Voortgang mismatch sociaal-medisch beoordelen, hersteloperatie en kwaliteitsverbeteringen UWV

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 897 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 juni 2026Zoals toegezegd informeer ik uw Kamer periodiek over ontwikkelingen bijde mismatch tussen de vraag naar en het aanbod van sociaal-medischebeoordelingen, de WIA-hersteloperatie en de kwaliteitsverbeteringen bijde uitvoering van arbeidsongeschiktheidswetgeving door UWV. In dezebrief geef ik een beeld van de huidige situatie, de verwachting voor dekomende jaren en de oplossingsrichtingen waar het kabinet aan werkt. Inde bijlagen wordt per onderdeel gedetailleerd de stand van zakentoegelicht, waarbij ook invulling wordt gegeven aan verschillende motiesen toezeggingen.1. Mismatch Als mensen ziek zijn en daardoor arbeidsongeschikt raken, komt er veelop hen af. Daarom is het van groot belang dat ze snel zekerheid over hunrecht op uitkering hebben. Dat lukt de afgelopen jaren lang niet altijd. Datkomt doordat het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid al lange tijdonder grote druk staat. De vraag naar sociaal-medische beoordelingen isal jaren fors groter dan het aantal beoordelingen dat UWV kan verrichtenen de laatste tijd blijft het aantal aanvragen boven verwachting sneltoenemen. UWV kan niet alle taken uitvoeren, waardoor mensen vaak inonzekerheid verkeren over hun recht op uitkering. Om de uitvoerbaarheidvoor UWV te verbeteren zijn de afgelopen jaren meerdere (deels tijdelijke)maatregelen genomen, waaronder de 60-plusmaatregel en praktischbeoordelen. Daarnaast hanteert UWV sinds een aantal jaar een met SZWafgestemde prioritering van sociaal-medische dienstverlening. Hierin zijnde WIA-claimbeoordeling en beoordelingen van het arbeidsvermogen(kortgezegd ABA, waaronder Wajong) geprioriteerd. Deze beoordelingenbepalen namelijk of iemand wel of geen recht heeft op een uitkering enhebben om die reden grote impact op duidelijkheid voor zieke ofarbeidsongeschikte mensen. Het idee is dat UWV de resterende capaciteit kst-26448-897ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8971 zo efficiënt mogelijk inzet op de andere dienstverlening. Het mag duidelijkzijn dat dit geen structurele oplossing is voor het vastgelopen stelsel;hiervoor zijn ingrijpende maatregelen nodig. Steviger sturen door UWVop de afgesproken prioritering moet er de komende periode wel toeleiden dat de meest kwetsbare mensen sneller duidelijkheid krijgen overhun uitkering. Op termijn zijn fundamentele aanpassingen aan stelselnodig.Stand van zakenIn de kamerbrief van december 2025 staat toegelicht dat UWV deafgelopen jaren onvoldoende gestuurd heeft op deze afgesprokenprioritering. Daarom is UWV in 2026 gestart met steviger sturen hierop.Dit is een grote en noodzakelijke omslag binnen de UWV-organisatie. Inde eerste maanden van dit jaar zien we dat het UWV lukt om verhoudings-gewijs meer capaciteit op de WIA- en ABA-beoordeling in te zetten enminder op niet-geprioriteerde dienstverlening. Dit heeft er echter nog niettoe geleid dat de achterstanden bij de WIA-claimbeoordeling wordeningelopen. Het aantal mensen dat langer dan zes maanden op eenWIA-claimbeoordeling moet wachten, is toegenomen tot meer dan 11duizend eind maart. Redenen hiervoor zijn dat het UWV tijd kost om degrote organisatie bij te sturen en professionals in de omslag mee tekrijgen. Daarnaast stonden er in het eerste kwartaal van 2026 al beoorde-lingen gepland volgens de werkwijze van 2025. UWV zet de ingezettekoers vol door en verwacht dat de stevigere sturing vooral vanaf hettweede kwartaal effect heeft. Ik vind het zorgelijk en teleurstellend