Verslag van een Interparlementaire commissiebijeenkomst (ICM) over lessen uit het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) voor toezicht op de uitvoering van het komende Meerjarig Financieel Kader (MFK)

21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken Nr. 3462 Verslag van een interparlementaire commissiebijeenkomst Vastgesteld 18 augustus 2026 Op 24 juni 2026 organiseerde de begrotingscontrolecommissie (CONT) van het Europees Parlement een interparlementaire commissievergadering. Het onderwerp betrof de lessen die getrokken kunnen worden uit het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) voor toezicht op de uitvoering van het komende Meerjarig Financieel Kader (MFK). Felix Klos (D66) was, namens de vaste Kamercommissie Europese Zaken van de Tweede Kamer, aanwezig bij de bijeenkomst en nam als spreker deel aan het tweede panel. De delegatie brengt hierbij verslag uit van deze bijeenkomst. In het eerste panel werd nader ingegaan op het Herstel- en Veerkrachtplan, en toezichtaspecten daarvan. Achtereenvolgens spraken de heer Franz Fayot, voorzitter van de Begrotingscontrolecommissie van het Luxemburgse Parlement, de heer Daniël Freund, lid van de Begrotingscontrolecommissie van het Europees Parlement en mevrouw Ivana Maletić, lid van de Europese Rekenkamer (ERK). De heer Fayot (Luxemburg) liet weten dat in zijn land het HVP weliswaar als een succes wordt beschouwd maar dat er in het Luxemburgse geval ook veel projecten zijn aangedragen die toch al in de pijplijn zaten. Het blijft dan ook van belang om duidelijke doelstellingen te formuleren en in het oog te houden dat de Europese begroting juist gezamenlijke projecten zou moeten financieren. De heer Freund (EP) was een stuk kritischer over het HVP. Volgens hem bevatte het veel onterechte uitgaven, als gevolg van dubbele financiering en administratieve uitgaven. Tegelijkertijd bleek het lastig vast te stellen of mijlpalen daadwerkelijk bereikt waren. Ook inzicht in de eindontvangers is wat hem betreft van belang. Dit moet verbeteren in het MFK om geloofwaardigheid en publieke steun te behouden. Mevrouw Maletić (ERK) gaf in haar presentatie de duidelijke boodschap af dat het mogelijk moet blijven om daadwerkelijk gemaakte kosten te controleren; daarvoor is transparantie en verslaglegging van groot belang. Het belangrijkste probleem met het HVP was dat het nooit is opgezet als ‘performance-based’ programma. Daarom was het lastig om een efficiënt (doelmatig) gebruik van fondsen vast te stellen. Dat zou bij het MFK ondervangen kunnen worden. Aandachtspunten zijn wat haar betreft uniformering van controlemechanismes in de lidstaten en een betere naleving van de landspecifieke aanbevelingen. Uit de verschillende inbrengen van de vertegenwoordigers van nationale parlementen tijdens het debat viel op te maken dat het HVP over het algemeen als een succes wordt beschouwd zolang behoud van werkgelegenheid en economische continuïteit al hoofddoel wordt beschouwd. Hervormingen zijn volgens veel aanwezigen met wisselend succes tot stand gebracht. De eindconclusie leek dan ook dat flexibiliteit en snelheid weliswaar belangrijk zijn maar dat dit niet ten koste mag gaan van de rechtmatigheid van uitgaven.    Het tweede panel betrof een blik op de toekomst voor het aankomende MFK. Hierin kwamen mevrouw Lavinia Mennuni, lid van de begrotingscontrolecommissie van de Italiaanse senaat, aan het woord, gevolgd door mevrouw Florence Blatrix Contat, ondervoorzitter van de commissie Europese Zaken van de Franse senaat en het lid Felix Klos namens de commissie Europese Zaken in de Tweede Kamer. Mennuni (Italië) benadrukte dat nieuwe eigen middelen het concurrentievermogen van de EU niet mogen verzwakken, en beargumenteerde dat de EU zuinig moet zijn op haar strategische autonomie in de voedselvoorziening. Blatrix Contat (Frankrijk) waarschuwde dat de nieuwe beoogde Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (NRPPs) mogelijk hernationalisering in de hand werken terwijl de Europese begroting zich moet richten op het gezamenlijk Europees belang; in het bijzonder het concurrentievermogen. Zij toonde zich voorstander van nieuwe eigen middelen. Klos betoogde dat het noodzakelijk is om de Europese begroting te moderniseren, met meer aandachtig voor defensie, innovatie en het Europese concurrentievermogen. Tevens pleitte hij voor de opvolging van de adviezen van de Europese Rekenkamer ten aanzien van resultaatfinanciering. Daarna volgden nog interventies van mevrouw Carla Tavares, rapporteur voor het EP voor het aankomend MFK, en mevrouw Salla Saastamoinen, plaatsvervangend directeur-generaal van het anti-fraudebureau van de EU (OLAF). Mevrouw Tavares (EP) benadrukte het belang van continuïteit en voorspelbaarheid. Daarnaast vroeg ze aandacht voor de uitvoering van de NRPPs in het MFK. Er moeten methoden worden ontwikkeld om de betaalverzoeken te kunnen evalueren. Dit is ook van belang voor de rol van het EP als begrotingsautoriteit. Tegelijkertijd moeten administratieve lasten en controlekosten beperkt blijven. Lidstaten moeten daarbij voldoende tijd krijgen voor een goede uitvoering. Tot slot benadrukte ze nog dat de nieuwe prioriteiten in het MFK belangrijk zijn maar dat de traditionele beleidsterreinen, waar volgens haar de Europese toegevoegde waarde duidelijk is, niet mogen worden vergeten. Ook de nieuwe eigen middelen zijn wat haar betreft nog een aandachtspunt. Saastamoinen (OLAF) lichtte in haar presentatie toe dat OLAF toeziet op controlemechanismes vooraf, en achteraf gevallen onderzoekt waarbij er een aannemelijk vermoeden is van fraude. De volgende aspecten werden benadrukt: het belang van transparantie en informatie over eindgebruikers; dit is immers nodig voor het terugvorderen van dubbele betalingen en de aanpak van fraude. Daarnaast is een betere uitwisseling van gegevens tussen nationale anti-fraude diensten gewenst. In het MFK is een wetsgrondslag nodig om onterecht ontvangen fondsen terug te kunnen vorderen. Tot slot werd de meerwaarde benadrukt van controle door nationale parlementen. Veel vertegenwoordigers van nationale parlementen drongen tijdens het debat aan op het behoud van de traditionele prioriteiten in de Europese begroting; cohesie en landbouw. Daarnaast werd benadrukt dat flexibiliteit niet ten koste mag gaan van de voorspelbaarheid voor eindontvangers. Niettemin waren de meeste aanwezigen het eens over het belang van transparantie en controle van uitgaven en dat de begroting zich zou moeten richten op het creëren van Europese meerwaarde. De delegatie, Klos