Kabinetsreactie visitatierapport Mensenrechtencommissaris Raad van Europa

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.95BRIEFVANDEMINISTERVANBUITENLANDSEZAKEN,DESTAATSSECRETARISVANJUSTITIEENDEMINISTERSVANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIES,VOORJEUGDENGEZINENVOORWONEN,WIJKENENINTEGRATIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,27april2009HierbijwordtuaangebodendereactievanhetkabinetophetrapportvandeMensenrechtencommissarisvandeRaadvanEuropa,ThomasHammarberg,over(beschermingvan)mensenrechteninNederland,naaraanleidingvanzijnbezoekaanNederlandvan21–25september2008(Kamerstuk31700V,nr.85).DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenDestaatssecretarisvanJustitie,N.AlbayrakDeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,G.terHorstDeministervoorJeugdenGezin,A.RouvoetDeministervoorWonen,WijkenenIntegratie,E.E.vanderLaanTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1306670809tkkst31700V-95ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.951 IndezebrieftreftudereactievanhetkabinetophetrapportvanThomasHammarberg,MensenrechtencommissarisvandeRaadvanEuropa,naaraanleidingvanzijnbezoekaanNederlandvan21–25september2008.HetbezoekvandeMensenrechtencommissariswasonderdeelvaneenreeksbezoekenaanalleRaadvanEuropalidstaten,metalsdoeldenatio-nalemensenrechtensituatietetoetsenaandeinternationalestandaardenopditgebied.Nederlandwaseenvandelaatstelandeninrij.HetrapportdatdeCommissarisnaaraanleidingvanzijnbezoekinhetComitévanMinistersheeftgepresenteerd,bevat37aanbevelingen,waarophieronderpuntsgewijswordtingegaan.HetkabinetbeschouwthetrapportalseenwaardevoltoetsingsinstrumentvoorhetNederlandsemensenrechtenbeleid.MethetrapportwordtNeder-landeenspiegelvoorgehoudenwatbetreftbeschermingvanmensen-rechtenbinnendelandsgrenzen.Nederlandbeschouwtditalseenaanmoe-digingomverdertewerkenaaneenhogestandaardvoormensenrechten,ookineigenland.HetkabinetisvanmeningdateenaantalvandeaanbevelingenvandeCommissarisreedszijnverankerdinhethuidigebeleid.Eenaantalandereaanbevelingenheeftreedsdeaandachtvanhetkabinet,bijvoorbeeldindevormvangeplandeevaluatiesofinvoorbereidingzijndenieuwewetge-ving.ErzijnonderdeleninhetrapportwaarinhetkabinetzichnietherkentindegepresenteerdebevindingenenwaarnaardemeningvanhetkabinetgeenevenwichtigbeeldwordtgeschetstvandesituatieinNederland.VoorzoverdeaanbevelingenvandeCommissariszijngebaseerdopeen,naarmeningvanderegering,onjuistebeoordelingvandefeitendoordeCommissariswordtditinhetonderstaandemetredenenomkleed.Zowensthetkabinettenaanzienvandeaanbevelingenophetgebiedvanasielenmigratieaantegevendatintegenstellingtotwatinhetrapportwordtgesuggereerd,denieuweasielwetgevingisgebaseerdophetuitgangspuntdatdezorgvuldigheidvandeasielprocedurewordtgeopti-maliseerd.Allehuidigegarantiestenaanzienvanzorgvuldigheidvandeasielprocedurezullenderhalvegelijkblijvendanwelversterktworden.DeCommissarisheeftdeoverzeesedelenvanhetKoninkrijknietbezocht.VoorzoverdecommentarenvandeCommissarisdezegebiedenaangaan,wensthetkabinetdekanttekeningteplaatsendatdeNederlandseAntillenenArubaautonomelandenbinnenhetKoninkrijkzijn,metelkeenauto-nomebevoegdheidwatdeinternewet-enregelgevingbetreft.NederlandheeftalseenvandelandenbinnenhetKoninkrijk,hiergeenzeggenschapover.DedrielandenvanhetKoninkrijkzijnvanmeningdatverdragendiedebevorderingvanmondialenormenenwaardentendoelhebben,dienentegeldenbinnenhetgeheleKoninkrijk.ZozijnhetVerdragtegenfolteringenanderewrede,onmenselijkeenonterendebehandelingenbestraffing(NewYork,1984)enhetVerdraginzakederechtenvanhetkind(NewYork,1989)ookvoordeNederlandseAntillenenArubabekrachtigd,netalseenaantalRaadvanEuropa-verdragen,bijvoorbeeldhetEuropeesVerdragvandeRechtenvandeMens(Straatsburg1950),hetVerdragtervoorkomingvanFoltering(Straatsburg,1987)enhetVerdragbetreffendeUitlevering(Straatsburg,1957).MetbetrekkingtothetherzieneEuropeesSociaalHandvesthebbenderegeringenvandeNederlandseAntillenenArubabijbekrachtigingdoorNederlandaangegevenhetvooralsnognietwenselijkteachtendathetherzieneHandvestmedevoorhunlandenzalgelden.ZijhebbendestijdsaangegevengrotewaardetehechtenaandeinhoudvanhetherzieneHandvest,maarkondendeconsequentiesvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.952 medegeldingvoorhunlandenonvoldoendeoverzien.DeNederlandseregeringheeftbegripvoordepositievandeNederlandseAntillenenAruba.NationaalsysteemterbeschermingvanmensenrechtenHetkabinethechtwaardeaaneenadequaatnationaalsysteemvoordebeschermingvanmensenrechten.Omdezeredenheeftderegeringin2008beslotendehuidigelacuneoptevulleneneenNationaalInstituutvoordeRechtenvandeMens(NIRM)opterichten.Ditinstituut,datvolgensplanningin2010zalstarten,moetbijdragenaandestructurelewaarborgingvanmensenrechteninNederland.1EnsureauniformapplicationandinterpretationofinternationaltreatiesinnationalLaw.Hetkabinetmeentdatdezeaanbevelingalpraktijkis,geziendeinstru-mentendiederechterlijkemachttotzijnbeschikkingheeftenookdaad-werkelijkgebruiktomdebedoeldeuniformeinterpretatietebewerkstel-ligen.2Ensurethatombudsworkforchildrenisundertakenwithintheombudsmanofficeorthroughaseparateinstitution.HetkabinetwachtdeKamerbehandelingvanhetdaartoestrekkendeinitiatiefwetsvoorstelafenzaldeaanbevelingvandeCommissarisopditpuntbijdeoordeelsvormingoverhetwetsvoorstelmeenemen.3Reviewcurrentlegislationforpolicedetentionandfirstinterrogationtoensurethatdetaineesandinparticularchildren,havetherighttonotifyimmediatelyathirdpartyandenjoytherightofaccesstoalawyerfromtheoutset.HetkabinetmeentdatinhethuidigebeleidreedsdeelsaandezorgenvandeCommissariswordttegemoetgekomen.Zoishetopgrondvaninternekorpsinstructiesstaandepraktijkdat,voorzoverhetonderzoeksbelangzichhierniettegenverzet,doorofnamensdehulpofficiervanjustitieeenfamilielidofeenanderpersoonnaarkeuzevandeingeslotenezospoedigmogelijkopdehoogtewordtgesteldvandeinsluiting.Indiendeinge-slotenemeerderjarigis,wordenderdenslechtsopverzoekvandeinge-sloteneinkennisgesteld.Inhetgevaldeingesloteneminderjarigis,wordt/wordeniniedergevaldewettelijkvertegenwoordiger(s)inkennisgesteld.IngevalvaninsluitingvaneennietNederlandsingezetenewaarvangeenfamilielidis(ofkanworden)ingelicht,danwordtdeambas-sadeofhetconsulaatvanhetlandwaarvanhij/zijingezeteneis,opdehoogtegesteldvandeinsluiting.Watbetrefthetrechtoptoegangtoteenadvocaatgeldtdat,hoewelhetrechtvandeadvocaatomtijdenshetverhoorvandeverdachteaanwezigtezijn(nog)nietindewetisneergelegd,erwelregelszijnvoorhetopnemen(videoen/ofgeluid)vanverhorenvanverdachtenvanernstigemisdrijvenenvanalleverhorenvankwetsbareverdachten(minderjarigenofmeteengeestelijkestoornis),inclusiefheteersteverhoor.DeministervanJustitiebezintzichmomenteelopdezesituatieenzaldeTweedeKameroverdeuitkomstdaarvaninformeren.DeCommissarisconstateertoverigens(inparagraaf111)dateenminder-jarigegedurendedeeerstezesuurvanzijninsluitingkanwordenverhoordzonderaanwezigheidvandeouders,voogdofeenadvocaat.InhetlichtvanderecentejurisprudentievanhetEuropeseHofvoordeRechtenvandeMensinzakederechtsbijstandtijdensheteerstepolitie-verhoor,wordtbezienofdehuidigeregelingvolstaat.