Verslag 77e World Health Assembly

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 410 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2024Nr. 163 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 juni 2024Van 27 mei t/m met 1 juni vond in Genève de 77e World Health Assembly(WHA), de jaarvergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO),plaats. Hierbij informeer ik u over de belangrijkste uitkomsten hiervan.Tijdens de WHA werd stilgestaan bij de belangrijke gezondheidswinst diede wereld in meer dan zeven decennia heeft behaald en waarbij de WHOeen belangrijke rol heeft gespeeld. De aanwezigheid van collega’s uit velelanden bood goede gelegenheden om te spreken over onderwerpen vanwederzijds belang.Nederlandse inbrengIk kijk terug op een succesvolle WHA, onder andere vanwege de aannamevan een tweetal resoluties op het gebied van mentale gezondheid enpsychosociale steun en op het gebied van klimaatverandering engezondheid. Nederland heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld.In mijn bijdrage aan het algemene debat heb ik gewezen op het belangvan effectieve mondiale samenwerking en coördinatie op het terrein vanpublieke gezondheid. Ook heb ik aandacht gevraagd voor het themavrouwengezondheid.Wereldwijd is de meeste medische kennis en onderzoek nog altijdgebaseerd op het biologische mannenlichaam. Het gevolg is dat desymptomen van vrouwen verkeerd worden begrepen, verkeerd wordengediagnosticeerd en onjuist worden behandeld. Ik heb de WHO en delidstaten opgeroepen dit te veranderen.WHA-agendaDe agenda van de WHA bevatte meer dan 45 agendapunten. VoorNederland waren het meest relevant: kst-36410-XVI-163ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1631 Pandemie-instrument (INB)De onderhandelingen over het pandemie-instrument hebben nog nietgeleid tot een definitieve verdragstekst, hoewel geconstateerd werd datveel voortgang is geboekt in de afgelopen maanden. Er is door deWHO-lidstaten overeengekomen dat het onderhandelingsproces met éénjaar verlengd zal worden en dat de WHA in 2025 het eindpunt zal zijn,tenzij er eerder overeenstemming kan worden bereikt.Internationale Gezondheidsregeling (IHR)Tijdens de WHA is wel het onderhandelingsproces over de wijzigingen opde Internationale Gezondheidsregeling (IHR) afgesloten. Op basis van devoorstellen die in september 2022 door lidstaten van de WHO zijningediend, is na 18 maanden onderhandelen uiteindelijk overeen-stemming bereikt over een pakket aan wijzigingen die door de WHA zijnvastgesteld. Deze wijzigingsvoorstellen zullen spoedig door de Directeur-Generaal van de WHO aan de lidstaten gecommuniceerd worden. Zoalsaangegeven in mijn brieven van 16 februari 20241 en van 21 mei 20242, zalna deze notificatie door de Directeur-Generaal de uitdrukkelijke goedkeu-ringsprocedure worden gevolgd. Er zal een wetsvoorstel wordeningediend bij de Staten-Generaal, welke daardoor in de gelegenheidworden gebracht om zich uit te spreken over de aangenomen wijzigings-voorstellen.Conform de motie Keijzer3 heeft Nederland tijdens de plenaire verga-dering van de WHA uitgesproken dat ons land kennis heeft genomen vanhet onderhandelingsresultaat, maar dat het aan het volgende kabinet enaan het parlement is om zich een oordeel te vormen over de wijzigingen.Antimicrobiële resistentie (AMR)Voor Nederland was van belang dat de door Thailand voorgestelderesolutie over een grotere nationale, regionale en mondiale inzet op hetgebied van Antimicrobiële resistentie is aangenomen. Daarmee is doorlidstaten het belang benadrukt om de behoefte aan de internationalesamenwerking bij het aanpakken van antimicrobiële resistentie op tevoeren en verder te versterken.Klimaatverandering en gezondheidZoals in mijn brief van 21 mei4 over de inzet tijdens deze WHA aange-geven heeft Nederland samen met Peru, het Verenigd Koninkrijk, Fiji,Kenia en Barbados, het initiatief genomen voor een WHA-resolutie overklimaatverandering en gezondheid. Deze resolutie is met consensusaangenomen en roept de WHO op een mondiaal actieplan te ontwikkelenvoor zowel adaptatie als mitigatie. Daarnaast roept de resolutieWHO-lidstaten op inzet op het snijvlak van klimaatverandering engezondheid op te schalen en toe te werken naar klimaatbestendige enduurzame zorgsystemen.Mentale gezondheidDe door Nederland samen met onder andere Oekraïne voorgestelderesolutie over mentale gezondheid en psychosociale steun (Mental Healthand Psychosocial Support – MHPSS) in humanitaire crises, is met1Vergaderstukken II, 2023/2024, 25 295, nr. 2166.2Vergaderstukken II, 2023/2024, 25 295, nr. 2184.3Vergaderstukken II, 2023/2024, 25 295, nr. 2185.4Vergaderstukken II, 2023/2024, 36 410 XVI, nr. 158.