dat hetaantal mensen dat langer dan zes maanden op een WIA-claimbeoordelingmoet wachten, stijgt. Bij de ABA nemen de achterstanden wel af en UWVheeft er vertrouwen in dat er aan het eind van het jaar geen achterstandenmeer zijn.UWV kan niet alles doen. Daarom gaat het strakker sturen op de priori-tering ten koste van andere dienstverlening. Dat is vooral zichtbaar bij deuitvoering van herbeoordelingen, waar UWV dit jaar alleen toekomt aanherbeoordelingen bij schrijnende situaties. Aanvragen voor een herbeoor-deling komen centraal binnen bij UWV, waarna via een uniform kaderwordt getoetst of er sprake is van een medische of financieel schrijnendesituatie. De doelstelling van UWV is dat schrijnende herbeoordelingenbinnen de beslistermijn van 16 weken worden afgehandeld. Mensen dieniet in een schrijnende situatie verkeren moeten lang wachten op eenherbeoordeling en krijgen lange tijd geen duidelijkheid krijgen over eeneventuele aanpassing van hun uitkering. Ook werkgevers die eenherbeoordeling aanvragen krijgen door deze werkwijze geen duidelijkheid.Over de aanpak voor herbeoordelingen en de gevolgen hiervan wordtnader ingegaan in de bijlage.Wat de uitvoering van de Ziektewet (ZW) betreft heeft UWV in decemberaangegeven een efficiëntere werkwijze voor de Eerstejaarsziektewetbeoor-deling (EZWb) te implementeren voor publiek verzekerde werkgevers. Datis nog niet gebeurd. Ik heb UWV daarop aangesproken. UWV heefttoegezegd werk te maken van een zo spoedig mogelijke implementatie.Ook voor (ex-)werknemers van eigenrisicodragers lukt het UWV al langetijd niet om voldoende EZWb’s uit te voeren. Daarom hebben UWV en hetPlatform Private Uitvoerders Sociale Zekerheid (PPUSZ), de ABU en deNBBU, zoals eerder aangekondigd1, afspraken gemaakt om EZWb’sgericht uit te voeren voor eigenrisicodragers. Deze werkwijze beproevenPPUSZ en UWV in de periode van mei tot september, om te kunnenonderzoeken hoe dit zo goed mogelijk uitgevoerd kan worden. Om1Kamerstukken II 2025/26, 26 448, nr. 862, bijlage «UWV Sociaal-medische dienstverlening», p. 7.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8972 voldoende capaciteit hiervoor in te zetten, kan UWV in die beperkteperiode alleen EZWb’s van eigenrisicodragers die aangesloten zijn bijPPUSZ, oppakken. Hoewel ook eerder niet alle EZWb’s van alle partijenopgepakt konden worden, is een dergelijke beperking uiteraard nietwenselijk. Om de uitvoering van EZWb’s voor eigenrisicodragers weer opgang te krijgen, zijn echter scherpe keuzes nodig en is deze tijdelijkewerkwijze waaruit ook lessen getrokken kunnen worden noodzakelijk. Omhet speelveld weer gelijk te maken, is het de bedoeling dat ook anderepartijen vanaf oktober zich bij deze werkwijze kunnen aansluiten.Ik blijf van mening dat het noodzakelijk is dat UWV de ingeslagen routevan stevigere sturing op uniforme uitvoering volgt. Ik geef UWV daaromopdracht en mandaat om de ingeslagen route voort te zetten. Om meergrip te krijgen op de ontwikkelingen heb ik daarnaast met UWVafgesproken dat zij maandelijks de cijfers van de uitgevoerde dienstver-lening met mijn ministerie deelt, inclusief een duiding van deze cijfers.Hierdoor ontstaat in de loop van dit jaar een beter beeld van hoe weervoor staan, zodat we einde van het jaar kunnen schetsen wat we in 2027van UWV kunnen verwachten.Om duidelijkheid te geven over de ontwikkeling van de achterstandenheeft UWV voor de verschillende sociaal-medische beoordelingenprognoses opgesteld. Deze staan in de bijlage opgenomen. Voor dekomende jaren is de prognose dat de achterstanden bij deWIA-claimbeoordeling oplopen tot ongeveer 100.000 tot 150.000 in 2030,maar dat de ABA-achterstanden