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.953 4Reviewtheexistingmechanismsforassessingcomplaintsagainstpoliceandconsidercreatinganindependentexternalbody.Hetkabinetzietindezeaanbevelingzijnstreventerugommeeruniformi-teittebrengenindebehandelingvanpolitieklachtenenkomtindeprak-tijkreedsaanheteerstedeelvandeaanbevelingtegemoet.Hetkabinetisvanmeningdatmeeruniformiteittengoedekomtaandeherkenbaarheidenrechtsgelijkheid.Daaromisdekorpsbeheerdersin2007verzochteenuniformeklachtenregelingoptestelleneneenuniformregistratiesysteemteontwikkelen.BinnendeNederlandsepolitiebestaatreedseenmodel-klachtenregelingeneenlandelijkplatformvanklachtencoördinatoren.InhetkadervankwaliteitsontwikkelingvandeklachtenbehandelingbekijktdevoorzieningtotsamenwerkingPolitieNederlandgezamenlijkmetdeklachtencoördinatorenhoedeuniformiteitvanderegelingenenderegis-tratieverbeterdkunnenworden.Hetkabinetis,vanuithetoogpuntvanadministratievelastenvermindering,eenonderzoekgestartnaardeklacht-afhandelingdoordepolitiewaarbijtevensbestpracticesenmogelijkeverbeterslagengeïnventariseerdzullenworden.Ookdenkthetkabinetmomenteelnaoverhoedeuniformiteitindebehandelingvanpolitiek-lachtennogverderkanwordengestimuleerd.VanzelfsprekendwordtuwKameroverdeonderzoeksuitslagenenverdereactiesgeïnformeerd.Wathettweededeelvandeaanbevelingbetreft,wijsthetkabineteropdaterreedseenonafhankelijkinstituutbestaatwaareenburgermetzijnklachtterechtkan,namelijkdeNationaleOmbudsman.5Conductabase-linestudytoassesstheextenttowhichhumanrightsareintegratedintoeducationandtraining,sothatfurtherneedscanbeidentifiedandaddressed.IndebriefaandeTweedeKamervan8december2008isaangegevenopwelkewijzeonderwijsinmensenrechtenisverankerdinhetNederlandseonderwijs.Indezebriefisaangegevendathetkabinetvoornemensisommethetmaatschappelijkmiddenveldindialoogtetredenomtebezienopwelkewijzemensenrechteninhetonderwijskunnenwordengestimuleerdzonderdatditleidttotnieuweregelgeving.Inapril2009zalhetkabinetbedoeldedialoogmethetmiddenveldopstarten,waarbijdezeaanbeve-lingzalwordenmeegenomen.6.DevelopanationalhumanrightsactionplantoserveasatoolforanalysisandcontinuousimprovementofthehumanrightssituationintheKingdomoftheNetherlands.Hetkabinetzaldezeaanbevelinginoverwegingnemen.HetkabinetisvanmeningdathetontwikkelenvaneenNederlandsactie-planvoormensenrechtenzoukunnendienenalseeninstrumentvoordeanalyseenverdereverbeteringvandemensenrechtenpraktijkinNeder-land.Ditiseenonderwerpdatinhetbrederekadervanandereinstitutio-neleenbeleidsmatigeontwikkelingenaandeordezalmoetenkomen.VoorzoverbedoeldmochtwordendatereentotaalplanzoumoetenkomenvoorallelandenvanhetKoninkrijkgezamenlijk,kanverwezenwordennaardeopmerkingenindeinleidingvandezekabinetsreactieoverdepositievandeafzonderlijkelandenbinnenhetKoninkrijk.Behandelingvanasielzoekers7Ensurethatauthoritieswillhavesufficienttimetodiligentlyestablishthefactsofthecaseandthatasylumseekerscandischargetheburdenofproofwithinthereformedasylumprocedures.HetkabinetismetdeCommissarisvanmeningdateennauwgezettevaststellingvandefeiteneenvoorwaardeisvooreennauwkeurigebeoor-delingvaneenasielverzoek.Ditiseenbasisprincipeinhethuidigeasiel-beleid.MetdevoorgesteldewijzigingenindeasielprocedurewordtbeoogddezorgvuldigheidvanhetonderzoekvandeasielaanvraagverderTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.954 teoptimaliseren.Hetkabinetisderhalvevanoordeeldatreedsaandeaanbevelingtegemoetwordtgekomen.8Providereceptionfacilitiestoallasylumseekersuntilthefinalclosureoftheircase.Deregeringonderschrijftdezeaanbevelingdeels.Alshetberoeptegendeafwijzingvaneenasielaanvraagschorsendewerkingheeftwordtopvangaangeboden.Alshetberoepgeenschorsendewerkingheeftkandeasiel-zoekerdeRechtbankvragenomeenvoorlopigevoorziening.Wordtdezeafgewezendanisopvangnietaangewezen.Ineenbriefvan24juni2008(«Naareeneffectievereasielprocedureeneeneffectieverterugkeerbeleid»)wordtgenoemdhetvoornemenomindetoekomstookopvangtegaanverlenenaanasielzoekersvanwiedeeersteasielaanvraagindealgemeneprocedureinhetaanmeldcentrumisafgewezen.Ookwordtaangegevendatdezeopvangjuridischzalwordenvormgegevendoordehuidigevertrektermijnvannuldagennaafwijzinginhetaanmeldcentrumopvierwekentestellen.Gedurendedevertrekter-mijnvanvierwekenzaldevreemdelingnogrechtopopvanghebben.Deervaringheeftgeleerddathetzondermeerverschaffenvanopvangaanalleasielzoekerstotdatdeasielproceduredefinitiefisafgerond,leidttotlangereproceduresmeteenbeperktekansopsuccesenmeerherhaaldeasielverzoeken.Nugevenrechtbankenprioriteitaandebehan-delingvandezezakenopbasisvanhetfeitdatdeperiodedatopvangdiewordtaangebodenbeperktisendatdeuitkomstvandeprocedurebekendmoetzijnvoordatdeopvangwordtbeëindigd.9Provideforafulljudicialreviewofasylumdecisionsaswellasdetentiondecisionstaken.Hethuidigesysteemvoorzietnaardemeningvanhetkabinetinvoldoendewaarborgenwaardoorindepraktijkaandezeaanbevelingwordttegemoetgekomen.Derechtertoetstweliswaarterughoudendwaarhetdebeoordelingdoordeadministratievandegeloofwaardigheidvanhetasielrelaasbetreft.HierwordtgetoetstofdeINDinredelijkheidtoteenoordeelheeftkunnenkomen.Indienechterhetrelaasgeloofwaardigwordtgeachttoetstderechterweldegelijkvolop(dreigingvan)schendingmetinternationaleverplichtingen,waaronderartikel3EVRM.Indehierbovenreedsgenoemdebriefvan24juni2008istevenshetvoor-stelgedaanomhetmogelijktemakendatderechterrekeninghoudtmetallerelevanteomstandighedenenwijzigingenvanhetrecht.Daardoorkanderechterrekeninghoudenmetpastijdenshetberoepbeschikbaargekomendocumentenofmettussentijdsgewijzigdbeleid.Ditvermindertdenoodzaakvoorhetindienenvanvervolgaanvragen.DitversterktookdebestaandetoetsingdoorderechtbankinhetlichtvandedoorhetEuro-peseHofvoordeRechtenvandeMensteStraatsburggesteldeeisvaneen«fullandexnuncassessment»vandevraagofereenbeletselistegendeuitzettingvandevreemdelingopgrondvanartikel3EVRM.Bewaringwordtinbeginselalleentoegepastindienersprakeisvaneenrisicodatdevreemdelingzichaanzijnuitzettingzalontrekken.Devraagofersprakeisvaneendergelijkrisicowordtdoorderechtervollediggetoetst.Detoetsingvandevraagofer–ondankshetbestaanvaneendergelijkrisico–aanleidingkanbestaanvooreenander,lichter,toezicht-middelgeschiedtwelterughoudend.DeVreemdelingenpolitieendeKoninklijkeMarechausseehebbenbijuitstekdekennisenervaringomaandehandvandefeitenenomstandig-hedenvanhetgevaldevraagtebeantwoordenofinhetconcretegevalvooreenlichtermiddelkanwordengekozen.Zijhebbenindewetdanookderuimtegekregenomdiebelangenafwegingtemaken.Geletopartikel94,vierdelid,vandeVw2000ishetdaarnaaanderechteromtebeoor-delenofdebewaringbijafwegingvanalledaarbijbetrokkenbelangeninTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.955 redelijkheidgerechtvaardigdis.Derechterdientdedoorhetbestuurgemaaktebelangenafwegingdanterughoudendtetoetsen,hetgeeninlijnismethetbestuursrecht.Indecember2008isindeEUformeeldeterug-keerrichtlijnaangenomen1.Indezerichtlijnzijndemaximumtermijnenvoorvreemdelingenbewaringvastgelegd.10Ensurethatasylumseekers,includingthosewhoseclaimshavebeenrejected,areadequatelyinformedoftheprocedure.HetNederlandsebeleidvoldoetaandezeaanbeveling.ZowordtvolgensdebestaanderegelsaanasielaanvragersbijbinnenkomstinNederlanddirecteenfolderoverhandigdindiversetalen,waarindeNederlandseasielprocedurewordtbeschreven.Afhankelijkvanhetaantalaanvragenperlandwordtjaarlijksbepaaldinwelketalendefolderbeschikbaarwordtgesteld.In2009isdatstandaardModernArabisch,standaardSomalisch,Dari,Engels,Frans,Chinees,Tamil,Armeens,Burmees,TigrinyaenRussisch.Alleenstaandeminderjarigeasielzoekers(AMV’s)diearriverenopSchipholwordendaarnaastgeassisteerddoordeorganisatieNIDOS.TijdenshetproceswordendeasielaanvragersvaninformatievoorzienzoweldoordeINDalsdoordeStichtingVluchtelingenwerk.11Enhanceoccupationandtrainingforaliensindetentionandreceptionfacilitiesandpromotethenewschemeallowingnon-detainedasylumseekerstowork.Hetkabinetmeentdatinhethuidigebeleidaandezeaanbevelingtege-moetwordtgekomen.Hetkabinetsteltaanelkopvangcentrumeenbudgetbeschikbaarvoordeorganisatievantrainingenenactiviteitenopdeopvanglocatie.Daarnaastwordendoorexterneorganisatiesindeopvangcentraactiviteitengeorga-niseerd.Indedetentie-enuitzetcentrawordteenactiviteitenprogrammaaange-bodenmaargeen(beroeps)onderwijs,vanwegehetaanstaandevertrekuitNederland.Zesmaandennadathunaanvraagomasielinbehandelingisgenomen,krijgenasielzoekersinNederlandeenbeperktrechtoparbeid.Zijmogengedurendehunrechtmatigverblijftijdensdebehandelingvanhunasiel-aanvraagbinneneenperiodevan52wekenmaximaal24wekenwerken;voorartiestenenmusicigeldteenmaximumvan14weken.Dewerkgevervandeasielzoekermoetbeschikkenovereentewerkstellingsvergunning.Dezewordtechternietgetoetstaandearbeidsmarkt,welaandearbeids-voorwaardendieeenwerkgeverbiedt.Dezemoetenmarktconformzijnenwatbetreftdebeloningtenminstehetwettelijkminimumloonbedragen.12ReviewthecurrentschemeofdetainingallasylumseekersarrivingbyairinthelightoftheAsylumProceduresDirective,leavefamiliesunitedandlimitdetentionofchildrentoexceptionalcircumstancespreciselyprescribedbylaw.Hetkabinetneemtdezeaanbevelingterkennisgevingaan.HethuidigebeleidtenaanzienvandebuitengrenzenvanhetSchengen-gebiedisgebaseerdopEuropeseregelgeving.Hetbeleidvoorzietinuitzonderingenvoorkwetsbaregroepenzoalskinderenenvoorzieteven-eensinbeperkingvandevreemdelingendetentietoteenminimum.Hetkabinetonderkentdatscheidingvanfamiliesonwenselijkis.Ditishelderweerspiegeldinhethuidigebeleid.Echter,hetkabinetiseveneensvanmeningdatingevallenwaarinsprakeisvaneenrisicodateengezinzichzelfonrechtmatigtoegangverschafttothetgrondgebied,detentievanéénouderalsuiterstemiddelsomseenbeteralternatiefkanzijndandetentievanhetgehelegezin.13Introduceandensureeffectiveapplicationoftheprincipleofthebestinterestofthechildinasylumandrefugeelawandpolicy.12008/115/EC.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.956 Deregeringonderschrijftdezeaanbeveling.OpditmomentvindterinopdrachtvandestaatssecretarisvanJustitieeenherijkingplaatsvanhetbeleidvooralleenstaandeminderjarigevreemdelingenenkindereninhetvreemdelingenbeleid.Hierbijvormthetbelangvanhetkindeenuitgangs-punt.DeherijkingzalvoorhetzomerrecesvandeTweedeKamerzijnafgerond.14Establishaconceptofguardianshipwithregular,frequentvisitsforunaccompaniedminorsandensurethateachstatelesschildlivingintheKingdomoftheNetherlandscanacquireanationality.Metverwijzingnaardehierbovengenoemdevoorgenomenwijzigingbevestigthetkabinetdathetprincipevan«guardianship»wordtmeege-nomenindeherijkingvanhetbeleidtenaanzienvanAMV’s.WatbetrefthettweededeelvandeaanbevelingneemthetkabinetaandatdeCommissarisdoeltopkinderendieinNederlandwonenenstaangere-gistreerdalsstatenloos.Voordezekinderenbestaanwettelijkevoorzie-ningendieinlijnzijnmetinternationaleafsprakenophetgebiedvanstatenloosheid.WatbetreftdebevindingenvandeCommissarisophetgebiedvankinderenmetonbekendenationaliteitmeenthetkabinetdatdezezijngebaseerdopeenonjuistbeeldvandefeiten.Hetkabinetherkentzichnietinditonderdeelvandeaanbeveling.Welgeldtdateenieder,dusookeenstaatlozeofvreemdelingmetonbekendenationaliteit,opeengegevenmomentNederlanderkanwordenalsaandevoorwaar-denwordtvoldaan.Immigratie15Reviewcurrententryconditionsforfamilyreunificationandformationtoensurethattests,feesandagerequirementsdonotamounttoadispro-portionateobstacle.HetkabinetonderschrijfthetstandpuntvandeCommissarisdathetbasis-exameninburgeringinhetbuitenlandgeenonevenredigzwarehinder-nissenmagopleggenaanimmigranten,kindereninhetbijzonder.MedeindatlichtwordtdeWetInburgeringinhetbuitenlandmomenteeldoorhetkabinetgeëvalueerd.DedoordeCommissarisgenoemdeaspectenzullendoorhetkabinetindeevaluatiewordenmeegenomen.Deresultatenvandeevaluatiezullennaarverwachtinginhetvoorjaarvan2009aandeKamerwordengepresenteerd.OpbasisvandemonitorrapportagesoverdeuitvoeringgedurendedeeerstetweejaarvandeWetinburgeringinhetbuitenland,ontstaatoveri-gensnietdeindrukdatdeWetinburgeringinhetbuitenlandbepaaldegroepenbuitenproportioneelenonevenredigzwaartreft.Dezeresultatenlatenbovendienziendat91%slaagtvoorhetbasisexameninburgeringinhetbuitenland.Indewetsevaluatiediemomenteelgaandeis,wordtdezevraagopnieuwbekeken.DevereistendieNederlandhiertoesteltzijnovereenkomstigdevereistendieopgrondvanderichtlijngezinshereniging(2003/86/EG)gesteldkunnenworden.DeWetinburgeringbuitenlandisgeïmplementeerdconformdeinternationaleregelgevingeninlijnmetadviezenvanondermeerdeAdviescommissieVreemdelingenzaken(ACVZ).DeACVZconclu-deerdedathetexameninbeginselinovereenstemmingismethetEVRMendegezinsherenigingsrichtlijn.Internationaleverplichtingenstaantoedateenstaateeneigengezins-migratiebeleidmagvoeren,waarbijvoorwaardenkunnenwordengesteldaanzoweldegenedievoorgezinsmigratienaareenlandwensttekomenalsaandegenedieomdeoverkomstvaneengezinslidvraagt.Overigensverdienthetvermeldingdatdelegesbedragentotstandzijngekomenopbasisvaneenberekeningvandedaadwerkelijkebehandel-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.957 