Uitkomsten invoeringstoets Breed Offensief

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202534 352Uitvoering en evaluatie ParticipatiewetNr. 338 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 april 2025In 2024 is aan uw Kamer toegezegd dat er een invoeringstoets (hierna:i-toets) wordt uitgevoerd over de Wet Breed Offensief.1 Een i-toets geefteen beeld van hoe een wet in de praktijk uitpakt, waarbij er bijzondereaandacht is voor de gevolgen voor de doelgroep en de uitvoering.Aangezien de i-toets een vroege en lichte toets is, kan met de i-toets nogniet bepaald worden of de doelen van de wet zijn behaald. Met de i-toetskunnen wel problemen die zich in praktijk voordoen in de uitvoering of bijde doelgroep in een vroeg stadium worden gesignaleerd en wordenopgepakt.In deze brief ga ik in op de belangrijkste bevindingen uit de i-toets en geefik aan welke stappen ik zet rondom de gesignaleerde knelpunten. Devolledige i-toets treft u als bijlage aan.Breed OffensiefDe maatregelen van het Breed Offensief zijn op verschillende momenteningevoerd, waarbij de meeste 1 juli 2023 als invoeringsdatum hebben. HetBreed Offensief heeft als doel om de arbeidsmarktkansen voor mensenmet een arbeidsbeperking te vergroten. Hieronder vallen verschillendemaatregelen, zoals verbeteringen rondom de loonkostensubsidie (LKS),een verordeningsplicht voor de gemeenten voor onder meer jobcoachingen ondersteuning van onderwijs naar werk, het wijzigen van de leeftijdvan de kostendelersnorm2, een uitzondering op de vierwekenzoektermijnvoor jongeren met een evidente arbeidsbeperking en aanpassingen aande studietoeslag.Bij het tot stand komen van de maatregelen van het Breed Offensief waser een grote betrokkenheid van de partijen in het veld. Werkgevers,werknemers, ervaringsdeskundigen en de uitvoering hebben knelpunten1Kamerstukken II, 2022/2023, 34 352, nr. 2812Het wijzigen van de leeftijd van de kostendelersnorm naar vanaf 27 jaar heeft als doel datjongeren tot 27 jaar niet langer meetellen als kostendeler voor hun huisgenoten. kst-34352-338ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3381 benoemd, oplossingen aangedragen en meegedacht over de realisatiehiervan. Dit heeft eraan bijgedragen dat de maatregelen van het BreedOffensief succesvol zijn ingevoerd.InvoeringstoetsVerschillende partijen hebben deelgenomen aan de i-toets: VNG, Divosa,UWV, SVB, Cedris, AWVN, VNO-NCW/MKB Nederland, de FNV, Valente, deLCR, Ieder(in), Wij Staan Op!, SWOM, Solgu & Incluvisie en SAM. Ik bendeze partijen zeer dankbaar voor hun inzet.Uit de i-toets blijkt dat het Breed Offensief grotendeels werkt zoalsbedoeld. De gesproken partijen zien de maatregelen als een reëleverbetering ten opzichte van de situatie vóór de invoering van het BreedOffensief. Daar ben ik blij mee. Tegelijkertijd is er nog ruimte voorverbetering en zijn enkele knelpunten benoemd. Hieronder ga ik op dezepunten in en beschrijf ik hoe hiermee wordt omgegaan.Signalen gerelateerd aan de loonkostensubsidie (LKS)CommunicatieTen eerste komt bij de i-toets naar voren dat als werknemers met LKSverhuizen naar een andere gemeente, zij correspondentie van degemeente ontvangen die voor hen erg verwarrend kan zijn. Het taalge-bruik sluit niet altijd aan bij dat van de doelgroep. Ik zie dan ook graag datbij communicatie vanuit de overheid er waar mogelijk taalniveau B1gehanteerd wordt.Proefplaatsing en forfaitaire LKSVerder benoemt de VNG dat in de praktijk er vraag is om een proefplaatsin te zetten voorafgaand aan een dienstbetrekking met forfaitaire LKS. DeWerkkamer3 heeft voorheen afgesproken om dit niet te doen. DeWerkkamer, waar