliteit. Bijemotionele proceskwaliteit gaat het om de sfeer op de groep, desensitiviteit van de medewerkers en het begeleiden van het gedrag vankinderen door bijvoorbeeld structuur te bieden en grenzen te stellen. Deeducatieve proceskwaliteit betreft het stimuleren van de brede ontwik-keling van kinderen, zoals spel en exploratie en een rijk taalaanbod.De emotionele proceskwaliteit is in 2024 voor alle opvangsoorten goed,ook in internationaal opzicht. Trendlijnen vanaf 2017 laten zien dat ersprake is van een licht stijgende trend voor alle opvangsoorten. Despreiding is relatief klein, wat betekent dat er is weinig verschil is tussende gemeten groepen. Dat geldt niet voor de buitenschoolse opvang, waargrotere uitschieters naar beneden zijn.De educatieve proceskwaliteit is in alle opvangtypen lager dan deemotionele proceskwaliteit, maar scoort wel voldoende. Internationaalgezien is de educatieve kwaliteit in Nederland relatief hoog. Ook hier iseen stijgende trend zichtbaar sinds 2017. Met name in de kinderdag-opvang is de educatieve kwaliteit de laatste jaren sterk verbeterd. Deverschillen tussen locaties van dezelfde opvangsoort zijn wel groot. Deeducatieve kwaliteit in de buitenschoolse opvang is minder goed dan inde kinderdagopvang en de peuteropvang, maar eveneens voldoende.De proceskwaliteit van de gastouderopvang lijkt iets hoger in vergelijkingmet de andere opvangsoorten in 2024. De onderzoekers geven aan datdeze resultaten mogelijk niet representatief zijn in verband met de lagerespons. Om de resultaten te duiden hebben de onderzoekers destructurele kenmerken van de steekproef geanalyseerd. Tegelijk met detoename van kwaliteit in de afgelopen jaren, lijken meer gastouders metprofessionele kenmerken deel te nemen aan het onderzoek. Degastouders die deelnamen aan de nieuwste meting zijn gemiddeld hogeropgeleid en hebben meer bijscholing gevolgd dan in een vorige meting.De onderzoekers noemen als mogelijke verklaringen een professionalise-ringslag die gaande is in de sector, en/of een beperktere en meerselectieve deelname van gastouders aan de LKK-steekproef.Groepssocialisatie kan beter; met name het begeleiden van interactiestussen kinderenEen belangrijk kenmerk van de kinderopvang is dat jonge kinderenkunnen leren onderdeel te zijn van een groep. De mate waarin pedago-gisch professionals sensitief zijn naar de groep als geheel en momentenbenutten om de verbondenheid en gezamenlijkheid te versterken, lijkt opveel plekken nog beperkt. Voor de verschillende opvangsoorten geldt dater gemiddeld laag wordt gescoord op dit onderdeel in 2024 en er is eendalende trend te zien. Wel is de spreiding hier groot. De resultaten latenzien dat pedagogisch medewerkers het moeilijk vinden om de interactiestussen kinderen onderling goed te begeleiden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 322, nr. 5612 De omgevingskwaliteit is op orde; oudercontacten en dagprogrammahersteld na coronaDe omgevingskwaliteit gaat over kenmerken van de opvangsituatie, zoalsde inrichting van de ruimte, de beschikbaarheid en toegankelijkheid vanhet materiaal voor kinderen, de structuur van het programma en omgangmet de ouders. De trendlijnen vanaf 2017 laten een dip in kwaliteit zienrond de coronaperiode. In 2024 is de omgevingskwaliteit gemiddeld weerop orde. De inrichting is goed, materiaal voldoende en het contact met deouders en de kwaliteit van het dagprogramma zijn ook grotendeelshersteld.Er lijkt ook toenemende aandacht te zijn voor diversiteit en inclusie, maarde gemiddelde scores blijven voor alle opvangsoorten aan de lage kant.Het gaat dan bijvoorbeeld om de aandacht voor individuele verschillen inde ontwikkelingsbehoeften van kinderen en de representatie vandiversiteit in inrichting, materialen en activiteiten.Het activiteitenaanbod in de buitenschoolse opvang loopt terugEr zijn grote verschillen in activiteitenaanbod tussen opvangsoorten enlocaties. Activiteiten gericht op samenspel, exploratie en motorischeontwikkeling komen het vaakst voor, gevolgd door activiteiten gericht optaal en geletterdheid, creatieve en musische activiteiten en buitenspel enuitstapjes. Er is minder aandacht voor rekenen, wetenschap en technieken burgerschapsvorming. Sinds 2017 loopt de frequentie en diversiteit inhet aanbod van activiteiten in de buitenschoolse opvang terug.De structurele kwaliteit is stabiel en werkbeleving deels licht hersteldStructurele kenmerken (die voor een belangrijk deel wettelijk vastliggen)zoals groepsgrootte, de BKR, opleidingsniveau en werkervaring laten eenstabiel beeld zien. In de buitenschoolse opvang valt op dat medewerkersgemiddeld meer uren werken en vaker een vast contract hebben danvoorheen. Ook is de gemiddelde BKR daar toegenomen van 1 op 9 naar1 op 10. De werkbeleving was verslechterd voor alle opvangvormen rondde coronaperiode. In de kinderdagopvang en peuteropvang lijkt deze lichthersteld, in de buitenschoolse opvang verder verslechterd. Gastoudersrapporteren een goede werkbeleving.ConclusieDe kwaliteit van de kinderopvang in Nederland is goed. Zowel deemotionele als educatieve proceskwaliteit is gemiddeld tot goed, is deafgelopen jaren licht gestegen, en scoort in internationaal opzicht hoog.Dat is zeker in het licht van de personele krapte een mooi resultaat. Uit demeting van 2024 blijkt op sommige onderdelen een stabilisatie of lichtedaling van de kwaliteit. Komende metingen moeten uitwijzen of dittijdelijke fluctuaties zijn. Ik blijf de kwaliteit daarom goed volgen.Aandachtspunten die ik haal uit het rapport zijn de aandacht voorgroepssocialisatie en de dalende frequentie en diversiteit van hetactiviteitenaanbod in de buitenschoolse opvang. Sinds 1 juli 2024 is eenaantal kwaliteitseisen voor deze opvangsoort gewijzigd. Het gaat teneerste om de inzet van andersgekwalificeerden (zoals professionelemusici of sporters), ten tweede om het berekenen van de BKR op hetniveau van het kindercentrum en ten derde om het opvangen vankinderen op een ander kindercentrum tijdens schoolvrije dagen. Het doelvan deze wijzigingen is dat de buitenschoolse opvang meer activiteitenkan aanbieden, die passen bij de ontwikkeling van kinderen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 322, nr. 5613 Via de Monitor implementatie kwaliteitseisen kinderopvang blijf ikstructureel volgen hoe deze aanpassingen uitpakken in de praktijk.Daarnaast zal ik in mijn gesprekken met de sector aandacht schenken aande bevindingen en verbeterpunten uit het rapport. Mijn inzet is om dezekwaliteit vast te houden en waar nodig te verbeteren. Hierover blijf ikgraag in gesprek met uw Kamer.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. NobelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 322, nr. 5614