kosten,zezijnechternietkostendekkend.Opaanvrageninhetkadervangezinsherenigingen-vorming,dietegelijkertijdwordeningediendiseenzogenoemdgezinstariefvantoepassing(€188).Voorverlengings-aanvrageninditkadergeldteentariefvan€52.Voorhiertelandegeborenkinderengeldthetzelfdeverlaagdetarief.Hetkabinetzietgeenaanleidingdezegereduceerdetarievenverderteverlagen.VerwezenzijverdernaardebriefvandestaatssecretarisvanJustitievan27augustus2007betreffendedewijzigingvandetoepassingvanhetgezinstarief.In2004ishetNederlandsegezinsmigratiebeleidoptweeonderdelenaangescherpt.Hierbijisallereerstvanbelangdatonderscheidgemaaktwordttussengezinsvormingengezinshereniging.Dekernvanhetonder-scheidisdatbijgezinsvormingdegezinsbandpastotstandisgekomenophetmomentdatdeverblijfgeverhoofdverblijfhadinNederland.Alleenvoorgezinsvormersgeldtdathetleeftijdsvereisteomvoorditverblijfs-doelinaanmerkingtekomenisverhoogdvan18naar21jaarenhetmiddelenvereisteisverhoogdnaar120%vanhetminimumloon.Deleeftijdvan21jaarwaarborgtbeterdatdezelfstandigeoverkomstals(huwelijks)partnervaneeninNederlandgevestigdepersoonberustopeenweloverwogenenvrijwilligekeuzevandebetrokkene.Hetuitgangs-puntvanhetvoerenvanhetmiddelenvereisteisdatdehoofdpersoon(verblijfgever)voordeoverkomstvaneenpartnernaarNederlandzijnofhaareigenverantwoordelijkheidneemt,ookinfinancieelopzicht.Deverblijfgevermoetduurzaaminstaatzijndevolledigekostenvandekomstenhetverblijfvandepartneropzichtenemen,zodateen(aanvul-lend)beroepopdealgemenemiddelenredelijkerwijsisuitgesloten.Bijzondereomstandighedenkunnenerinindividuelegevallen–medeinhetlichtvandeverplichtingenopgrondvanartikel8EVRM–overigensweltoeleidendatookindiennietaanallevoorwaardenwordtvoldaaneenverblijfsvergunningkanwordenverleend.16ReviewproposalsmadetoreformtheTBSsystemtoincludeasolutionfordetainedaliensdeclaredundesirablewhocannotberepatriatedtotheircountryoforigin.HetkabinetiszichervanbewustdateenperspectiefopresocialisatieindeNederlandsesamenlevingvoordezegroepontbreekt.Hetkabinetsteltdanookallesinhetwerkomhenbinnendetbs-behandelingdenodigezorgtebieden.Daarbijblijvendeinspanningeneropgerichthenterugtegeleidennaarhetlandvanherkomst.OpditmomentbedraagthetaantalpersonenwaaropdeCommissarisdoeltdrie.MensenhandelHetkabinetgeefthogeprioriteitaanhetbestrijdenvanmensenhandelenaanhetverlenenvanadequateopvangaanslachtoffersvanmensen-handel.DeaanbevelingenvandeCommissarisopditgebiedhebbenreedsdeaandachtvanderegering.17RatifypromptlytheCouncilofEuropeConventiononActionagainstTraffickinginHumanBeingsanddefinepreciselyinlawtheterm«labourexploitation».Hetratificatieprocesisin2008inganggezet.OpditmomentligtdeuitvoeringswetgevingtergoedkeuringvoorbijdeEersteKamer.Nadiensgoedkeuringzalhetkabinetonverwijldovergaantotratificatie.Watbetreftdeaanbevelingtenaanzienvan«labourexploitation»meenthetkabinetdatdeinterpretatieenreikwijdtevanartikel273fSrinzake«overigeuitbuiting»zichinderechtspraktijkzullenontwikkelenendathetopditmomentnietopportuunisomtenaanzienvan«labourexploita-tion»eenapartwetsvoorstelteentameren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.958 18Avoidkeepingvictimsoftraffickinginaliens’detentionbyimprovingmeanstospeedilyindentifyvictims.Giveyoungvictimsthebenefitofdoubtwhenitisdifficulttoestablishwhethertheyareunder-ageornot.Hetkabinetonderschrijfthetbelangvanhetsnel,alszodanigidentificerenvanslachtoffersvanmensenhandel.Vreemdelingendetentiedient,waarmogelijktewordenvoorkomen.DepolitievolgtdeAanwijzingvanhetCollegevanProcureursGeneraalwaarinstaatdatbijeengeringeaanwijzingvanmensenhandelheteven-tueleslachtofferdemogelijkheidmoetkrijgentothetnemenvanbedenk-tijddanweltothetdirectaangiftedoen.Inhetvreemdelingentoezichtwordtbijhetaanhoudenvanillegalevreem-delingenookgeletopsignalenvanmensenhandel.Wanneeronverhooptsignalenwordengemistofdevreemdelingpasnadeinbewaringstellingtekennengeeftslachtoffertezijn,bestaatdemogelijkheidinbewaringalsnoggehoordteworden.DemedewerkersvandeDienstTerugkeerenVertrek(DT&V)zijngeïnstrueerdsignalenteonderkennenendepolitieteinformeren.ZijnpolitieenhetOpenbaarMinisterievanoordeeldathetomeenslachtoffergaatenmaakthetslachtoffergebruikvanbedenktijdofdoethij/zijaangiftebijdepolitiedankomtdegrondaandebewaringteontvallenenwordtdezeopgeheven.DeaanbevolenhandelswijzemetbetrekkingtotpersonenvanwiedeminderjarigheidnietmetzekerheidkanwordenvastgesteldisinNeder-landreedspraktijk,nuaanpersonendieindezecategorievallendeB9-procedurewordtaangeboden,diegeenonderscheidmaaktnaarleef-tijd.19Increasethecapacityofspecializedshelterstoadequatelyandtimelyaccommodatevictimsoftraffickingandensureadequatesupportformunicipalitiescombatinghumantrafficking.Hetkabinetonderkenthetbelangvanadequateopvangvanslachtoffersvanmensenhandelenonderschrijftdezeaanbeveling.Slachtoffersvanmensenhandelkunnenaanspraakmakenopde(algemene)voorzieningenvandevrouwenopvang.Binnenkortstartderegeringmeteenpilot-projectomtezorgenvoormeeradequate,specifiekopslachtoffersvanmensen-handeltoegespitstehulp.Slachtoffersvanmensenhandelwordenindezepilotopgevangendoorhulpverlenersmetbijzonderedeskundigheidoverdezegroep.Naastdeskundigebegeleidingzalhenookdebenodigderustenveiligheidwordengeboden.Ditmoetslachtoffershelpenbijdeover-wegingomwelofgeenaangiftetedoenofmeetewerkenaaneenstraf-rechtelijkonderzoektegenmensenhandelaren.Erzalindezepilotzoveelmogelijkgebruikwordengemaaktvanalbestaandevoorzieningenennetwerken.DemogelijkhedentotstructurelefinancieringvandezevormvanopvangzullenvanuitzoweldeVreemdelingenwetalsdeWetmaat-schappelijkeondersteuningwordenbezien.Kinderrechten20ExpeditetheratificationoftheCouncilofEuropeConventionontheprotectionofchildrenagainstsexualexploitationandabuseaswellastheOptionalProtocoltotheConventionontheRightsoftheChildontheinvolvementofchildreninarmedconflictandwithdrawallitsreservationstothesaidconvention.Hetkabinetonderschrijftdezeaanbevelingdeels.NaaraanleidingvanbesprekingindeTweedeKamervandeconventievandeRaadvanEuropaterbeschermingvankinderentegenseksueleuitbuitingenseksueelmisbruikheeftdeVasteKamercommissieop16maart2009eenverslaguitgebracht.Hetkabinetbereidtdaaropeenantwoordvoor.HetratificatieprocesvanhetfacultatiefprotocolmetbetrekkingtotTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.959 