de VNG aan deelneemt, kan hierover weer nieuweafspraken maken als die behoefte er is. Verder is het aan gemeenten omin hun verordening te regelen onder welke voorwaarden zij een proef-plaats inzetten. Dit jaar laat ik onderzoeken op welke wijze de gemeente-raden invulling hebben gegeven aan de verordeningsplicht die met BreedOffensief is geregeld.Samenloop no-riskpolis4 en LKSDaarnaast is er een aantal signalen benoemd als het gaat om demaatregel voor de verbetering van de samenloop van de LKS met deno-risk polis. De no-riskpolis biedt dekking tegen het werkgeversrisico vanloondoorbetaling bij ziekte. Uitgangspunt is dat de no-riskpolis alleenbedoeld is voor mensen die vanwege een arbeidsbeperking of ziekte(ver-leden) een mogelijk verhoogd risico op verzuim hebben. Het idee is dateen no-riskpolis het voor de werkgever aantrekkelijker maakt om eenwerknemer met een arbeidshandicap in dienst te nemen. Omdat hetuitvoeren van de no-riskpolis veel administratie en terugvorderingen metzich meebracht, is er met het Breed Offensief voor gekozen om dezeadministratieve knelpunten weg te nemen. Zo werd voor de invoering van3De Werkkamer is een samenwerkingsverband tussen de Stichting van de Arbeid en de VNG.4De grootste groep mensen van deze samenloop komen in aanmerking voor een no-riskpolis.Voor deze samenloop komen echter meer mensen in aanmerking, het is namelijk desamenloop van de LKS met een ZW-uitkering (waar de no-riskpolis onder valt) en ook desamenloop met een zwangerschap- en bevallingsuitkering (WAZO) is hierbij mogelijk.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3382 het Breed Offensief de LKS bij ziekmelding stopgezet en volledigvervangen door de Ziektewetuitkering op basis van de no-riskpolis. Nainvoering van de nieuwe regels wordt de LKS door de gemeentedoorbetaald bij een ziekmelding en betaalt UWV een aanvulling op grondvan de no-riskpolis.Er zijn twee kwesties gesignaleerd wat betreft de aanpassing van desamenloop van LKS met de no-riskpolis die met het Breed Offensief zijngerealiseerd. Ten eerste heeft het UWV laten weten dat de aanpassing inde uitvoering nog niet altijd optimaal verloopt. Als gevolg van dezeaanpassing betaalt de gemeente de LKS na ziekmelding door en betaalthet UWV een aanvulling op grond van de no-risk polis. Voor deberekening van de aanvulling is het UWV afhankelijk van de middels degemeente vastgestelde loonwaarde van de door de betreffendewerknemer verrichte werkzaamheden. Het UWV heeft vastgesteld dat hetnog steeds voorkomt dat de gemeente een inaccuraat loonwaardeper-centage registreert en doorgeeft. De VNG herkent dit signaal van het UWVniet. Bij de invoering van deze maatregel uit het Breed Offensief was ditsignaal er ook en zijn er door de VNG technische aanpassingen aan hetsysteem gedaan om het probleem te verhelpen. Voor zover bij de VNGbekend is daarmee het knelpunt verholpen. Ik ga hier nog over in gesprekmet beide partijen.Het UWV heeft tijdens het wetgevingstraject voor het Breed Offensiefheeft haar zorgen geuit over de juistheid van de loonwaardegegevens diegemeenten aanleveren. De regering had geen aanleiding tot grote zorgenhierover en heeft op advies van het UWV, in de memorie van toelichtingop het wetsvoorstel opgenomen dat het UWV af mag gaan op degegevens van de gemeenten en die gegevens als rechtmatig magbeschouwen. Het streven naar vereenvoudiging van de uitvoering gafhierin de doorslag. Daarom kan het in de huidige situatie incidenteelvoorkomen dat werkgevers meer compensatie ontvangen dan striktgenomen nodig zou zijn. Hoe vaak dit exact gebeurt is niet duidelijk. Dit isnamelijk