Amendement van het lid Claassen over modelembryo's onderbrengen onder de Wlz met behoud van kernverboden

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 677Wijziging van de Embryowet naar aanleiding vande derde wetsevaluatieNr. 17 AMENDEMENT VAN HET LID CLAASSENOntvangen 12 mei 2026 De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:IArtikel I, onderdeel A, subonderdeel 4, komt te luiden:4. De begripsbepaling «embryo» komt te luiden:embryo: cel of samenhangend geheel van cellen, ontstaan doorsamensmelting van een in het menselijk lichaam ontstane eicel en tenminste een in het menselijk lichaam ontstane zaadcel;.IIIn artikel I, onderdeel B, vervalt subonderdeel 4.IIIArtikel I, onderdeel H, vervalt.IVArtikel I, onderdeel I, vervalt.VArtikel I, onderdeel O, vervalt.VIHet voorstel van wet houdende Regels voor handelingen met lichaams-materiaal, welke worden verricht voor andere doeleinden dan genees-kundige behandeling of diagnostiek van de donor (Wet zeggenschaplichaamsmateriaal) (Kamerstukken 35 844) wordt als volgt gewijzigd: kst-36677-17ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 677, nr. 171 AIn artikel 1 wordt in de alfabetische volgorde een begripsbepalingingevoegd, luidende:intact embryomodel: entiteit met een menselijk nucleair genoom,waarvan redelijkerwijs verwacht kan worden dat, als ontwikkeling tot enmet de gastrulatie zou plaatsvinden, dezelfde essentiële functies voordoorgaande ontwikkeling ontstaan als bij een embryo als bedoeld inartikel 1 van de Embryowet en die het resultaat is van:1°. het samensmelten van een of meer in vitro geproduceerdegeslachtscellen met een of meer in het menselijk lichaam geproduceerdegeslachtscellen;2°. het samensmelten van in vitro geproduceerde geslachtscellen;3°. het samenbrengen van pluripotente stamcellen; of4°. celkerntransplantatie. BIn artikel 6, eerste lid, wordt onder verlettering van onderdeel b tot c eenonderdeel ingevoegd, luidende:b. een intact embryomodel. CNa artikel 5 wordt een artikel ingevoegd, luidendeArtikel 5a verbodsbepalingen in verband met het tot standbrengen van intacte embryomodellen Onverminderd artikel 5 is het verboden:a. een intact embryomodel te gebruiken voor het tot stand brengen vaneen zwangerschap;b. een intact embryomodel dat tot stand wordt gebracht door hetsamenbrengen van pluripotente stamcellen, zich te laten ontwikkelenlanger dan veertien dagen gerekend vanaf het moment waarop depluripotente stamcellen nadat zij zijn samengebracht, een zichzelforganiserende structuur vormen minus de in het in artikel 23a, eerste lid,bedoelde onderzoeksprotocol geschatte ontwikkelingsleeftijd op hethiervoor genoemde moment, of andere intact embryomodel zich langerdan veertien dagen te laten ontwikkelen, gerekend vanaf het moment vansamensmelting;c. uit een intact embryomodel in kweek gebrachte cellen te gebruikenvoor andere doeleinden dan waarvoor toestemming is verleend;d. een intact embryomodel in te brengen in een dier. DAan artikel 42 wordt voor de punt aan het slot toegevoegd «, waarbij inelk geval wordt ingegaan op de doeltreffendheid en de effecten van dezewet in de praktijk betreffende intacte embryomodellen, en de toetsingdoor de CCMO en waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aanintacte embryomodellen en andere stamcelgebaseerde embryomodellendie onder een sensitieve toepassing als bedoeld in artikel 6 vallen.»Toelichting De indiener acht het wetsvoorstel onvolkomen op twee punten. In deeerste plaats wordt onderzoek met materiaal dat is ontstaan uit pluripo-tente stamcellen, en dat zich niet kan doorontwikkelen tot een mens,onderworpen aan hetzelfde regime als onderzoek met menselijkeTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 677, nr. 172 embryo’s die zijn ontstaan door samensmelting van eicel en zaadcel.Daarmee wordt onderzoek dat juist géén menselijk leven beëindigtonnodig geremd, terwijl het regime van de Wet zeggenschap lichaamsma-teriaal (Wzl) voor dit type materiaal beschikbaar is en specifiek voorlichaamsmateriaal is ontworpen. In de tweede plaats hanteert hetwetsvoorstel een open einde door iedere «andere wijze van tot standbrengen» onder de embryodefinitie te brengen, waardoor de definitiezichzelf uitbreidt naarmate de wetenschap vordert, zonder dat dewetgever zich daarover opnieuw uitspreekt.Het amendement adresseert beide gebreken in onderlinge samenhang.Het beperkt de definitie van embryo tot de cel of het samenhangendgeheel van cellen, ontstaan door samensmelting van een in het menselijklichaam ontstane eicel en ten minste een in het menselijk lichaamontstane zaadcel; aan deze categorie blijft het volledige Embryowetregimeonverkort verbonden. Modelembryo’s worden niet langer onder deEmbryowet gebracht maar onder de Wzl, met aanvullende waarborgendie in een afzonderlijke bepaling van de Wzl worden vastgelegd: eencategorisch verbod op iedere reproductieve toepassing, een maximaleontwikkelingstermijn van veertien dagen, een gebruiksbeperking voor uithet embryomodel in kweek gebrachte cellen, en een verbod op hetinbrengen in een dier. Toekomstige ontstaanswijzen die onder hetembryomodelbegrip zouden moeten vallen, vergen een afzonderlijkeafweging door de wetgever; een open delegatiegrondslag wordt doorindiener uitdrukkelijk niet wenselijk geacht, in lijn met het uitgangspuntdat het primaat bij de wetgever ligt.Deze opzet doet recht aan de bijzondere positie van Nederland alsethisch verantwoord én wetenschappelijk prominent land voorvoortplantings- en stamcelonderzoek. Zij verzwakt de bescherming vanmenselijk leven niet en versterkt tegelijk de werkbaarheid van de wet vooronderzoekers die met modelembryo’s werken. Zij sluit aan bij deinternationale wetenschappelijke standaard, die voor stamcel-gebaseerdeembryomodellen een gefaseerde toetsingssystematiek hanteert en dienergens overgaat tot uniforme gelijkstelling met klassieke embryo’s.ClaassenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 677, nr. 173