Bezoek van de mensenrechtenambassadeur aan Ethiopië van 9 t/m 13 juni 2009

31263MensenrechtenstrategievoorhetbuitenlandsbeleidNr.35BRIEFVANDEMINISTERSVANBUITENLANDSEZAKEN,ENVOORONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,10september2009MetdezebriefwillenwijuinformerenoverhetbezoekvandemensenrechtenambassadeuraanEthiopiëvan9t/m13juni2009.MetditbezoekwerdopvolginggegevenaaneentoezeggingvandeministervoorOntwikkelingssamenwerkingaandeKamerop6novemberjl.TevensstondhetbezoekinhetkadervanhetdoorNederlandgevoerdetwee-sporenbeleidinEthiopië,waarbijenerzijdswordtingezetophetbevor-derenvandemocratie,goedbestuurendenalevingvanmensenrechtenenanderzijdsophetbehalenvandeMillenniumdoelstellingen.WatbetreftdeMillenniumdoelstellingenwordeninsamenwerkingmetverschillendeontwikkelingspartnersgoederesultatenbehaald,bijvoor-beeldtenaanzienvangezondheidszorgendeonderwijsparticipatievanmeisjes.Ookopeconomischvlakzijnerpositieveontwikkelingenzicht-baar;deeconomischegroeiblijftfors,allopendeexacteramingendaar-overuiteen.Ophetgebiedvanmensenrechtenendemocratieiserechterredentotzorg,omdatdeEthiopischeregeringgedurendehetafgelopenjaarhaargreepopdesamenlevingheeftverstevigd.Hetafgelopenjaarzijnverschillendewettenaangenomendierestrictiefvanaardzijn,zoalswetgevingtenaanzienvanngo’s,wetgevingoverdemediaenanti-terrorismewetgevingdienogvoorligtaanhetparlement.Hoeweldezewetgevingopditmomentterughoudendwordttoegepast,kandezepotentieeldebewegingsvrijheidvanindividuen,organisatiesenmediaflinkinperken.Hierdoorwordenmedia,ngo’senoppositiepartijenontmoedigdomzichkritischoverhetregeringsbeleidteuiten.Ookpoli-tiekedetenties,waaronderdievanoppositieleidsterBirtukanMedeksa,dragenbijaanditklimaat.Dezetendenswordttegelijkertijdversterktdooreenrelatiefzwakkeoppositie,diekleinenverdeeldis.BovendienheeftdeEthiopischeoverheidhetafgelopenjaareenreorgani-satievandeoverheiddoorgevoerdwaarbijvoornamelijkvakmensendieTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1345630809tkkst31263-35ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31263,nr.351 departijlijnvolgenopcentralepositieszijngeplaatst.Binnendeoverheidisalsgevolgdaarvanookminderruimtevoortegengeluid.HetopzettenvannationalestructurenvoorhetwaarborgenvaneengoedenalevingvandemensenrechtenalsgevolgvaninternationaleafsprakenoverbeschermingvandemensenrechtenwordtdoordeEthiopischeoverheidinbeginselgoedterhandgenomen.Tegelijkzijnerindepraktijkproblemen,bijvoorbeeldophetgebiedvantoegangvanmensenrechten-rapporteurs,inhetbijzonderindedoorconflictgeteisterdeSomali-regio.Medemethetoogopdeparlementaireverkiezingenin2010staanboven-genoemdeontwikkelingencentraalindebeleidsdialoogvanNederlandmetdeEthiopischeoverheid.Hetbezoekvandemensenrechtenambassa-deurvormdeonderdeelvandezedialoog.TijdenszijnbezoekheeftdemensenrechtenambassadeurgesprokenmetvertegenwoordigersvandeEthiopischeoverheid,deoppositie,derege-rendepartij,de(niet-officiële)vakbeweging,Ethiopischeeninternationalengo’sendeinternationalegemeenschap,waaronderdeVN.Daarbijstondendevolgendeonderwerpencentraal:•derecentaangenomenngo-wetenmediawet;•deanti-terreurwetdienuvoorligtbijhetEthiopischeparlement;•detentievanpolitiekeoppositie,inhetbijzonderdezaakvanBirtukanMedeksa,leidstervandeUnityforDemocracyandJustice(UDJ);•de(aanloopnaar)deparlementsverkiezingenin2010;•toegangvanhulpverlenersenmensenrechtenrapporteurstotdeSomali-regio;•toegangvandespecialerapporteursvandeVN.Ngo-wetenmediawetIn2008werdeennieuwemediawetenin2009werdeennieuwengo-wetaangenomen.Beidenzijnrestrictiefvanaard.Demediawetbeperktdepersvrijheid.Dengo-wetlegtbeperkingenopaandebuitenlandsefinan-cieringvanactiviteitenophetgebiedvanmensenrechten.Voorfebruari2010zullenallengo’szichbijeennieuwopgerichtstaatsorgaanopnieuwmoetenregistreren,waarnadengo-wetgevingdefinitiefinwerkingzaltreden.Voorbeidewettenisopditmomentnogniethelderhoestriktzijgeïmplementeerdzullenworden.DemensenrechtenambassadeurheefthetbelangvanhetmaatschappelijkmiddenveldenvrijemediabijdeEthiopischeoverheidonderstreeptenaangedrongenopeenmildeimple-mentatievanbeidewetten.Uitdegesprekkenmetdeoverheidenderegeringspartijkwamduidelijknaarvorendatdeoverheidmetdengo-wetvooraltendoelheeftbuitenlandsefinancieringvanpolitiekeactiviteitenaanbandentewillenleggen.Ditbiedtnogruimteomdeeffectenopregu-lieremensenrechtenorganisatieszoveelmogelijktebeperken.Nederland,anderedonorenenhetmaatschappelijkmiddenveldblijvendaaromindialoogoverdeuitvoeringsbepalingenvandewetomzodescherpekantenvandewetgevingaftekrijgen.NederlandgaatdaarnaastdoormetdeondersteuningvanhaarEthiopischengo-partners,nietalleenwatbetrefthunreguliereactiviteiten,maarookophetgebiedvanaanpassenaanofaanvechtenvandebepalingenvandewet.Anti-terrorismewetgevingRecentiseenconcept-antiterrorismewetnaarhetEthiopischeparlementgestuurdenineerstelezingbesproken.Dezeconceptwethanteerteenbrededefinitievanterrorismeenhogestraffen.Demensenrechten-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31263,nr.352 ambassadeurheeftgepleitvoorwetgevingmeteenzobeperktmogelijkedefinitievanterrorismemetvoldoendewaarborgenommisbruiktevoor-komen.DetentievanpolitiekeoppositieHetafgelopenjaarheeftinEthiopiëeenaantaldetentiesplaatsgevondendiepolitiekgemotiveerdlijken.EenzaakdieveelaandachttrokisdedetentievandeleidstervanoppositiepartijUnityforDemocracyandJustice,BirtukanMedeksa,omdattoenzijvrijkwamopbasisvaneenpardonregelingdeafsprakenhieroverzouhebbengeschonden.DemensenrechtenambassadeurheeftpolitiekedetentiesendezaakvanmevrouwMedeksabijallerelevantegesprekspartnersaandeordegesteld.HijheeftaangedrongenopeenmeergenereuzebezoekregelingvanmevrouwMedeksa.Ophetverzoekvandemensenrechtenambassa-deurommevrouwMedeksaindegevangenistebezoekenisgeenofficiëleresponsgekomen.WelkoneenmedewerkervaneenonderanderedoorNederlandgesteundemensenrechtenorganisatiehaarindegevangenisopzoekenvlaknahetbezoekvandemensenrechtenambassadeur.Aanloopnaardeverkiezingenin2010In2010vindeninEthiopiëparlementsverkiezingenplaats.DeaanloopnaardeverkiezingenismetdeEthiopischeoverheid,deoppositie,deEthiopischeKiesraadenngo’saandeordegesteld.Inaldezegesprekkenishetbelangvanvrijeeneerlijkeverkiezingenbenadrukt.Ookheeftdemensenrechtenambassadeuraangedrongenophetuitnodigenvaninter-nationalewaarnemers,waaroppositiefgereageerdwerd.Somali-regioenspecialerapporteursvandeVNIndiversegesprekkenisvoortsdetoegangtotdeSomali-regio,zowelvoorhumanitairehulpverlenersalsvoormensenrechtenrapporteursaandeordegesteld.Recentis,mededoorhetaantredenvaneennieuwelokalepresidentindeSomali-regio,detoegangvoorhulpverlenersenigs-zinsverbeterd.Mensenrechtenrapporteurshebbenechternoggeentoegang.DemensenrechtenambassadeurheeftindiversegesprekkenaangedrongenoptoegangvandespecialerapporteursvandeVerenigdeNatiestotEthiopië,inhetbijzonderderapporteurvoorhetRechtopVoedsel.ConclusieOnzezorgenophetgebiedvanmensenrechtenendemocratieblijvennahetbezoekvandemensenrechtenambassadeurnogsteedsbestaan.Doordeimplementatievandewetgeving,degevangennemingvanpolitiekeoppositieleden,inhetbijzondervanBirtukanMedeksaengebrekkigetoegangvanmensenrechtenrapporteurs,lijktdeEthiopischeregeringmedeinaanloopnaardeverkiezingenin2010,haargreepopdesamenle-vingtewillenverhogen.Nederlandvindtditommeerdereredenenonwenselijk,omdatNederlandvanmeningisdathetvoorontwikkeling,economischegroeienhetbehalenvandeMillenniumdoelstellingenvanbelangisdatmensenrechtenwordengerespecteerdendatdemocratieisgewaarborgd.Dezeboodschapistijdenshetbezoekvandemensen-rechtenambassadeuruitgedragenenzalindecontinuebeleidsdialoogmetEthiopiëuitgedragenblijvenworden.DaarmeeblijftNederlandzichinspannenomookopdatlastigegebiedvoortgangteboeken.HetisdaarbijbelangrijkdatNederlanddatnietalleen,maarjuistooksamenmetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31263,nr.353 anderedonorenblijftdoen.DekomendetijdzaldeNederlandseinzetookdaaropgerichtblijven.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenDeministervoorOntwikkelingssamenwerking,A.G.KoendersTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31263,nr.354