Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 16 april 2009, over de hoofdlijnen wetgeving onvolledige AOW

29389VergrijzingenhetintegraleouderenbeleidNr.17VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld25mei2009DevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegenheid1heeftop16april2009overleggevoerdmetstaatssecretarisKlijnsmavanSocialeZakenenWerkgelegenheidoverdebriefvandestaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheidvan16maart2009overdeHoofdlijnenwetgevingonvolledigeAOW(29389,nr.16).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:SmeetsGriffier:EsmeijerVragenenopmerkingenuitdecommissieDeheerBlok(VVD):Voorzitter.Wijhebbenoverditonderwerpaluitge-breidgesprokenmetdevoorgangervanstaatssecretarisKlijnsma.Ikhebdanookeigenlijkgeennieuwepunten,maariknoemzevoordegoedeordetocheven.IkhebgrotemoeitemetdeverwijtendetoonwaaropdediscussieoverdeonvolledigeAOWvaakplaatsvindt.HetprobleemdoetzichvoorbijmensendieafkomstigzijnuitofgewerkthebbeninlandenzonderAOW.JekunthetmoeilijkdeNederlandsepolitiekverwijtendaterlandenzijnwaargeenAOWbestaat.Deredeneringzoueerdermoetenzijn:teluwzegeningenalsuterechtkomtineenlandmetAOW,maarverwijtonsnietdatergeenAOWisvoordetijddiedoorgebrachtisinanderelanden.Datneemtnietwegdatereenreëelprobleemkanontstaanalsmengepensioneerdraaktengeeninkomenheeftdatreikttothetbestaansmi-nimum.OokdeVVDvindtdatdeoverheidinzo’ngevalervoormoetzorgendathetbestaansminimumbereiktkanworden,echterwelmetallewaarborgendiedaarbijhoren.UitpraktischeoverwegingenzaldeSocialeVerzekeringsbankindiegevallendebijstandvoorzijnrekeningnemen,zoblijktuitdebrief.Datkanikmijgoedvoorstellen,maartenopzichtevanaldieburgersdiedebijstandopbrengenenhieropgeenberoepdoen,vindikhetwelvangrootbelangdatookindiegevallenzeerstriktgecontro-leerdwordt.Ermoetgecontroleerdwordenopvermogen,inwelklanddanook.IkvoelnietsvoorhetverruimenvandecriteriazoalsdooronderanderedeFNVwordtvoorgesteld.Ikzouechtnietwetenhoejedatkunt1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),DeWit(SP),voor-zitter,VanGent(GroenLinks),Blok(VVD),Nicolaï(VVD),JanJacobvanDijk(CDA),Smeets(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Omtzigt(CDA),VanHijum(CDA),Timmer(PvdA),Kos¸erKaya(D66),Jonker(CDA),ondervoorzitter,Luijben(SP),Ulenbelt(SP),Ortega-Martijn(ChristenUnie),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),VanderBurg(VVD),Koppejan(CDA),TonyvanDijck(PVV),Spekman(PvdA),Vermeij(PvdA),Thieme(PvdD),Karabulut(SP)enVos(PvdA).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Gerkens(SP),Sap(GroenLinks),DeKrom(VVD),Weekers(VVD),Smilde(CDA),Depla(PvdA),Aptroot(VVD),Pieper(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Linhard(PvdA),Pechtold(D66),Spies(CDA),Irrgang(SP),Lempens(SP),Cramer(ChristenUnie),Biskop(CDA),Elias(VVD),Joldersma(CDA),Fritsma(PVV),Tang(PvdA),Ouwehand(PvdD),Gesthuizen(SP),Heijnen(PvdA)enHeerts(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1310180809tkkst29389-17ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.171 verdedigentegenoverNederlandsebelastingbetalersdiegeenberoepdoenopdebijstand.MetverbazingleesikdatwordtvoorgesteldomautomatischtekiezenvooreenregelingviadeSocialeVerzekeringsbankalssprakeisvaneenjongerepartner,ookalsdezepartnerwellichtkanwerken.Datlijktmijonlogischineentijdwaarinhetkabinetzegtdatjeouderepotentiëlewerknemersnietperdefinitieopbasisvanhunleeftijdmoetafschrijven.Erbestaanoverigensookrelatieswaarbijeenpartnertwintigjaarjongeris.Inzo’ngevalzouhetnogidioterzijn.Hetautoma-tismespreektdeVVDdusnietaan.Ikdaagdestaatssecretarisgraaguitomuitteleggenwaaromditnuttigis.DevorigekeerhebikalmijngroteverontwaardiginguitgesprokenoverdeinkoopregelingAOW.Dezeregelingisgeeninkoopregelingmaareenuitverkoopregeling.IkhebgeenenkelemoeitemethetverlengenvandetijddieiemandkannemenomzichintekopenindeAOW,maardanmoetwelechtsprakezijnvaninkoop.StaatssecretarisAboutalebheeftonsinnovembervorigjaardenotitieInkoopregelingAOWtoegestuurd.HierinisberekendwatdefinanciëlegevolgenzijnvaninkoopindeAOW.DezeinkoopbetekentdatdeNederlandsesamenlevinggemiddeld€25500betaalt.Volgenshetsommetjezijndeontvangstenuitinkoopgemiddeld€6000.DeextrauitgavenaandeAOWzijngemiddeld€36500.Debespaardebijstand,waarhetomtedoenzouzijn,bedraagt€5000.PersaldokosthetdeNederlandsebelastingbetalergemiddelddus€25500.DatisietswatdeVVDnietwiluitleggenaandebelastingbetaler.Eeninkoopregelingisprima,maardanmoetzijneutraalzijnvoordeNeder-landsebelastingbetaler,dustegenreëlekosten.Zolangdatniethetgevalis,losthetverlengenvandeinkooptermijngeenenkelprobleemop.DeheerTonyvanDijck(PVV):Voorzitter.Alsikdecijferszieenhetstuklees,hebbenwijeenprobleemmetdeonvolledigeAOW.Wijziennualdatdezeindeafgelopentwintigjaarverdrievoudigdistot464000gevallen,17%vanhettotaal.Kandestaatssecretarisaangegevenhoediteruitzietovertien,twintigofdertigjaar?Wijwetenallemaaldatdezegroepnoggroterwordtmetdegigantischeimmigratiegolfdiewijhebbengehadennogsteedshebben.ErwordtgestelddatmensenbuitenhunschuldomgeenvolledigeAOWhebbenkunnenopbouwen.Isditwelzo?Immers,iemanddievanafzijnvijftiendetotzijn65steinNederlandwoont,heeftveelmeerAOW-premieafkunnendragendaniemanddiepasveellaterinNederlandiskomenwonen.Waaromheeftdeimmigrantzichnietingekocht?Inkopenisvrij-blijvend.Kennelijkheeftmenzicherbijneergelegddatlatergeenvolle-digeAOWverkregenwordt.AnderswasdepersooninkwestiewelgaansparenenhadhijmeermoeitegedaanomhetAOW-gattedichten.Nogveelbelangrijkerisdevraagwaaromdezepersooneigenlijkzouproberenomhetgattedichten.Hijkrijgttenslotteeenaanvullinguitdebijstand.DaaromwildePVViedereNederlanderverplichtenomzelftesparenvoorhetopvullenvanhetAOW-gat,iniedergevaltotaanhetsociaalminimum,opdatindeverderetoekomstgeenaanspraakgedaanhoefttewordenopdebijstandsregelingvoor65-plussers.Watonsbetreftishetnuveeltevrijblijvend,inveelgevallentecomplexenookveeltekostbaar.Dezeinkoopmoetveeleenvoudiger,toegankelijkerenbetaalbaarderworden.Kandestaatssecretarishiernaarkijken?DeheerBlok(VVD):Dezorgenzijnmisschiendezelfde,maarikbegrijpdeoplossingniet.DePVVzegtdatzijiedereNederlanderwilverplichtenomtesparenvoordeAOW.WordthiermeewerkelijkiedereNederlanderbedoeld?DeheerTonyvanDijck(PVV):Datisblijkbaarverkeerdovergekomen.IkbedoeliederenieuweNederlander.NuwordtiemanddieNederlandbinnenkomtvrijblijvendgevraagdofhijhetAOW-gatwildichten.IkhebTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.172 geziendatditergcomplexenkostbaaris.Bovendienishettevrijblijvend.Demeestemensenzeggendanook:dathoeftniet.AlsjeNederlandbinnenkomt,gajeervanuitdatjepensioenenkapitaalopbouwt,maarvoorjehetweetbenje65enzitjemeteengat.IkwildatiedereendienietvanafzijnvijftiendeinNederlandheeftgewoond,dekanskrijgtomditAOW-gattedichten.Vaneenvrijwilligebasismaggeensprakezijn.DeheerHeijnen(PvdA):Iksnaphetniethelemaal:dekanskrijgen.Dezemogelijkheidbestaatnu.Overdemodaliteitenkunjeknokken,zoalswijdevorigekeerhebbengedaan.Datisechterietsandersdandeplichtomintekopenoftesparen.NeemaldiemensendieopenigmomentuitNeder-landzijnvertrokken.Ditzijnerhonderdduizenden.Tienduizendenvanhenenmisschienwelmeerkunnenopenigmomentterugkomen.HaddendezemensentijdenshunverblijfinhetbuitenlandmoetenbijdragenaandeAOW,rekeninghoudendmetdemogelijkheidvanterugkeeropenigmoment?DeheerTonyvanDijck(PVV):Datklopt.Hetgaateromdatjeverplichtbentomaantevullentothetsociaalminimum.Ditmoetwelopeeneenvoudigeenopeenbetaalbaremaniergebeuren.Ikweetdatveelmensenalsexpatenigetijdnaarhetbuitenlandgaan.Aangezieneenenanderzokostbaaris,kiezenzijervooromdanmaareenAOW-gattelatenontstaan.DanmoetenzijechterooknietpiepenalszijstraksalleenAOWhebbenengeenaanvullinguitdebijstand.Ditiseenkeuzedieopdatmomentgemaaktwordt.Ikhebhetnietoverexpats,maaroverallenieuwkomersinNederlanddiezicherkennelijkookbijneerleggendatzijeenAOW-gathebben.Alspuntjebijpaaltjekomtenzijzijn65,claimenzijeenbijtellingeneenaanvullinguitdebijstand.DeheerHeijnen(PvdA):Ikprobeerhetgoedtebegrijpen.StelubenttwintigjaaropCurac¸aogebleven.Uhebtgeenpensioen.UkomtteruginNederland.Danaanvaardtuslechts60%AOW?Ofwiltuweleenaanvul-lingontvangen?Iemandandersdietoevalliguiteenanderlandkomt,ontvangtdezeaanvullingechterniet.Dezepersoonmoetdaarzelfmaarvoorzorgen.Begrijpikhetgoed?DeheerTonyvanDijck(PVV):IedereendieeenAOW-gatheeft,isverplichtomditopeenbetaalbaremaniertedichten.Stel,jekomtpasopje30steinNederland.Danmoetjeaantonenwatjeindeze30jaarinhetbuitenlandverdiendhebt.OpbasisdaarvanwordtdeAOWberekend.Wijwetendatsommigeimmigrantenuitlandenkomenwaarmennieteensloonstrookjeskent.Dezeimmigrantenkunnendusnietaantonenhoeveelzeverdiendhebben.Nuissprakevaneenmolochvaneensysteem.Iedereenmoetdekanskrijgenomopeenbetaalbareeneenvoudigemanierhetgattedichten.ZoalsdeheerBlokzei,moethetdegemeen-schapgeengeldkosten.Bijvrijblijvendheidgaanmensenuitstellen,watuiteindelijkleidttotaanspraakopdebijstand.DeheerOmtzigt(CDA):DitiseeninteressantvoorstelvandePVV.Neemiemanddieopzijn45steinNederlandkomtoftienjaarinhetbuitenlandisgeweest.VolgensdeberekeningenvandeheerBlokzoudezepersoonenigetienduizendeneuro’s,totwel€40000of€50000,moetenbetalen.Eenaantalmigrantenheeftdatgeldniet.Mensendieenkelejareninhetbuitenlandhebbengezetenvanwegestudieofomeenandereredenhebbendatgeldvaakookniet.Hoedenktudituittevoeren?Eenvou-digwegzeggen:ubentverplicht€40000testorten?DeheerTonyvanDijck(PVV):Ikdoeeenvoorstel.Hethuidigesysteemfunctioneertniet.Ikstelvooromhetvrijblijvendekaraktereraftehalen.Ikdoehetvoorsteltotaanvullingtothetsociaalminimum.IkstelvoortsTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.173 vooromditopeenbetaalbareeneenvoudigemaniertedoen.Ikvraagdestaatssecretarisomhiernaartekijken.Ugaatopzoeknaardeonmogelijk-heden.Niemandkan€40000bijstorten.Dusgebeurtdatniet,dusmakendezepersonenaanspraakopaanvullinguitdebijstand.Datlaatstewiliknujuistvoorkomen.Jemoetbezienhoejemensenstimuleertomnaardraagkrachtbijtedragenteneindehetgatzokleinmogelijktemaken.Nugebeurterhelemaalniets.Iedereenlaathetgatontstaan.Iedereendieeendergelijkgatheeft,kloptaanbijdebijstandmetdemededeling:ikbenzielig,wantikhebeenonvolledigeAOW.InaldiejarendatmeninNeder-landwas,heeftmenernietsaangedaanomdatgattedichten.DeheerOmtzigt(CDA):Wijhebbendezevraageenhalfjaargeledenoptafelgehad.NaaraanleidinghiervanhebikeenmotieingedienddieookdoordePVVgesteundis,waarvoordank.Deregeringheeftvervolgensdrievoorstellenoptafelgelegd.DeheerBlokheefthiernaarverwezen.Hetisnunietdetijdomeenverhaaltehouden,maaromtezeggenvoorwelkeoptiedePVVkiest:ishetoptieéén,tweeofdrie?Aandeoptieomhetbetaalbaartemakenhangteenprijskaartjevaneenpaarmiljard.Welkevandedrieoptieskiestu?Kentuhetrapport?DeheerTonyvanDijck(PVV):Hetgaatmijnietomeenoptie,maaromdeintentiedatmenseneraanwerkenenervoorsparenomhetAOW-gattedichten.Natuurlijkzullenerbestmensenzijndieditgatniethelemaalkunnendichten.Anderenzullendatwatbeterkunnen.Nugebeurterechterniets,hetisvrijblijvend.Iedereenlaathetgebeurendatmensenophun65stemeteenAOW-hiaatzitten.Geefiedereendienietdevolledige50jaarinNederlandgewoondheeft,ofhijnutussentijdsisweggegaanoflaterinNederlandiskomenwonen,eenbepaalddrukmiddelomhethiaatoptevullentothetsociaalminimum.Datistochnietteveelgevraagd?MevrouwSap(GroenLinks):MijncollegavandePVVstelt,eigenlijknetalsmijncollegavandeVVD,enkelerandvoorwaardendieelkaarinfeiteonderlinguitsluiten.Immers,alsjeaandeenekanteengoedeinkoop-regelingwiltwaardoormensenzelfhunAOWbijelkaarkunnenverdienenengeenberoepmeerdoenopdebijstand,maaraandeanderekantzegtdatditdeNederlandsebelastingbetalerperdefinitienietsmagkosten,betekentditonvermijdelijkdateenenanderzoduurwordt,datmenhetzichnauwelijkszalkunnenpermitterenenmenzichnietzalkunneninkopen.DegrootstegroepwaaroverhetgaatkomtimmerspasoplatereleeftijdnaarNederland.DeeerstejarenwaarinAOW-opbouwrelatiefweinigkostomdatdeAOWnoglangkanrenderen,heeftmengemist.Alsjevervolgensalsrandvoorwaardesteltdathetpersaldonietsmagkosten,biedjemenseninfeiteeenwassenneus,eeninkoopregelingwaarvanindepraktijkniemandgebruikzalkunnenmaken.Watisditvoorschijnop-lossingdieuvoorstelt?DeheerTonyvanDijck(PVV):Ikhebnietgezegddathetnietsmagkosten.Ikhebgezegddathetstrevenmoetzijndathetnietsmagkosten.Ikhebookduidelijkgezegd:naardraagkracht.Vanmensendieopeenminimumloonzittenkunjemaareenheelkleinextraatjevragen.Nuishet:doemaarniets,datisookgoed.Hetaanvullenvanuitdebijstandstimu-leertmensennietomzelfverantwoordelijkheidtedragenvoorhetdichtenvanhetAOW-gat.DeheerBlok(VVD):Ikverwijsnaarhetrapportdatwijallemaalontvangenhebben.Hierinwordtgeconstateerddatdegeschetsteinkoop-regelingpersaldoveelmeergeldkostdanzijoplevert.SteldatiemandbesluitomnaarNederlandtekomen.Wijkennenhiervoortoelatings-criteria.Wijgaanervanuitdateenenanderinordeis.WaaromishetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.174 