laag blijven. De gevolgen bij anderedienstverlening zijn groot. Zo lopen de achterstanden bijWIA-herbeoordelingen fors op tot mogelijk 100.000 in 2030.AanpakEr is al vaak aangegeven dat er fors ingegrepen moet worden, zowel in deuitvoering als door het kabinet. UWV werkt daarom op korte termijn aaneen organisatie- en cultuurverandering. UWV heeft daartoe de«Ontwikkelagenda sociaal-medische dienstverlening» opgesteld, waarvande eerste acties inmiddels lopen. Dit is een grondige aanpak waarmeeUWV werkt aan het prioriteren, verbeteren en vernieuwen van desociaal-medische dienstverlening. De ontwikkelagenda richt zich op hetversterken van de dienstverlening, het verbeteren van de uitvoeringskwa-liteit en het toekomstbestendig maken van de organisatie. Ik heb ervertrouwen in dat UWV met deze aanpak op de goede weg is om desociaal-medische dienstverlening op orde te brengen. De geheleuitvoering van de ontwikkelagenda zal naar verwachting enkele jaren inbeslag nemen.Eén van de focuspunten van de ontwikkelagenda is het verbeteren enuniformeren van werkprocessen, zodat regionale verschillen afnemen.Om regionale verschillen nu al te verkleinen heeft UWV acties ingezet. Zowordt erop gestuurd dat kantoren WIA-aanvragen van mensen die hetlangst wachten het eerst afhandelen. Ook komen alle districtsmanagersvanuit de verschillende districten tweewekelijks bij elkaar om devoortgang te bespreken en bij te sturen waar nodig. Kantoren die in staatzijn om WIA-aanvragen tijdig te verrichten, ondersteunen waar mogelijkkantoren met grote achterstanden. In de bijlage staat meer informatieover de regionale verschillen en de acties die UWV onderneemt om die teverkleinen.Het kabinet wil de werking van de WIA verbeteren en de regeling weeruitvoerbaar maken. Daarom gaat het kabinet graag in gesprek metvakbeweging en werkgevers om te komen tot een goed werkende enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8973 uitvoerbare arbeidsongeschiktheidsregeling. In dat gesprek zal ookworden gesproken over het voornemen uit het coalitieakkoord om de IVA,en het daarmee samenhangende duurzaamheidscriterium in de WIA af teschaffen. Uit verschillende onderzoeken komt namelijk dat dit criteriumeen goede uitvoering belemmert.In het coalitieakkoord zijn daarnaast twee maatregelen aangekondigd, dievolgen uit het «doenpakket» van het eind 2025 verschenen Interdeparte-mentaal Beleidsonderzoek naar de WIA2. Ten eerste gaan UWV en SZWaan de slag om verdergaande taakdelegatie en taakherschikking zo snelmogelijk in te voeren. UWV is nu al aan de slag met de eerste stap in deZiektewet. Daarnaast werken we aan een wetgevingstraject en hetaanpassen van de opleiding van sociaal-medisch professionals. We doendit met nauwe betrokkenheid van de relevante beroepsverenigingen. Tentweede scherpen we het proces rond het aanvragen en afhandelen vanherbeoordelingen aan. SZW onderzoekt samen met UWV de mogelijk-heden hiertoe langs twee lijnen: 1) bezien hoe het proces rondom hetaanvragen van herbeoordelingen kan worden verstevigd, en 2) bezien hoeeen aanvraag om een herbeoordeling inhoudelijk zo efficiënt mogelijk kanworden afgehandeld door de juiste professional bij UWV. Hierbij betrek ikook de motie van het lid Michon-Derkzen (VVD).3 In de bijlage staat meerinformatie over deze twee aanpakken opgenomen. Voor de lange termijnwerkt het kabinet aan een toekomstvisie voor het arbeidsongeschiktheids-stelsel. Het plakken van pleisters en het doen van kleine aanpassingenbinnen het stelsel gaat de problemen namelijk niet structureel oplossen.2. Kwaliteit en hersteloperatie Sinds de zomer van 2024 is ook bekend dat de kwaliteit van de vaststellingvan