Reactie op de gewijzigde motie van het lid Van Kent over onderzoeken hoe wordt omgegaan met smartengeld binnen de Participatiewet in verband met de inkomens- en vermogenstoets (Kamerstuk 34352-278)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202434 352Uitvoering en evaluatie ParticipatiewetNr. 313 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIEEN PENSIOENEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 april 2024Met deze brief wil ik graag het antwoord op de motie van Kent (Kamerstuk34 352, nr. 278) met uw Kamer delen. Deze motie heeft de regeringverzocht te onderzoeken hoe er wordt omgegaan met smartengeld binnende Participatiewet in verband met de inkomens- en vermogenstoets.Binnen de Participatiewet is smartengeld (ook wel immateriële schade)omschreven in Artikel 31 lid 2 onderdelen l en m. Bij ministeriële regelingis een lijst opgesteld van vergoedingen die zijn vrijgesteld. Op deze lijststaan ingrijpende gebeurtenissen zoals oorlog, nationale rampen ofernstig overheidsfalen. Ook het Schadefonds geweldsmisdrijven valthieronder. Voor deze uitkeringen geldt dat het gehele bedrag niet bij demiddelen in het kader van de Participatiewet wordt gerekend. Deze lijstwordt regelmatig aangevuld met nieuwe vergoedingen die wordenvrijgesteld, in afstemming met vrijstelling voor andere regelingen zoalstoeslagen en eigen bijdrages voor de Wet maatschappelijke onder-steuning (Wmo) en de Wet langdurige zorg (Wlz). De volledige lijst is tevinden in Artikel 7 van de «Regeling Participatiewet, IOAW en IAOZ».1Voor overige schadevergoedingen is het aan het college van eengemeente om te beoordelen in hoeverre giften en andere vergoedingenvanuit het oogpunt van bijstandsverlening verantwoord zijn. Gemeentenhebben dus beleidsvrijheid om op basis van een individuele beoordelingmaatwerk toe te passen bij vergoedingen voor immateriële schade dieniet bij ministeriële regeling zijn vrijgesteld. Veel gemeenten hebbenhiervoor een beleidskader opgesteld met bijvoorbeeld een maximum-bedrag of een gedeeltelijke vrijstelling van de schadevergoeding bij hetbepalen van het recht op bijstand. Een veelvoorkomend uitgangspunt isdat een derde wordt vrijgesteld; een beleid dat ook de SVB hanteert. Inalle gevallen moet de gemeente rekening houden met de hoogte, aard enbijzondere bestemming van de schadevergoeding. Jurisprudentie geeft1https://wetten.overheid.nl/BWBR0015738/2023-01-01. kst-34352-313ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 352, nr. 3131 daarbij houvast. Een eenmaal vrijgelaten immateriële schadevergoedingblijft bij de betreffende gemeente gedurende de bijstandsverlening buitenaanmerking, ook als de bijstandsverlening na een onderbreking weerwordt hervat.Om goed antwoord te kunnen geven op deze motie heb ik bij deVereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), de Landelijke Cliëntenraad(LCR) en enkele gemeenten navraag gedaan naar hun ervaringen met(immateriële) schadevergoedingen. Hieruit komt het beeld naar voren datgemeenten goed uit de voeten kunnen met landelijke lijst met vrijgesteldeschadevergoedingen en weinig te maken krijgen met gevallen waarin zijzelf moeten beoordelen en bepalen in hoeverre een schadevergoedingmoet meetellen in de inkomens- en vermogenstoets. Waar dat wel zo is,wordt dat ervaren als relatief complex. Zij geven hierbij aan dat ditinherent is aan het samengesteld karakter (materieel/immaterieel) datschadevergoedingen kunnen hebben. Het is daarom belangrijk met elkaarte blijven investeren in kennis en kunde van professionals. Dit doe ikbijvoorbeeld samen met diverse sectorpartijen met spoor 3 van hetprogramma Participatiewet in balans, waarin initiatieven wordengestimuleerd om de vakkundigheid van professionals te versterken en deuitvoering te ondersteunen.De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,C.J. SchoutenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 352, nr. 3132