redelijkdatdeNederlandseburgerdiepartnochdeelaandezebeslissinghad,eenrekeningkrijgtvangemiddeld€25000permigrant?MevrouwSap(GroenLinks):Datkanredelijkzijnomwillevandesolidari-teit.Datisdehoofdredendatwijdingenredelijkvinden.Alshetnodigisomlageinkomensgroepentesteuneneneengoedeminimumvoorzieningtehebben,zijnwijgraagbereidomdeNederlandsebelastingbetalerseenoffertevragen.EriseenanderpuntvansolidariteitindeAOWdatwijwatminderredelijkvinden,maarwaaroverwijdeVVDweinigophefhorenmaken.WaaromzouhetredelijkzijnomnogsteedsvanalleNederlandsebelastingbetalerssolidariteittevragenvoordiegenendieervoorkiezenomlevenslangniettewerken?DezemensenontvangenhunAOWgratis.DeheerBlok(VVD):DeredeneringvanGroenLinksdatsolidariteitmetmensenmetweiniginkomenaltijdgoedis,klinkthartverwarmend,maarkomtGroenLinksooknietna.SteldatuitééngezineenbroerofzusnaarNederlandkomtvanuitSuriname,Marokko,Algerijeofwelklanddanook.Eenanderebroerofzusblijftachter.AlleendebroerofzusdienaarNederlandkomt,zal€25000ontvangen.Dezeongelijkheidaccepteertu.Ongelijkhedenzijnerdus.BlijftdevraagwaaromdeNederlandsebelastingbetalerdeze€25000moetbetalen,terwijljeookkuntzeggen:mijnheerofmevrouw,alsugebruikwiltmakenvandezevoorziening,hoortdaareenrekeningbijvan€25000.Hetisnogalsombergerede-neerddatniemanddatkanbetalen.Erzijnveelmigrantenmetwiehetgoedgaat.WaarommoetdeNederlanderdiehierpartnochdeelaanheeft,verplichtderekeningbetalen?DeheerTonyvanDijck(PVV):DezestaatssecretarisiszelfsvanplaniemandmeteenAOW-hiaatdusdanigtefaciliterendatdepijnvanaanvul-linguitdebijstandnauwelijksnogtevoelenis.Sterkernog,deCliënten-raadsteltzelfsvooromhieraaneenanderenaamtegeven:inkomens-regelingAOW.DePVVwashetooknieteensmetdeverruimingvanhetverblijfinhetbuitenlandmetbehoudvanaanvullinguitdebijstand.MetjeAOWmagjewatonsbetreftgaanenstaanwaarjewilt,maarnietmetdeaanvulling.DezeisnamelijkspeciaalbedoeldvoorhetverblijfinNeder-land,omtevoldoenaanhetsociaalminimum.Ineenanderlandzijndekostenvoorlevensonderhoudvaakveellagerenisaanvullingwatonsbetreftnietnodig.DePVVwildaaromdeaanvullingstopzetten,iniedergevalgedurendedetijddatgepensioneerdeninhetbuitenlandverblijven.DestaatssecretariswildeSVBopzadelenmetdeheleuitvoeringvandeWWB65-plusregeling.Datiswelzogemakkelijk,maarvoorwie?DeSVBkrijgteropeenseengigantischetaakbij.Ikhoordestaatssecretarisnietoverkostenofoverhandhaving.Watbetekentditvoordeuitvoerings-kostenvandeSVB?Wiecontroleertopfraudeofopverblijfinhetbuiten-land?Hoeveelwordterophetgemeentefondsgekort?Ikneemaandatgemeentenditalsbesparingzien.Watkostdezeeenloketgedachtedegemeenschap?Graageenduidelijkantwoord.DePVVwiltotslotwetenhoehetzitmetdevermogenstoets,departner-toetsenhetaanvullendpensioeninrelatietothetrechtopaanvullendebijstand.Ookvragenwijonsafwiecontroleertopinkomstenuitarbeidofhuurenopbezitvanonroerendgoedinhetbuitenland.Wijwillendeburgersgraagwatmeereigenverantwoordelijkheidgeven.Ditwordtdoordezestaatssecretarisvollediggenegeerd.Wederomwordtlaksheidenonwilbeloondmetaanvullinguitdebijstand,zonderééncentjepijn.DeheerHeijnen(PvdA):Voorzitter.Nietzoheellanggeledenhebbenwijvolgensmijdezelfdeonderwerpenbesproken.Nuligteenbriefvoor,opwegnaardewetdievoorzietinhetgeenwijdevorigekeerbesprokenhebben.DekernvandezaakisdatmensenmeteenonvolledigeAOWnietTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.175 meernaardebijstandhoeven,maarviadeSocialeVerzekeringsbankeenaanvullingkunnenkrijgen.Ditmoetdestaatssecretariszosnelmogelijkregelen.Dedatumis1januari2010.Hetwetgevingstrajectmoethiertoeleiden.Ookindeuitvoeringmoetallesgeregeldzijnper1januari2010.Wijwetendatditvaakgemakkelijkergezegddangedaanis.Ikwilvandestaatssecretarisvernemendatzowelhetwetgevingstrajectalsdevoorbe-reidingvandeuitvoeringzodanigverloopt,datwijper1januari2010tegenaldezemensendienuviadegemeenteeenaanvullingkrijgen,kunnenzeggendatdeaanvullingvoortaanviadeSVBverloopt.Eenenanderheeftgevolgenvoorgemeenten.EendeelvandeWWB,de65-plusregeling,hoevenzenietmeeruittevoeren.DitheeftgevolgenvoordehelesystematiekvandeWWB,wellichtookvoorhetgemeente-fonds.Datisnietoptemakenuitdezebrief.Ikneemaandatalleconse-quentiesinhetwetgevingstrajectwordenmeegenomen,opdatwijeenenanderkunnenbeoordelen.ZomisikdeopvattingvandeVNGdieonsaltijdkritischvolgtinditsoortzaken.DePvdAvindthetbuitengewoonbelangrijkdatgemeentendebeschik-kingblijvenhoudenoverdepersoonsgegevens.Inhaarbriefschrijftdestaatssecretarisdat«hetvanbelangis»endatzij«eraandachtaanwilschenken».Datklinktmijtevoorzichtig.Wijwillenklip-en-klaarhorendatmensendieviadeSVBeenaanvullingkrijgenophunAOW,netzointen-siefalsvoorheendoordegemeentebenaderdkunnenwordeninhetkadervangemeentelijkarmoedebeleid.ErmaggeensprakezijnvanextrabelemmeringdoorhetfeitdatdeSVBeenenandernugaatuitvoeren.Devorigekeerisuitvoeriggesprokenoverdevoorlichtingendecommu-nicatie,enwellangstweewegen.Mensendieoverwegentemigreren,zullenveelnadrukkelijkerdannuhetgevalis,moetenwordengewezenopdeconsequentiesdiedatheeftvoorhunAOW.Bijhetnalezenvanhetverslagvanhetvorigeoverlegmerkteikopdatdestaatssecretarisopdatpuntgeentoezeggingheeftgedaan.Ikhechtechterwelaaneendergelijketoezegging.Overlegmetdecollega’svanBZKmoetertoeleidendatbijuitschrijvinguiteengemeentenaarhetbuitenlandgoedevoorlichtingplaatsvindtoverdegevolgenervanoptermijnvoordeAOW-rechten.Andersommoetiedereendiezichhiermeldt,voorgelichtwordenoverhetfeitdathij,afhankelijkvanzijnleeftijd,eenflinkdeelvanderechtenopAOWnietheeft,maarwellichtwelkanopbouwen.Datmoetblijkenuitdezediscussie.Depersooninkwestiemoethieropgewezenworden.DatisnietheteerstewaarjeaandenktalsjeinNederlandkomtofalsjeNederlandverlaat.Juistdaaromligtereenzwareverantwoordelijkheidbijdeoverheidomeenenandertebewerkstelligen.Ikhoorgraagwatdeinzetvandestaatssecretarisis.Metdeanderewegvancommunicatiebedoelikdepartnertoets2015.Hieroverisweleenbrieftoegezegd.Ikneemaandathieraanindevoor-lichtingaandachtwordtbesteed.Ikwilklip-en-klaarvandestaatssecretarishorendatiemanddieeenaanvullingopdeAOWbehoeftmaarweleeneigenwoningheeft,nietuitzijnwoninghoeft,hoewelhijonderhetbijstandsregimekomttevallen.Datzouikmoeilijkkunnenverkroppen.Wijkennendeleenbijstand.GaatdatbijdeSVBopdezelfdemanieralsbijdegemeente?Zalditertoeleidendatniemanddieeenberoepdoetopaanvulling,zijnwoninguithoeft?IkbenvoorstandervaneenanderenaamvoorWWB.JekuntdenkenaanAOW-t,AOW-toeslag,aanAAOW,AanvullingopdeAOW,ofvanmijnpartaanAOW-plus.Hetisvolgensmijnoodzakelijkomhieraaneenanderenaamtegevennudezeoverdrachttochplaatsvindt.DeheerLuijben(SP):Voorzitter.OokdeSPisverheugdoverhetbesluitomindetoekomstallegemeententeverplichtendeaanvullendebijstandsuitkeringvoor65-plussersuittelatenkerendoordeSVB.Wijhebbenhierlangopaangedrongen.Hetisfijnomtemogenvaststellendathieruiteindelijknaargeluisterdis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.176 DefeitelijkeconstateringdatouderenwoonachtigineengemeentediedeSVBalalsuitkerendeinstantiebenut,meergebruikmakenvandevoorheneveneensbeschikbaregemeentelijkeminimaregelingen,isvooronshetultiemebewijsdatdeSVBalveeleerderingeschakeldhadmoetenworden.Hetisjammerdatditpasop1januari2010plaatszalvinden,alhoewelwijhiervoorbegripkunnenopbrengengeziendeveleadminis-tratievehandelingendiemoetenwordenverrichtbijzoweldenognietaangeslotengemeentenalsdeSVB.Decreatievaneenloketvooreenminimuminkomenvoormensenvan65jaarofouderiseenverbeteringvan,ikzouhaastzeggen,onschatbarewaarde.IkhebmijwelzittenafvragenhoehetnugaatmetmensendiealAOWgenietenentotophedennoggeengebruikhebbengemaaktvandemogelijkheidominaanmerkingtekomenvooraanvullendebijstand.Debriefvan16maartgeefthiernaarmijngevoelgeenhelderantwoordop.WordendezemensenhiervooralsnogdoordeSVBbenaderd?Ookdevrijlatingvaninkomenuitarbeidvindenwijeengoedeverbeteringvandebestaandesituatie,hoewelhierbijtweekanttekeningenophunplaatszijn.TenaanzienvanvrijstellingvoorinkomenuitarbeidlijkthetonszeergerechtvaardigdomeenzelfdebedragvrijtestellenvandenaastdeAOWeventueelnogteontvangenpensioenuitkering.Hiervoorisimmersookgewerkt.Ofhetnugaatomwerkvoorofnahet65stejaar,doetvooronsgevoelnietterzake.DetweedekanttekeningplaatsenwijbijhetvoornemenvanhetkabinetomdeAOW-leeftijdop67jaartebrengen.Watonsbetreftzalditnietgebeuren.Tochhoudenwijrekeningmethetergste.Watsteltdezeverruimingvanvrijstellingvaninkomenuitarbeiddannogvoor?Degroepdienahet65stejaarnogwerkt,zalalheelgeringzijn,maarditgeldtzekervoormensenboven67jaar.MindertevredenzijnwijmetdevaststellingdatdeWWBverderinhoude-lijkongewijzigdblijft.Ookvorigjaarhebbenwijgepleitvoorverruimingvandevermogensvrijstelling.Datzouwatonsbetreftbijvoorbeeldmoetengeldenvoorhetbuitenbeschouwinglatenvandeeigenwoning.Stenenetenberoerd.Oplopendeschuldenliggenslecht,zekerbijouderegeneraties.Dewaardevandewoningzounaaronsgevoelaaneenmaximummoetenwordenonderworpen.Hetopetenisnietmeertoege-staan,zodatbijoverlijden,doormiddelvandedaninrekeningtebrengensuccessierechten,deoverheidalshetwareeenvergoedingkrijgtvoordeverleendeaanvullendebijstand.Concreetbetekentditdatdedesbetref-fendeouderedekeuzeheeft:ofeenaanvullendeuitkeringaanvragenenhetwoonhuisnietverderbelastenofgeenuitkeringenhetwoonhuisbelastentotdevrijstelling,hetdaardoorbeschikbaargekomenvermogenopetenendaarnadeuitkeringaanvragen.Ophetgebiedvanvermogensvrijstellingsluitenwijonsaanbijhetvoor-stelvandeFNVomdegrensvrijtelatentot€20000endezetekoppelenaandevermogensgrensbehorendebijbox3.Watvindtdestaatssecre-tarisvanhetvoorstelvandeFNV?IkwilevenstilstaanbijhetAOW-gatdatontstaatalsmensennietdevolle-dige50jaarinNederlandhebbengewoond.Zoalswijaleerderhebbengezegd,gaathethierbijinhetbijzonderommensendie30of40jaargeledeneentijdjeinhetbuitenlandhebbengewoond,omouderendiezichnahunvijftiendeblijvendinNederlandhebbengevestigdenomvoormaligerijksgenoten.Hetgaatommensendienietgoedgeïnformeerdzijn,zichniethebbenkunnenbijverzekerenenwiehetaanfinanciëlemiddelenontbreektomditalsnogtedoen.Wijhaddenhiervoorenkeleoplossingenbedachtwaarvaneenaantaldoorhetkabinetisoverge-nomen:automatischeaanvullingdoordeSVBendemogelijkheidomlangerinhetbuitenlandtevertoeven.Iederekeeropnieuwvaltvasttestellendaterveelproblemenontstaanopmomentenwaaropmensenslechtofhelemaalnietgeïnformeerdworden.Daarmoetenwijwataandoen.OmindetoekomstdergelijkeproblementevoorkomenhebikineenvorigoverleggepleitvoordevastleggingvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.177 