uitkeringen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid niet volledig op ordeis. UWV is een hersteloperatie gestart om mogelijke fouten in hetWIA-dagloon tussen 2020 en 2024 te herstellen. Op dit moment wordende eerste dossiers onderzocht en worden mensen geïnformeerd indien uitonderzoek blijkt dat hun uitkering niet verandert. Verder worden devoorbereidingen getroffen om na onderzoek gevonden fouten inuitkeringen te herstellen en mensen wiens uitkering te laag was vastge-steld een bedrag ter vergoeding uit te keren. Hiertoe werken we aan deTijdelijke regeling eenmalige vergoeding correctie dagloon WIA. Doel vandeze regeling is te zorgen dat mensen een bedrag ontvangen dat nietmeetelt als inkomen, waardoor er zo min mogelijk (negatieve) effecten zijnop toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen. De uitbeta-lingen volgen vanaf oktober. Het streven is de WIA-hersteloperatie in 2027af te ronden.Het monitoren en verbeteren van de kwaliteit van de sociaal-medischedienstverlening in brede zin blijft een belangrijk aandachtspunt. Dekwaliteit wordt periodiek gemeten en UWV rapporteert hierover aan mijnministerie. De periodieke kwaliteitsmetingen voor het derde kwartaal envierde kwartaal van 2025 zijn inmiddels afgerond. In de WIA is hetpercentage onjuiste beslissingen gedaald naar 7,5% in het derde kwartaalvan 2025 en 8,3% in het vierde kwartaal van 2025, ten opzichte van 11,5%in het eerste kwartaal en 9,6% in het tweede kwartaal van 2025. Dezemetingen laten verbeteringen zien ten opzichte van de periode 2020–2024.Wel blijven er verschillende aandachtspunten bestaan, die door UWVworden teruggelegd in de organisatie en zo tot verbetering op de langeretermijn moeten leiden.2Kamerstukken II, 2025–26, 32 716, nr. 55.3Kamerstukken II 2025/26, 32 716, nr. 63.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8974 Voor de Wajong is het percentage onjuist 7,7%, wat hoger is dan bij deresultaten van de MOK over de vorige periode, toen het gemiddeld 4,3%bedroeg. UWV is aan het analyseren op welke aspecten de meeste foutenzijn gemaakt. Naast de correctieve maatregelen die genomen worden opde individuele dossiers, wordt deze analyse met de professionalsbesproken in de vakinhoudelijke overleggen.Over heel 2025 is het foutpercentage bij de WIA dagloonberekeninggemiddeld 3,0%. In de periode 2020 – 2024 was dit percentage fors hoger,namelijk 12,5%. Vóór 2020 was het foutpercentage ongeveer 5,0%.Gegeven deze kwaliteitscijfers heb ik besloten om de herstelactie voordagloonfouten niet uit te breiden. Het foutpercentage in 2025 is immerslager dan in 2019. Wel heb ik besloten om de actie voor loonlozetijdvakken uit te breiden met die gevallen waarbij de dagloonberekeningvoor 4 augustus 2025 heeft plaatsgevonden. Bij de verwerking van eenloonloos tijdvak was het gemiddelde foutpercentage tot augustus 20254,4%. Op 4 augustus 2025 heeft UWV een automatisering in de uitvoeringdoorgevoerd, waardoor deze fouten sindsdien zeer beperkt voor kunnenkomen. In het voorjaar 2026 zijn voor deze uitbreiding van de herstelope-ratie de nodige middelen gereserveerd.Ik ben voornemens om in het vervolg via de reguliere route van de Standvan de Uitvoering te rapporteren over de stand van zaken op kwaliteit enherstel.InfographicIn onderstaand beeld geef ik inzicht in hoe de verschillende ontwikke-lingen met betrekking tot sociaal-medisch beoordelen zich tot elkaarverhouden. Hiermee geef ik invulling aan een toezegging aan lid Bühler(CDA) om de voortgangsbrieven begrijpelijker te maken.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.A. VijlbriefTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 448, nr. 8975