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1632 consensus aangenomen. Deze resolutie bouwt voort op eerdere initia-tieven van Nederland op dit onderwerp en op al bestaande resoluties inandere fora. In een crisis dragen alle humanitaire partijen verantwoorde-lijkheid voor integratie van MHPSS in hun respons. Deze WHA-resolutiebenadrukt de rol van de gezondheidssector in het bevorderen vanMHPSS, juist ook in crisissituaties. Ook is voor dit onderwerp doorNederland een goed bezocht side event georganiseerd waarbij onderandere op de impact van crisissituaties op het mentale welbevinden vanjongeren is ingegaan.Nieuwe WHO werkprogramma 2025–2028De WHA77 heeft het strategische werkprogramma van de WHO voor dejaren 2025–2028 goedgekeurd. In dit document wordt een mondialeagenda gepresenteerd voor het bevorderen van gezondheid en welzijn,het bieden van zorg en het beschermen van gezondheid en welzijn vooriedereen, overal.Deze agenda is uitvoerig afgestemd met betrokken partijen, waaronderlidstaten. Nederland heeft ingezet op universele toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg en universele toegang tot seksuele en reproductievegezondheid en rechten en op verankering van prioriteiten van deNederlandse mondiale gezondheidsstrategie, zoals pandemischeparaatheid, klimaatadaptatie en -mitigatie. Deze elementen komen terugin het programma, dat een focus heeft op 1) de grondoorzaken van eenslechte gezondheid, 2) eerstelijnsgezondheidszorg, 3) de dekking vangezondheidszorg, 4) gezondheidsrisico’s, 5) klimaatverandering engezondheid en 6) noodsituaties.Overige onderwerpenOekraïneNet als vorig jaar was de gezondheidssituatie in Oekraïne onderwerp vanbespreking. Een besluit daarover, waarin de gezondheidseffecten van deoorlog worden aangekaart en de agressie van Rusland wordt veroordeeld,werd met grote meerderheid aangenomen. Ook Nederland heeft ditbesluit gesteund. De resolutie die Rusland indiende als tegenhanger vandit besluit werd niet aangenomen.Gaza/Palestijnse gebiedenDit jaar zijn twee WHO rapportages over de gezondheidssituatie in debezette Palestijnse gebieden behandeld: een rapportage over de situatievan voor 7 oktober 2023 en een rapportage over de situatie van na diedatum. Bij de behandeling van deze rapportage is gestemd op een besluiten een resolutie.Op het besluit ten aanzien van de gezondheidsomstandigheden in dePalestijnse Gebieden, dat als apart agenda item werd behandeld, heeftNederland zich onthouden van stemming, meewegende de motie van derStaaij5 om disproportionele aandacht voor Israël in de VN tegen te gaan,evenals meewegende de ernst van de situatie in Gaza.Op de resolutie heeft Nederland zich eveneens van stemming onthoudenvanwege het ontbreken van een vermelding van de gijzelaars engender-gerelateerd geweld en een veroordeling van de aanslag vanHamas op 7 oktober.5Vergaderstukken II, 2020/2021, 34 775, nr. 44.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1633 Ook heeft Nederland zich onthouden van stemming op het besluit metbetrekking tot het Palestijnse waarnemerschap bij de WHO, in lijn met deNederlandse stempositie omtrent de status van de Palestijnse Gebieden inde VN zoals opgekomen in de AVVN op 10 mei jl. De twee besluiten en deresolutie zijn desondanks aangenomen met een ruime meerderheid.Tweede Kamer motie lid Daniëlle Jansen6Op het gebied van infectieziekte bestrijding is op 10 april door het lidDaniëlle Jansen (NSC) een motie ingediend. Zij verzocht daarin deregering zich in te spannen dat de WHO voor preventie van nieuwepandemieën evenveel aandacht schenkt aan de «One Health»-aanpak, alsaan het verkleinen van de risico’s van onderzoek naar ziekteverwekkersmet pandemisch potentieel. Zoals aangegeven in mijn brief van 21 mei jl.,wordt in het onderhandelingsproces over het pandemie-instrument naast«One Health» ook op diverse manieren aandacht besteed aan veiligwerken binnen laboratoria (biosafety en biosecurity), wat als doel heefthet verkleinen van de risico’s bij onderzoek naar ziekteverwekkers metpandemisch potentieel.Verder verzocht zij de WHO aan te sporen een vervolg te geven aan defact-finding mission in Wuhan om alsnog de oorsprong van het corona-virus op te helderen, en hierover de Kamer binnen vier maanden teberichten.Hierover kan ik u aangeven dat ik tijdens deze WHA hierover met deplaatsvervangend Directeur-Generaal van WHO, dr. Mike Ryan hebgesproken.Ik heb daarbij gepleit voor een voortzetting van het onderzoek naar deoorsprong van het coronavirus. Dr. Ryan gaf aan dat dit onderzoek nogsteeds gaande is en wordt uitgevoerd door de Scientific Advisory Groupfor the Origins of Novel Pathogens (SAGO), de commissie die zichbezighoudt met de oorsprong van nieuwe infectieziekten. Deze commissiezal binnen enkele maanden met een onderzoeksrapport de lidstateninformeren.JongerenvertegenwoordigingTen slotte meld ik u graag dat ook dit jaar weer ruimte in de Nederlandsedelegatie was voor een jongerenvertegenwoordiger. Gelukkig geldt datvoor steeds meer landen. Het is een goed signaal dat jongeren en(toekomstige) gezondheidsprofessionals actief bij het internationaalgezondheidsbeleid betrokken worden.De Minister voor Medische Zorg,P.A. Dijkstra6Vergaderstukken II, 2023/2024, 25 295, nr. 2177.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 1634