hetgevenvangoedevoorlichtingdoormiddelvanhetlatentekenenvoorontvangstvaneenteontwikkelenfolderwaarindegevolgenvoordeAOWvanvertrekuitofbinnenkomstinNederlandtransparantzijnweerge-geven.Detoenmaligestaatssecretariszaghiertotmijnstommeverbazinghelemaalnietsin.Hetisdeoverheidzelfdiebijmondevandetoezicht-houderdebankenverplichtommensendiefinanciëleproductenkopenbijbanken,telatentekenenvoorontvangstvandevoorwaardendiebijdatproducthoren,juistomtevoorkomendatmensenlaterzeggen:dathebiknietgeweten.WatmijbetreftisdeAOWeenfinancieelproductwaaraandezelfdeeisengesteldmoetenworden.Isdehuidigestaatssecretariswelbereidomdehandelwijzevanhetlatentekenenvoorontvangstoptenemenindeopzettenprocedurebijemigratieenimmigratie?MevrouwSap(GroenLinks):Voorzitter.GroenLinksmaaktzichaljaren-langsterkvooreenoplossingvanhetprobleemvanhetAOW-gatvoormigrantenenSurinamers.HetAOW-gatvoorNederlandersdieeenaantaljarennaarhetbuitenlandgaanenvervolgensweerterugkerenisnatuur-lijkookeenprobleem,maardatprobleemisvaakvaneenandereordeomdathetinditgevalomeenvrijweerbareenkrachtigegroepgaat.OnsgaathetvooralomdeproblematiekvanmensenmetlageinkomensdievaakonderhetbestaansminimuminNederlandmoetenleven.Dezeproblematiekisgrootengroeitenorm.Naarikbegrepenheb,ginghetvorigjaarom425000gekorteAOW’ers.Deverwachtingwastoendathetaantalzouoplopentotbijnaéénmiljoenin2020.Datzijnenormeaantallen.Hetisdanookheelgoed–wijjuichendittoe–daternueenbeginvaneenoplossingvoordeproblematiekvandezegroepwordtgemaakt.UitvoeringdoordeSVBheeftdewarmesteunvandefractievanGroen-Links.Datbetekentdathetniet-gebruikvandebijstandonderdezegroepflinkzalafnemenenwellichtzalteruglopentotnulendathetgebruikzijnstigmazalverliezen.Devernederingwaarmeedegangnaardebijstandgepaardkangaan,wordtweggenomen.Datishartstikkegoed.Wijvindenhetookgoeddatereenvrijlatingkomtvoorinkomenuitarbeid,hoewelwijonsafvragenwathiervandeconcretebetekeniszalzijnindepraktijk.Immers,grotedelenvandezegroepzullenopdieleeftijdnietmeerdegezondheidhebbenomsubstantieelietstekunnenverdienen.Wijvindenhetdanookheelbelangrijkdatnaastvrijlatingvaninkomenuitarbeidnogeenaantalextravrijlatingenkomt.DeFNVheefthierookvoorgepleit:vrijlatingvooraanvullendpensioenenvrijlatingvoorvermogen.WatonsbetreftkunnendegrenzendiedeFNVnoemt,namelijk€20000–ditsluitquavermogenaanbijbox3–hierbijleidendzijn.DeheerTonyvanDijck(PVV):Wijwetenallemaaldatdeinkoopheelergtegenvalt.Wijvindenhetallemaaljammerdatmensendatnietdoen.Watisdeprikkelvoormensenomzichintekopenmetallevrijlatingen,vrij-stellingen,vermogenstoetsendienietdoorgaanenaanvullinguitdebijstandtothetsociaalminimumniveau?Waaromzoudenmensenééneuroaaninkoopbesteden?Danmoetjegewoonzeggen:vergeetdieinkoop,voormensendiegeenAOWhebbenopgebouwdgaranderenwijeenAOWtothetsocialeminimum.Voorderestdoenzijnetalsiedereengewoonmeemetvrijstellingenendergelijke.MevrouwSap(GroenLinks):GroenLinksisniettegendatlaatste.InonsverkiezingsprogrammahebbenwijopgenomendathetAOW-gatgecom-penseerdmoetwordenvoormigrantenuitlandenzonderpensioen-opbouw.Destijdshebbenwijookdefinancieringhiervanoptafelgelegd.Indepraktijkziejedatdeinkoopregelingvooraltoegankelijkisvoormensendiezichdatenigszinskunnenpermitteren.CompensatievanhetAOW-gatismetnamerelevantvoordegroepdiestraksalleenisaange-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.178 wezenopdeAOW.Alsjelevenslangeenlaaginkomenhebt,hebjeoverhetalgemeennietdebestedingsruimteomtegaancompenserenvoorgemisteopbouwuithetverleden.DeheerTonyvanDijck(PVV):Resumerend,mevrouwSapzegteigenlijkdatdeinkoopoverboordis.Mensendiehetzichnietkunnenpermitteren,zullenergeengebruikvanmaken.Mensendiehetzichwelkunnenpermitteren,hebbenvaakaleenaanvullendpensioengeregeld.Ofzezienervanafomdatdeinkoopteduurwordt.DeheleinkoopregelingmagwatmevrouwSapbetreftdusindeprullenbak?MevrouwSap(GroenLinks):DeheerVanDijckgaatvoorbijaanhetfeitdatGroenLinksaltijdprobeertomconstructiefbijtedragenaanhetdebat.Natuurlijkhebbenwijonzevoorstellingvandesituatiediewijeigenlijkzoudenwillenhebben,maardaarblijvenwijnietbijstilstaan,ditintegen-stellingtotwatdePVVplachttedoen.Wijdenkenmeeinhetkadervandemogelijkhedendieerzijnenbezienwatwelbereiktkanworden.Ikdenkdatdeinkoopregelingeenoplossingkanzijnvoorgroependiedraag-krachtigzijnenophunoudedagnaasthunaanvullendpensioenookAOWwillenontvangen.Voordelageinkomensgroepenzalhetoverhetalgemeengeenoplossingzijn.Wijzijnechterniettegeneeninkoop-regeling.Voordegroepenwaarhetonsomgaat,isdeuitvoeringdoordeSVBveelbelangrijkerdandeinkoopregeling.Welzoudenwijeenaantalverrui-mingenindevrijlatingwillenzien.Wijvindenditbelangrijkomdatjehiermeerechtdoetaanhetfeitdatereigenlijkgeenverschilgemaaktzoumoetenwordentusseninkomendatvoordeleeftijdvan65jaarverdiendwordtenhetinkomendatdaarnaverdiendwordt.Waaromzoujeinkomendatvoorhet65stelevensjaarverdiendisendattotenigvermogenoftotaanvullendpensioenheeftgeleidwelhelemaalkorteneninkomendatdaarnaverdiendisbeperktvrijlaten?Datiseenraaronder-scheid,eenonderscheidwaarvanikmijzoukunnenvoorstellendathetnietzomaarstandkanhouden,medemethetoogopverbodopleeftijds-discriminatie.Daarnaastkunnenwijnogeensextrakijkennaarheteigenhuis.Hetistochwelheeltragischalsouderendoortebeperkenderegelingengedwongenwordenomoplatereleeftijdnogteverhuizen.Mochtersprakezijnvaneeneigenhuis–vaakzalhetgaanomeenbescheidenhuis–dathelemaalisafbetaald,danzouhettochnietzomoetenzijndatmensengedwongenwordenomteverhuizenenvervolgenshetvermogenopteeten.Wijzoudenmoetenzoekennaaranderemanierenomdezegroepreëelaanteslaanvoorwoonlastenzonderhaaroptezadelenmeteengedwongenverhuizing.Voortshebbenwijenkelekritischevragentenaanzienvandere-integratieverplichtingenvoordepartner.GroenLinksstaatbekendalsgrootvoorstandervanarbeidsparticipatievanvrouwen.Echter,jemoetinditgevalrealistischkijkennaardegroepwaaromhetgaat.Wijwetendatpartnerkeuzesvanmensenoverhetalgemeenzoinelkaarstekendatdemanongeveertweejaarouderisdandevrouw.Departnerswaarhetinditgevalomgaatzullenoverhetalgemeendusouderevrouwenzijndieookalbovende60zijn;62of63jaar.Alsdezevrouwenwerken,isdegangnaardebijstandalvooreendeeluitgesloten.Alszenietwerken,zalhetvaakgaanomheelkwetsbaremensendievrouwzijn,vaakvaneenbepaaldeetnischeafkomstzijnenoudzijn.Zewordendusmetdrievormenvandiscriminatieopdearbeidsmarktgeconfronteerd.Watgaatdere-integratieverplichtingconcreetinhouden?Wijzoudenervoormoetenwakendatmensenmetverplichtingenwordenopgezadeldwaarwijvanuitdesamenlevinggeenenkelperspectieftegenoverkunnenplaatsen.Immers,danwordthetalleenmaareenvernederendegangvanzaken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.179 Ikmisteindestukkendefinanciëlegevolgen.Gemeentendiedeuitvoe-ringalaandeSVBhebbenovergedragen,hebbendefinanciëlegevolgenvooreigenrekeninggenomen.IkneemaandatditookzalgeldenvoorgemeentendiedegangnaardeSVBnogmoetenmaken.Ishieroveralgesprokenmetdegemeentenen,zoja,ishieroverhelderheid?IkhebstukkengezienuitAmsterdamwaaruitblijktdateenenandervoordegemeentezelfniethelderis.MenheeftdehoopdaternoggeldvanhetRijkzalkomen.Hetlijktmijdanookgoeddathieroverduidelijkheidkomt.Wijhebbensympathievoordegedachteomeenanderenaamaanderegelingtegeven,netalswijsympathiekstaantegenoverdegedachteomereenandereregelingvantemakendiemensenechtuitdebijstandmaakt:eenechteaanvullendeAOW-regeling.Totslotnogeenopmerkingoverdeinkoopregelingendebeslistermijndieopgerektwordt.Ditisweliswaareenvooruitgang,maarhetbiedtgeenoplossingvoordeschrijnendstegevallen:migrantendieallangerdantienjaarinNederlandzijn,inhetbijzonderdeSurinamers.DezegroepheeftjarenlangtothetKoninkrijkbehoord.NederlandseSurinamershebbentemakenmeteengatmetbetrekkingtotdeperiode1957tot1975.Voordezegroepregelenwijniets.Ishet,juistnuduidelijkisdateenovergangs-regelingvoormensendielangerinNederlandzijnonmogelijkisenalleoptiestotnietsleiden,nietaandeordeomvoordemeestschrijnendegevallenmeteengoedevormvankwijtscheldingtekomen?AlswijnietkunnenregelendatzijAOWondervoorwaardenkunneninkopen,kunnenwijdangeenalternatiefregelen:eenkwijtscheldingvoordezebeperktegroep?DeheerTonyvanDijck(PVV):MisschienkunnenwijmeteendegroepvanAntillianenmeenemen;dezeheeftimmershetzelfdeprobleem.Alsudantochaanhetsinterklazenbent,moetuiedereencompenseren.MevrouwSap(GroenLinks):Ditisgeensinterklazen.Ikvindditeenbijzonderdenigrerendeopmerking.Hetgaatomeentegemoetkomingvooreengroepdieonterechtisuitgeslotenengetroffenis.Hetgaatomeentegemoetkomingdie,omintermenvansinterklazentespreken,misschieneenkleinschoencadeautjeis.Indieordevangroottemoetmendekostenzien.Ditisnietietswatwijalssamenlevingnietzoudenkunnendragen.Integendeel,ikvinddatwijonsalssamenlevingmoetenschamenalswijditnietnetjeskunnenregelen.DeheerTonyvanDijck(PVV):MijnvraagwaswaaromunietdeheleAntillenmeeneemt.Aldieeilandenhebbenprecieshetzelfdeprobleem.MevrouwSap(GroenLinks):Mijnantwoordwasduidelijk.Steldatwijdezekwijtscheldinggaanregelen.Wijmoetendangoedkijkennaardejuridischegrondenwaaropwijdatgaandoen.AlsblijktdatwijdeAntillenonderdezevoorwaardenookmoetenmeenemen,doenwijdatduswatGroenLinksbetreft.Ikblijferbijdatditgeengrotevormvansinterklazenis,maareenkleinenoodzakelijkevormvangenoegdoeningaandezegroep.DeheerOmtzigt(CDA):Voorzitter.DeCDA-fractiedanktdestaatssecre-tarisvoordebriefwaarinstaathoezijhetwetsvoorstelzalvormgevenomdeWWB65+overtehevelennaardeSocialeVerzekeringsbank.Enigevormvannaamsveranderingzalwenselijkzijn,wantdeWetwerkenbijstandishiernatuurlijknietvantoepassing,dusdetweedeWzaliniedergevalwegmoeten.Ikkomzometeennogterugopdevormgeving.Vooronsishet,netzoalsvoordeheerHeijnen,ergbelangrijkdatdeuitvoeringsoepelverloopt.DaaromzijnwijookblijdathetisgeluktomAmsterdamovertehalen.DatiseenwatbelangrijkergemeentedanAmeland,zozullenwijmaareerlijkzeggen.WijvernemengraagofdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1710 