Lijst van vragen en antwoorden bij het Jaarverslag VROM en van het Waddenfonds 2008

31924XISlotwetenjaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerenvandebegrotingsstaatvanhetWaddenfonds2008Nr.5LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld9juni2009DecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieube-heer1heeftdenavolgendevragenoverhetJaarverslagministerievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer2008envanhetWaddenfonds2008(XI)(31924XI,nr.3)aanderegeringvoorgelegd.Deregeringheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan9juni2009.Devragenenantwoorden,voorzienvaneeninleiding,zijnhieronderafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,KoopmansDegriffiervandecommissie,VanderLeeden1Samenstelling:Leden:VanGent(GL),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),onder-voorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Vendrik(GL),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waal-kens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Lang-kamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Schermers(CDA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA),Ortega-Martijn(CU)enBesselink(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1319870809tkkst31924XI-5ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.51 1DenktudatdeKamer,geziendekritiekvandeAlgemeneRekenkamer,opbasisvanditjaarverslagvoldoendecontrolekanuitoefenenophetwerkvanVROMin2008?Ja,inhetjaarverslagligtdenadrukopverantwoordingoverdebeleids-prioriteiten.Naasthetjaarverslagwordtoverallebeleidsterreinenregel-matigindetailgerapporteerdenoverlegdmetdeTweedeKameroverdevoortgang.Tevenswordtindebegrotingeninhetjaarverslagvooreengrootgedeeltevandeoperationeledoelenmetbehulpvanprestatie-eneffect-indicatoreninzichtgegeveninhetdoelbereik.Waarditnietmogelijkis,hanteerikhetalternatiefvanbeleidsdoorlichtingenenbeleids-evaluaties.HetisdanookgoedmogelijkomverantwoordingafteleggenaandeTweedeKamerencontroleuitteoefenenophetwerkvanVROM.TerverbeteringvandefinanciëlefunctiebinnenhetministerievanVROMzijnonderanderedevolgendemaatregelengenomen:•Deindelingvancontrolisvereenvoudigd;•Deinternecontrolfunctieisgeprofessionaliseerd;•Definanciëleprocessenzijnopnieuwbeschrevenenwaarmogelijkvereenvoudigd;•Omhetfinanciëlebewustzijnbinnendeorganisatieteverbeterenwordenworkshopsentrainingenbinnendegeheleorganisatiegeorga-niseerd.2Detoonvanhetjaarverslagiszeerpositief.Waaromwordterniethelderuiteengezet,zoalsdeAlgemeneRekenkamerookaangeeft,welkeeffectendeverschillendevertragingenofproblemenhebbenopdeverschillendedeelprojecten(zoalshetuitstelvanAndersBetalenvoorMobiliteitvoorhetNSL,etc.)?BinnendeVROM-begrotingvallenenkeletientallenprojecten.OverdevoortgangvandezeprojecteninformeerikdeTweedeKamerregelmatigconformdeafsprakendieikdaarovermetdeKamerhebgemaakt.Dezevoortgangrapportageslenenzichmeerdanhetjaarverslagomindetailintegaanopdebetreffendeprojecten.Hetisnietaltijdopvoorhandtebepalenofvasttestellenofeenvertra-ginguiteindelijkeenblijvendeffectzalsorterenofdatdevertragingzelfofdemogelijkeeffectendaarvanuiteindelijktochweggewerktzalkunnenworden.Extralastigishetvervolgensompreciestebepalenwatheteffectvaneenvertragingopheteneterrein(blijvend)alseffectzalsorterenopdeuitvoeringvaneenander,aanverwantproject.Ditgeldtinversterktematevoorprojectenmeteenlangjarigedoorlooptijden/ofeenuitvoe-ringsmoment,diepasovereenaantaljaarisvoorzien.De8maandenuitstelvanAndersBetalenvoorMobiliteit(AbvM)hebbenslechtseenbeperkteffectophetNSL.Bijdoorrekeningvandelucht-kwaliteitseffectenvoorhetNSLin2015isgerekendmeteenvoorzichtig-heidsmargevan50%vandeteverwachteneffectenvanABvMopdekortetermijn.Alsdezemaatregelnietofnietvolledigwordtuitgevoerd,zalministerEurlingstercompensatievanditeffectaanvullendemaatregelenmeteenzelfdeeffecttreffen.DeTweedeKameriszeerregelmatiggeïnformeerdoverdevoortgangvanhetNationaleSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit(NSL).VanenigevertraginginhetNSLisgeensprake.Hieroverheeftop4februari2009nogeenAOeneenVAOplaatsgevonden.TevensisdeTweedeKameronmiddellijkgeïnformeerdoverdeverleningvandederogatiedoordeEuropeseCommissie.DeTweedeKamerisooktoegezegddatzijgeïnfor-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.52 meerdzalwordenoverdeinwerkingtredingendatzijhetdefinitieveNSLooktoegestuurdzalkrijgen.3Waaromwordenerzoveel(deel)projectenenuitgavennaar2009verschoven?Vooralleprojectenmoetvoorafgaandaandeplanfaseeeninschattingwordengemaaktvanhetkasritmevandebijbehorendeuitgaven.BijveelvandeVROMprojectenzijnmeerderepartijenbetrokken.Hetkosttijdommetallepartijenovereenstemmingtebereikenoverdeuitvoeringvanhetproject.DaarnaastmoetenvooreenaantalprojectenMER’swordenopge-steld.Ookeventuelebezwaarproceduresdiedoorbelanghebbendezijningesteld,kunnenvoorvertragingzorgen.Aldezeeffecten(aldanniet)gecombineerdkunnenervoorzorgendatdeoorspronkelijkvastgesteldekasreeksenwordenbijgesteld.4Welkeconcreteonderdelenvandevoorzieneprestatie«Obstakelswegnemenvoorstimuleringherstructurering,vergrotenvankennisenervaring»zijnvertraagdenomwelkereden?Vanvertragingvanhetwegnemenvanobstakelsvoordeuitvoeringvanherstructureringvanverouderdebedrijventerreinenisinhetalgemeengeensprake.Deuitvoeringvandemaatregelenindekabinetsreactie(KamerstukkenII,2008–2009,31253,nr.8)looptingrotelijnenopschema.5Welkebedragenzijngemoeidmetdit(deelsnieuwe)instrumentariumvoorherstructureringvanbedrijventerreinen?OnderverwijzingnaardekabinetsreactieophetadviesvandeTaskforce(Her)ontwikkelingBedrijventerreinen(KamerstukkenII,2008–2009,31253,nr.8)gaathetomdevolgendebedragen;Financieeloverzicht2009–2013inmln.euro’s2009–2013RijkBedrijventerreinenEZ(tot2008Topper)107,6Fes/GroteStedenBeleid12Fes/NotaRuimte-projecten100BodemsaneringVROM107NationalecofinancieringEFRO25Fes52TotaalRijk403,66Kuntuuiteenzettenwatubedoeltmet«hetonderdeelbedrijventerreinenligtopschema»?Betekentditdatookdaadwerkelijkhetoveraanbodaanbedrijventerreinenwordtingeperktenalleovertolligeuitleglokatieswordenopgeschort?Methet«onderdeelbedrijventerreinenligtopschema»wordtbedoelddatdeuitvoeringvandeinhetjaarverslaggenoemdemaatregelenoprijks-niveauopschemaligt.Dezemaatregelenleidenuiteindelijktotzorgvuldigruimtegebruikeneenversnellingvandeaanpakvandeherstructurering-sopgave.