kindereningewapendconflictbijhetInternationaleVerdraginzakederechtenvanhetkindisbijnavoltooid:deRijkswethoudendegoedkeuringenuitvoeringtreedtinwerkingop1mei2009.Hetverdragkandirectdaarnawordengeratificeerd.TenaanzienvandevoorbehoudendieNederlandheeftgemaaktbijhetInternationaleVerdraginzakederechtenvanhetkindheeftdeministervoorJeugdenGezin,medenamensdeministervanJustitie,bijbriefvan19februari2009aanuwKamermeegedeelddathetVN-kinderrechten-comitéopnieuwheeftaangedrongenophetopheffenvandevoorbe-houdenbijhetInternationaalVerdraginzakederechtenvanhetkind.Zoalsaangegevenindebriefheefthetkabinetinhoudelijkeargumentenvoordezevoorbehouden,diedeministervoorJeugdenGezinnogeensuitvoerigheefttoegelichttenoverstaanvanhetComité.NuhetComitéenookdeCommissarisdesondanksaandringenopopheffingvandevoorbe-houden,zalhetkabinetdezevoorbehoudennogeenszorgvuldigbezieninhetlichtvandevolgenderapportageaandeVerenigdeNaties.OverigenszaldeministervanBuitenlandseZakeninsamenwerkingmetzijncollega-ministersconformdeaanbevelingenvandeCommissaristenaanzienvanandereRaadvanEuropa-verdragendiezichmomenteelnietinhetratificatieprocesbevindenookzorgvuldignagaanofNederlandsetoetre-dingaldannietopportuunis.21Legislateontheobligationtoreportchildabuseforprofessionalsdealingwithchildren,notablysocialworkers,teachersandmedicalprofessionals.Hetkabinetonderschrijftdezeaanbevelingenwerktmomenteelaaneenwetsvoorstelvooreenverplichtemeldcodevoorprofessioneleinstantiesbijeenvermoedenvankindermisbruiken(anderevormenvan)huiselijkgeweld.Hetkabinetbeoogtinwerkingtredingvandezewetbinnentweejaar.22Ensurethatthehigheststandardsfortheprotectionofchildren’srights,includingthefullprohibitionofcorporalpunishment,arearealityinthewholeoftheKingdomoftheNetherlands.DezeaanbevelingisgerichtaanhetgeheleKoninkrijk.OnderverwijzingnaardeinleidingwilhetkabinetbenadrukkendathetdemeningvandeCommissarisdeelt,datkinderrechtenoveralinhetKoninkrijkvangelijkbelangzijn.HetNederlandsekabinetisinvoortdurendgesprekmetdeandereonderdelenvanhetKoninkrijkomadequatebeschermingvankinderrechtente(blijven)garanderen.InNederlandisfysiekebestraffingvankinderenbijwetverboden.23Bantheuseofthe«Mosquito»bystateandlocalauthoritiesaswellasbyprivateentities.EenMosquitoiseenapparaatjedateenvoorjongerenhinderlijkhogezoemtoonverspreidtenalsdoelheeftom(overlastgevende)jongerenvanhangplekkentewerenc.q.hetverblijfaldaaronmogelijktemaken.HetkabineterkentdezorgvandeCommissarisomtrentheteffectvandeMosquitoensteltzichvoorshandsophetstandpuntdatgebruikvandeMosquitoinNederlandongewenstis.Hetkabinetisnietvoornemensomhetgebruikhiervantefaciliterenoftereglementeren.UwKamerheeft10maartjl.eenmotieaangenomen.HierinwordthetkabinetverzochtmetdegemeentenafsprakentemakenwaardoordeinzetvandeMosquito’sindeopenbareruimteteallentijdealleennagoedkeuringdoorhetlokalebestuurkangeschieden.Ofhetfeitelijkgebruikvanhetinstrumentinstrijdismetenig(grond-)rechtiseenvraagdiedoorderechterzalmoetenwordenbeantwoord.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9510 24EnsurethequalityandequivalenceofschoolprogrammesusedinallYouthInstitutions,civilandcustodial,toguaranteeequalopportunitiesfordetainedchildren.Hetkabinetmeentdatinhethuidigebeleidaandezeaanbevelingwordttegemoetgekomen.Scholeninjustitiëlejeugdinstellingenbepalenbijbinnenkomstvandejongerewelkeonderwijsvormhetmeestvoorhemofhaargeschikt.BinnenhetVoorgezetSpeciaalOnderwijsvoorZeerMoeilijkOpvoedbareKinderenwaaronder,opéénschoolna,allescholenindejustitiëlejeugdinstellingenvallen,bestaatdemogelijkheidomzoweltheo-retischalspraktijkgerichtonderwijsaantebieden.Daarnaastkaninhetenkelegevaldateenjongereeenhogeronderwijsniveauheeft,dehulpvaneenschoolinderegiowordeningeroepen.Dejongerekan–mitsdeveiligheiddattoelaat–dezeschoolbezoekendanwelbinnendejustitiëlejeugdinstellinglesmateriaalvanuitdezeschoolontvangen.25Ensurethespeedyseparationofjuvenileoffendersfromchildreninsti-tutionalisedwithaciviltitle,andtheseparationofminorsfromadults.ZoalsuwKamerinmiddelsweetzalper2010deopvangvankinderenincivieleenjustitiëledetentievollediggescheidenzijn.Indeovergangspe-riodetot2010wordenkinderendieinéénopvangwordengeplaatstgescheidenopgevangen,afhankelijkvandebasisvanhundetentie(justitieel/civiel).Alleenbijhetvolgenvanonderwijskansprakezijnvanmengingvandetweegroepen.Hierbijisaltijdprofessioneeltoezichtvanuitdeopvangaanwezig.Deovergangsperiodeisnoodzakelijkomdecapaciteitvandeopvangcentraaantepassenaandenieuwemaatstaven.26IncreasetheageofcriminalresponsibilityinlinewiththemajorityofEuropeancountriesandapplyjuvenilecriminallawtoallminors,eveninseriousoffences.Hetkabinetneemtdezeaanbevelingterkennisgevingaan.Hetjeugdstrafrechtisvantoepassingop12-tot18-jarigen.Hetkabinetisvanmeningdathetvanwegehetpedagogischekaraktervanhetjeugd-strafrechtnietnodigisomdeminimumleeftijdteverhogennaarbijvoor-beeld14,15of16jaar.Derechterhoudtbijhetopleggenvandestrafrekeningmetdeleeftijdenpersoonlijkeomstandighedenvandeminder-jarige.Bijdetenuitvoerleggingvandestrafstaatdeopvoedingvandejeugdigecentraal.Dehoofdregelisdatopjeugdigentot18jaarhetjeugdstrafrechtwordttoegepast.Derechterkanhierinuitzonderlijkegevallenvanafwijkenenhetvolwassenenstrafrechttoepassenop16-en17-jarigen,indienhijdaar-voorgrondvindtindeernstvanhetbeganefeit,depersoonlijkheidvandedaderofdeomstandighedenwaaronderhetfeitisbegaan.Bijdetoepassingvanhetvolwassenenstrafrechtopminderjarigenwordtuitge-gaanvandeleeftijdtentijdevanhetdelict.Hetmerendeelvandezedadersisinmiddelsmeerderjariggewordententijdevandeberechting.Zowerdenin2007124(1,02%)minderjarigenvolgenshetvolwassenen-strafrechtberecht,waarvaner10nogminderjarigwarententijdevandeberechtingen2bijaanvangvandestrafexecutie.Hetkabinethechtaanhetbehoudvandemogelijkheidvanderechteromindezeuitzonderings-gevallenhetvolwassenenstrafrechttoetepassen.MedeinhetlichtvandeaanbevelingenvanhetVN-kinderrechtencomitéopditpunt,ishetkabinetbereidhetvoorbehoudnogeenszorgvuldigtebezien.Preventievandiscriminatie27Establishbettercoordinationandcooperationbetweenallanti-discriminationbodies,police,publicprosecutorsandcourtsandstream-linedatacollectionprocedures.Discriminatiekanplaatsvindenopbasisvanverschillendegronden(waar-onderras,nationaliteit,geslacht,godsdienst,seksuelegerichtheid,leef-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9511 