gebonden aan de gegevensuitwisseling van de loonwaardeper-centages. Zoals genoemd ga ik hierover in gesprek met betrokkenpartijen. Voor nu zijn er geen aanwijzingen dat dit op grote schaalplaatsvindt. Dankzij eerdere aanpassingen door het UWV vindt eroverigens geen ondercompensatie van werkgevers plaats.Uit de i-toets blijkt ook dat het systeem onder aan de streep ook daadwer-kelijk vereenvoudigd is ten opzichte van de situatie voor de invoering vanhet Breed Offensief. Ik houd vinger aan de pols en blijf open staan voorsignalen en suggesties uit de praktijk die leiden tot verdere verbetering envereenvoudiging.Ten tweede beschrijft de i-toets dat werkgevers sinds het Breed Offensiefminder compensatie ontvangen uit de no-riskpolis voor werknemers metLKS en een functieloon5 boven het wettelijk minimumloon (WML). Ditsignaal over de verminderde compensatie is mijn inziens in lijn met hetgedachtegoed dat de LKS het loon tot het WML aanvult. Immers hetuitgangspunt van het geven van LKS is dat iemand niet in staat is om hetWML per uur te verdienen. In praktijk betekent dit dat werkgevers, als zehun werknemer met LKS meer dan het WML als loon uitbetalen, niet meervolledig gecompenseerd worden voor hun loonbetalingsverplichting.5Functieloon is het loon dat hoort bij de specifieke functie, daarbij zijn toeslagen en extravergoedingen, zoals vakantiegeld en eindejaarsuitkeringen, niet meegenomen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3383 InkomensvrijlatingIn de i-toets is benoemd dat de inkomensvrijlating die is geregeld in deWet Breed Offensief leidt tot meer complexiteit. Want er zijn al verschil-lende vrijlatingen voor verschillende doelgroepen. Dit deel ik. Daaromwordt in het wetsvoorstel Participatiewet in balans6, dat momenteel bijuw Kamer voorligt, ingezet op harmonisatie van verschillende vrijlatingen.In het wetsvoorstel worden alle vrijlatingen geharmoniseerd naar 15%voor één jaar, met de mogelijkheid tot verlenging. De structurele vrijlatingvoor mensen met een medisch urenbeperking blijft bestaan.Signaal vierwekenzoektermijnTijdens de i-toets kwam verder naar voren dat de uitzondering voor devierwekenzoektermijn van het Breed Offensief door gemeenten alsmoeilijk uitvoerbaar wordt ervaren. De uitzondering is bedoeld voorjongeren uit de doelgroep loonkostensubsidie en medisch urenbeperkten.Op verzoek van gemeenten is tijdens het wetstraject de regeling verruimd,zodat deze in het eerste jaar na melding bij het UWV ook geldt voorjongeren uit het praktijkonderwijs of voortgezet speciaal onderwijs.Ondanks deze aanpassing blijkt het in de uitvoering lastig te zijn om tebepalen of iemand tot de doelgroep behoort. Want het is voor gemeentenniet duidelijk in hoeverre ze gegevens kunnen inzien van de aanvragervoor het uitvoeren van de vierwekenzoektermijn. Na verkenning is er eenoplossing beschikbaar. Gemeenten mogen Suwinet raadplegen om tecontroleren of iemand tot de doelgroep behoort. Ik ga met de VNG ingesprek om te bezien hoe we deze mogelijkheid goed onder de aandachtkunnen brengen.VooruitblikOp basis van de i-toets constateer ik dat de maatregelen van het BreedOffensief over het algemeen geslaagd zijn maar dat er ook nog verbeter-punten zijn.Het Breed Offensief bestaat uit belangrijke maatregelen die verbeteringenbieden, maar tegelijkertijd hebben mensen met een arbeidsbeperking nogsteeds te weinig kansen op de arbeidsmarkt, ondanks hun potentieel. Daarbovenop zijn er mensen met een arbeidsbeperking die veel zorgen overhun inkomen hebben. Er zijn flink wat stappen gezet om de uitgangspo-sitie van mensen met een arbeidsbeperking te verbeteren. In