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.53 7Watzijnderesultatenvandegerealiseerdehulpstukkenvoorhetbeschermenvannationalelandschappen,behoudensdecreatievaneenserienieuweinstrumenten?ProvincieshebbensindshetverschijnenvandeNotaRuimteendeaanwijzingvandeNationaleLandschappenveelwerkverzetomhetruim-telijkbeleidvoordeNationaleLandschappeninhunstreekplannenenuitwerkingentevertalen.Ookhebbenzijuitvoeringsprogramma’sopge-steldenzijnzijbezigmetdeuitvoeringvanprojectendiealsdoelhebbendeNationaleLandschappenbetertebeschermen.Daarnaastwerkenprovinciesaanhunverordeningen.Eind2008iserindetussentijdsebeoordelinggeconcludeerddathetrijknaderdienttedefiniërenhoezijhetnationalebelangvoordeNationaleLandschappengerealiseerdwilzien.HiertoeisdeamvbRuimteopgestelddievoordezomeraandeKamerzalwordenaangeboden.Indezeamvbstaatverwoordwelkeuitwerkingenervanprovincieswordenverwachttenaanzienvandekernkwaliteiten,verstedelijkingengrootschaligeontwikkelingen.Ookiserindetussentijdseevaluatiegeconcludeerddatrijkenprovincieseengezamenlijktrajectzoudenmoetenstartendattoteenduidigetoepassingvandekernkwaliteitenleidtbijbeschermingenruimtelijkeontwikkelingen.Hiertoeiseenpilotprojectopgestart,waarinaanbevelingenensuggestiesontwikkeldwordenomdeuitwerkingvandekernkwaliteitentevergemakkelijken.DeresultatenvandezepilotkomenronddezomernaardeKamer.TotslotwilikuwijzenopdeintegralebeleidsevaluatieNationaleLand-schappen.HierinzullenderesultatenvanhetbestaandebeleidtavdeNationaleLandschappenzichtbaarworden.Dezebeleidsevaluatiezalin2010plaatsvinden.8WanneerwordteenverbeterdeMKBA-systematiekingebruikgenomen,geziendeopgelopenvertraging?Nogvoordezomervakantiezaldezogenaamde«HandleidingMBKA»aandeTweedeKamerwordenaangeboden,nadatdeICREdaarvankennisheeftkunnen.Indezehandleidingzijndelessenenervaringenopge-nomen,diedeafgelopenjarenzijnopgedaanmetdemkba’svanNotaRuimteprojecten.Juistomdatdezelessenenervaringenzijnopgedaaninhetkadervan«learningbydoing»wordteralenigetijdmetdieinzichtengewerkt.HetzijnvoorschriftendiedeplanbureausinhunbeoordelingenvandeNotaRuimteprojectenhebbenontwikkeld.Dezevoorschriftenzijnnuvoorheteerstinsamenhangbeschrevenenuitgewerkt.9ZijnerreedsprojectvoorstellenvoorhetInnovatieprogrammaMooiNederlandgehonoreerd?Wiezijndeinitiatiefnemersenwatbehelzenze?Nee,erzijnnoggeenprojectvoorstellengehonoreerd.De1erondevandeInnovatieregelingMooiNederlandisopengesteldvanaf23april2009tot1juli2009,daarnazullendeingediendeideeën,plannenenuitvoerings-projectenwordenbeoordeelddooreenonafhankelijkeAdviescommissie.MinisterCramerzaldewinnendeprojectenbekendmakeninoktober2009.ViahetKennis-enLeerprogrammaMooiNederlandzullenlessenuitdezewinnendeprojectenenreedsbestaandevoorbeeldprojectenmetelkaarwordenverbondenentoepasbaargemaaktvooranderen.Dezereedsbestaandvoorbeeldprojectenbetreffen:TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.54 1.VoorbeeldprojectenInvestereninhetlandschap:dezevierprojectenzijnmetnameinnovatiefophetgebiedvandefinancieringsconstructieenhetduurzaamverbeterenvandelandschapskwaliteitenhetrecrea-tiefmedegebruik.Hetgaatomeenrijksbijdragetbvdeuitvoeringvan:•Amstelland(provincieNoordHolland);•GroeneWoud(provincieNoordBrabant);•Ooijpolder(provincieGelderland);•Binnenveld(provincieGelderland).2.VoorbeeldprojectenRuimtelijkeKwaliteitvanBedrijventerreinen:dezevijfprojectenzijnmetnameinnovatiefophettoepassenvanhetafwegingskadervoorlocatiekeuzeenzorgvuldigruimtegebruik.Hetgaatomprocesgeldtbvdedoorontwikkelingvan:•Zaanstad(ZaanseMix;functiemenging);•Oss(toepassenSERladder);•RegioGroningen-Assen(ontwikkelenregionaalactieprogrammakwaliteitsverbeteringbedrijventerreinen.);•SterrensysteemOverijssel(kwalitatieveclassificatiebedrijven-terreinen);•Zutphen(deMars;herstructureringcategorie5bedrijventerrein).3.VoorbeeldprojectenTaskforce(her)ontwikkelingbedrijventerreinen:dezeprojectenzijnmetnameinnovatiefophetsmedenvanstrategi-schealliantiesmethetoogopderealisatie.Hetgaatomprocesgeldtenbehoevevandeplanontwikkelingvan:•ParkstadLimburg;•WestAchterhoek;•Noordvleugel;•IndustrieschapPlaspoelpolder;•LandvanHeusdenenAltena.Daarnaastwordeninhetnajaarvan2009ca.tienvoorbeeldprojectenbekendgemaaktinhetkadervansaneringvanverspreidliggendglaszoalsafgesprokeningeactualiseerdeSamenwerkingsagendaMooiNeder-land.10InhoeverrewordthetsuccesvanhetMIRT(ofeengebrekdaaraan)bepaalddoorhetaldannietvoorhandenzijnvaneendeugdelijkeMKBA-systematiek?DehandleidingisomtweeredenenvanbelangvoorhetMIRT:1)steedsmeerprojecteninhetMI(R)Tprojectenboekzijnintegralegebiedsontwikkelingen;2)demkbaiseenbelangrijkhulpmiddelbijdebesluitvormingindeverkenningsfasevandeMIRTprocedure.OverigenswordthetsuccesvanhetMIRTnietalleenbepaalddooreengoed-functionerendeMKBAsystematiek.Datsuccesistevensafhanke-lijkvan:–ofdegebiedsagenda’sdaadwerkelijkdiepotentiëleinvesteringsop-gavengaanbevattenwaar(meerdere)nationalebelangenmeegemoeidzijnen–ofdeuitkomstenvandeverkenningsfaseleidendwordenvoorallerelevanteinvesteringsbesluitenvandeverschillendeoverheden.11Metwieenwaarishetdebatoverruimtelijkekwaliteitenverrommelinggoedopganggekomen?WelkeinitiatievenheeftVROMdaaringenomen?Hetbredemaatschappelijkedebatoverruimtelijkekwaliteitenverromme-lingheeftbinnenVROMgeleidtothetprogrammaMooiNederland.InditprogrammawerkenVROM,LNVenEZsamenmetandereoverheden,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.55 maatschappelijkeorganisatiesenhetbedrijfslevenaaneenmooienconcurrerendNederland.HieronderdebelangrijksteinitiatievendieopditmomentspelenbinnenhetprogrammaMooiNederland:NaondertekeningvandegeactualiseerdeSamenwerkingsagendaMooiNLdoorVROM,EZ,LNV,IPOenVNG(april2009)wordthardgewerktomdeafsprakenuitdeagendanatekomen.Voorbeeldenvanafsprakenwaaraannugewerktwordt:•ErwordteenconvenantbedrijventerreinenopgesteldwaarovertijdenshetBestuurlijkOverlegRuimtevan24juniaanstaandewordtbesloten.•DeministervanVROMstuurtvoordezomereenbriefnaardeKameroversaneringverspreidliggendglas.Ookzalzij10voorbeeldprojectenbekendmaken.DezeactiemaakttevensdeeluitvandeagendaLand-schap.•DeExpeditieMooiiseenzoektochtnaardeborgingvanruimtelijkekwaliteit.HetIPOenVROMorganiserenuitwisselingvankennisenervaringmetdeExpeditieMooi,waarinrond6projecteninterdiscipli-naireexpeditiebijeenkomstenenexpeditiealliantieswordengevormd.Hiermeewordteenimpulsgegevenaandeverdereprofessionaliseringvandebijdragevanprovinciesaanruimtelijkekwaliteit.MethetInnovatieprogrammaMooiNederlandisdeuitdagingcentraalgezetomruimtelijkeontwikkelingtecombinerenmetversterkingvanderuimtelijkekwaliteitvanonsland.Vernieuwendeprojectenmetdethema’sidentiteitvandeplek,identiteitvandewerklandschappenenidentiteitvandestadsrandzonestot1juli2009eenaanvraagdoenomrijksbijdrage.Indeaanloopnaardeopenstellingvandezeinnovatieregelingzijnbijeen-komstengeorganiseerdinZwolle,EindhovenenDenHaag,dieallendrukbezochtzijn.Inoktobermaaktdeministerdewinnendevoorbeeld-projectenbekend.ViahetKennisenLeerprogrammaMooiNederlandzullenlessenuitdebestaandevoorbeeldprojecten(ophetgebiedvanbedrijventerreinenenlandschap)ennieuwevoorbeeldprojecten(vandeinnovatieregelingensaneringverspreidliggendglas)metelkaarwordenverbondenentoepas-baargemaaktwordenvooranderen.TijdensdewerkbezoekenenlezingenvanministerCramerinhetkadervanMooiNederlandstaatverrommelingenruimtelijkekwaliteithoogopdeagenda.AfgelopenjaarhebbenwerkbezoekenplaatsgevondennaarprojectenindeprovinciesFriesland,Noord-Holland,Zuid-Holland,Flevo-land,Zeeland,GelderlandenNoord-Brabant.DeministeriesvanLNVenVROM,de12provinciesen34maatschappe-lijkeorganisatiesverenigdinhetLandschapsmanifestontwikkelenDeLandschapscampagneommensenbewusterenactievertemakentenbehoevevanbehoudenontwikkelingvanhetNederlandselandschap.Decampagnegaat23junivanstartenduurt3jaar.DemanifestatieMaakonsLandvanhetNAIwasvannovember2008totenmetapril2009eenwerkplaatswaarbezoekerswerdenuitgenodigdmeetedenkenoverderuimtelijkeinrichtingvanNederland.Dewerk-plaatsleverdeeenschataaninteressanteenvernieuwendeideeënopdiebijdragenaanhetduurzaamveiligstellenvanonsvoedsel,hetscheppenvanmeertijdenruimte,hetcreërenvannieuweenergie,hetverbeterenvandeleefomgevingenhetvindenvaneconomischewaardeopplekkenenmomentendatniemanderaandenkt.Opwoensdag29april2009namenZ.K.H.PrinsWillem-AlexanderendeSecretaris-generaalvanVROM,deheerHansvanderVlist,deresultatenvan«Maakonsland–Werkplaatsvoorderuimtelijkeinrichting»inontvangst.