tijd,handicap)enopverschillendeterreinen(onderwijs,arbeidsmarkt,horeca,leefomgeving).Daaromisertenaanzienvandiscriminatie-bestrijdingsprakevaneengedeeldeverantwoordelijkheidvaneenaantalbewindspersonen.Opinterdepartementaalniveauzijnafsprakengemaakttenaanzienvandetaakverdeling.InditkaderisdeverantwoordelijkheidvoordeimplementatievandeWetgemeentelijkeantidiscriminatie-voorzieningen,diein2009inwerkingtreedt,overgegaanvanhetminis-terievoorWWInaarhetministerievanBZK.Tevensissinds15januari2009hetministerievanBZKtrekkervandewerkgroepdietendoelheeftdesamenwerkingenafstemmingvanhetantidiscriminatiebeleidtebevor-derenenverbeteren.Ditoverlegvindteensindedriemaandenplaats.NaardemeningvanderegeringisersindshetbezoekvandeCommis-sarisgewerktaaneenverbeteringvandeafstemmingenzijndeeersteresultatenalzichtbaar.Sinds2008vindeninelkepolitieregioregelmatigRegionalediscriminatie-overleggenplaats.Ditbetekenteenstructurelesamenwerkinginalle25politieregio’stussenOpenbaarMinisterie(dediscriminatieofficierenvanJustitie),depolitieenderegionaleantidiscriminatiebureaus.Inditoverlegwordenmeldingenenaangiftesvandiscriminatiebesprokenenbeoor-deeld.VoorhetRegionaalDiscriminatieoverlegiseenuniformzaaks-overzichtontwikkeldwaarindeaangiftesenmeldingenbijderegiopolitiewordengeregistreerd.Ookdemeldingendiebijdeantidiscriminatie-bureauszijnbinnengekomenwordeninhetoverzichtverwerkt.Hetoverlegrichtzichineersteinstantieopdeafhandelingvanallediscrimi-natie-incidenteninderegio.Devoortgangenafdoeningervanwordtgevolgd.Daarnaastkunnenmeerbeleidsmatigeonderwerpenaandeordekomen.DeuitkomstenuithetRegionaleDiscriminatieoverlegzijneenbelangrijkebronvaninformatievoorgemeenten.Eenanderebelangrijkeinformatiebronvoorhetbestuurishetregionalecriminaliteitsbeelddiscri-minatiedatdoorelkregionaalpolitiekorpswordtgemaakt.Ditgebeurtopbasisvandeeigenregistratievandiscriminatie-incidenten,aangevuldmetgegevensvanhetOpenbaarMinisterieendeantidiscriminatiebureaus.OplandelijkniveauwordtdoorhetLandelijkExpertisecentrumDiscriminatievanhetOpenbaarMinisterie,hetLandelijkExpertisecentrumDiversiteitvandepolitieendeverenigingArt.1(delandelijkevertegenwoordigervanveelantidiscriminatiebureaus)actiefverdergewerktaanverdereprofes-sionaliseringvandeRegionaleDiscriminatieoverleggen.Vanafditjaarzaljaarlijkseenlandelijkcriminaliteitsbeelddiscriminatieuitkomen.DitbeeldgeeftdoormiddelvancijfersenanalyseinzichtindeaardenomvangvandiscriminatieinNederland.Indeanalyseisaandachtvoordeverschillendediscriminatiegronden.VoortsorganiseertdeVNGinhetvoorjaarvan2009samenmetBZKenWWIregiobijeenkomstenmetgemeentenoverdeontwikkelingvangemeentelijkantidiscriminatiebeleid.28RemovetheexemptionsforassociationsbasedonreligionorbelieffromGETAandabolishthe«solefact»construction.DezeaanbevelinghangtdirectsamenmetdeevaluatievandeAlgemeneWetgelijkebehandelingenzalindatkaderwordenbezien.HeteerstedeelvanhetkabinetsstandpuntoverdezeevaluatieisuwKamereinddecem-ber2008aangeboden.OverderelatiemetdelopendeinbreukzakenopditterreinalsmededevraagomadviesaandeRaadvanStateoverdeenkele-feitconstructieisuwKamernaderingelichtbijbriefvandeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatiesvan2maart2009.29Exploitallavenuestotakespeedyandappropriatemeasuresagainstfemalegenitalmutilation.Hetkabinetonderschrijftdezeaanbevelingensteltallesinhetwerkomgenitaleverminkingvanvrouwenenmeisjestegentegaan.HiertoeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9512 wordenzowelpreventievealsrepressievemaatregeleningezet.Debestrij-dingvanvrouwelijkegenitaleverminkingisnaarmeningvanhetkabinetalleeneffectiefalsopalleschakelsvandezeketenwordtingezet.Vanvoorlichtingenbewustwordingvoorendoorbetrokkenbevolkings-groepenzelfviavroegsignaleringenhulpverleningtotvervolgingennazorg.Hetkabinetzetzichookbuitendelandsgrenzeninvoordestrijdtegenvrouwenbesnijdenis.ZoorganiseerdeNederlandop9en10maart2009eeninternationaleconferentieovergeweldtegenmeisjes,waaraanverte-genwoordigersvanoverheden,internationaleorganisatiesenNGO’sdeelnamen.DaarnaastisNederland(samenmetBelgiëenFrankrijk)voor-trekkervanderesolutiediejaarlijksindeAVVNwordtuitonderhandeldophetgebiedvangeweldtegenvrouwenenisNederlandmedefinanciervaneendatabank,opgezetdoordeSGVN,met«bestpractices»vanVN-lidsta-tenophetgebiedvanbestrijdingvangeweldtegenvrouwen.30SignandratifytheOptionalProtocoltotheUNConventionontheRightsofPersonswithDisabilities.Hetkabinetzaldezeaanbevelinginoverwegingnemen.EenbesluittotondertekeningenratificatiehangtafvanhetbesluitomaldanniettoetetredentothetProtocolbijhetESC-verdrag(Economic,SocialandCulturalCharter),dateind2008doordeAVVNisvastgesteld.HetprotocolbijhetVerdraginzakederechtenvanpersonenmeteenhandicapregeltklacht-rechtvoormensenmeteenbeperkingvooralleinhetverdraggenoemderechteninclusiefdeeconomische,socialeenculturelerechten.DoortoetetredentotditlaatstgenoemdeprotocolzonderdathetprotocolbijhetESC-verdragisondertekend,wordtaanmensenmeteenbeperkingmeerrechtengegevendanaanandereburgers.Thanswordtbestudeerdofondertekeningenratificatievandezebeideprotocollenwenselijkis.31Extendtheanti-discriminationlegislationtoallformsofeducation,goodsandservices(including,red.)publictransportandsocialprotectionandtoprovidefullaccesstoallformsofpublictransportwithoutapplyingfinancialimpedimentsforpersonswithdisabilities.Hetkabinetonderschrijftdeaanbevelingmetdienverstandedatredelijkegrenzenaanoverheidsvoorzieningenmogenwordengesteld,zoalsookdoordehoogsterechterisbepaaldtenaanzienvanbegrenzingeninhetValyssysteem(datvoorzietinbovenregionaalvervoervoormensenmeteenbeperking).Op15maart2009isdeWetgelijkebehandelingopgrondvanhandicapofchronischeziekte(Wgbh/cz)gewijzigd.Dezewetgeldtnuookvoorwonenenmetingangvanhetkomendeschooljaarookvoorhetbasisonderwijsenvoortgezetonderwijs(in2003golddeWgbh/czalvoorhetberoepson-derwijs).Hetkabinetbeoogtlaterin2009eenAMvBvoorteleggenaanhetparlementwaarmeedewetookvoorhetopenbaarvervoerinwerkingzaltreden.Ditpastinhetstrevenvanhetkabinetnaareentoegankelijkopenbaarvervoer.Voormensendienietmethetopenbaarkunnenreizen,bestaatvoorhetbovenregionaalvervoerdeeerdergenoemdeValys-regeling.EventueleuitbreidingvandeWgbh/czmet«aanbiedenvangoederenendiensten»isgekoppeldaandeEuropeseRichtlijngelijkebehandelingbuitendearbeid.Watbetreftdesocialezekerheidvanjonggehandicapten[Wajong])kanwordenopgemerktdatdeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheideenbeleidspakketbijhetparlementheeftingediendomdearbeids-participatievandezecategoriegehandicaptentevergroten.Ditpakketisonderanderegerichtopscholingenaanpassingvandewerkplaats,zodatdekansopwerkwordtvergrootenhunfinanciëlepositiewordtverste-vigd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9513 32Abolishthelegalconditionofsterilisationandothercompulsorymedicaltreatmentasarequirementforlegalrecognitionofaperson’sgenderidentity.OpbasisvaneerdereconsultatiesvanonderandereTransGenderNetwerkNederlandwordtthanseenadviesaanvraagaanonafhankelijkeorganenvoorbereidinzakeeenherzieningvandewettelijkevoorwaardevansterili-satieenandereverplichtebehandelingenalsvoorwaardevooreenjuridi-scheerkenningvaniemandsgender-identiteit.Deaanbevelingzalhierbijinoverwegingwordengenomen.33RecognisetheRomaandSintiasaminorityundertheFrameworkConventionfortheProtectionofNationalMinoritiesandinvolveRomaandSintiinalllevelsofpoliticaldecisionmaking.Hetkabinetneemtdezeaanbevelingterkennisgevingaan.InnauweconsultatiemethetparlementheeftdeNederlandseregeringevenwelvastgestelddatRomaenSintiindeNederlandseverhoudingennietkunnenwordenaangemerktalsnationaleminderheidindezinvanhetKaderverdrag.DeNederlandsepositiewordtondermeeringegevendoordewijzewaarophetKaderverdragistotstandgekomen.Bijdetotstandko-mingvanhetKaderverdragheeftdeRaadvanEuropanamelijkgeenover-eenstemmingkunnenbereikenovereendefinitiewatonderditverdragmoetwordengezienalseen«nationaleminderheid».Bijgevolgisaandelandendietoetredentotditverdrag,demogelijkheidgelatenomineenverklaringaantegevenwelkedefinitieinditverbandwordtgehanteerd.Netalsveelanderelanden,partijbijditverdrag,heeftNederlandvandiebevoegdheidgebruikgemaakt.Uwkamerheeftdaarinmeerderheidmeeingestemd.DitbetekentnietdatRomaenSintiinNederlandgeenrechtopbescher-mingzoudengenieten.Integendeel.ZowordendeRomaenSintiuiter-aardbeschermddoorhetEVRMenhetdaarbijbehorendeProtocolNr.12.DaarnaastlegtNederlandoverhetbeleidtenaanzienvanRomaenSintiookininternationaalverbandverantwoordingaf,bijvoorbeeldinhetkadervanderapportagevandeEuropeseCommissietegenRacismeenIntolerantie(ECRI)vandeRaadvanEuropa.OokgeniethetRomanesinNederlandalsnon-territorialetaalbeschermingonderhetEuropeanCharterforRegionalorMinorityLanguagesenrapporteertNederlandonderditverdragoverhetgevoerdebeleid.HetkabinetspoortdegemeentenaanominoverlegtetredenmetrepresentatieveRomaenSintiorganisatiesbijdetotstandkomingvanhenspecifiekaangaandoverheidsbeleid.IndatkaderspeelthetmulticultureleinstituutForumeenondersteunenderol,diemedemogelijkwordtgemaaktdoorfinanciëlesteunvanoverheidswege.Racisme,xenofobie,antisemitismeenintolerantietegenovermoslimsIndereactievanhetkabinetophet«DerderapportoverNederland»vandeECRIvandeRaadvanEuropaisuitvoerigaangegevenwelkestappenhetkabinetzalzettenophetvlakvanbestrijdingvanracisme,vreemdelin-genhaatenintolerantietenaanzienvanmoslims.Methetbeleidsprogram-ma«Samenwerken,samenleven»zethetkabinetinopeensamenlevingwaarinmensenkunnenmeedoenenwordengewaardeerdomwiezezijnennietomwatzezijn.DitbetekentondermeereerbiedigingdooralleburgersvanNederlandvandefundamentelewaardenvandeNeder-landserechtsstaatwaaronderdevrijheidvangodsdienst.Crimineelgedragendiscriminatievanmensendieeenandergeloofaanhangenofvanmensenmeteenanderelevensstijlwordennietgetolereerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9514 34Promotepubliclythenationalactionplanagainstracismandxeno-phobiaandmonitoritsimplementationinclosecooperationwithcivilsociety.HetkabinetzalvoorhetaanstaandezomerreceseennationaalactieplanaanuwKamerpresenteren.NabesprekingvanditplanmetuwKamerzalde(monitoringvan)deuitvoeringvanditplanzosnelmogelijkwordengerealiseerd.Uiteraardzalhierbijnauwwordensamengewerktmethetmaatschappelijkemiddenveld.IntegratieHetkabinethechtwaardeaanhetfeitdatdeCommissarisdenoodzaakerkentvaneenbreedmaatschappelijkdebatineensamenlevingmeteensteedsgroterediversiteitvancultureleenreligies.HetkabinetdeeltdaarbijdemeningvandeCommissarisdatditdebatconstructief,respect-volenoplossingsgerichtdienttewordengevoerd.EenbelangrijkepijlervanhetNederlandseintegratiebeleidisdeinburge-ringplichtvoorbepaaldegroepenmigranten,zoalsneergelegdindeWetinburgering(Wi)van1januari2007,dieisgerichtophetlerenvandeNederlandsetaalenkennisvandeNederlandsesamenleving.Ditisimmersessentieelomtekunnenparticiperenindesamenleving.Verbete-ringvandeinburgeringisdaarbijeeneersteprioriteitvanhetintegratie-programmavanhetkabinet.HetDeltaplanInburgeringvan7september2007isdaarnaastopgesteldomdeinburgeringeenkwaliteits-enrendementsimpulstegeven.Uitgangspuntenzijndaarbijondermeerdatdeuitvoeringspraktijkendekwaliteitvandeinburgeringcentraalstaan,datdeverbindingtusseninburgeringenenparticpatiewordtversterkt,endatinburgering(ver)bindendmoetzijn.Hetinburgeringsexamengeldtvoorallevreemdelingenvanallenationali-teitenvanbuitendeEUdieinaanmerkingwillenkomenvooreenverblijf-vergunningvooronbepaaldetijd.Ookdevrijstellings-enontheffings-mogelijkhedenzijnvoorallevreemdelingenvanbuitendeEUhetzelfde.Hetkabinetmeentdanookdathetinburgeringexamennietdiscriminatoiris.HetkabinetisvoortsintegenstellingtotdeCommissarisvanmeningdathethuidigeinburgeringbeleiddeintegratievannieuwkomersindeNederlandsesamenlevingfaciliteert.HetkabinetzaloverigensdeWetinburgeringevaluerenenhiervanin2010eenrapportaandeKamertoesturen.35EvaluateandreviewtheSpecialMeasuresAct«UrbanAreas»aswellastheHousingActtoensurethatsegregationonthehousingmarketisefficientlycombated.HetkabinetdeeltdezienswijzevandeCommissarisdatsegregatieopdewoningmarktbestredendientteworden.DeRotterdamwetzalin2011wordengeëvalueerd.TotnutoewordtdeRotterdamwetinéénstadinNederlandtoegepast(Rotterdam).Eenjaarnadeinwerkingtredingisdetoepassingvandewetgeëvalueerd.HieruitkwamnaarvorendatdewerkingvandeRotterdamwetbeperktis,maardatookdeperiodevooreenechteconclusieoverdewerkingvandewettekortis.DeHuisvestingswetisin2004geëvalueerd.Opbasishiervaniseenherzie-ningvandeHuisvestingswetaangekondigd.Doorpolitiekewisselingenenandereprioriteitenisdezeaangekondigdeherzieningnognietafgerond.Welisop26november2007dekaderbriefherzieningHuisvestingswetnaardeTweedeKamergezondenenmetdeKamerbesproken.EenconceptversievandeherzieneHuisvestingswetwordtin2009verwacht.DoelvandeherzieneHuisvestingswetisvrijheidvanvestiging,verminde-ringvanregeldrukenhetgerichtinzettenopsturingvandewoningmarkt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9515 