Reactie op de motie van de leden Bouchallikh en Alkaya over de IMA en de MKBA's aanpassen aan de inzichten van de Integrale Kijk op Bereikbaarheid (Kamerstuk 35925-A-59)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2022–2023 36 200 AVaststelling van de begrotingsstaat van het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2023 Nr. 67 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRA-STRUCTUUR EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 29 maart 2023 Op 22 maart 2023 heeft u gevraagd om kabinetsreactie op motie met Kamerstuk 35 925 A, nr. 59 voor het commissiedebat van 30 maart. In deze motie verzoekt u het kabinet om de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyses (MKBA’s) aan te passen aan de inzichten van de methode Integrale Kijk op Bereikbaarheid (IKOB). In de Kamerbrief Bestuurlijke Overleggen MIRT 9, 10 en 11 november 2022, voortgang MIRT, moties en toezeggingen MIRT (Kamerstuk 36 200 A, nr. 9) is reeds aangegeven dat wij de motie binnen de totstand-koming van IMA-2025 en een addendum op de «Werkwijzer MKBA bij MIRT-verkenningen» hebben opgepakt. In deze brief wordt nader toegelicht hoe de IKOB-methode doorwerking krijgt in verschillende trajecten. Beschrijving van de methode «Integrale Kijk op Bereikbaarheid» De IKOB-methode wordt sinds 2017 ontwikkeld en is bij de start o.a. gefinancierd door IenW, IPO, diverse stadsregio’s en provincies, Milieude-fensie en de Fietsersbond en wordt inmiddels begeleid door een groeiende groep wetenschappers (CROW, PBL, TU Delft, UvA, Universiteit Twente). IKOB is open source, en wordt door diverse ingenieursbureaus als illustratieve rekenmethode toegepast. De IKOB-methode neemt de modellen van Rijkswaterstaat (NRM) als basis en rekent met de Welvaart en Leefomgeving-scenario’s (WLO) van de Planbureaus. Inmiddels is de IKOB methode ingezet voor het bestuderen van de bereikbaarheid van verschillende inkomensgroepen in Amsterdam, Den Haag en Tilburg. In essentie is IKOB een methode om inzicht te krijgen in de (huidige) bereikbaarheid van arbeidsplaatsen voor verschil-lende groepen (bijvoorbeeld onderscheiden naar inkomen, opleidings- kst-36200-A-67ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2023Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 A, nr. 671 niveau, wel of geen autobezit) en te bekijken in welke mate een set van maatregelen ten goede komt aan de verschillende groepen. IKOB is daarmee een methode die vanuit het brede welvaart gedachtegoed is ontwikkeld om verdelingseffecten in beeld te krijgen. Aanpassingen naar aanleiding van de IKOB-methode Het gedachtegoed van brede welvaart zit verweven in de Hoofdlijnenno-titie Mobiliteitsvisie 2050 (Kamerstuk 31 305, nr. 388) en wordt toegepast bij het verder ontwikkelen van de MKBA (addendum Werkwijzer MKBA bij MIRT-verkenningen) en in de volgende IMA-2025: •In de hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 2050 is aangegeven dat integrale doelen voor bereikbaarheid verkend gaan worden. Tevens wordt aangegeven dat inzicht in verdelingseffecten en de toegankelijk-heid tot mobiliteit aanleiding kan vormen voor een gebiedsgerichte benadering of een doelgroepenaanpak bij het bepalen van integrale bereikbaarheidsdoelen. De uitwerking van bereikbaarheidsdoelen binnen het vervolg van de hoofdlijnennotitie mobiliteitsvisie 2050 heeft grote samenhang met de indicatoren die voor de IMA-2025 worden uitgewerkt. •De voorbereidingen voor de volgende IMA zijn in volle gang. De IMA is een belangrijke informatieve bron voor de ontwikkeling van mobiliteit. Het schetst bij vaststaand beleid, de verschillende mogelijke ontwikke-lingen omtrent personenmobiliteit en goederenvervoer richting 2040 en 2050 en agendeert strategische opgaves. De IMA-2025 heeft als doel de ontwikkelingen van verkeer en vervoer te schetsen op de langere termijn en d.m.v. kwantitatieve analyses de belangrijkste opgaven inzichtelijk te maken. De IMA functioneert strategisch agenderend bij een volgende kabinetsformatie. Daarnaast vormt ze een inhoudelijke basis voor de beleidsvorming op personenmobiliteit en goederenvervoer en is daarmee een belangrijke schakel in de beleidscyclus. •De IMA-2025 zal de inhoudelijke afbakening van de IMA-20211 als startpunt nemen en deze verbreden met analyses in de context van brede welvaart. Hiermee zal in de IMA-2025 aandacht worden gegeven aan de bereikbaarheid van verschillende groepen in de samenleving in 2040 en 2050. Daarnaast wordt verkend of de inhoudelijke afbakening kan worden verbreed met mobiliteit en transport gerelateerde onderwerpen van strategische aard, zoals de energievraag, gezond-heidseffecten en overlast van geluid en trillingen. Hiermee doet de IMA recht aan de beleidscomplexiteit en de duidelijke behoefte om opgaven integraal te benaderen. •Zoals eerder beschreven is via een addendum op de «Werkwijzer MKBA bij MIRT-verkenningen» opvolging gegeven aan aanbevelingen van het PBL en CPB over hoe het brede welvaartsperspectief beter in MKBA’s kan worden meegenomen. Deze aanbevelingen corresponde-ren onder andere met het gedachtegoed van de methode Integrale Kijk op Bereikbaarheid. Het addendum op de «Werkwijzer MKBA bij MIRT-verkenningen» gaat in op hoe verdelingseffecten van maatrege-len op verschillende groepen beter worden meegenomen in MKBA’s. In het addendum is onder meer aandacht voor specifieke doelgroepen. In het addendum staat aangegeven dat het dan van belang is om bij aanvang van het project afspraken te maken: welke doelgroepen en welke mogelijke effecten worden meegenomen. Ook werkgelegen-heidseffecten zullen expliciet moeten worden benoemd. Dit vergt 1Met de IMA-2021 is de Nationale Markt en Capaciteitsanalyse (NMCA) al getransformeerd in naam en inhoud. De IMA-2021 omvatte de opgaven t.a.v. bereikbaarheid (incl. nabijheid), robuustheid en klimaatgevoeligheid van netwerken, veiligheid op de netwerken, emissies van stikstof, fijnstof en broeikasgassen en een knelpuntenanalyse op netwerkniveau.Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 A, nr. 672 aanvullende analyses. Een ander aandachtspunt met betrekking tot doelgroepen die bijvoorbeeld is uitgewerkt in het addendum betreft de toepasbaarheid van effectinschattingen voor specifieke doelgroepen. Onderzocht wordt, tot slot, hoe de IKOB rekenmethode kan worden geïmplementeerd in één van de analysetools (de Mobiliteitsscan) van Rijkswaterstaat. Als dat lukt, kan snel inzicht worden verkregen in de effecten van verschillende maatregelen voor verschillende doelgroepen. De Mobiliteitsscan wordt kosteloos ter beschikking gesteld aan studenten, overheden en aan professionals die werken in opdracht van een overheid. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. Harbers De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,V.L.W.A. HeijnenTweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 A, nr. 673