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.56 12WelkepartijennemendeelaanelkvandeuitvoeringsalliantiesRandstad2040enwanneerwordtdeKameroverdewerkzaamhedendaarvangeïn-formeerd?IndeStructuurvisieRandstad2040isverwoorddatertentijdevandevaststellingvandevisievijfalliantieswarengestartentweealliantiesinoprichtingwaren.OverdezealliantiesheeftdeMinistervanVROMalsverantwoordelijkprojectministereendelivery-afspraakgemaaktmetdeMinistervanVenW,geziendienscoördinerendeverantwoordelijkheidvoorhetProgrammaRandstadUrgent.Indemijlpalenvandezeafspraakisverwoordwatdeplanningistenaanzienvandeallianties.DeKamerisdaarovergeïnformeerd(TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31089,nr.23).Eind2009zalperalliantieeenactieprogrammaenstrategiewordenopgesteld.DeministervanVROMzaludaaroverronddejaarwis-selinginformeren.Hetgaatoverigensomdeuitvoeringsallianties:Knooppunt-encentrumontwikkeling,Stadvanrechtenvrede(DenHaag),Zeehavens(RotterdamenAmsterdam),Stedelijketransformatieenverdichting,Groenblauwe(top)kwaliteit(v/h«metropolitaneparken»),EconomischestructuurversterkingRotterdamenKlimaatbestendigesteden.Daarbijzijnverschillendeoverheden,marktpartijenenmaatschap-pelijkeorganisatiesbetrokken.Omueenindruktegevenvandebetrokkenpersonentreftuhierbijeenoverzichtaanvandegenodigdenvooreenbijeenkomstmetdeuitvoe-ringsalliantiesdieop27apriljl.heeftplaatsgevonden.NaastdezepersonenishetministerievanVROMbetrokkenbijalleallianties:AlliantieStadvanrecht,vredeenveiligheidWimDeetman(alliantieleider)RaadvanStateHugoPriemusTUDelftEdMaanHagueCoalitionLouisGenetGemeenteDenHaagJasperDalhuisenMinisterieOCWFemkeAlberdaKennisalliantieHavenalliantieJanEgbertsenHavenAmsterdamJaap-JelleFeenstraHavenbedrijfRotterdamFransSoeterbroek(procesbegeleider)DeRuimtemakerWytskevanderMeiMinisterieV&WNoravanderWendenMinisterieEZAlliantieStedelijkeTransformatieMariendeLangenMitrosUtrechtBastiaanStaffhorst(procesbegeleider)BerenschotAnnekedeVries(alliantieleider)INGRealEstateWienkeBodewesAMVESTRenéGrotendorstProjectbureauNoordwaartsTedZwieteringGemeenteDenHaagHarrieBoschGemeenteUtrechtAlliantieCentrum-enKnooppuntontwikkelingEricvanWinsen(alliantieleider)BouwfondsPropertyDevelopmentMichielNoyNSPoortLeonWarmerdamMovaresJaapRenkemaANWBLodewijkLacroixStedenbaanEricBezemMinisterieVenWBobGieskenBouwendNederlandTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.57 BertKlarus(procesbegeleider)MovaresAlliantieMetropolitaneParkenCeesLeverMinisterieLNVChristiaanvandeKampGemeenteMidden-DelflandMarcelHoutzagerRegioHaaglandenKeesvanTilburgStichtingbeschermersAmstellandMartinVanEngelshoven-HulsProvincieZuid-HollandAlliantieEconomischeStructuurversterkingRotterdamHamitKarakusGemeenteRotterdamJosvanderVegtKamervanKoophandelRotterdamIvoWeekenborgOntwikkelingsbedrijfRotterdamGuusvanderHoefROM-RijnmondHenkKoolGemeenteDenHaag13Iserechtsprakevaneenverwervingvaninzichtzoalsgemeldoppagina19,alseensubstantieeldeelvandeTweedeKamerfractiesnogsteedsaanzienlijkevraagtekensheeftbijnutenuitvoeringvanhetbegrip«Metro-politaneParken»?Denaamgeving(«metropolitaneparken»)endeindestructuurvisiegebruiktevoorbeeldenzalhetkabinetopgrondvanhetnotaoverlegnietmeerhanteren.Dezeleidentotonnodigeverwarring.Datgeldtnietvoordeambitieomtekomentotgroenblauwetopkwaliteitnabijdesteden.DieambitiewerdnamelijkinhetnotaoverlegoverdeStructuurvisieRandstad2040doordeKameronderschreven.Datzelfdegeldtvoordemeergene-riekgeldendenoodzaakdegroeneenblauwekwaliteitnabijdestedenteverbeteren.Zekerinhetlichtvandelangetermijnkeuzevoorverdereverdichtingindesteden,ishetextrabelangrijkhieraaneengoedeinvul-lingtegeven14Opwelkewijzeisin2008voortganggeboektbijhetintroducerenvanmarktprikkelsenwet-enregelgeving?Indemonitorschoonenzuinig,dieikop29apriljl.aanuwkamerhebtoegezondenwordteenbeeldgegevenvandeactiviteitenvanhetwerk-programma,dewet-enregelgevingendeconvenantendiemetdediverse(deel)sectorenzijnafgeslotenomdeuitvoeringvanhetwerk-programmateondersteunen.UitgebreideinformatietreftuaaninHoofd-stuk5en6vandemonitor.15Hoegaatuervoorzorgendaterindekomendetweejaarnog490000woningenenergiezuinigerzullenworden?Ditmoetwordenbereiktdoormiddelvanhetcreërenvaneenmarktvoorenergiebesparing,dooraandeenekantdevraagenaandeanderekanthetaanbodtevergrotenenbeidebijelkaartebrengen.DeuitvoeringsorganisatieMeerMetMinderisbelastmethetmobiliserenenfaciliterenvandeaanbiedendepartijen.HiertoewordteenpropositiesamengestelddiehetvooraanbiedersaantrekkelijkmaaktomzichaantesluitenbijMeerMetMinder.Depropositiebestaatuitopleidingen,eengeschillenregeling,kwaliteitsnormen,informatieenontzorging.VerderzorgtMeerMetMindervoorhetbijelkaarbrengenvanvraagenaanbod.VanuithetRijkwordteenbreedpakketstimulerendinstrumentariumingezet.Iknoemhierinhetbijzonderdestimuleringsregelingvoorhetlatenopstellenvaneenmaatwerkadvies,eengarantieregelingvoorhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.58 energiebesparingskrediet,deglassubsidie,enflankerendbeleidalssubsidieregelingenvoorduurzameenergietoepassingen,aanpassingvandehuurregelgevingeneenlandelijkeklimaatcampagne.16Inhoeverreiseenreductievandebroeikasgassenvan4%tenopzichtevan2007terelaterenaan6%tenopzichtevan1990?Indenotitie«InvloedvanderecessieophalenKyoto-doelen2011-S&Z-doel»gaathetPBLuitgebreidinopdeontwikkelingvandeemissiesenhethalenvandeKyotodoelstelling.Deemissiesvoor2008zijnnognietbekend.PBLsteltdatde6%reductiedoelstellingindeKyotoperiode2008–2012«zeerwaarschijnlijk»gehaaldgaatworden.Bijdeterm«zeerwaarschijnlijk»moetbedachtwordendatperdefinitieintermenvanwaar-schijnlijkheidgesprokenwordtomdatramingeninherentperdefinitieonzekerzijn.DegenoemdenotitievanPBLontvangtueendezerdagen.Overigensmoetbedachtworden,datdeboekhoudkundigeemissieswaaropNederlandinhetkadervanKyotowordtafgerekend,bestaanuitdefysiekeemissiesinNederlandminusdesomvandeaangekochteCO2rechtendoordebedrijvendieonderhetemissiehandelssysteemvallenendedoordeStaataangekochteJIenCDMrechten.17Hoeveelprocentreductiebroeikasgassenisert.o.v.1990gerealiseerd?Deuitstootover2008isnognietbekend.Defysiekebinnenlandseuitstootin2007was210mton(zieMonitorSchoonenZuinig).DeKyotodoelstel-lingvoorNederlandis6%tenopzichtevanhetbasisjaar(1990).DedoorhetIPCCaanNederlandtoegekendeemissieinhetbasisjaarbedraagt213Mton.Dereductiein2007tenopzichtevanhetbasisjaarbedraagtdaarmeeongeveer2%.Hierbijzijnechternietdereductiesmeegerekenddieontstaanviadedoordebedrijvendieonderhetemissiehandels-systeemvallenaangekochteCO2rechten.Inde«MonitorSchoonenZuinig»zalvolgendjaarookhierovergerapporteerdwordeninclusiefeventuelereductiesdieNederlandviaJI/CDMheeftgerealiseerd.18Oppagina20en21wordentweeverschillendedoelengenoemdvoorgecommitteerdvermogenduurzameenergie.Watishetdoelvoor2011(2285MWof3012MW)enwatwashettussendoelvoor2008?Hettussendoelvoor2011(inhetwerkprogrammaSchoonenZuiniguit2007)was2285MWaangecomitteerdvermogen.Sindsdienheefthetkabinethetbudgetuitgebreid.BinnendeSDEisbudgetbeschikbaarvoor3012MWin2011.Daarnaastiserinhetaanvullendbeleidsakkoordruimtebeschikbaarvoor500MWwindopzee.VoormeerinformatieoverdeSDEverwijsikunaardebriefvanministerVanderHoevenvanEconomischeZakenvan20februarijl.kamerstuk31239,43.Voor2008wasergeentussendoelgesteld.19Vraag1:WaardoorisdebriefoverCCSverlaat?Vraag2:WaardoorisdeLandelijkeUitwerkingRuimtevoorWindenergievertraagd?1:ZoalsaangekondigdindevoortgangsnotitieCCS(TK2008–2009,31510,nr.33),zaldebeleidsbriefCCSvoordezomeraanhetParlementwordenaangeboden.Deredendaarvooriso.a.datindeEuropeseUnieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.59 