staatssecretarisvindtdathettempovandegemeentennuhooggenoegligt,zodatwijnietop1januariopeenswordengeconfronteerdmeteenprobleemvan200gemeentendiehunadministratieoverdeschuttingkieperenbijdeSVB.Demensenvoorwiedezewetisbedoeld,hebbenernatuurlijkhelemaalnietsaanalsereenprobleemontstaat.Ikkrijggraagdetoezeggingdathetnuzoisgeregelddatiedereenhetookkanuitvoerenop1januari.MetdeheerBlokwasikenigszinsverbaasddatdestaatssecretarisdeuitkeringwillateningaanophetmomentdatdeoudstepartner65isennietkiestvoordejongstepartner.Ikzouhieropgraageentoelichtingkrijgen.Ikgeeftweevoorbeelden.VoordegevallendiemevrouwSapnetbenoemde,waarindeeen65isendeander64,isertheoretischeenre-integratieverplichting.Wijsnappenheelgoedhoedatindepraktijkwerkt.Erisookeenvrijgrotegroepmensenmeteenrelatiemeteenbehoorlijkleeftijdsverschil.IkzegdaarmaarbijdaterookheelveelNeder-landerszijndieeenwatjongerevrouwuithetbuitenlandtrouwen.Erisdanechtsprakevaneenleeftijdsverschilvantientotvijftienjaar.Ikvindeenre-integratieverplichtingwaaraanserieusinvullingwordtgegevendanwelopzijnplaats.Gaatdatechtvandegrondkomen?LukthetdeSVBopditmomentomserieuswerktemakenvandere-integratie-verplichting?Hoegaathetinhetspecifiekegevalvaneenmanvan65meteenechtgenotevan45,waarindemaneenaantaljarenlatersterft?Devrouwisdannoggeenvijftig.BetekentditdandatzijbijdeSVBblijft,datzijterugvaltindebijstandsvoorzieningvandegemeenteofdatzijalsnoghaargeheleAOW-uitkeringkrijgt?Ditlevertookpraktischeproblemenop.Zalhetzelfderegimegeldenvoordegroepmensenuitde2015-maatregel,voorwiestraksnatuurlijkookdebijstandinzichtkomt?Welkeplannenheeftdestaatssecretarisdaarmee?Overigensbenikmindertevredenoverdeinformatiediewordtverschaftoverde2015-maatregel.DeheerHeijnen(PvdA):Volgensmijleesikdatdegemeenteverantwoor-delijkblijftvoorhetaanbiedenvanondersteuningbijdere-integratievandejongerepartners,ennietdeSVB.IkweetdusnietwaardeheerOmtzigtvandaanhaaltdatdeSVBdatgaatdoen.Iemandwordt65,heefteenonvolledigeAOWenkrijgtaanvullendebijstandindienhetinkomenvanhethuishoudendaartoeaanleidinggeeft.Jemoetdansamenhetsociaalminimumniethalen.Ditleidtautomatischtoteenre-integratieplichtvandejongerepartner.TegenmevrouwSapzegikdatdanheusnietde62-jarigepartnerachterdebroekwordtgezeten,maarwelde35-jarigepartner.DeheerOmtzigt(CDA):DeheerHeijnenweetnetzogoedalsikhoeveeldegemeentenopditmomentaanNUG-ersdoen:nulkommanulofdaardichtbij.AlsjedefinanciëleverantwoordelijkheidverlegtvandegemeentennaardeSVB,maarwelbijdegemeentenneerlegtdatiemandmoetre-integrerenterwijlzijergeenfinancieelvoordeelbijhebbenalsiemanddatdoet,hebikeenvermoedenaanwiedevoorkeurwordtgegevenbijdeechtere-integratie.Daaromvraagikhoehetlooptbijdepilotsenoferookechtre-integratievanpartnersplaatsvindt.Datisvoormijeenheelbelangrijkcriterium.Ikvraagdusofmijnaannameklopt.DeheerHeijnen(PvdA):TeneerstestelikvastdatdeheerOmtzigttoegeeftdathijhetverkeerdheeftgelezen,namelijkdatdegemeentenverantwoordelijkblijvenvoordere-integratievanpartners.DeheerOmtzigt(CDA):Maarnietfinancieel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1711 DeheerHeijnen(PvdA):TentweedestelikvastdatdeCDA-fractiegeenenkel,maardanookgeenenkelvertrouwenheeftingemeentenopditpunt.DeheerOmtzigt(CDA):DeeersteconstateringvandeheerHeijnenkloptniet.Ikhebhetoverdefinanciëleverantwoordelijkheidgehad,dieechtbijdeSVBlijkttekomenliggenzoalshethieruitgewerktstaat.WijwetendatdeprikkeldieindeWetwerkenbijstandzoenormgoedheeftgewerkt,isdatdegemeentenopdeuitkeringbesparenophetmomentdatzijiemandaanhetwerkhelpen.Datwordtuitditvoorstelgehaald.Datbetreurenwij,wantdaarmeewordteensuccesfactoruitdeWWBweggehaaldvoor,nogmaals,departnersvaneenjaarof45,nietvoordepartnersvan64.Overdatlaatstezijnwijhetweleens.DeheerTonyvanDijck(PVV):Nustaiktochweleventekijken.DeheerOmtzigtzegtblijtezijndatdeSVBdeuitvoeringgaatdoen,maarhijisnietblijdatdegemeentendaarmeehunfinanciëleverantwoordelijkheidverliezen.Jekuntdere-integratieverplichtingnietneerleggenbijdeSVBterwijldegemeenteneropzijningerichtomdattedoen.Jekuntnunietnogeensdetaakvanre-integratie,coachingennoemmaaropbijdeSVBneerleggen.DeheerOmtzigt(CDA):HetwasooknietmijnvraagomdeSVBdere-integratietelatendoen.Mijnvraagwaswaaromerwordtgekozenvooroverhevelingophetmomentdatdeoudstepartner65isennietophetmomentdatdejongstepartner65is.Immers,debijstandwordtverleendaanhethelegezinalshetgezinsinkomenonvoldoendeisenalsertenminsteéénpersooninstaatisomarbeidsinkomenteverwerven.Hetzoudusookkunnenophetmomentdatdejongstepartner65is.Datisdevraagdieikbijdestaatssecretarisneerleg,nietdevraagomdeSVBre-integratietakentegeven.Voorzitter.Graagontvangikvandestaatssecretarisbinneneenmaandeenuitleghoezijuitvoeringgeeftaanmijnmotieoverde2015-maatregel,overdevolstrekteonbekendheidervanondergrotegroepenmensenindeNederlandsesamenlevingenoverdegevolgendiedatzalhebben.Mijnfractieistevredendatdestaatssecretarismensendemogelijkheidgeeftomwatbijteverdienenwanneerzijbovende65zijn.Wijhebbeneenaantalbuitengewoonzuregevallengezienvanmensendiegraagnogaanhetwerkbleven,eenonvolledigeAOWhaddenen100%moesteninleverenvanwatzijextraverdienden.Deverruimingvan25%,waaroverwijdinsdagstemmen,heeftdusdeinstemmingvanmijnfractie.Watzouhetbetekenenomdie25%ietsoptehogen,bijvoorbeeldnaareenprocentof40?Zietdestaatssecretarisdaartoemogelijkheden?Alsje€10peruurverdient,magje€2,50houden.Erwordtnogwatopdehuurtoeslaggekortzodatjemeteennetto-inkomenkomttezittenvan€1,50peruurdatjeextrawerkt.Isdatdejuisteverhouding?Jekuntdanbijnanogbeterdevrijwilligersvergoedingkrijgen,wantdieisvolledigvrijgesteld.Mijnlaatstepuntbetreftdeexporteerbaarheid.Wijgaaneennieuwewetoptuigen,maarmijnfractiewilnuenbijdememorievantoelichtingophetwetsvoorsteléénklipenklaretoezeggingkrijgen:waterookgebeurt,denieuwetoeslagmagnietexporteerbaarzijn.Zoudatalsnoghetgevalzijn,dandientdestaatssecretarisdevormgevingzodanigaantepassendathijnietexporteerbaarwordt,anderskunnenmigrantenhierophun64eeenjaarwonen,weernaarhetbuitenlandgaanendetoeslagmeenemen.DezetoeslagwasuitdrukkelijkbedoeldvoormigrantendieeenbandmetNederlandhebbenenhierwonen.Ikkrijggraageentoezeg-gingopditpunt.DeheerTonyvanDijck(PVV):IkbenblijmetdelaatsteopmerkingvandeheerOmtzigt,omdatwijzotochwatrealiteitszinzienbijdecoalitie.HetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1712 buitenlandverblijfisnuverruimdvan13naar26weken.Datlijktnietveel,maar26wekenistocheenhalfjaar.Datistochlekkeroverwinterenineenwarmland.IsdeheerOmtzigthetmetmijeensdatdeaanvullingnietvankrachtzoumoetenzijnindeperiodedatiemandinhetbuitenlandverblijft?DeheerOmtzigt(CDA):Mijnfractieheefttegendeuitbreidingvan13naar26wekengestemd.Nuzijechterindewetstaat,dientzijalszodanigtewordengehandhaafdengaanwijervanuitdatdezemensen26wekenperjaarinhetbuitenlandmogenverblijven.MevrouwKos¸erKaya(D66):Voorzitter.Ikhebgeboeidnaarmijncollega’sgeluisterd.MetenigeverbazinghoordeikhetdebatjetussendewoordvoerdersvandePvdAenhetCDA.Ikproefdetocheenstukjevijan-digheid.DaarwaarhetCDAkennelijktochnietzoheelblijismetdegangvanzaken,isdePvdAwelblij.IkbenmetdePvdAblij.Ooit,in2004,hebikeeneerstemotieingediendomditmogelijktemaken.Nukunnenwijhethopelijklandelijkper1januari2010uitrollen.Dieeerstemotie,dieoverigenswerdgesteunddoorvelecollega’s,isinmiddelsalweervijfjaaroud.Hetisgoeddatwijnueindelijkeenwetsvoorstelkrijgenomditteregelen.HetwasgewoonnietprettigvoorveelouderenomnaartweeinstantiestemoetenombijdeSocialeDienstdehandoptehouden.Datisnugelukkigverledentijd.Bovendienhoevenwijnietmettweeinstan-tiestewerken,watwellichtookgeldenadministratiescheelt.Datbrengtmijbijmijneerstevraag.DegemeentenhoeveneendeelvandeWetwerkenbijstandnietmeeruittevoeren.Watbetekentdatinfinan-ciëlezin?Zalheteenpositiefeffectgeven?Kandestaatssecretarisdaar-overwatmeervertellen?Bijhetwetsvoorstelzalditpuntwaarschijnlijkuitdrukkelijkeraandeordekomen.Eenanderevraagbetrefthetgemeen-telijkarmoedebeleid,waaroverdeheerHeijnenalsprak.VeelouderendiedeaanvullingviadeSVBkrijgen,zullenwellichtnietmeerdewegterugnaardeSocialeDienstwetentevindenofomgekeerd.Hetisbelangrijkdatwijditgoedregeleninhetwetsvoorstel.Iniedergevalmoeterhelderwordengecommuniceerdtussendezetweeinstanties.Eenanderpuntdathiermeetemakenheeft,isdere-integratieverplichting.IkhebgeboeidgeluisterdnaardediscussietussendeherenHeijnenenOmtzigtopditpunt.Alsikhetgoedlees,isergeensprakevandatdejongerepartneropeensnietmeerverplichtisomwerktezoekenofteaccepteren.VolgensmijgeldendezeregelsuitdeWetwerkenbijstandonverkortvoordejongerepartners.Isdatjuist?EenvertrekvanuitNederlandnaareenanderlanddanweleenterugkomstnaarNederlandgeveninderdaadheelveelproblemen.Deinformatie-voorzieningisgewoonnietgoed.Wijmoetenditveelbeterregelen,alwashetmaaromdatwijaandepreventievekantmoetenvoorkomendatmensenstrakseenaanvullingkrijgen.Daarbijhebbenwijwelinformatienodig.Preventiezouhierineensleutelrolkunnenspelen.Hoekandeinformatievoorzieningbetertotstandwordengebracht?Zijnerwellichtanderemogelijkhedenompreventiefoptetreden,indezindatwijmensenwatmeerbijdehandnemenomstraksmeteenvolledigeAOWhet65ejaarintegaan?MijisniethelemaalduidelijkwelkevoorwaardenpreciesgeldenvoordeaanvullingviadeSVB.GeldendaarvoordezelfderegelsalsbijdeSocialeDienst?Inhetgevalvaneeneigenhuiskanikmijvoorstellendathetvoorveelouderenmoeilijkisomhethuiseerstteverkopenomdaarheteenenandervanoptesouperen,omvervolgensinaanmerkingtekomenvoordeaanvulling.Tegelijkertijdzieikindatwij,zekergeziendevergrijzingendefinanciëlelastendiedaaraanzoudenkunnenkleven,moetenkijkenhoewijervormaankunnengevenzonderdatwijerfinancieelheelveelaanmoetenbijdragen.Ikbenvooreenwatevenwichtigersituatiewaarinouderenwelinhuneigenhuiskunnenblijvenwonen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1713 CollegaSaphadhetaloverdeSurinamers.Ikbegrijpdathieraanjuridi-schegevolgenkleven.Kandestaatssecretarisdaarwatmeeropingaan?Welkejuridischegevolgenzoudenerdanaanvastzitten?Indiendieonoverkomelijkzijn,wildestaatssecretarisdanmetdezegroepmensenomdetafelgaanzitten,alwashetmaarommethentebekijkenwelkeproblemenzijervarenenhoedaarvoorwellichteenoplossingkanwordengevonden?AntwoordvandestaatssecretarisStaatssecretarisKlijnsma:Voorzitter.Ikdankdegeachteafgevaardigdenvoorhuninbreng.Alseenpaalbovenwaterstaat,zoblijkt,datheteenplezierigideeisdatmennunietmeerbijtweelokettenteradehoefttegaan.Per1januari2010,enreedsnuvooringezetenenvangemeentendiedeSVBalhebbengemandateerd,geldtdatmenbijdeSVBzijnAOWenzijnaanvullingdaaropkankrijgen.Ikbenblijdatditbreedwordtgedragen.Datwistenwijnatuurlijkaluitvoorgaandeoverleggendiezijngevoerd.DeheerBlokheeftgezegddathetgeengoedideeisomeenverwijtendetoonaanteslaannaariemanddieineenanderlandheeftgewoondendusnietvijftigjaarlangzijnAOWheeftkunnenopbouwen.Ikheballesprekerszoverstaandatzijgeenverwijtendetoonopditpunthebbenaangeslagen.Mensenlevenszijnzoalszijzijn.Hetkanduszijndatjesomsineenanderlandbivakkeert.Ookvanmijnkantiserabsoluutgeensprakevaneenverwijtendetoon.Denadrukwordtwelgelegdophetstriktcontrolerenvaneenenander.DatcontrolerengeschiedtenzalgeschiedendoordeSVB.DeSVBdoetditintegraalenheefthiervoorgoedeinstrumenten.Menzalbijvoorbeeldalshetgaatomhetvermogenvanmensen,heelstringentcontrolerenofdittotrepercussiesleidtophetpuntvandeaanvulling.Eenaantalsprekersheeftgevraagdhoehetzalgaanmetdejongerepartner.Hetvielmijopdatiedereenhetdanoverdevrouwheeft.Hetkomtookvoordatervrouwenzijnmetjongerepartners.Jemoetzemisschienmeteenlantaarntjezoeken,maarikkenereenpaar.Alsjeeenjongerepartnerhebtdienogkanwerken,isdatnatuurlijkevident.Gemeentenmoetenverantwoordelijkzijnvoordere-integratiealsdejongerepartnernietwerkt.Datblijftookzo.Ikvindhetheelbelangrijkomdittijdensditdebatnogeensteonderstrepen.Alsdepartner,zoalsinhetvoorbeeldvandeheerOmtzigt,echtbehoorlijkwatjongerisendeecht-genootkomtteoverlijden,moetdezejongerepartneropbasisvanwatwijnualhebbeneenhandreikingkrijgen,maarnatuurlijkalleenalsdedesbe-treffendepersoondaaraanvoldoet.VanuitdeAOWkandejongerepartnerdannietsmeertegemoetzien.Dejongerepartnerzalookergwordengeënthousiasmeerdomzelfeenbaantezoeken.Datblijftookzo.IksnapbestdatditietsenthousiastergebeurtbijiemanddienuindebijstandzitdanbijeenzogenaamdeNUG-er,maardannogishetwezenlijkdateenbehoorlijkjongeriemandperspectiefkrijgtdoorbetaaldwerk.Datisergbelangrijk;daaroverkangeenmisverstandbestaan.DeheerBlokheeftgezegdlieverniettewillendatdeinkoopregelingeensoortvanuitverkoopregelingis.OokdaarinhebikdeKamergoedverstaan,wantookdaaroverheeftzijonderlingheteenenanderopge-merkt.Hetgaateromdatdeinkoopregelingvoordemensendiehetbetreft,nogweltedoenis.Anderszalniemandermeergebruikvanmaken.Ikmoetopmerkendathetnunoggeenscheringeninslagis.Ikdrukmijdaneufemistischuit,wantvandeinkoopregelingwordtnogmaarmondjesmaatgebruiktgemaakt.Ikvindhetwelbelangrijkomdedrempeldusdaniglaagtehoudendathetdemoeitewaardisvoormensen.AlsjederegelingophetniveauzoubrengenwaaraandeheerBlokdenkt,zoudenbijzonderweinigmensenernoggebruikvanmaken.Jemoeterduswatrealistischinzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1714 