StrijdtegenhetterrorismeDeregeringhechtgrootbelangaanadequatebeschermingvanmensen-rechtenbijdebestrijdingvanterrorisme.36Reviewtheanti-terrorismmeasuresimplementedandproposed,notablytheBillonAdministrativeMeasuresforNationalSecurity,inordertoensurethattheyfullycomplywithinternationalhumanrightsstandardsandprinciples.HetkabinetmeentdatmethethuidigebeleidaandezorgenvandeCommissaristenaanzienvandeverenigbaarheidvanhetinstrumenta-riummetmensenrechtentegemoetwordtgekomen.Deantiterrorisme-wetgevingismedevanuitditoogpuntonderworpenaanstructureleevaluatieenmonitoring.Specifiekeaspectenvanhetbeleidendeuitvoe-ringophetgebiedvanterrorismebestrijdingwordengeregeldonder-worpenaanevaluatie.Indezeevaluatiesis,afhankelijkvandeaardvandemaatregel,ookaandachtvoorfundamentelemensenrechten.Deuitkom-stenvandergelijkeevaluatieswordeninderegelaanbeideKamersderStaten-Generaalaangeboden.HetkabinetwijstinditverbandookopdeactiviteitenvandeCommissieSuyver,ingesteldinoktober2008.DezeCommissiesteltonderandereeenlijstsamenmetcriteriadiedoorhetkabinetindetoekomstgebruiktkunnenwordenbijevaluatiesvanantiterrorismewetgeving.Vanzelfsprekendwordtbijtotstandkomingvaneennieuwewettelijkeregelinggetoetstofdezeinovereenstemmingismethogerrecht,zoalsdeGrondwetenverdragenophetterreinvanbeschermingvanfundamen-telerechten.Indeontwerpfasewordennieuwewettelijkemaatregelenterconsultatievoorgelegdaanexternebetrokkenen,waarondervertegen-woordigersuitdekringenvandeadvocatuur,derechterlijkemachtenhetonafhankelijktoezichthoudendorgaanophetgebiedvangegevens-bescherming.Opdeadviezenvandepersoneneninstantieswordtindememoriesvantoelichtingbijwetsvoorstellensteedsgemotiveerdinge-gaan.AllewetsvoorstellenwordennaconsultatieenbesprekingindeministerraadvoorgelegdaandeRaadvanState,hetbelangrijksteenlaatsteadviesorgaanvanhetkabinetvoordewetgeving.DeRaadvanStatebetrektbijzijnoordeelsvormingookdeverenigbaarheidvanvoorge-steldewetswijzigingenmetdeGrondwetenmensenrechtenverdragenzoalshetEVRM.Zonodigwordtdaarnadrukkelijknaargevraagd.Indememoriesvantoelichtingbijdewetgevingophetterreinvanhetvoor-komenenbestrijdenvanterrorismeisverderbijzondereaandacht,door-gaansineenaparteparagraaf,gewijdaandeverhoudingvandebeoogdemaatregelentotdebetreffendegrondrechten.Daarinwordt–analoogaandebeperkingsclausulesuitdiebepalingen–gemotiveerdgetoetstofdebeoogdemaatregelenzijnvoorzienbijwet,eenlegitiemdoeldienen,ennoodzakelijkzijnineendemocratischesamenleving.37Ensurethatanti-terrorismmeasures,suchastelephonetappinganddisturbanceofanindividual,aresubjecttofulljudicialoversightandoffereffectiveproceduralsafeguardstosuspects.Hetkabinetmeentdatmethethuidigebeleidreedsaandezeaanbevelingtegemoetwordtgekomen.InNederlandisdeweloverwogenkeuzegemaaktomdeopsporing,vervolgingenberechtingvanterrorismebinnendebestaandesystematiekvanhetcommunestraf-enstrafprocesrechttelatenplaatsvinden.Bijdeaanpassingvanwetgevingisdanooksteedsalsuitgangspuntgenomendatdewijzigingenmoetenkunnenwordeningepastindebestaandestraf-wetgeving.Ditbevorderteendeugdelijkebeargumenteringvaneventueleafwijkingenvandegeldendevoorzieningen.Deafwijkingenvanhetbestaandestrafprocesrechtzijnoverigensbeperkt:voordeopsporingvanterroristischemisdrijvenishettoepassingscriteriumvanbijzondereTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9516 opsporingsbevoegdheden(infiltratie,observatie,telefoontap)verruimd.Denieuwewettelijkeregelingspecificeertookelkebevoegdheidendeaandetoepassingtestelleneisen.Dezewettelijkeinkaderingwaarborgtdatwordtvoldaanaaneisenvankenbaarheid,voorzienbaarheidalsmedeaandebeginselenvanproportionaliteitensubsidiariteit.Naarmatedebevoegdheidingrijpendervanaardis,vereistdestrafwetookeenhogereautoriteitdieoverdetoepassingvandebevoegdheidbeslist.Hetopnemenvantelecommunicatievindtbijvoorbeelduitsluitendplaatsnadaartoeverleendemachtigingvanderechter-commissaris.Verdergeldtuiteraarddathetopsporingsonderzoekinverbandmetterroristischemisdrijven,metinbegripvandegebruikteopsporingsbevoegdheden,telkensonderworpenisaanhet(rechtmatigheids)oordeelvanderechterterterechtzitting.Watdeversoepelderegelingvoordepreventievehechtenisbetreftmoetwordenvooropgestelddatdewetwelaltijdvereistdatbetrokkenealsverdachtevaneenterroristischmisdrijfkanwordenaangemerkt.Vanderedenendietengrondslagliggenaandezeverdenking,wordtdeverdachteinkennisgesteld.Ennaarmatedevrijheidsberovingvaneenverdachtelangerduurt,zaldetoetsenderechterlijkeinstantiesteedshogereeisenstellenaande(hoeveelheid)informatiediedevrijheidsbene-mingdraagt.Devrijheidsbenemingwordtvanafhetmomentvanaanhou-dingtotaandebewaringopdeverschillendemomentengetoetst.Binnendriedagenenvijftienuurmoetdeverdachtewordenvoorgeleidaanderechter-commissarisdiederechtmatigheidvandevrijheidsbenemingtoetst.Eenvolledigeinhoudelijkebeoordelingvandegegrondheidvandevoorlopigehechtenisvindtplaatsalsderechter-commissarismoetbepalenofhijeenbeveltotbewaringgeeft.Verderverlangtdewetzowelvanderechter-commissarisalsvandeofficiervanjustitiedathijinvrij-heidstellingvandeverdachtegelastzodrahijvanoordeelisdatdegrondenvandebewaringzijnkomentevervallen.Bovendienkandeverdachtederechtbankomopheffingvandebewaringverzoeken.Bijafwijzingvanditverzoekstaatdaartegenhogerberoepopen.UithetvoorgaandevolgtdatdebestaandeNederlandsestrafwetgevingophetgebiedvanterrorismebestrijdinginovereenstemmingkanwordengeachtmetbovenvermeldeaanbeveling.Daarbijmoetdekanttekeningwordengeplaatstdatbedoeldewetgevinggeengrondslagenmogelijk-heidbiedtvoorlouterhethinderenvanpersonen,zodatopdatonderdeelnietaandeaanbevelingbehoefttewordenvoldaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.9517