pasvrijrecentbesluitvormingoverCCSheeftplaatsgehadenhelderheidisgekomen.DaarnaastzijndeonderzoekenwaartoehetKabinettervoor-bereidingvandenaderebesluitvormingopdrachtheeftgegevenindeafgelopenperiodeafgerondenheeftdeTaskForceCCSzijnbevindingenovereenaantalcentralevraagstukkenmetbetrekkingtotCCSditvoorjaaraanhetKabinetmeegedeeld.2:DeuitwerkingvandeLangetermijnvisiewindenergie(wantdaarwordtindebegrotingstekstopgedoeld)islatergestartdoordatdeonderhande-lingenmetIPOenVNGoverdeaanpakvanwindenergie(alsonderdeelvanhetKlimaatakkoordendeSamenwerkingsagendaMooiNederland)langerhebbengeduurddanwasvoorzien.DitbetekendeookeenlateregoedkeuringvaneenPlanvanAanpakvoordeLangeTermijnVisie.Daar-naastheeftin2008hetaccentindewerkzaamhedensterkgelegenbijhetaanpakkenvandeknelpuntenvoordekortetermijn(dezekabinets-periode).20Umeldtdatduurzaaminkopenopschemaligt.Dedelivery-briefvanminister-presidentBalkenendemeldtdatduurzaaminkopeninderodezonezit,hoekandit?Welkebeleidsinformatieisjuist?Hoeveelprocentvandeinkoopiswerkelijkduurzaamgeschied?Indedelivery-briefisderodezonegebaseerdophetniethalenvaneeneindejaarsverwachtinginzakehetvaststellenvanduurzaamheidcriteriavoorproductgroepen.Hetisechterwelgeluktomvooralleproduct-groepenzoalsgeplandeindmaart2009duurzaamheidcriteriatehebbenvastgesteld.DecriteriazijninmiddelsgepubliceerdopdewebsitesvanVROMenSenterNovem.Ookdeimplementatievandecriterialigtwatmijbetreftopschema,zowelvoorhetRijkalsvoordemedeoverheden.Deondersteuninghiervanwordtditjaarmetkrachtvoortgezet.VoorhetreedsgerealiseerdepercentageduurzaaminkopenverwijsikunaardeMonitor2008,zoalsikudieop19maartzond(Kamerstuk30196nr.52).21Welkeafsprakenmoetenleidentoteeninkoopbeleidwat100%duurzaamis?Dedoelstellingvoor100%duurzaaminkopenbetrefteenkabinets-afspraak.Bovendienheeftelkdepartementeenzogenaamdedeelname-verklaringwaarindedoelstellingwordtonderschreven.Dedepartementenzijnprimairzelfverantwoordelijkvoorhetbehalenvandedoelstellingendusvoordeuitvoeringbinnendeeigenorganisatie.VanuitBZKenVROMwordenzehierbijnaarbehoeftegefaciliteerdmetzakenalsbijeenkom-sten,eenhelpdesk,modeldocumenten.BinnenhetoverlegvanRijksin-koopdirecteureniseenspecialeportefeuilleduurzaamheidbelegd,waarmeewordtgeborgddathetonderwerppermanenthoogopdeagendastaat.Defaciliteitenzijnookbeschikbaarvoordemedeoverheden.Zohebbenbijvoorbeeldinmiddelsalleprovincieseendeelnameverklaringgetekend.Metdekoepelorganisatieszijnafsprakengemaaktoverfinan-ciëleondersteuningendegezamenlijkeopzetvangerichtevoorlichtings-activiteiten,teneindehundoelstellingentekunnenwaarmaken(VNG75%in2010,100%in2015;IPO50%in2010,100%in2015;UvW50%in2010,nadereambitieinvoorbereiding).Omdatdemedeoverhedeneenveel-voudbestedenvanwathetRijkbesteedt,komthiermeeeenstevigesturingvandemarktrichtingduurzameproductentotstand.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.510 22Voorwelkeproductgroepenblekendeambitiesonhaalbaarvanwegewelkejuridische(Europese)belemmeringen?KandeuitspraakvanhetEuropeseHofoverroetfiltershierbijruimtecreëren?Detekstdoeldeopbelemmeringenvanwegedejuridischeuitgangspuntendietengrondslagliggenaanhetaanbestedingsrecht,metnamehetzoge-hetenproportionaliteitsbeginsel.Vooralcriteriadiebeoogdenietstezeggenoverdebedrijfsvoeringvandeopdrachtnemervergdeneenindivi-duelebeoordelingoverdepassendheid.Detekstdoeldenietopinhoude-lijkebelemmeringennaaraanleidingvanEuropeesrecht.Watbetreftroetfiltersistemeldendattoepassinginbovenwettelijkecriteriaduur-zaaminkopenaltijdalmocht.HetHofheeftoverdemogelijkheidvaneenwettelijkeverplichtingaangegevendatdeEuropeseCommissieonvol-doendeinformatievanNederlandheeftmeegewogen.VandeCommissieisoverigensnietalsnogeenpositievereactieteverwachten.Vanafseptember2010gaatdenieuweEU-Verordening«verordening(EG)NR.715/2007vanhetEuropeesParlementendeRaadvan20juni2007betref-fendedetypegoedkeuringvanmotorvoertuigenmetbetrekkingtotemis-siesvanlichtepersonenenbedrijfsvoertuigen(Euro5enEuro6)endetoegangtotreparatie-enonderhoudsinformatie»metstrengereemissie-eisenvanstartenheefteenNederlandseverplichtinggeentoegevoegdewaardemeer.23Hoeveelafvalbelastingiserin2008ontvangen?110mln.24Inhetkadervandefiscalevergroeningnoemtuonderanderedeverpakkingenbelastingendevliegbelasting.RecenterapportengevenaandatdeverpakkingenbelastingeenenormelastisvoorhetMKB.Devlieg-belastingisalweerafgeschaftomdatdezenietbijdroegaanmilieudoelenenmeerkostteintermenvaneconomischeschadedanopbrachtaanbelastinginkomsten.Bentunogsteedsvanmeningdatdezegroenebelas-tingenmeeropbrengendanzeaanschadeveroorzaken?Groenebelastingenvormenalsinds15jaareenstabieleinkomensbronendragenvoorca13%bijaandetotalebelastinginkomsten.Hierdoorwordenanderelastenoparbeidenwinstverlaagd.Groenebelastingenwordenprimairingevoerdvoorhetgenererenvanbelastingopbrengsten.Doormilieuvervuilendeactiviteitenofproductenzwaardertebelastenwordtdaarnaastinvullinggegevenaanhetprincipe«devervuilerbetaalt».Verderkanhetbelastenvanmilieuvervuilendeactiviteiteneenprikkelgeventothetverminderenvandezeactiviteitenendekeuzestimulerenvoormeermilieuvriendelijkeactiviteiten.Daarmeedragengroenebelas-tingenbijaaneenbetermilieu.Dekostenendemilieueffectenpervergroeningsmaatregelwordenvoorzovermogelijkvoorafi.s.m.Finan-ciëningeschat.25Zijndeaandeprovinciesengemeentenuitgekeerdegeldenvooruitvoe-ringvanhetNSLgebaseerdopdemocratischvastgesteldeprojectenofisrealisatievanprojecteninhetNSLnogonderhevigaanlokalebesluitvor-mingwaardooruitvoeringonzekeris?Hoezekerbentudanvandedoel-matigheidvandebestedingvandereedsuitgekeerdegelden?DeNSL-financieringssystematiekkenteenbudgetvoorlocatiespecifiekemaatregelendoorgemeentenenprovincies.DitbudgetisbedoeldomTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.511 resterendelokaleknelpuntenluchtkwaliteitoptelossen.FinancieringhiervanisafkomstiguitdeFES-gelden.Deeerstetweetrancheszijnbetaald(2006–2008).De3etranchevereisteenco-financieringvan50%.OmhiervoorinaanmerkingtekomenmoetendeNSL-regio’shardkunnenaantonendatereenbestuurlijkbesluitligtwaarindezemedefinancieringisvastgelegd.Ditwordtdoordeprovinciesgecoördineerd.TotnutoehebbenZuid-Holland,Noord-Brabant,OverijsselenNoord-Hollanddezebestuurlijkevaststellinggereed.DeoverigeNSL-provincieszijnhiermeebezig.Ditisookderedendatde3etranchenietin2008isafgerond,maarpaseind2009.RealisatievandeluchtkwaliteitsmaatregelenisvastgelegdinhetNSL,hiervoorbestaateenwettelijkeuitvoeringsplicht(WetMilieubeheer,hfdst.5.12lid9).DesubsidieregelingNSLbevatbovendiendebepalingdatdeNSL-geldenkunnenwordenteruggevorderdalsdebetrokkenmaatregelnietofniettijdig/volledigisuitgevoerd.VerantwoordingvindtplaatsviadejaarlijksemonitoringendejaarlijkserapportageluchtkwaliteitaandeTweedeKamer.26Hoeveelsubsidieiserin2008besteedaanroetfilters?In2008is€73mlnbesteedaansubsidiesvoorroetfilters27Waaromgeeftubijderoetfiltersnietsaanoverde€80miljoendieVROMinniet-werkendehalfopenroetfiltersheeftgestoken?Inantwoordopeenvragenlijstvanuwkamer(09-VROM-B-010)hebikuhieroveruitvoeriggeïnformeerdbijbriefvan20meijl.metkenmerkDGM/K&L2009028254.HierinhebikeentoelichtinggegevenopdebetekenisenconsequentiesvanhetdoorTNOuitgevoerdeonderzoek,waarindeeffectiviteitvanéénveeltoegepasthalfopenfilterteleurstelde.Ikhebdaarbijaangegevendatikopdrachthebgegeventoteenaanvullendonderzoekwaarinookdetweeanderemerkenhalfopenfilters,dieinNederlandzijntoegepast,ophuneffectiviteitwordenonderzocht.Pasalsdatonderzoekafgerondis,kanwordenvastgesteldofdeteleurstellendeeffectiviteitgeldtvooralleofvooreendeelvandemetoverheidssubsidieopvrachtwagensgemon-teerdehalfopenroetfilters.28Waaromgeeftunietsaanoverdeproblemenmetdemilieuzones,vooralmetbetrekkingtotdehandhaving?WatisuwmeningoverhetbesluitvanAmsterdamomgeenmilieuzonevoorpersonenauto’sintevoeren,omdatdatniettehandhavenis?Erzijnmijopditmomentgeengroteproblemenbekendmetdebestaandemilieuzonesvoorvrachtverkeerofmetdehandhavingdaarvan.Inallenegengemeentenmeteenmilieuzonevoorvrachtverkeerwordtalgeruimetijdgehandhaafdmetbehulpvanopsporingsambtenarenenwordenboetesuitgedeeldbijovertreding.EnigeuitzonderingvormtdegemeenteEindhoven.Daarwordtopditmomentnognietinhetvolledigemilieuzonegebied(hetgebiedbinnendestadsring)gehandhaafd.Vanafdestartvandemilieuzoneisaldaarmetdevervoersorganisatiesafgesprokendatdehandhavingvandemilieuzoneineersteinstantiebeperktwerdtothetcentrumgedeelte,waardeluchtkwaliteitproblematiekhetzwaarstis,endaarnageleidelijkzouwordenuitgebreid,insamenhangmetafsprakenoverstedelijkedistributie.Vanaf1julia.s.zaldaaromhethandhaving-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.512 gebiedinEindhovenwordenuitgebreid,envanaf1septembera.s.zalookinhetuitbreidingsgebiedwordenbeboet.Indeoverigeachtstedenmeteenmilieuzonevoorvrachtverkeerisinhetverledenbijdeinstellingvandemilieuzoneseenstartfaseopgenomen,waarinnognietstrenggehandhaafdwerd.Ditalsgewenperiodevoorbedrijfslevenenvervoerders.Dezegewenperiodebedroegindemeestegevallenzesmaandenenisinallegevalleninmiddelsruimschootsverstreken.Indetweedeeffectevaluatievandemilieuzonesvoorvrachtverkeer,dieindekomendezomerzalplaatsvinden,zalspecifiekaandachtwordenbesteedaanhethandhavingsbeleidendeinvloedervanopdeeffectiviteitvandemilieuzones.Hetnietlanger«gedogen»zalindezestudievoorheteerstvolledigtotuitdrukkingkomen.Indeeffectevaluatievanvorigjaar,dieikinnovemberaanuhebgestuurd(kamerstukken31305,nr.87),wasditnogniethetgeval.BinnenkortzalinDenHaageninAmsterdamookgestartwordenmethetzogenaamdeANPR-systeem,hierbijwordtd.m.v.camera’s100%vandevoertuigengehandhaafd.IndevijfBrabantsestedenmeteenmilieuzonevoorvrachtverkeerzalbeginjunieengemeenschappelijkehandhavingdaggehoudenwordenomaaniedereennogmaalsduidelijktemakendatinallemilieuzoneshet«gedogen»voorbijis,enerstriktgehandhaafdwordt.DenalevingpercentagesvandemilieuzonesinDenHaag,UtrechtenAmsterdambedroegenindeeerstemaandenvanditjaarruim80%.DitpercentagezaldoordehandhavingmethetANPR-systeemverdertoenemen.Hoeweldegemeentenserieuswerkmakenvandehandhavingenikgezamenlijkmetdegemeentenervoortdurendnaarstreefomdezeverderteverbeteren,zaleennalevingpercentagevan100%nooitkunnenwordenbereikt.Hetongeoorloofdbinnenrijdenvaneenmilieuzonebetrefteenverkeersovertredingenwewetendatverkeersovertredingendagelijkswordenbegaan.Inhaarkabinetsstandpuntgeefthetkabinetaandatgemeentendieeenmilieuzonevoorpersonenauto’soverwegeneengoedeafwegingmoetenmakentussennutennoodzaak.OokdeTweedeKamerheeftzichindezezinuitgesproken.AmsterdamheeftinhetkadervanhetNSLeengoedeenintegraleafwe-ginggemaakt.IkbenblijdatAmsterdamtotdeconclusieisgekomendatvoorhethalenvandeluchtkwaliteitdoelstellingeninhetkadervanhetNSLminderingrijpendemaatregelenafdoendeenbeschikbaarzijn.Voorzoverikweetheeftdehandhaafbaarheidvaneenmilieuzonevoorpersonenauto’sgeenoverwegenderolgespeeldinhetcollegebesluitvandegemeenteAmsterdam.29Waardoorzijnuwambitiestenaanzienvangeluidbeleidvertraagd?ZoalsaangegeveninhetjaarverslagheefthettrajectvandewijzigingvandeWetgeluidhindervertragingondervonden.Deoorzaakhiervanisalsvolgt.Dewetswijzigingisopgekniptintweegedeelten,eenvoordehoofdinfrastructuureneenvoordeprovincialeengemeentelijkewegen.InhetoverlegmetIPOenVNGisgevraagddesamenhangtussenbeidewetsvoorstellenzogoedmogelijkteborgen.DaaromhebikbeslotenomhetwetsvoorstelvoordehoofdinfrastructuurpasnaaruwKamertesturen,alsoverdehoofdlijnenvanhetwetsvoorstelvoordeprovincialeengemeentelijkewegenovereenstemmingmetdeandereoverhedenisbereikt.HierisdeafgelopenperiodehardaangewerktenhetzieternaarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.513 uitdatikhetwetsvoorstelvoordehoofdinfrastructuurdirectnadezomernaaruwKamerkansturen,vergezeldvaneenbriefwaarinikdehoofdlijnschetsvanhetwetsvoorstelvoordeprovincialeengemeentelijkeinfra-structuur.30Waardoorgaandegedifferentieerdegebruiksvergoedingenvoorstilspoormaterieelpasdriejaarlaterdanvoorzienin?Vooruitlopendopdegedifferentieerdegebruiksvergoedingiseenprestatieregelinginhetlevengeroepen,waarbijvervoerderseenpremieperwagon/kmkunnenkrijgenwanneerzematerieelstillermakendoorkunststofremblokkentegebruiken.Debenuttingvandezeregelingheeftvertragingopgelopen.Naarverwachtingzullendestilleremblokken(LL-blokken)nogvoordezomerEuropeeswordentoegelaten,zodatdekeuzevoorvervoerdersbrederisdanalleendeveelduurderezgn.K-blokken.Naarverwachtingzaldanookvanderegelinggebruikgemaaktgaanworden31Hoeveelbodemsaneringenzijnuitgevoerdin2008?In2008zijn1665saneringenuitgevoerd,ditiseenstijgingvan1%tenopzichtevan2007.32Hoeveelkostenverhaalprocedureszijngestartenbijwieprecieswordendiekostenverhaald?Erwordengeennieuwekostenverhaalsactiesachterafmeergestart.Debevoegdeoverhedenmakenvoorafgaandaandeaanpakvaneenbodem-saneringafsprakenmetdeveroorzaker,deeigenaarenanderebelangheb-bendenoverdeverdelingvandekosten.33Alsbeleidsdoelisvastgesteldomin2015allelocatiesmetvolksgezond-heidsrisico’stehebbenaangepakt.Daaromzalervoorrangwordengevenaandittypelocatiesenlocatiesmetverspreidingsrisico’sen/ofernstigeecologischegevaren.Derealisatiein2008ligthogerdangeplanddoor(goedkope)eneenvoudigesaneringen.Ginghetdaarbijomsaneringenvanbodemsdiealsprioriteitzijnaangemerkt?Zonee,isdittenkosttegegaanvansaneringvangebiedendiealsprioriteitzijnaangemerkt?Hoeveelhectarevalleneronderdedoorhetministeriegeformuleerdeprioriteitgebieden?Hoeveel%daarvanisin2008gesaneerd?Enwatwarendedoelenvoor2008?Deverantwoordelijkheidvoordesaneringvanverontreinigdelocatiesligtbijdeprovinciesen30groteregemeenten.Dezebevoegdegezagenstellenoplocatieniveaudeprioriteiten.Ikmaakophoofdlijnenafsprakenmetdebevoegdegezagen.Ikhebmetdebevoegdeoverhedenafge-sproken(ondertekeningIntentieverklaringBodemontwikkelingsbeleidenaanpakspoedlocatiesop21mei2008)dater1januari2011eenvolledigelijstbeschikbaaris,waaropdelocatiesstaanvermeld,waarbijsprakeisvanernstigeverontreinigingendiemetspoedmoetwordengesaneerdvanwegerisico’svoordemensenuiterlijk31december2015iserduide-lijkheidoverdeoverigespoedlocatiesmetrisico’svoorecologieenverspreiding.OverdevoortganghebbendebevoegdegezagenmijmiddelshetJaarverslagBodemsanering2008gerapporteerddateropditmomentsprakeisvan15648potentiëlespoedlocaties.Voor1269locatiesisvastgestelddatdieernstigenspoedeisendzijn,bijdeoverigepotentiëleTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.514 