DeheerVanDijckheeftgevraagdhoehetindetoekomstzalgaan.Hetgaatnuomtussende450000en500000mensenenhijvroegzichafofdiegroepgroterwordt.Hetantwoordopdievraagisvolmondig«ja».Mensenwordenmobieler,mensenglobaliseren,duswijzullenindetoekomstveelvakertemakenkrijgenmetmensendieeenonvolledigeAOWhebbenomdatzijeenaantaljarennietinNederlandverbleven.Datstaatoverigenstevensindestukken,ookindievanmijnvoorganger,dushetisaleenhelepoosbekend.OokvroegdeheerVanDijckofmensen,alszijnietinkopen,instilledevotiegaanzittenwachtentotdatzij65zijnendeaanvullendebijstandsowiesokrijgen.Datisnietmijnmaniervandenken.Demensendie65wordenennietdehoogstesalarisseninditlandhebbengekregen,hebbenrechtopdeaanvullendebijstandomdatzijmoetenkunnenexisterenophetminimum.Datgeldtvoorallemensendieereenberoepopdoenenookvoormensendielanginhetbuitenlandhebbengewoondenhieroplatereleeftijdnaartoezijngekomen.Daaromvindikheteenheelplezierigideedatdeaanvullendebijstandbestaatendatmensenervangebruikkunnenmaken.DeheerTonyvanDijck(PVV):Metdatinkopengaathetmijeromdathetveeltevrijblijvendis.Alsjesowiesoeenaanvullingkrijgtuitdebijstandtothetsociaalminimum,watisdandeprikkelomjeintekopenvoordatstuk?Dieprikkelisinmijnoptiekdangewoonnul.StaatssecretarisKlijnsma:Ikwiltochbeklemtonendaterookveelmensenuithetbuitenlandzijndiehiersalarishebbengenotenenopbasisvandatsalarispensioenhebbenopgebouwd,dushelemaalgeenaanvul-lendebijstandbehoeven.Hetisgoedomdathiernogeenstezeggen,wantwijdoennunetalsofiedereenaanvullendebijstandkrijgt.Datisnatuurlijkabsoluutniethetgeval.Vandegenendiehetwelkrijgen,leertdepraktijkdatzijnunietbepaaldenormveelgeldopzijhebbenkunnenleggenomzichintekopen.Hetisduseenbeetjeeenkwestievandekipenhetei,alsikmijzomaguitdrukken,omdathetaltijdgaatommensendiegedurendehunarbeidzaamlevennietzulkehogesalarissenhebbengehaddatzijdaardooreenpensioenhebbenopgebouwd.Zosimpelligthet.Magiemandzijnaanvullingmeenemennaarhetbuitenland?Hetantwoordopdievraagis«nee»,wantdeaanvullingisgerelateerdaandeWWB,sterkernog,komtvoortuitdeWWB.WWB-uitkeringenwordennietmeegenomennaarhetbuitenland,dusdeaanvullingookniet.VelesprekershebbengevraagdnaardeuitvoeringskostenvandeSocialeVerzekeringsbank.Ikwildiekostenmeenemenindecontextvandewetgeving,wantnubestedengemeentendaartussende10mln.en15mln.aan.DeSocialeVerzekeringsbankmoetnatuurlijkookuitvoerenenheeftdaarvoorgeldnodig.DemiddelenzullenuitdealgemeneuitkeringvanhetGemeentefondswordengelichtenmeegaannaardeSocialeVerzekeringsbank.WijzijndaaroverinnadereafstemmingmetdeVNG.DeVNGvindthetlogischdatermiddelenmeegaan,maaroverdehoogtevandiemiddelenhebbenwijnognadereafsprakentemaken.Wijschattendekostendustussende10mln.ende15mln.in.IkhebnetalgezegddatdeSVBgaatcontrolerenopinkomstenuitwerkenvermogen.DatwaseenvraagvandeheerVanDijck.Hetligtnietmeerbijdegemeenten,maarbijdeSVB,zodatjehetintegraalkuntdoen.DeheerHeijnenheeftdenadrukgelegdopdeuitvoering.Dieisookheelbelangrijk.Wijmoetenermetzijnallenklaarvoorzijndatiedereendieerrechtopheeft,op1januari2010deaanvullingkankrijgenviadeSVB.EengrootaantalgemeentenheeftdezaakalgemandateerdaandeSVB.Daarbenikheelblijmee.IndegemeenteAmsterdam,waarnueenmaalveelmensenwonen,gaathetper1juliin,dusdemandateringisdaarruimvoor1januarieenfeit.IkhebindeverzamelbriefaandegemeentenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1715 nogmaalsdenadrukgelegdophetfeitdatmenhetnogkandoenvoor1januari.Sterkernog,ikhebdatzeergepromoot,zodatzoveelmogelijkgemeenten–watmijbetreftallemaal–voor1januaridestapzetten.Mochtdatonverhooptniethetgevalzijn,danzorgenwijervoordatdeuitvoeringop1januarivoorallemenseninNederlanddiehetbetreft,terhandkanwordengenomen.Deopmaatzieterdusalheelsteviguit,maarop1januaridienthetgewoonklaartezijn.Dewetgevingmoetdanoveri-gensookklaarzijn.DatbetekentdatwijhetwetsvoorstelzeerbinnenkortaandeKamervoorleggen.DeheerHeijnenheeftopgemerktdatdegemeentenweldepersoons-gegevensmoetenkunnenhoudenvoorhetarmoedebeleid.Ikvinddatookheelbelangrijk,duswijhebbenhetnogeensgoedgeverifieerd.Opditmomentgebeurtheteigenlijkal.DegenendienubijdeSVBzitten,zijnviahetinlichtingenbureauookbekendbijdegemeenten.WijzullenernogeensextraoplettendatallemensendienuviadeSVBhunaanvullingkrijgen,bekendblijvenbijgemeenten,zodatzijvoorbijzonderebijstandendatsoortzakeneenberoepkunnenblijvendoenophuneigengemeenteendegemeentendezemensenookwetentevinden.Allesprekershebbenietsgezegdovervoorlichtingencommunicatieengevendaaraaneenenormeurgentie.DeheerOmtzigtheeftnogeensgerefereerdaanzijneigenmotie,waarinhetjaar2015aandeordeis.Ookikvinddatwijrondomdevoorlichtingendecommunicatienogweleenstapjeenthousiasterkunnenzijn.Ikdrukmijdanvoorzichtiguit.Alshetgaatomimmigranten,doetdeSVBernualheelveelaan.Iedereendiehierbinnenkomt,krijgtvoorlichtinghierover.Vooremigrantenishetwatlastiger.Mensendiehetlanduitgaan,kunjemoeilijkeropjenetvlieshouden.Wijproberenviadewebsitesdiehetbetreft,mensenzoveelmogelijkdezeinformatiemeetegeven,maarhetislastigeromdezemensenechttelabellenenheneen-op-eenvoorlichtingaantebieden.Wijonderkennenditzeerenzijnerookzeermeebezig.WatdemotievandeheerOmtzigtover2015betreft,zijnwijvoornemensomnogditjaarmensenactiefhierovervoortelichten.Menmoetwelwetendatmenvanaf2015,alshetgaatomdepartnertoeslagbijdeAOW,nietmeerkaninstromen.Datmoetmennuweten.DeheerOmtzigt(CDA):Dankdaarvoor.Wildestaatssecretarisbinneneenmaandoppapierzettenopwelkewijzezijdatgaatdoenenwelkestreefcijfers,zoalsindemotiegevraagd,zijdaarbijaangeeft?Ikdeelhetgevoelvanurgentiedatdestaatssecretariszonetuitteovereenmaatregeldiehelaasteonbekendisgeblevensindsdehervormingin1995.Hetgaathieromeengroepvanenigehonderdduizendenmensen.StaatssecretarisKlijnsma:Ikdenkdatikdestreefcijfersnietgareddenbinneneenmaand,maarikzegweltoedatikdeKamerbinneneenmaandnauwgezetzalinformerenoverdemanierwijdeinformatiedenkenteverstrekken.Ikvindhetzelfookzobelangrijk.DeheerOmtzigt(CDA):Inclusiefeenreactieopmijnmotie?Iksnapdatdestaatssecretarishetditjaarnietgaatreddenomdathaarvoorgangerhetniethelemaalheeftgedaan,maargraagwelaandachthiervoorindebrief.StaatssecretarisKlijnsma:Ja.Ikneemditgraaginmijnreactiemee,metdienverstandedatikdusnognietzeernauwgezetkaningaanopdestreefcijfers,maardatzallogischzijn.Voorzitter.Ookdeeigenwoningisdoorbijnaiedereentersprakeisgebracht.Volgensmijkunjejeeigenwoninghoudenàraisonvan€46000.Alsjedaarbovenkomt,zuljeechtnaardevermogenstoetsmoetenkijkenindezinvandeWWB.Velesprekersbegonnenoverdenaamvandezeaanvulling.HetblijftnatuurlijkweleenaanvullingdieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1716 gestoeldisopdeWWB.Wijmoetendaarookabsoluutnietvanafwillenstappen,wantanderswordthetwelheellastig.Hetklinktheelsimpel,maaralsjemeteennieuwenaamgevingaandeslagwilt,moetjealtijdkijkenwaardewetgevingoorspronkelijkvandaankomt.Jezultdatdanookheelgoedmoetenverankeren.Hetwordtdanweerlastigeromsnelwetgevingtotstandtebrengen.Ikbeneropzichzelfwelvoorinomtekijkenofwijmisschieneensoortwerktitelkunnenverzinnen.Wijmoetenerechtervoorwaken,alswijdeaanvullingvaneennieuwenaamvoor-zien,datzijexporteerbaarwordt,wantikdenkdatwijdaargeenvanallenvoorzijn.DeheerHeijnen(PvdA):Destaatssecretarisreageerdeoptweepuntentegelijkertijd.Ikkenderegelinginzakedeeigenwoningenbegrijpdieook.NudeSVBditalgedurendelangeretijdvoor150gemeenteninmandaatuitvoert,wilikwetenofdestaatssecretariszichtheeftopdeaantallenmensendieeenberoephebbengedaanopdezeaanvullingenomdatzijbovende€46000uitkwamen,tochmoestenverhuizen.Ikwilwetenwaaroverwijhethebben.AlsdateensubstantieelaantalisenalshetnietindeordevangroottevaltvanWassenaarsevilla’s,vindikdatwijmoetenbezienofwijertocheenmouwaankunnenpassen.Overdenaamgevingwilikhetvolgendeopmerken.Watwij«backoffice»aannaamgevingdoen,is«backoffice».Daarmeehoevenwijburgersnietlastigtevallen.HetgaateromdatburgershetgevoelhebbendatzijAOWeneenaanvullingdaaroptothetsociaalminimumkrijgenennietafhanke-lijkzijnvanbijstand.StaatssecretarisKlijnsma:Hetismisschieneenbeetjesemantisch,maarhetisnatuurlijkwelbijstand.HetblijftgerelateerdaandeWWB,dusaandebijstandswet.Hetisinderdaadnietmeerwerkenbijstand,maarhetblijftwelgerelateerdaandebijstandswet.Ikmerkdatikzelf,staandeditAO,heelgoedbegrijpwaaromuzegtwatuzegt,wantdatstigmahebjedaarmeewederomopjevoorhoofd.Ikwilechtervoorkomendatwijhetkindmethetbadwaterweggooien.Magikhierdusnogevenopkauwen?Iksnaphetpuntvanaandacht,maarkannietonmiddellijktoezeggendatwijerweleenanderstempelopzetten.Ikkannuterplekkenietgoedoverzienwathetzoubetekenenomhetfenomeenbijstandswetlostelaten.Overheteigenhuishetvolgende.Ikkannunietvertellenoferalmensenzijndiehuneigenwoninghebbenmoetenverlaten,maarikwildatwelproberenuittezoeken.IkkanwelvertellendatdeSVBdebevoegdheidkrijgtomdebijstandalsgeldleningteverstrekkenalssprakeisvaneeneigenwoning.Datkansoelaasbieden,wantzowordtvoor-komendathethuismoetwordenverkocht.Overigensgeldtdevrijlatingvan€46000,ofeigenlijk€46100,enhoeftdeleningnietmeteentewordenterugbetaald.Erkandusvoorwordengekozenomdeleningpasterugtebetalenbijverkoopvanhethuisofbijoverlijden,hoeverdrietigook.Danhoeftiemanddusnietuitzijnhuis,wathetbelangrijkstepuntwasvandeheerHeijnen.DeheerLuijbenheeftgezegddathijeengroterevrijstellingvoorinkomenuitarbeidbijhetpensioenbelangrijkvindt.Ookdaaropzijnverschillendesprekersingegaan.Iksnapdatwel,maarikvindhetookbelangrijkdatwijdatgenewatwijmet65-minnersdoen,aan65-plussersrelateren.Dehoogtevandevrijlatingzoudanovereenkomenmetdievanpersonenonderde65.Integenstellingtotbijpersonenvanonderde65,isergeenmaximumtermijn.Mensenmogenduslangerdoorwerken,wanterzalgeenarmoedevalzijnomdatergeenarbeidsverplichtinggeldt.Bij65-minnersgeldtdearbeidsverplichtingenbij65-plussersniet.65-plussersmogenduszolangdoorwerkenalszijwillen.Daardoortreedterinmijnogenookgeenleeftijdsdiscriminatieop.Terinformatie:voor65-minnerskandegemeentedeinkomstenuitarbeidmaximaalzesmaandenvrijlaten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1717 