dat verbandheb ik de volgende zaken lopen.Om te beginnen ligt het wetsvoorstel Participatiewet in balans bij uwKamer voor. Dit is spoor 1 van het programma Participatiewet in balansdat als doel heeft om de Participatiewet te verbeteren. Spoor 1 betreft dedirecte verbetering van de wet waarin vertrouwen, menselijke maat envereenvoudiging de uitgangspunten zijn. Met dit wetsvoorstel worden,zoals ik hierboven al heb aangegeven, de inkomensvrijlatingen geharmo-niseerd en wordt de vierwekenzoektermijn verder aangepast.Daarnaast werk ik aan spoor 2 van Participatiewet in balans om de wetfundamenteel te herzien. Uit de probleemanalyse7 en ook bij deze i-toetskwam naar voren dat de problematiek waar mensen in de Participatiewettegen aanlopen niet volledig wordt opgelost met het wetsvoorstelParticipatiewet in balans. Tot slot wordt via spoor 3 van Participatiewet inbalans gewerkt aan het versterken van het vakmanschap in de uitvoeringvan de Participatiewet.6Tweede kamer 2023/24, 36 582, Nr. 27Probleemanalyse Participatiewet (2024)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3384 Door middel van het bevorderen van het vakmanschap kunnen mensenmet een arbeidsbeperking beter en met maatwerk worden geholpenbinnen hun gemeente.Ook ligt momenteel het wetsvoorstel voor de vereenvoudiging van deBanenafspraak in de Eerste Kamer.8 Het wetsvoorstel regelt dat er eenwerkende quotumregeling komt en dat het loonkostenvoordeel van debanenafspraak structureel wordt gemaakt. De quotumregeling maaktmomenteel nog onderscheid hoeveel banen de private en de publieksector apart moeten realiseren. Dit onderscheid komt op termijn tevervallen waardoor meer banen gerealiseerd kunnen worden viasamenwerking tussen deze sectoren.Voor mensen die niet of niet direct bij reguliere werkgevers aan het werkkunnen, zet het kabinet in op de versterking van de infrastructuur vansociaal ontwikkelbedrijven en op het verder stimuleren van beschut werk.Hiervoor stelt het kabinet structureel € 100 miljoen beschikbaar. In devoortgangsbrief9 infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven en beschutwerk is uw Kamer uitgebreid geïnformeerd over de stappen die op ditmoment worden gezet.Verder blijkt uit de i-toets dat nog niet alle gestelde vragen beantwoordkunnen worden over de werking van het Breed Offensief en het realiserenvan het doel van het Breed Offensief. Daarom wordt er in 2025 een apartonderzoek gedaan naar de verordeningsplicht van het Breed Offensief.Ook volgen er komende jaren evaluaties naar de financiering van de LKSop basis van realisatie en de wijzigingen van de studietoeslag. Dezeinzichten zullen worden meegenomen bij de periodieke rapportageBijstand & participatie in 2027.Tot slotMensen met een arbeidsbeperking verdienen het om alle kansen tekrijgen om mee te doen met de samenleving. Het is daarom belangrijk datde overheid deze kansen zo groot mogelijk maakt en faciliteert.Werkgevers behoren dan ook zo min mogelijk hinder te ondervinden omdeze groep met potentieel bij hen in dienst te nemen. Dat creëert meerkansen voor deze groep. Ook is het belangrijk dat (potentiële) werknemersmet een arbeidsbeperking een goede stabiele uitgangspositie hebbenzodat ze ook naar hun capaciteit kunnen werken, dit en het wegnemen vanbarrières voor werkgevers zijn twee zijden van dezelfde munt. Om beidedoelen te realiseren is er nog veel te doen. Zoals genoemd, pak ik dezeuitdaging graag op.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. Nobel8Eerste Kamer 2023/24, 36 449, Nr. 29Tweede kamer 2024/25, 34 352, nr. 326Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3385