spoedlocatieszalnaderonderzoekmoetenuitwijzenwatdeactuelesituatieis.Voortsismijgemelddaterin2008826goedkopeen/ofeenvou-digesaneringenzijnuitgevoerd(HetJaarverslagBodemsanering2008isinmei2009gepubliceerdeniszoalsgebruikelijk(recent)aandeTKgezonden.DitzijnstandaardsaneringendiekunnenwordenuitgevoerdvolgensalgemeneregelsvanhetBesluituniformesaneringen(BUS).Inruim30%vandesaneringenginghetompotentiëlespoedlocaties.VeelspoedlocatieszijntecomplexomalsBUS-saneringtewordenuitgevoerdenmoetenvolgensdeprocedurevandeWetbodembeschermingwordenuitgevoerd.HetuitvoerenvanBUS-saneringenvindtveelalplaatsopinitiatiefvandeeigenaarofveroorzakervandeverontreinigdelocatieenlevertaltijdeenverbeteringvandebodemkwaliteitop.Dezesaneringenhebbengeennegatieveinvloedopprioritairesaneringen,omdatBUS-saneringennagenoeggeheelvoorrekeningvandeinitiatiefnemerwordenuitgevoerd.VolgensheteerdergenoemdeJaarverslagligtongeveerdertigprocentvandetotalesaneringenindeprioriteitsgebieden.Hettotaleaantalhectaresprioriteitsgebiedenisopditmomentnietbekendomdateendeelhiervannognaderonderzochtmoetworden.Hettotalegesaneerdeareaalin2008bedroegongeveer220ha.Ditareaalisdaarmeegeschiktgemaaktvoorhetgewenstegebruik.34InhoeverrekanNederlanddoormiddelvanhetmeewegenvandiversiteitbijhetgebruikvanbiomassategenelkaaropwegenenhoeisdittekwan-tificeren?Hetantwoordopdevraagnaarhetmeewegenvanbiodiversiteitsverliesspitsiktoeopbiobrandstoffenenanderevloeibarebiomassavoorenergietoepassingen.Hieroveriseind2008metdeEG-richtlijnHernieuw-bareenergieEuropeseregelgevingtotstandgekomen.Eind2010moetdierichtlijninnationaleregelgevingzijngeïmplementeerd.Kortgezegdmogendegenoemdestromennietalshernieuwbaarwordenaangemerkttenzijaanduurzaamheidseisenwordtvoldaan.Eenvandieeisenhoudtindatgebiedenmeteenhogebiodiversiteitswaardewordenbeschermd.Zomogendegrondstoffennietafkomstigzijnuitoerbossenofandereongereptebossenofuitnatuurbescherminggebieden.Eenuitzonderingopdezelaatstecategoriekangemaaktwordenalswordtaangetoonddatdenatuurbeschermingsdoelennietingevaarkomen.Ookwordengraslandenmeteenhogebiodiversiteitbeschermd.Ditbetekentdattenaanzienvandebiodiversiteitgeenkwantificeringwordtgehan-teerd,maardatgebiedenmeteenhogebiodiversiteitswaardebeschermdworden.35Hoeduurzaamisbiobrandstoftegenoverbrandstofuitfossielebronnen?Graagmetcijfers!Debelangrijkstemeetbareduurzaamheidseisisdebroeikasgasbalans.Overdegeheleketenvanproductietotgebruikscorendebroeikasgas-emissiesalsgevolgvanhetgebruikvanbiobrandstoffenpotentieelbeterdanvanfossielebrandstoffen.Hetisevenwelafhankelijkvandegrondstof(veelaleengewas)hoegroothetverschilis.IndeEuropeseregelgeving,dieeind2010innationaleregelgevinggeïm-plementeerdmoetzijn,wordenzogehetenstandaardwaardenaange-houdenvoordereductievanbroeikasgasemissiesvaneenaantalbiobrandstof-grondstofcombinaties.Enkelevoorbeeldenzijnsuikerbiet-ethanol:52%,suikerrietethanol:71%,biodieseluitkoolzaad:38%,biodieseluitpalmolie(metafvangmethaanemissiesindeoliefabriek):TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.515 56%.Indezegetallenzijnnietverdisconteerddezogehetenindirecteeffectendiekunnenoptredendoorverdringingvanlandgebruik.VoordatcomplexeonderdeelkomtdeEuropeseCommissienogmeteenvoorstel,uiterlijkeind2010.Andereduurzaamheidsaspecten,zoalsdebeschermingvangebiedenmeteenhogebiodiversiteitswaardeoflokalemilieueffecten(bodem,water,lucht)zijnnietopdezewijzetekwantificeren.36AlsdeCO2balansvanpalmolienogonderzochtmoetworden,waaromwordtanderebiobrandstofdanalsduurzaamaangemerkt?Voorallebiobrandstoffengeldtdatdezealleenalsduurzaamkunnenwordenaangemerktalsdezeaantoonbaarduurzaamgeproduceerdzijn.MetdeEG-richtlijnHernieuwbareenergiedieeind2010vantoepassingzalzijn,tellenniet-duurzaamgeproduceerdebiobrandstoffennietmeevoorhetbehalenvandedoelstellingvan10%hernieuwbareenergieinhetverkeer,ongeachtdegrondstofvandebrandstofinkwestie.Afgesprokenisdatvanafeind2010debroeikasgasemissiesvanbiobrandstoffen,gemetenalsbesparingtenopzichtevanfossielebrandstoffen,intoene-mendematebeperktmoetenzijn.Ookwordenkoolstofvoorradenengebiedenmeteenhogebiodiversiteitswaardebeschermd.Dezeregelsgeldenevenzeervoorbiobrandstoffenopbasisvanpalmoliealsvooranderegrondstoffendiegebruiktwordenvoorbiobrandstoffen.Erisdanookgeenenkeltypebiobrandstofdatvoorafcategoraalduurzaamofonduurzaamgenoemdkanworden.37DebijdragenaanambitieuzeEuropeseéninternationaleklimaatdoelenzijngerealiseerd.BetekentditdatdeonderhandelingsinzetvanNederlandinhetEuropeseklimaatpakketvolledigisovergenomen?Zonee,welkedoelenwarenergesteld?Inhoeverrezijndiegeheelofgedeeltelijkover-genomen?WelkeinspanningenheeftNederlandgeleverdomdezedoelentebereiken?DezelfdevraaggeldtvoordegenoemdebijdrageaandeinKopenhageninternationaalvasttestellenklimaatdoelen.Kuntudedoel-stellingenineentabelweergeven?Metdegoedkeuringvanhetenergie-enklimaatpakketvandeEuropeseUnieisdebijdrageaanEuropeseklimaatdoelengerealiseerd.DedoelendieinkadervandeNederlandseonderhandelingsinzetvoorhetEuropeseenergie-enklimaatpakketzijngesteld,zijnverwoordindebriefaandeTweedeKamer(TweedeKamer2007–2008,31209nr.10).DematewaarindeonderhandelingsinzetvanNederlandterugtevindenisindatpakket,isbeschrevenindebriefaandeTweedeKamervan13februarijl.(TweedeKamer2008–2009,31209nr.73).Dezedoelenlenenzichnietintabelvormtewordenweergegeven.OmdezedoelentebereikenheeftNederlandzichpro-actiefopdeEuropeseCommissiegericht,zichactiefingezetbijdeformeleonderhandelinginEuropesekader,eengerichtediplomatieopalleniveausgevoerd,onderzoekenimpactanalyseuitgezetbijonderanderehetPlanbureauvoordeLeefomgevingenderesultatendaarvanonderdeLidstatenverspreidterondersteuningvandeEuropesepositie-bepaling.TenaanzienvandebijdragevanNederlandaanambitieuzeinternationaleklimaatdoeleninKopenhagengeldtdatdematevandoelbereikingpasnadecember2009kanwordengetoetst.38MaaktehetbepalenvandeEU-inzetvoordeonderhandelingeninKopen-hagendeeluitvandedoelendieVROMzichzelfsteldeombijtedragenaaneenambitieusEuropeespost-Kyotoklimaatplan?Zoja,beschouwtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.516 VROMhetEuropeseprocesomtoteenklimaatplanvoordepost-Kyotoperiodetekomenalsafgerond?Zonee,valtdeEUinzetvoorKopenhagendanonderhetbijdragenaaneenambitieusinternationaalklimaatplan?Welkeonderhandelingsdoelenwarenergesteld?Welkedaarvanzijnbehaald?HetmeebepalenvandeEU-inzetvoordemondialeonderhandelingenopwegnaareninKopenhagenmaaktdeeluitvandeprestatiedieVROMlevertombijtedragenaannieuweenambitieuzeinternationaleklimaat-doelen.HetEuropeseprocesisnognietafgerond.HetmeebepalenvandeEU-inzetvoordemondialeonderhandelingenblijftdanookdeelvandebijdragediewijleverenaanambitieuzeinternationaleklimaatdoelen.Dedoelendiewijindemondialeonderhandelingen,endaarmeeookinhetEuropeseproces,willenhalen,zijnverwoordindebrievenaandeTweedeKamervan21september2007(TweedeKamer2007–2008,30495nr.3),29april2008(TweedeKamer2007–2008,30495nr.4)en17novem-ber2008(TweedeKamer2008–2009,31793,nr.1).DezedoelenzijngrotendeelsterugtevindenindeEU-inzetvoordemondialeonderhande-lingen,zoalsdezeisvastgesteldindeconclusiesvandeverschillendeRaadsformaties(Milieuraad,Ecofin,RaadvoorAlgemeneZakenenExterneBetrekkingenenEuropeseRaad)in2008en2009.39Hoekuntuvaststellendatdedoelenvoorhetbijdragenaaneennieuwambitieusklimaatakkoord,vasttestelleninKopenhagenin2009,zijngerealiseerdalshetakkoordnognietgeslotenis?Opbasisvanwelkeprestatiesheeftudieconclusiekunnentrekken?Wanneerbeschouwtuhaarbijdragealssuccesvol?Striktgenomenisdedoelstellingzoalsomschrevenpasindecembervan2009integraaltoetsbaar,omdatdaneenakkoord(aldannietnaartevre-denheid)wordtafgesloten.Datwijdaargoedopwegnaarzijn,isgecon-cludeerdaandehandvandetotnubereikteresultatenalsgevolgvandeNederlandseinzetindeEUenhetUNFCCC.Devoornaamsteprestatiesdietengrondslagliggenaandezeconclusie,zijndatdeEUhetNeder-landseinitiatiefindeVoorjaarsraad2008tenaanzienvandefinanciëlearchitectuurvanhetinternationaleklimaatbeleidheeftopgepaktennaderuitgewerktendatdedoorNederlandingebrachtecriteriavoordefinan-ciëlearchitectuurbijdeklimaatconferentieinPoznanindecember2008internationaalzijnomarmd.DaarnaastwasNederlandzeeractiefindeonderhandelingenoverinternationaalklimaatbeleidindeverschillendeEuropeseeninternationale/multilaterale/VNgremia.DedialoogmethetinternationalebedrijfslevenenNGO’sisgeïntensiveerd.Totslotisonder-zoekenbeleidsanalyseuitgezetterondersteuningvandeNederlandseenEuropesepositiebepaling.WijbeschouwenonzebijdragealssuccesvolwanneerinKopenhageneensamenhangend,alomvattend,efficiënteneffectiefakkoordwordtbereikt,conformdeinzetdieisverwoordindebrievenaandeTweedeKamervan21september2007,29april2008en17november2008.40WaaruitblijktdatdeeffectiviteitvandevoorbereidingvanEuropeesbeleidisverhoogd?Welkemeetbareresultatenzijneralgeboektmetditproject?DeeffectiviteitvandevoorbereidingvanEuropeesbeleidisverhoogd,doordatdossierteams:–EffectenvanEuropeseregelgevinginkaartbrengenaandehandvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.517 eenquickscanenindiennodigimpactassessmentsenkrachtenveld-analyses;–Aandehandvandezeinstrumenteneerderinhetprocesinvloeduitoe-fenenophetEuropesebeleidsproces;–nauwesamenwerkingmetbetrokkenenbuitenVROM(zoalsanderedepartementenendecentraleoverheden)bevorderen.Indeloopvan2008isdezewerkwijzeontwikkeldentoegepastbijeen5-talpilotdossierteams(vuurwerk,IPPC,klimaatadaptatie,CO2emissiesauto’s,natuurlijkehulpbronnen).Dewerkwijzeisweliswaarnetingebruikgenomen,maardeeersteresultatenzijnbemoedigend.Hoewelmoei-lijkmeetbaartemaken,latenmeerdereonderzoekenzien,datdoorvroegtijdigengerichtinvloeduitteoefenen,deeffectiviteitvandeinzetverbeterdwordt.Dewerkwijzeisin2009uitgebreidnaarmeerdossiers.41Watzijndeoorzakenvandemutatiesbijdeverplichtingenenuitgavenvoorrealisatievoordepost-Kyotoafspraken(€1,9miljoenoppagina48en€2,7miljoenoppagina49)?WatzijndeoorzakenenredenenvoorhetdoorschuivenvandeuitgavenvoorCDM?Watzijnderedenenvoorhetverlagenvandeuitgavenaanbinnenlandseklimaatinstrumenten?1.Deoorzaakvandezemutatiebetrefteenonderuitputtingvanonder-zoeksbudgetin2008.2.Deoorzaakisdevertragingdieisopgetredenbijhetverifiërenencertificerenvadegegenereerdeemissiereductiesdoordeonafhanke-lijkeverificatoren.3.Redenenvoorhetverlagenvanhetbudgetvoorbinnenlandseklimaat-instrumentenzijnonderandereoverboekingenvoorgezamenlijkeopdrachtenmetdedepartementenvanEZenLNV,opdrachtenaanSenterNovem(middelsoverboekingen),bijdragenaanhetRIVM(middelsoverboekingen),etc42WelkeconcreteCDM-projectenzijnin2008gefinancierd?In2008hebbenbetalingenvoorgeleverdeCERsplaatsgevondenvoordevolgendeprojecten:Argentina–VillaDominicoBolivia–TaquesiBrazil–BrascanBrazil–JallesMachadoBrazil–NovaGerarChina–JiangshuMeilanChina-ChangshuChina–RudongColombia–TransmilenioEcuador–AbanicoEcuador–RioCalopeHonduras–LaEsperanzaIndia–Bhandardara-1India–GujaratIndia–KalpaTaruGanganagarJamaica–WigtonPeru–Poechos43Watbehelzendemutatiesinhetprogrammavoorbeperkenvangroot-schaligeluchtverontreinigingenverzuring?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.518 Demutatiesbehelzenonderandereoverboekingenvanwegedeopdracht-verleningaanSenterNovem(apparaatskosten),contributiesaaninterna-tionaleorganisatiesenoverboekingenvoorgezamenlijkeopdrachtenmetdeministeriesvanLNVenVenW,aanvullendeopdrachtverleningaanhetRIVM.44OntstaaterbudgettaireruimteopmindernoodzakelijkeCDM-geldendoordelageregeprognosticeerdeNederlandseuitstootalsgevolgvandekredietcrisis?Zoja,hoeveel?Opditmomentontstaatergeenbudgettaireruimte,omdathetbeschik-barebudgetgebaseerdisopdeverwachtebetalingen,dievoortvloeienuitreedsafgeslotencontracten.45Watzijndekostenvoorsaneringvandeasbestwegenpadenenervengeweest?Hoeveelwegen,padenenervenzijnvrijgemaaktvanasbest?Desaneringvandeasbestwegenwordtuitgevoerdindriefasen.Deeerstefaseisafgerond.Detweedefasewordtvolgensplanningbegin2010afge-rond.Desaneringvandewegenindederdefaseisbeoogdtestarteninhetnajaarvan2009enzalvolgensplanningin2011wordenafgerond.Infase1zijnintotaal276locatiesgesaneerd.Dekostenvoordesane-ringenbedroegen€12040298,05.Infase2komen494locatiesvoorsaneringinaanmerking.DesaneringvindtplaatsdoordeprovinciesGelderland(omgevingHarderwijk)enOverijssel(omgevingHofvanTwente).Opditmomentzijncirca230loca-tiesgesaneerd.Hetrijkdraagtvoordesaneringvandezerisicovollesitua-tiesmaximaal€34,2miljoenbijalsgebondenbudgetviaderegelingsaneringasbestwegen,fase2.Dekostenvoordesaneringvandeasbest-wegen,padenenerven,inclusieftechnischonderzoek,bedragentotnutoe€18469168,24.Voordeuitvoeringvanfase3istussenVROMenDLG(DienstLandelijkGebied)op15januari2009eencontractprogrammagesloten.ErisbepaaldinhetcontractprogrammadatopbasisvandegunningvanheteerstesaneringsbestekDLGeeneersteprognosevandeeindkostenmaakt.Dezeprognosezalinoktober2009terinstemmingaanVROMwordenvoorgelegd.46Waaruitbestaatdieaanvullendeprestatieverplichting?Welkegemeentenenprovinciesbetrefthet?Krijgenzijaanvullendefinanciëlemiddelenvoordezeverplichtingen?Eenaantalgemeentenenprovincieshebbennietdeprestatiesgehaalddiezijindeperiode2002t/m2004gehaaldzoudenmoetenhebbenmetdeaanhenterbeschikkinggesteldeRijksmiddelenvoordeuitvoeringvandemeerjarenprogramma’sWetbodembescherming.Opbasisvanonderzoekisvastgesteldhoeveelnietgerealiseerdeprestatiesalsnogdoordedesbe-treffendegemeentenenprovinciesterealiserenzijn.Dezeprestatieszijntoegevoegdaandeprestatieafsprakenoverdeperiode2005t/m2009.Hetzijndaardoorgeen«nieuwe»verplichtingen.NieuweRijksbijdragenzijndaaromnietnoodzakelijk.Bijdebeslissingomdenogterealiserenprestatiesvandeperiode2002t/m2004doorteschuivennaardeperiode2005t/m2009isexplicietgekekenofdedesbetreffendegemeenteofprovincieredelijkerwijsinstaatisdezeprestatiesterealiseren.Nognietbestedebodemsaneringsmid-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.519 delenuitdeperiode2002t/m2004speeldendaarbijeenbelangrijkerol.Ookdezezijndoorgeschovennaardeperiode2005t/m2009.Dedoorgeschovenprestatieverplichtingenzijnindezelfdetermengefor-muleerdalszedatalwarenvoordeperiode2002t/m2004.Degemeentenenprovinciesdiehetbetreftzijn:Flevoland,Friesland,Gelderland,Groningen(prov),Noord-Brabant,Noord-Holland,Overijssel,Zeeland,Zuid-Holland,Amsterdam,Drenthe,Limburg,Tilburg,VenloenZaanstad.47Welkeconsequentieisergetrokkenuithetgeringeberoepopdegarantie-regelingbodemsaneringskredietMKB?DegarantieregelingbodemsaneringskredietMKBbetrefthetBesluitBorg-stellingMKBKredieten.Erisslechts2maalperjaargebruikgemaaktvandezeregeling.Ditheefttemakenmethetfeitdatderegelingnietistoege-snedenopbodemsanering.Deregelinggaatuitvaninvesteringendieeencashflowopleveren,waarmeerenteenaflossingvoldaankunnenworden.Ditisbijbodemsaneringniethetgeval.Bijhetvormgevenvaneengebiedsgerichteaanpakzaleengarantieregelingwordenontwikkelddiepastbijdespecifiekeproblematiek.48Naarwelkeinstantiesisde€8,4miljoeneurogegaanvooruitvoeringmetbetrekkingtotafvalstoffenbeleidenintroductievannieuwesystemendaarvoor?Kuntudienieuwesystemennadertoelichten?De€8,4miljoeneurovooruitvoeringmetbetrekkingtotafvalstoffen-beleidenintroductievannieuwesystemendaarvoorisingezetalsvergoe-dingvandewerkzaamhedendieSenterNovemindatkaderuitvoert.Voordeondersteuningvandeuitvoeringvandezewerkzaamhedeniseennieuwsysteemgebouwd,genaamdTerra.DekostenvoordeuitvoeringvanhetafvalstoffenbeleiddoorSenterNovemwas€7,2miljoen.Hetresterendebedragvan€1,2miljoenisgebruiktvoordeontwikkelingvanTerra.TerraisdeopvolgervanDaVinci.Ditsysteemisbestemdvooreeneffi-ciënteuitvoeringvandeEG-VerordeningOverbrengingAfvalstoffen(EVOA).Kennisgevingen,beschikkingen,transport-,ontvangst-enverwerkingsmeldingenwordeningevoerdinTerra.DegegevensinhetsysteemwordengebruiktvoordehandhavingvandeEVOA,maartevensvoormonitoring,waardoorgoedejaarrapportageskunnenwordenverkregenvoordeverplichterapportageaanondermeerdeEuropeseCommissie.DaarnaastisvoorondersteuningvandeuitvoeringvandeKernenergiewethetsysteemHavikgebouwd.Denoodzaakomeennieuwsysteemtelatenbouwenwasdatdesoftwarevoorhetoudesysteemnietlangerdoordeleverancierwerdondersteund.49HoeveelinkomstenzijngegenereerduitboetesopgelegdnaaraanleidingvanhandhavingsactiesdoordeVROM-Inspectie?ErmoetonderscheidwordengemaaktinboetesdiedeVROM-InspectiezelfkanopleggenenboetesdiedoorhetOpenbaarMinisterie(OM)wordenopgelegdnaaraanleidingvanprocessen-verbaal(pv’s)diedeVROM-Inspectieopmaakt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.520 BoetesdiedeVROM-InspectiezelfkanopleggenIn2008iseenbedragvanEUR81900,–geïncasseerdnaaraanleidingvanovertredingenvandelegionellaenEVOAwetenregelgeving.DaarnaastzijninhetkadervandeWetgewasbeschermingsmiddelenenbiocideneind200811boeterapportenopgemaakt.Van7daarvanzijndeboetebedragenvastgesteldmeteentotaalbedragvanEUR18000,–.Pv’sdiedeVROM-InspectieopmaaktIn2008hebbendeopsporingsamb-tenarenvandeVROM-Inspectie136pv’sopgemaakt.NaaraanleidinghiervanbiedthetOMtransactiesaanenlegtdestraf-rechterboetesop.DittrajectlooptviaJustitie.50Opwelkethema’senmetwelkeinstantiesissamenwerkinggezochtenvormgegeven,waarvoorerkostenzijngemaaktvoorsamenwerkinginmethodiekenstrategie?WelkbedragisgemoeidmethetopstellenvanhetconvenantenhetvormgevenvandesamenwerkingsmethodiekenstrategievooruitvoeringvandemotiePoppe-Boelhouwermetbetrekkingtotaanpakvandegegastecontainers?Hoeverhoudtzichdattotdekostenvoordaadwerkelijkecontroleenhandhavingopbasisvandemotie?Hetantwoordopheteerstedeelvandevraagluidt:inhetkadervanVernieuwingToezichtismetandererijksinspecties,metandereoverhedenenmetbrancheorganisatieseenaantalmethodenontwikkelddiedetoezichtlastenvoorhetbedrijfslevenreduceren.Voor-beeldenzijneenhandreikingvoortoezichthoudersomrisicoanalysesuittevoerenenhetToezichtarrangementBuisleidingen.VerderheeftdeVROM-Inspectiesamenmetanderedepartementenenandereoverhedengewerktaandeontwikkelingvaneenvitalerinter-bestuurlijktoezichtinstrumentarium.Denieuwewetgevinghiervoorwordteind2009aanhangiggemaaktbijdeTweedeKamer.TenslottegaatdeVIsteedsmeergebruikmakenvaninformatiegestuurdtoezicht.Daarvooriseennieuwinformatiesysteemopgezet.Hetantwoordophettweededeelvandevraagluidt:hetisnietmogelijkomopbasisvandetijdregistratieaantegevenwelkdeelvandebestedetijdisgerelateerdaanhetconvenant,aandesamen-werkingsmethodiekenstrategieenaandaadwerkelijkecontrolesenhand-havingomdatdezeonderdelennietalsapartetijdschrijfpostenzijngedefi-nieerd.Deinspectiedienstenzijnoverigenszodaniggeorganiseerddatwerkzaam-hedenalshetopstellenvaneenconvenantniettenkostegaanvandeoperationelecapaciteit.51HoeveelvoltijdbanenboodVROMbeginenhoeveeleind2008?Inbegin2008warener3717fteindienstbijVROM.Eind2008isditaantalafgenomentot3506fte.DezeaantallenzijninclusiefdeRijksgebouwen-dienstenexclusiefdemedewerkersbijhetKadaster.IndeoverzichtenvanhetprogrammaVernieuwingRijksdienstwordendefte’svanhetkadasterwelmeegenomen.52Iservoordecategorieënwaarbijnoggeenprojectenzijntoegekend,omdaternoggewachtwordtoptoestemmingvandeEuropeseCom-missieinhetkadervaneenstaatssteuntoets,eentijdspadteschetsenwaaropdezecategorieënwelingevuldkunnenwordendoorprojecten?Zoja,perwanneerkunnendezeprojectenvanstart?Bijdeeerstetender,waarvanderesultatenin2008bekendzijngemaakt,kondenalleenprojectvoorstellenwordeningedienddoorbestuurs-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.521 organen,niet-gouvernementeleorganisatiesenparticulierenvoorzoverhetniet-commerciëleactiviteitenbetrof.Bijdetweedetender,waarvanderesultatenop30mei2009bekendzijngemaakt,isderegelinguitgebreidvoordelandbouwsector,devisserij-sectorendezgn.de-minimusssteun.Ditlaatstehoudtindatafhankelijkvandesectorperbedrijfeenbeperktbedragsubsidiekanwordenontvangen.Dederdetender,dieditnajaarzalwordengeopend,zalopengesteldwordenvoorallerelevantepartijenvoorhetWaddenfonds.DitbetekentdataandesubsidieregelingWaddenfondsdehoofdstukkenOnderzoek,OntwikkelingenInnovatie(OO&I)enMilieuzullenwordentoegevoegd.Besluitvormingoverdezeprojectenzalplaatsvindeninhetvoorjaarvan2010,waarnametdeprojectenkanwordengestart.53Hoeveelmanjaarbedraagtdeexterneinhuurvanruim58miljoen?VROMheefteengoedbeeldvandeuitgavenaaninhuurexternen.Wehebbenechtergeenpreciesbeeldvandaarbijhorendeaantallen.Welkunnenweopbasisvaneenomrekenfactoreeninschattingmakenvandemanjarenexterneinhuur.Voorhetkerndepartementgaathetomonge-veer380fte.54Kuntuspecifiekaangevenvoorwelketaakvelden(MooiNederland,bodem,water,lucht,ruimtelijkeordening,klimaatenzovoort)en/ofafde-lingen(financieel,wetgevingstechnisch,ICTenzovoort)hetdepartementhoeveeltijdelijkekrachtenheeftingehuurd?Isindietaakveldenen/ofafdelingensprakevaneenincidenteelpersoneelstekortdatexterneinhuurrechtvaardigt?Zoja,waardoorwordtdattekortveroorzaakt?Of,isersprakevaneenstructureelpersoneelstekortenzoja,waaromwordtdatnietweggenomen?VROMheeftgeenoverzichtvandeinhuurexternenperafdelingofprogramma.Welisereenoverzichtnaarportefeuille(Milieu,Ruimte,Wonenetc)eneenverdelingpercategorie.Deredenenvoorinhuurexternenzijntweeledig.Allereerstdekortdurendeinhuurvoordeopvangvantijdelijkepersoneelstekorten,inhuurvanspecifiekekennisoftijdelijkewerkzaamhedeninhetnormalewerkvaneendirectie.Daarnaastwordtexterneinhuuringezetalstijdelijkecapaciteitvoortijdelijkeprogramma(flexibeleschil).Tabel1:Inhuurexternenperportefeuilleenperdienst(1000€)CategorieWWIMilieuRuimteKennisVBVIRGDtotaalInterim-Management25319561984O&Fadvies3932173245Beleidsadvies3852592137722354889Communicatie417981814981194JuridischAdvies48569153363171123ICT5168718617959155Financiën145225143828312532319Uitzendkrachten433112632040497155581522870233912Totaal873125742202811240111562149295482155Kandetabeloppagina122naderwordengespecificeerdmetaantalfte’sperpunt?Zonee,waaromniet?KandetabelwordenuitgesplitstnaarkerndepartementenZBO?Zonee,waaromniet?WatzoudendecijferszijnexclusiefZBO?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.522 Deinkoopvanadviseursentijdelijkpersoneel(inhuurexternen)isniettespecificerennaarfte’spercategorie.Indeadministratiewordenalleendeuitgavenaaninhuurexternenopgenomen.Vanhettotaalvan€54,8mlnis€15,5mlnvoorrekeningvandebaten-lastendiensten(RijksgebouwendienstenNederlandseEmissieautoriteit)enhetPlanbureauvoordeLeefomgevingen€39,3voorhetkerndepar-tement.DecijfersvanhetKadaster(ZBO)wordennietmeegenomeninhetjaarverslag.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.523