DeheerLuijben(SP):Mijnvraagwaseigenlijkgebaseerdophetfeitdatmensendienahun65egaanwerken,eenbepaaldbedragzelfmogenhouden.Mensendieinhetverledenhebbengewerktendaardoorvermogenhebbenopgebouwdindevormvaneenpensioen,mogendatfeitelijknietdoen.Althans,hetismaarzo’nkleingedeeltedathetbijnateverwaarlozenis.Ishetnunietlogisch,realistischeneerlijkomhetstukjedatiemandmaghoudenvaninkomenuitarbeid,gelijktestellenaanhetstukjedathijmaghoudenuitpensioen?Datlaatsteisinwezenookverkregenuitarbeid.StaatssecretarisKlijnsma:Ikvindheteenbeetjekrom.Mensenzijnerallereerstopuitdatzijhuneigenbroekkunnenophouden.Datgebeurtindepraktijkookheelvaak.Jemoetwelvoorkomendatmensendienetbovendegrenszitten,eruiteindelijkslechtervoorstaandanmensendienetonderdegrenszitten.Ikvindhetdusnietzogekdatdevrijlatingvaninkomstenuitarbeidvan25%meteenmaximumvan€183permaandisopgenomen,wantdatvindikeenheelreëelbedrag,zekeralsjekijktnaarmensenvanwiehetpensioennetietsgroterisdanhetkleinepensioentjedathieraandeordeis.Ikvindditdusheelreëel.MevrouwSap(GroenLinks):Destaatssecretariszegtdatzijhetredelijkvindtzoalshetnuisgeregeldenmaaktdaarbijgebruikvanwattechnischeargumenten.Ikwilhaartochvragenofzijbereidisomwatdiepgravenderteverkennenoferaanleidingisomvanwegedeverschilleninpositietussen65-plussersen65-minnersenvanwegehetfeitdatervaakgeenperspectiefmeerisopverderevermogensgroeienarbeidsparticipatie,onderscheidtemakeninzakezowelhetaanvullendpensioenalshetvermogen.Zijserveertditnuheelsnelenmetvrijweinigargumentenaf,terwijlditpuntdoorverschillendesprekersisgenoemd.WilzijditduswatdiepgravenderverkennenendeKamerhierovervoordezomereennotitiesturen?StaatssecretarisKlijnsma:Iksnaphetpuntenzalgraagnogeensproberenomzakenteverhelderen.Ikhebgeengerechtvaardigdeargu-mentenomdeWWBvoormensenouderdan65jaarinhoudelijktewijzigen,andersdandevrijlatingvaninkomstenuitarbeiddienetisgenoemd.Erwordtnugevraagdomeenverhogingvandevrijlatingvanhetvermogentot€40000vooreenechtpaarenomeenverhogingvandevrijlatingvanbedrijfspensioenengerelateerdaandevermogensvrijlating.DaarbijisookaandeFNVgerefereerd.Diepensioenvrijlatingkomtneeropongeveer€1600perjaarvooreenechtpaar.Datbetekentdatereenandereinkomens-envermogenstoetsgeldtvoor65-plussersdanvoor65-minners.Ikvinddatnietgerechtvaardigd.Naastdebudgettaireeffectenisdaarbijeenbelangrijkeafwegingdatdooreenverruimingvandepensioenvrijlatingeenvreemdesituatiekanontstaan.OuderenmeteenonvolledigeAOWenaanvullendebijstandkunnendaardoornamelijkbeterafzijndanouderenmetalleenAOWofdanouderenmetonvolle-digeAOWenpensioen,maarzonderbijstand.Zo’nverhogingvandevrijlatingvergrootderechtsongelijkheidtussenmensenmetonvolledigeAOW.Mijnambtsvoorgangerheefthieroverop4julivorigjaareenbriefgeschreven,dievolgensmijheelhelderwas.Iksteldusvooromhiernietaantebeginnen,wantdanwordendeongelijkhedentussendeverschil-lendeAOW’ersgrootenmoeilijkuitteleggen.Daarnaastishetvanbelangdatdeverhogingvandevrijlatingniettengoedekomtaandemeestkwetsbaregroepenouderen,namelijkouderenmetalleeneenvolledigeAOWdiegeenbijstandenaanvullendpensioenontvangen,enouderenmetonvolledigeAOWmeteenkleinpensioentjedatlagerisdandehuidigevrijlatingsgrens.Hetisaltijdeenzaakvanheelminutieuskijkenoverwelkegroepenwijpratenenhoedietenopzichtevanelkaarkunnenverkeren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1718 DeheerLuijbenheeftinhetkadervandeinformatievoorzieninggevraagdofikervoorwilzorgendatdedesbetreffendegroepmensengaattekenenvoordeontvangstvaneenfolder.Datklinktheelaardig,maarikvinddatdeSVBdaarineenstevigetaakmoethebbenendemensengoedmoetinformeren.MensenkrijgennatuurlijksowiesoinformatievandeSVB.Zijmoetendanookwetenhoehetinzijnwerkgaat.DeSVBzorgterdusvoor.DankomikbijdevragenvanmevrouwSap.Ikdenkdatikalvoldoendehebgezegdoverhaareerstepunt.Ikbendatmethaareens,dusikgamijberadenopdemanierwaaropwijkunnenvoorkomendatditblijftbestaan.Ikhebdemeestevanhaarpuntenalbehandeld,behalvedatoverdebeslistermijn,deinkooptermijnvoorvooralSurinamers.Ikweetdatmijnvoorgangerhieroveralveelheeftgezegd,maarhetlijktmijgoeddatikdepositievanderijksgenotennogeensoverhetvoetlichtbreng.OverhetAOW-hiaatisdevorigekeeraluitgebreidgesproken.MijnvoorgangerheeftdeKamergeschrevendatdeAOWgeenouderdomsverzekeringvooringezetenenvanhetKoninkrijkis,maaralleenvooringezetenenvanNederland.DeNederlandseoverheidisdaaromnietverantwoordelijkvoordeAOWvoordejarendatmenseninoverzeeserijksdelenhebbengewoond.VoortsheefthetCollegeGelijkeBehandelingdevraagbeant-woordofdeNederlandseStaateenverbodenonderscheidmaaktopgrondvanrasdoordeAOWtekortenvoordejarendatvoormaligrijksge-notennietinhetEuropesedeelvanhetKoninkrijkwoonden.HetcollegeheeftvastgestelddathetonderscheiddatdeNederlandseStaataanbrengtopbasisvanhetcriteriumingezetene,leidttoteenindirectonderscheidtussenautochtoneNederlandersenNederlandersvanonderandereSuri-naamseafkomst.Hetconcludeertdatditeenobjectiefgerechtvaardigdonderscheidis.Erisdaaromgeenaanleidingomvoordevoormaligrijks-genoteneenaparteregelingtetreffen.HettreffenvaneenapartevoorzieningvoordezegroepzouookleidentotongelijkebehandelingtenopzichtevanandereNederlandersvanniet-Nederlandseafkomst,bijvoorbeeldmensenvanTurkseofMarokkaanseafkomst.VoortsbouwtiemanddieinNederlandwoontofwerktjaarlijks2%AOWoptussenzijn15eenzijn65e.HierdoorontstaateenbalanstussendepremiebijdrageendeuiteindelijkteontvangenAOW.Eenaparteregeling,zoalseengunstigepardonregeling,betekentdateronge-lijkebehandelingontstaatmetmensendiealsingezetenevanNederlandeenbijdragehebbengeleverdaandeAOWenmetmensendiezichinhetverledentegenhetregulieretariefhebbeningekocht.DesolidariteitdieinhetopbouwkaraktervandeAOWbeslotenligt,komtzoonderdruktestaan.Ikzouerdusnietvoorzijn.Ikhebhetvoordehelderheidnogeensintegraalneergezet,zodatergeenmisverstandkanbestaanoverditpuntvanaandacht.MevrouwSap(GroenLinks):Ikdankdestaatssecretariservoordatzijditonsnogevenvoordraagt.Ikconstateer,endatiseigenlijkalbekend,datderegeringhierinformeel-juridischgelijkheeft.Formeel-juridischisergeenpunttemaken.Erisechtereenheelanderevraag,namelijkofwijhierookmoreelinonsgelijkstaanenofernietopmorelegronden,juistvanwegedebijzondererelatievanNederlandmetSurinameendeNeder-landseSurinamers,aanleidingisomhiervooreenregelingtetreffen.Datmoreleaspectmisikenorminhetbetoogvandestaatssecretaris.Ikvraaghaaromookdaaroverietstezeggen.StaatssecretarisKlijnsma:Ikbegrijphetappel,maarikmoettochzeggendatikernietvoorkies.Ikdoedatnietomredenendieiknethebgemeldenomredenenvanhetgelijkheidsbeginsel.Ikbegrijphetmoreleappel,maarikmoetenwilerheelhelderoverzijn:ikkiesernietvoor.DelaatstevraagvanmevrouwSapbetreftdefinanciëlegevolgenvoorgemeentenvandeoverdracht.GemeentenhebbendietotophedenzelfTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1719 gedragen.Ikgaervanuitdatditookzoblijft,dusookvoordegemeenteAmsterdam.IkbegrijpuithetbetoogvanmevrouwSapdatdegemeenteAmsterdamnogevennaarhetRijkkijkt,maardaarvankangeensprakezijn.IkmeendatikallevragenvandeheerOmtzigtalhebbeantwoord,dusdankomik«lastbutnotleast»bijmevrouwKos¸erKaya.Ikconstateerdathaarmotieeffectheeftgehad;gefeliciteerddaarmee.Hethadmisschienwelwatenthousiastergekund.Ookzijheefteenaantalvragengestelddatikalhebbeantwoord.NaderegedachtewisselingDeheerTonyvanDijck(PVV):Voorzitter.Destaatssecretariszegtdathetomeenrelatiefkleinegroepgaat,maarinElsevierhebikgelezen–ikweetnietofhetklopt–datheteind2008om33560bijstandsuitkeringenging.Eenopdenegenbijstandsuitkeringenwordtverstrektaanaanvragersvan65jaarofouder.Ikvraagmijafofditaantalkloptenhoezichditgaatontwikkelenindetoekomst.DePVViserooknietvooromiemandinNederlandminderdanhetsociaalminimumtegeven,maarwijvindenheteengemistekansdatinhetvoorliggendewetsvoorsteldeinkoop,diewijeenheelbelangrijkinstrumentvindenomindetoekomstopdekostentebesparen,volledigtenegeren.Destaatssecretarisheefthetoverrechtsongelijkheid.Welnu,daarzijnwijookheelkienop,maarikvinddatersprakeisvanrechtson-gelijkheidalsiemandmeteenAOW-gatheeftgekozenvoorinkoop,€10000stortendaardoorophetsociaalminimumkomt,terwijliemandandersinvergelijkbareomstandighedendatnietdoet,waardoorereengatontstaatdatwordtaangevulduitdebijstand.Hetgaathelemaalfoutmetdeinkoop.Dezeisveeltevrijblijvendenteingewikkeld.Jemoetloonslipsuithetverledenoverleggen.Steldatjehierkomtalsje40bent,danmoetjegaanaantonenwaarjeindie40jaarallemaalhebtgewerkt,inMarokkoofwaardanook.Datisniettedoen.Iemandkandanzeggen:ikhebnietgewerkt.Maardankrijgjefraude,wantmisschienhadbetrok-keneweleenheelgoedebaanenheefthijheelveelverdiend.Deeenvoudvindikeenheelbelangrijkpunt.Jevraagtietsvanmensenwaaraanzijnietkunnenvoldoen.Eenanderpuntisdebetaalbaarheid.Devraagisookofiemandmeteenheelgoedebaaninhetbuitenlanddiehieropzijn40stekomt,zichmoetinkopenopbasisvanhetomslagstelselenpremiemoetbetalenoverhetgelddathijtoeninhetbuitenlandverdiendheeft,ofdathijzichmoetinkopenopbasisvaneenwettelijkminimumloon.Datlaatstezouikveeleerlijkervinden.Waarommoetiemanddie40jaarinhetbuitenlandheeftgewerkt,omgeslagenwordenommenseninNederlandtekunnenvoorzienvaneenAOW-uitkering?Maakhetsimpelerenzeggewoon:iedereendieeengatheeft,kanzichopbasisvanhetminimum-looninNederlandinkopenvoordeAOW.Danmaakjehetwatbetaal-baarder.Defraudegevoeligheidstaatnatuurlijkookbuitenkijf,wantalsiemandzegtdathijnooitheeftgewerkt,moetenwijdatmaaraannemen.Immers,hoekunjeonderzoekenofiemanddieopzijn40stenaarNeder-landkomtvanuitdeFilippijnenooitgewerktheeft?Waarheefthijdanaldie40jaarvangeleefd?Hetheleinkoopsysteemmagwatonsbetrefteensflinkopdeschop.Hetmoetgewoontoegankelijkzijn.Ietsvaneenverplichtkarakter,naardraagkracht,zouookeenwelkometoevoegingzijn.Wijzijnookvoordeeenloketgedachte.Ookwijwillenmensennietvanhetkastjenaardemuursturen.Welvragenwijonsafwatditdegemeen-schapkost.DestaatssecretariszegtdatdeSVBmetdehandhavingwordtbelast,maardeSVBishelemaalnietgeëntopvermogenstoets,inkomens-toets,partnertoetsendergelijke.DatmoetallemaalwordeningerichtbijdeSVB.IkhoudmijnhartvastenvraagmijafofwijnieteenhoopgemeenschapsgeldgaanverspillenomdezegroepdefaciliteittebiedenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1720 datzijnietnaareenloketbijdegemeentemoetenomaanvullendebijstandaantevragen.Ikwilduidelijkwetenofhetmetgeslotenporte-monneekan.Eigenlijkhoopikdathetgeldoplevertvoordegemeenschapdoorefficiencywinst.Wijvindenhetprimaomdeperiodevandeinkoopregelingteverlengenvanvijfnaartienjaar.Wijdenkenechterdatditmetdehuidigeinkoop-regelingweinigeffectzalsorteren.Wijstaanhelemaalachterhetbesluitvandestaatssecretarisominhetkadervanderechtsgelijkheidhetvrij-latenvaninkomenenhetbijverdienenrechttetrekkenvoor65-minnersen65-plussers.DeheerHeijnen(PvdA):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoordeantwoorden.Hetminstbevredigendvindikhetpuntvandeemigranten.Destaatssecretariszegtdatdevoorlichtingaanhentekortschiet,maarzijgaatnietinopdesuggestiedatgemeentenbijuitschrijvinguitNederlanddemensenwijzenopdeconsequentiesdieditoptermijnkanhebbenvoordeAOW-rechten.Ikzougraagziendatdaarvanmeerwerkwordtgemaaktdannuhetgevallijkttezijn.Ikonderschrijfdewaarnemingvandestaats-secretarisdatindetoekomstmisschienweleenminderheidvandemensen50jaaraaneengeslotenhierverblijft.Demeerderheidvoorwiedatnietgeldt,moetenwijdaaropvoorbereiden,ookalhoopikdatiedereeneenpensioenvoorzieningheeftdiemaaktdatmennooiteenberoephoefttedoenopeenaanvullingopeengedeeltelijkeAOW-uitke-ring.Maarwijmoetenrekeninghoudenmetdemogelijkheiddatdittochvelehonderdduizendenmensenzalbetreffen.Ikhoopdatdestaatssecre-tarisintweedetermijndaaropeennogietsbevredigenderantwoordkangeven.Ikbenerkentelijkvoorhetfeitdatdestaatssecretarisindepraktijkvanhetwerkeninelkgevalgaatnadenkenoverdenaamgevingvandewet,hoesymbolischook.Mijnderdepuntbetreftdediscussieoverdevraagofjevoordevoorma-ligerijksgenotennogmeerkuntdoendanwijnudoen.Ikdeeldeopvat-tingvanmevrouwSapdatmensenuitvoormaligekoninkrijksdelennietbegrijpendatzijnietinaanmerkingkomenvooreenvolledigeAOW-uitke-ring.Zijhebbengeenboodschapaanhetfeitdatdetoenmaligeautori-teitenvanNederlanden,binnenhetKoninkrijk,dievanSuriname,hebbenafgesprokendatdezevoorzieningnietvoorhetKoninkrijkinhetgeheelzougelden,maardatelklanddaarvoorafzonderlijkverantwoordelijkwas.DeindividueleNederlandse,HaagseSurinamersvanvoor1975hebbendaarmoeitemee.Opgrondvaneenmoreleverplichtingkunjeverderwillengaandanhetkabinetvoorstelt,maardanloopjetegenproblemenaan.OokGroenLinksheeftvolgensmijoogvoordieproblemen.Erisnamelijkgeenrechtsbasis,gegevenhetbesluitdatdeautoriteitendestijdshebbengenomen,omandereneenzelfdeaanspraakopvolledigeAOWtegeven.Ikvraagmijzelfsafofereenrechtsgrondzouzijnommensenvanaf1975volledigeAOWtoetekennen.Alsdatzois,praatjeovergigan-tischebedragen,diejedanweermoetafwegentegenanderedingen.DankzijdeSurinaamsegemeenschapenhunindringendepleidooiiserdoordeKamer,ookdooronzefractie,hetinitiatiefgenomenomderege-lingteverbeteren.DatheeftopgeleverddaternuéénloketisbijdeSVB.Jekrijgtdusnietmeerhetstempelopgedruktvanhetsociale-dienst-kantoor.Verdermagmeninplaatsvandertienweken26wekeninhetbuitenlandverblijven.Indederdeplaatsisereenruimereinkoopmoge-lijkheid.Indevierdeplaatsiservrijlatingvanarbeid.Mijdunktdaterheelwatgemeenschappenzijnmetmoreelterechteoproepen,dieveelminderverkomendandezegroep.Ikbenhundaarvoorerkentelijk.ZijhebbennietalleendekooltjesuithetvuurgehaaldvoorSurinaamseNederlan-ders,maarookvooreenheleboelandereNederlandersmetgedeeltelijkeAOW.Daarvoorprijsikhen.Hetspijtmijdatiknietverdertegemoetkankomenaandewensendiebinnendiegemeenschapleven.IkzoutegenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1721 mevrouwSapenanderendiedattegenbeterweteninnogweldoen,willenzeggen:stopdaarmee,wantuhoudtmensenietsvoorwatuuitein-delijknietkuntwaarmaken.Ikdenkdatditeenfairesituatiezouzijn.Devoorzitter:MevrouwSap,ubentaangesproken,dusmisschienkuntdaaropinuwtermijnalseerstereageren.HetwoordisaandeheerLuijben.**DeheerLuijben(SP):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoordeantwoorden.Ikhebdrievragengesteld.Eénervanisnaarmijngevoelnietbeantwoord,namelijkdevraagwatergebeurtmet65-plussersdiefeitelijkaanspraakzoudenkunnenmakenopdeaanvullendeuitkering,maardattotnutoeniethebbengedaan.Hetisnatuurlijkbuitengewoonbelangrijkdatervoorlichtingwordtgegevenendatmensengoedwordengeïnformeerd.Indezetijdishetevenzeerbelangrijkdatjeachterafkuntaantonendatdievoorlichtingdaadwerkelijkisgegeven.Ikwilunietlastigvallenmetaantallenbrieven,telefoontjesenmailsvanmensendiesteedsmaaraangeven:zehebbenhetmenietverteldenikhebhetnietgeweten.Hetisbuitengewoonbelangrijkdatwijdiestroomdempenendatkanalleenmaardoorvastteleggendatervoorlichtingeninformatieisgegeven.Aanbankenenverze-keringsmaatschappijenwordtvoorallefinanciëleproductendiezijverstrekkenverplichtendopgelegddatzijvastleggendatdevoorwaardendiebijdezeproductenbehorendaadwerkelijkzijnoverhandigd.Datdievoorwaardengelezenmoetenworden,kunjenietvanmensenover-nemen.Jekuntechterwelaantonendatjedevoorwaardenhebtoverhan-digd.Zehaddenhetkunnenweten,dusdatmotiefsluitjevoor100%uit.Defolderisaltoegezegddoordevoorgangervandestaatssecretaris.Hetiszoeenvoudigombijhetoverhandigendaarvandemensenmeteentelatentekenenvoorhetfeitdatzijdiefolderhebbengekregen,zodatzijnooitmeerkunnenzeggen:ikhebhetnietgeweten.MevrouwSap(GroenLinks):Voorzitter.IkzalgewoonmijneigenvolgordeaanhoudenenalslaatsteophetpuntvandeNederlandseSurinamersingaan.Ikbeginmetre-integratieverplichtingvoordejongerepartner.Inmijneerstetermijnhebikervooralmijnzorgoveruitgesprokendatpartnersdieteoudzijnomnogeenreëlekansopdearbeidsmarkttemakenwellichtmetverplichtingenwordenopgescheeptwaaraanzijgeenenkelperspectiefkunnenontlenen.Ikzoudaaraanwillentoevoegendatikmijinzekerezinzorgenmaakoverdere-integratievandekleineregroepvanpartnersdieweljongerzijnennogwelperspectiefhebben.IksluitmijaanbijdezorgendiemijncollegaOmtzigtopditpuntheeftuitgesproken.Watwijlezenindebriefvandestaatssecretarisenwatwijvanhaarhoreninhaarantwoordvindikmager.WijwetendatindeWWBdefinanciëleprikkelsvoorgemeentenmakendathetgoedwerktmetdere-integratieverplichtingen.Diefinanciëleprikkelvaltnuweg.Destaatsse-cretariszegtdan:opgrondvandeWWBzijngemeentenverplichtomerwerkvantemaken,dusdatbiedtvoldoendewaarborg.Geziendepraktijkvangemeententenaanzienvanbijvoorbeeldherintredendevrouwen–voorwieindepraktijkhelemaalnietsgebeurt–betwijfelikzeerofhetgaatwerken.Heeftdestaatssecretaris,naasthetfeitdatgemeentenwette-lijkformeeltotre-integratie-inspanningenverplichtzijn,andereinstru-menteninhandenomechttebevorderendatgemeentenerwerkvangaanmaken?Zouhetnietgoedzijnommetelkaarvastteleggenvoorwelkegroepwijvindendatditechtaandeordeis?Gemeentenmoetenwetendatzijechtwerkmoetenmakenvandere-integratievandegroeptotbijvoorbeeld55of60jaar.Eenalgemeneverplichtingzalsnelverzandenengemeentenzullenerindepraktijkdefactonietsmeedoen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1722 Datiswellichtgunstiginmijnogenvoordegroepouderendietochgeenkanshebben,maarhetgaattenkostevandejongeregroep,dienogwelechtkansenheeftendeinkomenspositievanhetgezinduurzaamkanverbeteren.Destaatssecretarisheeftuitgebreidgesprokenoverdevrijlatingvoorhetaanvullendepensioen.Erisgeendraagvlakvoor,dusdatneemikvoorditmoment.Wijzulleneengunstigmomentzoekenomdaaropweerterug-komen.Ikhebhaarechtermindergehoordoverdevrijlatingvoorvermogen.Watdenktdestaatssecretarisopdatpunt?DeargumentendiezijnoemtinverbandmethetaanvullendepensioenendeongelijkheidtussenverschillendegroepenAOW’ersdieditmetzichbrengt,geldenvolgensmijveelminder.Opdatpuntzouikgraagnogeenreactiewillenhebben.DankomiktenslotteophetpuntvandeNederlandseSurinamers.Destaatssecretariszegtdatzijnietvoordiemorelewegkiestendatishaargoedrecht.Ikvraaghaarechterofzijwelbereidisomingesprektegaanmetdezegemeenschap,wantdaarzitwelveelpijn.Erzaloverlegnodigzijnomdiepijnvooreendeelteverzachten,voorzoverdatkan.OverhetpleidooivandeheerHeijnenvandePvdA-fractieomtestoppenmetonzeoproepomeenvormvangenoegdoeningtecreërenzegikhetvolgende.Ikbegrijpheelgoeddatwatwijnugaandoeneenbelangrijkestapvoor-waartsis.DefractievanGroenLinkswaardeertdatookzeker.Ikbesefechterookheelgoeddatditgeenoplossingisvoordeechtschrijnendegevallen.Decollega’shierbegrijpendatmetmij.Ikbegrijpookheelgoeddatergeenformeel-juridischegrondenzijnomhetdichtenvanhetAOW-gatvoordeNederlandseSurinamerstekunnenafdwingen.Ditbetekentnognietdatergeenjuridischemogelijkhedenzoudenzijnomtoteenbepaaldevormvangenoegdoeningtekomen,inwelkevormdanook.Hetisnognergensaangetoonddatditnietmogelijkis.Daaromzalmijnfractienietnalatenomhiervoortepleiten.Tegendestaatssecretariszegikdaarom:treedinoverlegmetdegemeenschapenkijkofumeteengebaardiepijnkuntverzachtenofwegnemen.DeheerOmtzigt(CDA):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvooreenaantalheldereantwoorden,metnametwee.Zijzalervoorzorgdragendatmetdenieuwewetopgeenenkelewijzeexporteerbaarheidontstaat.Datisonsallerzorg.Deafgelopenvijfjaarzijnwijeenkeerofvierverrast.IkdenkaanhetverdragmetMarokko,waarindeToeslagenwetexpor-teerbaarisgebleven,watwijmetonsalleneigenlijkongewenstvinden.JekuntdetoeslagnietmeenemennaarDuitsland,maarwelnaarMarokko.Erzijnvakerdingenmisgegaan,terwijldeKamerzenietgewenstvond.Laatdestaatssecretarisbijhetschrijvenvandenieuwewetdusvooraloplettendatzijditgoeddichtregelt,wantuiteindelijkhebbendemensendierechtenontlenenaandenieuweweternietsaanalsdewetsneldaarnamoetwordenveranderd.Wijhebbenonsdanallemaalbijdebenen.Ikdankookvoordetoezeggingomterugtekomenopde2015-maatregel.DeheerHeijnen(PvdA):Wijzijnhetzeermetelkaareensdatexport-eerbaarheidmoetwordenvoorkomen.Wijhebbendevakantieregelinguitgebreidendatisprima.MaarinhetechtelevenkomthetvoordatbijvoorbeeldSurinaamseNederlanderszesmaandeninSurinameverblijvenenzesmaandenhier.VindtudatzijindemaandendatzijhierverblijvenrechthebbenopdeAOWenopdeaanvulling,enalszijinSuri-nameverblijvenalleenopdeAOW?Ofvindtudatzijindezesmaandendatzijhierverblijvengeenrechtzoudenhebbenopdeaanvulling?DeheerOmtzigt(CDA):Dezevraagverrastmij,omdevolgendereden.Ikvindvolmondigdatdemensen,wanneerzijhierverblijven,rechthebbenopdeAOWendeaanvulling.HetverbaastmijdatuvraagtofikvinddatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1723 zijalleenrechthebbenopdeAOWalszijinSurinamezijn.Deuitbreidingtot26wekendieuhebtbewerkstelligd,zorgternamelijkvoordatzijnietalleenrechthebbenopdeAOW,maarookopdetoeslagdaarop.Waaromsteltumijdezevraag?DeheerHeijnen(PvdA):Ikhadalsvoorbeelddriekwartjaarmoetennoemeninplaatsvaneenhalfjaar.DeheerOmtzigt(CDA):Alsmendriekwartjaarinhetbuitenlandzit,woontmenopdatmomentinhetbuitenlandenismenhiertegast.DeheerHeijnen(PvdA):Heeftmendanindeanderedriemaandendatmenhierverblijftwelofgeenrechtopdeaanvulling?DeheerOmtzigt(CDA):Nietalsmenhiernietstaatingeschreven.Mendientzichinteschrijvenophetmomentdatmenhiervoormeerdandehelftvandetijdwoont.Anderszoujedemogelijkheidcreërenvoormensenuiteenanderlandomhierdriemaandenperjaartekomenwonen.Datisnietdebedoeling.Wijhebbenbijvoorbeeldookvisadiemaardriemaandengeldigzijn.Ookmensendieeendergelijkvisumhebbenzoudenwijdanhetrechtgevenopdeaanvulling.Datproberenwijnujuistteblokkeren.AlsiemandéénkeerinzijnlevenlangerdanzesmaandeninhetbuitenlandverblijftenzichdaarnaweerinNederlandvestigt,herleefthetrechtopdetoeslag.AlsiemandelkjaarnegenmaandeninSurinamewoontendriemaandeninNederland,heefthijhiergeenrechtopdetoeslag.HijwoontdaninmijnoptiekinSurinameennietinNederland.Daaromvondikdegrensvan26wekenopzichzelfgenomenhelder,omdatditpreciesdehelftvanhetjaaris.Watbetreftdekwestievandepartner65-minof65-plusismijnfractienognietovertuigd.Ditheefttemakenmethetdiepstewezenvandewet.Vande65-plusserheeftdeKamergezegddathijnietindeWetwerkenbijstandthuishoort.Daarvoorhebbenwijeenaparteregeling.Hetgaatmijnietomdegrotegroepmensenmeteenpartnerdieongeveerdezelfdeleeftijdheeft.Uitmijneigenlevenkenikookdeomgekeerdesituatie.DeCDA-fractieblijftzichafvragenofdewetmoetgeldenvoormensenmeteenpartnervan65-min,wantdatheeftvergaandeconsequenties,ondermeervoordenaamgeving.Hetwoord«werk»kannietuitdenaamvandewetwordenverwijderdalseengrotegroepmensenvoorwiedewerk-plichtonverkortgeldtrechtheeftopdetoeslag.Ikhebhetnuoverdegrotegroeppartnersmeteenwatgroterleeftijdsverschil.Verderkrijgjeallerleisoortenproblemen.Ikvraagdestaatssecretarisdanooknadrukke-lijk,teoverwegenomdenieuweroyaleregelingvooraltelateningaanalsbeidepartners65zijnofalshetleeftijdsverschilkleinis.Anderskrijgjeeenwatrareregeling,alsstraksde2015-maatregelingaat.DangeldtervoorNederlandersietsandersdanvoormensendieuitanderelandenkomen.Destaatssecretarishoeftdaaropnugeenantwoordtegeven,maarwijmakenditvoorbehoud.Debijverdienstevan€183isnatuurlijkeenfakelimiet,wantditbedragis25%vanwatmenbijverdient.Datis€720.AangezieneenAOW-uitkeringvooreengehuwde€700bedraagt,ishetleukdatereenmaximumopzit,menisopdatmomentaltijddoordegrensheengeschoten.Misschienisdiegrensnogrelevantvooralleenstaandeoudersvan65-plus,maardiezijnmeteenzoeklichtjetevinden.Wijwillengraagdatdestaatssecretarisbijhetwetsvoorstelopeenrijtjezetwathetzoubetekenenalszijdie25%eenkleinstukjezouoptrekken.Alsiemand€8à€10peruurverdient,blijfter€2peruurvanover.Hetminimumloongeldtimmersnietvoor65-plussers,maaralleenvoor65-minners.Alswijdatvergelijkenmetdevrijwilligersvergoeding,kunnenwijbijnanogbetervoordevrijwilligers-vergoedinggaan,wantdanhebbenwijgeenproblemenmettoeslagenendergelijke.Laatdestaatssecretarisevenbezienwaterreëelmogelijkis.IkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1724 kiesdaarinvantevorengeenpositie,maarhetmoetweleenredelijketegemoetkomingvoordedesbetreffendegroepzijn.Tenslottebenikzeerbenieuwdnaardepositievandevoormaligerijksgenoten.IkdeeldepositievandeheerHeijnen.Wijhebbenhetechtgeprobeerd.Zietdestaatssecretarisnogruimte,daniszijvanhartewelkomomditaantegeven.Depolitiekmoetechterookeenkeereeneerlijkeconclusietrekken.Alshetwettelijknietmogelijkis,ishetnietmogelijk.Datzegikdanwelmetspijtinhethart,maardeKamermoetdieconclusiedantrekken.Misschienkandestaatssecretarisdaarvooreenopzetgeven.MevrouwKos¸erKaya(D66):Voorzitter.Ikdankdestaatssecretarisvoorhaarantwoorden.Eenpaarvragenvanmijzijnonbeantwoordgebleven.EendeelvandeWWBhoeftdusnietmeertewordenuitgevoerddoordesocialedienstenendatgaatnatuurlijkfinanciëleconsequentieshebben.IkzouheelgraagwillendatinkaartwordtgebrachtwatdeconsequentieszijnalsdeuitvoeringwordtovergeheveldnaardeSVB.Ditkanpositieveofnegatievegevolgenhebben,maarikzouhetprettigvindenomdaarinwatmeerinzichttekrijgen.Ikkanmijvoorstellendatdestaatssecretarisdaarnunietdirectantwoordopkangeven,maarwellichtopeenlatermomentschriftelijk.Destaatssecretarisgafvolmondigtoedatdere-integratieverplichtingonverkortvoordejongerepartnergeldt.HetisterechtdatdeheerOmtzigtaandestaatssecretarisvroegomuittezoekenwatdeconsequentieszoudenkunnenzijnenhoewijdiekunnenondervangen.Ikganietverderinopdevraaghoeditzoukunnen,maarhetlijktmijwelgoedomeenenandergoedinzichtelijktehebben.Dankomikopdeinformatieverstrekking.Voorbinnenkomstisdieer,maarbijvertrekishetheelwatmoeilijker.DeheerHeijnenheeftdaarovervragengesteldendaarbijsluitikmijaan.Eenanderpuntbetreftdeinfor-matieaandereedshierverblijvendemensen,dieookeenAOW-gathebben.Hetlijktmijvanbelangomdezemensenactievertebenaderen,zodatzijwetenwathuntewachtenstaat.Menmoetwetendat,alsmenvermogenheeft,deaanvullingvooreendeeluitditvermogenwordtbetaald.Hetisbeterdatmenvantevorenvooreengoededekkingzorgt.IkbegrijpvandestaatssecretarisdatvoordeSurinaamseNederlandersgeldtdaterzoweljuridischalsmoreelgeenrechtvaardigingisomhetAOW-gattedichten.IkhebookheelgoedgeluisterdnaarhetemotionelebetoogvandeheerHeijnen.Datwaseeneerlijkbetoog.Wijhebbennatuurlijkeenenormestapgezet.Tegelijkertijddenkikdateenmoreelgebaarnietaltijdfinancieelhoefttezijn.Ikdenkdathetgoedisommetdezemenseningesprektegaanentebezienhoeeropdeeenofanderemaniereenmouwaantepassenis.WellichtkomenerleukenieuweideeënuitdeNederlandseSurinaamsegemeenschapdieweltoteenmorelerechtvaardigingzoudenkunnenleiden.Ikroepdestaatssecretarisdaartoeop.Devoorzitter:Heteerstepuntdatunoemde,betrofdatdenieuweverdeelsleutelvoordegemeenten?Hebikdatgoedbegrepen?MevrouwKos¸erKaya(D66):Hetheeftgevolgenvoordenieuweverdeel-sleutel,maariktrekhetietsbreder.StaatssecretarisKlijnsma:Voorzitter.Ikdankdeledenvoordeinbrengintweedetermijn.DeheerVanDijckbeethetspitsafenzeidatikhetovereenbeperktegroephad.Zohebikdatechternietnaarvorenwillenbrengen.Ikhebhetovereenbeperktegroepmensendienualheeftingekocht.Datiseenbeperkte,heeloverzichtelijkegroep.Hetgaatnatuurlijknietoverdegroep65-plussersmeteenbijstandsuitkering,wantdatisinderdaadeenveelTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1725 groteregroep.Alsdaarovereenmisverstandbestond,neemikaandatditbijdezenisopgehelderd.InNederlandbetaaljeeenaanhetinkomengerelateerdepremie.DeheerVanDijckvindtdatheteigenlijkzozoumoetenzijndatiedereenzichinkooptopeenzoveelmogelijkvoordehandliggendemanier.Hetdraag-vlakinNederlandisnujuistzostevigomdatiedereennaarinkomenpremiebetaalt.DatmoetenwijnietuithetoogverliezenalshetgaatomdeAOW.Datwiliknogeensonderstrepen.InantwoordopdevraagvanmevrouwKos¸erKayanaardefinanciënmerkikopdathetuitgangspuntisdateenenandermetgeslotenportemonneegaatgeschieden.Ditbetekentdatdeuitvoeringvanhetgeheel–ookfinancieel–dienubijdegemeentenligt,wordtovergeheveldnaardeSVB.Erwordengeenextramiddelenvoorbeschikbaargesteld.Datmoetheelduidelijkzijn.DeheerHeijnenheefternogeensopgewezenhoebelangrijkhetisdatdeinformatiegoedwordtverstrekt,ookaanemigranten.Datbeniknatuurlijkzeermethemeens.ErisnualeenfoldervandeSVB.Diefolderwordtaanallemensentoegestuurd,zegikooktegendeheerLuijben,ennietuitge-reikt.Jekuntdusooknietbijhetuitreikenvandefolderaandemensenvragenomeenhandtekeningtezetten.Maardefolderwordtaanallemensentoegestuurd.Hetisnatuurlijkzodatgemeentennietiedereendiezichin-ofuitschrijftinpersoonzien,wantdatkanookdigitaalofschrifte-lijkgebeuren.DeSVBzalechteropkortetermijnberichtontvangenvanelkein-enuitschrijving.DeSVBheeftdanalleinformatieenzalopbasisdaarvanaanallemensendiezichin-ofuitschrijvenpere-mailvaninfor-matievoorzien.Ditgaatinvanaf2010.Ikhechteraanerbijtezeggendatbijemigrantenzichhetprobleemkanvoordoendathetadresinhetbuitenlandnietbekendis.Danhoudthetop,maaralshetadreswelbekendis,zaldeSVBdeemigrantenpere-mailookvaninformatievoor-zien.OpdelangeretermijnzaldeSVBopbasisvandeverzekerden-administratieiedereeninformerenoverdeverzekeringsstatus.IkhoordeheerHeijnenvoorzichtigzeggendatdittienjaarduurt,maarikzalerallesaandoenomdattebespoedigen,edoch,hetiseenbehoorlijkeklus.IkwilmetdeheerHeijnendoordenkenoverdenaamgeving,metdienverstandedatwijervoormoetenwakendatdenaamgevingstrekttotanderewetgeving.Daarmeezoudeexporteerbaarheideventueelopeenhellendvlakkomen.Datwilikteallentijdevoorkomen.Latenwijdaarduszeervoorzichtigmeezijn.Ikvindhetechterzeerdemoeitewaardomtebezienoferietsmogelijkismetdenaamgeving,zonderdatjehethellendvlakbetreedt.Dittervermijdingvaneenstigma,zegiktegenmevrouwSap.IkvinddatdeledenookintweedetermijnheelzorgvuldigzijningegaanopdepositievandeSurinaamsegemeenschap.MevrouwSapheeftmijgevraagdofikmetdeSurinaamsegemeenschapingesprekzouwillengaan,opdatereenofanderevormvangenoegdoeningaandeordezoukunnenkomen.Daaroverwilikhetvolgendezeggen.OokikbennatuurlijkinmijnvorigelevenheelvaakinaanrakinggekomenmetmensenmeteenSurinaamseachtergronddiegeenvolledigeAOWhaddenendaardoornietbepaaldfinancieelgegoedwaren.Ookikvinddateenprobleemvanformaat.Ikvindechterookdatikaltijdheelduidelijkeneerlijkmoetzijntegenmensenalshetomditsoortzakengaat.Ikweetdatmijnvoor-gangerzichhierinalenormheeftverdiept,evenalsuallen.Hetiseigenlijknietdoenlijkomzonderprecedententescheppenstappenvoorwaartstezettenopditdossier.Maarookikwilnatuurlijkheelgraagmetdegenendiehetbetreft,deNederlandseSurinamers,degesprekkenvoortzetten.DatgeldttrouwensvoorelkeNederlandseburger.MetiedereNederlandseburgerwilikingesprekovervanallesennogwat.Datbedoeliknietalsdooddoener.Ikwilechterookheelheldermakendatikgeenhoopwilopwekkendateralsnogdingenzoudenkunnenwordenveranderdinderegelgeving.Zo’nsoortpoliticabenikniet.IkwilheelgraagmetmensenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1726 ingesprekzijnenblijven,maarikvindookdatwijheelheldereneerlijkmoetenzijntenopzichtevanelkaaralshetgaatomperspectieven.Diezijneropditmomentniet.Ikwildusheelgraageengesprekaangaan,opdatwijelkaarbeterlerenkennen,wantikbennogmaarnieuwinditvak.Ikvindweldatwijoverenweerheelduidelijkmoetenzeggenwatwelennietkan.Ikzieopditmomentnietdatwijstappenvoorwaartskunnenzetten.Maarhetgesprekgaikaan.DatwashetappelvanmevrouwSap.IkbeningegaanopdevraagvandeheerLuijbenoverdefolderendehandtekening.Eenwezenlijkpuntbetreftde65-plussersdienognietzijnbereikt.DeSVBisdaarmeebezigenheeftin2008aleenmailingverstuurdnaar27000potentieelrechthebbenden,opbasisvanbijstandskoppeling.Uiteindelijkhebben1000personenmetsucceseenaanvraagingediend.DeSVBzalinderegulierecommunicatiemetzijnklanteninformatieblijvenverschaffenoverdemogelijkheidvanhetaanvragenvandeaanvullendebijstand.ZijblijvendatdoenjegensalleAOW’ers,zodatiedereendiemaarevendenktdathijdaarrechtopheefteenaanvraagkanindienen.IkdenkdatditvoorwatbetreftdeSVBgemakkelijkerwordtdanhetwasbijdeWWB,voormensendieuiteensoortschaamtemoeitehebbenmethetzettenvandestapinderichtingvandeWWB.Dankomikopdere-integratieverplichtingvoordejongerepartner.IkbegrijpdatmevrouwSapzegtdatdefinanciëleprikkelsvoordegemeentennietmeerzoevidentzijnalsmensenechtuitdebijstandmoetenwordengeholpen.Ikvindechterweldatgemeentenerechtwerkvanmoetenmaken.Gaandehetdebatzatikmijaftevragenhoeikditzoukunnenbewerkstelligenmetnogmeerenthousiasmedantotnutoe,wanthetkannogweleenstapjevoorwaarts.Misschienisheteengoedideedatikinmijnverzamelbriefhiervoornogmaalsaandachtvraag.Ikvindhetnamelijkechteenpuntvanaandacht.Inmijneerstetermijnbenikalbehoorlijkdiepingegaanopdevrijstellingvanhetvermogen.Ikbenernietvooromditverderopterekken.DeheerOmtzigtvroegmijwaaromikdezeregelingnietlaatingaanwanneerbeidepartners65zijn,wantdanvoorkomenwijdatwijmetre-integratieproblemenwordengeconfronteerd.Ikhebdaarvoornietgekozen,omdatdeoverhevelingnaardeSVBbijdeoudstepartneraandeordeiswanneerdeze65jaarwordt.Zowordterookheelgoedduidelijk-heidverschaftaandeburger.Deeenloketgedachtehoudtindatje,alsje65wordt,naardeSVBgaat.IkvindhetdanduidelijkdatmendanookweetofmenwelofnieteenaanvullingopdeAOW-uitkeringkankrijgen.Datisdeachterliggendegedachteombijdeoudstepartnervoorankertegaan.IkhebbegrependatdeheerOmtzigtdaaropnogwilterugkomenindecontextvandebehandelingvanhetwetsvoorstelendatzieiktege-moet.Devoorzitter:Ikvraagaandeledenofallegesteldevragenzijnbeant-woord.DeheerTonyvanDijck(PVV):Ikweetniethoeveelbetogenikmoethoudenvoordathetkwartjevaltbijdezestaatssecretaris,maarikhebduidelijkgezegddatdesystematiekvandeinkoopregelingzoalsdienuis,vangeenkantklopt.Hetisnietvoornietsdaterzoweiniggebruikvanwordtgemaakt.Ookdatspreektboekdelen.Hetkloptnietquacomplexi-teit;hetisgewoonveelteingewikkeld.Hetkloptnietquabetaalbaarheidenhetkloptnietquafraudegevoeligheid.Inhaarantwoorddoetdestaats-secretarishetafalsofikhetomslagstelselvandeAOWinNederlandterdiscussiewilstellen.Devoorzitter:Watisnuuwvraagdieisblijvenliggen?Destaatssecre-tarisheeftnamelijkwelgeantwoord.Watisuwvraag?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1727 DeheerTonyvanDijck(PVV):Nuluistertdevoorzitterookalniet.DestaatssecretarisantwoordtopmijnvraagalsofikmethetterdiscussiestellenvandesystematiekvandeinkoopregelinghetomslagstelselvandeAOWinNederlandterdiscussiestel.Datdoeikhelemaalniet.Ikvraagofdestaatssecretariseenanalysekangevenvandeinkoopregelingenofzijkanonderzoekenwaaromdienunietfunctioneert.Verdervraagikofdeinkoopregelingopdedrieprincipesvancomplexiteit,betaalbaarheidenfraudegevoeligheidgeenaanpassingvereist.DeheerOmtzigt(CDA):Ikzougraagvandestaatssecretarisdetoezeg-gingkrijgendatzijbijdeindieningvanhetwetsvoorstelterugkomtopdevoorennadelenvanhetophogenvande25%vrijlatingbijinkomenuitarbeid,zijhetnietvoorbijde50%.StaatssecretarisKlijnsma:Deinkoopregelingisopzichzelfgenomenbetaalbaarennietgecompliceerd.DeSVBvoertderegelinguit.Ikdenkdatwijgewooneenverschilvanmeninghebben;datkansomsookgebeurenindepolitiek.Daarlaatikhetvoorlopigmaarevenbij.Jekuntnatuurlijkvanallesvindenvandeinkoopregeling.InmijntweedetermijnhebikalleenwillenzeggendatikheteenuitstekendideevinddatwijinNederlanddeAOWhebbengeregeldzoalswijdathebbengedaan.Ikvindhetookeenuitstekendideedatdeinkoopregelingeris.InzijneerstetermijnheeftdeheerVanDijcknaarvorengebrachtdathijdemeningwastoegedaandateenaantalmensennietzouinkopenomdatmenwachttotdatmen65wordtendangebruikkanmakenvandezeaanvulling.Datbeniknietmethemeens.Opdatpuntverschillenwijvanmening.TegendeheerOmtzigtzegikdatwijbijdeaanbiedingvanhetwetsvoor-stelindememorievantoelichtingzulleningaanophetpuntdathijnaarvorenbracht,wantdeKamerheeftdaarrechtop.Devoorzitter:Daarmeezijnwijaanheteindgekomenvanditalgemeenoverleg.Destaatssecretarisneemteenaantalzakenmeeinhetwetsvoor-stelToezeggingDeKamerwordtbinneneenmaandgeïnformeerdoverdewijzewaaropditjaarzalwordengecommuniceerdoverdeafschaffingvandeAOW-partnertoeslagin2015.DevoorzittervandevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegen-heid,DeWitDegriffiervandevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegen-heid,PostTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,29389,nr.1728