Zichtbaarheid en nabijheid waaronder huisvesting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 628PolitieNr. 1253 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 februari 2025InleidingIn vervolg op mijn toezegging in het commissiedebat Politie van19 december jl.1 informeer ik uw Kamer graag nader over mijn visie eninzet op de zichtbaarheid en de bereikbaarheid van de politie. Ik begrijpgoed dat u er zich als Kamer hard voor maakt dat de zichtbaarheid enbereikbaarheid van de politie in buurten en wijken in voldoende matekunnen worden gecontinueerd en ik neem u graag mee in de wijzewaarop hieraan wordt gewerkt. Ik plaats dit in de bredere context van mijnvisie op en het werk aan een toekomstbestendige politie en politiefunctie.Visie en inzet op een toekomstbestendige politie en politiefunctieDit kabinet werkt aan een toekomstbestendige politie en politiefunctie.Maatschappelijke ontwikkelingen als digitalisering, de toenemende impactvan ondermijning en maatschappelijke onrust maken dat nodig. De vraagnaar veiligheid wordt steeds groter en complexer en middelen encapaciteit zijn per definitie schaars. Over de druk op de politiecapaciteit ende krappe arbeidsmarkt hebben uw Kamer en ik al vaak met elkaargesproken. Keuzes zijn nodig, zodat de politie zich op de kerntaken kanrichten, in staat is zich doorlopend aan te passen aan relevante ontwikke-lingen en in verbinding blijft met de samenleving. Ik ben daartoe ingesprek met partners binnen en buiten het veiligheidsdomein, onderandere over nieuwe vormen van samenwerking en het beleggen vandeeltaken bij andere organisaties. Voorbeelden hiervan zijn de overdrachtvan de deeltaak identificatie en registratie van asielzoekers en de bredeaanpak van personen met verward/onbegrepen gedrag. Over devoortgang heb ik uw Kamer geïnformeerd in het laatste halfjaarberichtpolitie.1Kamerstukken II, 2024/25, 29 628, nr. 1252 kst-29628-1253ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12531 Ook met de regioburgemeesters, als vertegenwoordigers van het lokaalgezag, en met het Openbaar Ministerie, als gezag over de opsporing, voerik het fundamentele gesprek over een toekomstbestendige en maatschap-pelijk verbonden politie en over de keuzes die dat vraagt. Dat gesprek isgestart in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) van novemberjl., waar we ons hebben georiënteerd op mogelijke keuzes in de opsporingen de gebiedsgebonden politie.Die zien bijvoorbeeld op het ontwikkelen van nieuwe instroompaden voorpersoneel, keuzes voor andere manieren van werken (meer online, meerinzet van technologie, een andere wijze van incidentafhandeling) en eenselectievere en op onderdelen meer bovenlokale inzet van het strafrecht.Dit gesprek zal de komende tijd worden voortgezet.De voorgaande kabinetten hebben de operationele formatie van de politiefors uitgebreid, bijvoorbeeld voor bewaken en beveiligen, de aanpak vanondermijning, zeden en agenten in de wijk. Het kabinet Rutte III heeft deoperationele formatie van de politie met zo’n 2400 fte uitgebreid. Hetkabinet Rutte IV heeft daar nog in totaal zo’n 1600 fte aan toegevoegd. Enook dit kabinet investeert in de slagkracht van de politie. De operationeleformatie zal de komende jaren groeien en in 2029 ongeveer 4700 fte hogerzijn dan in 20172. Hiervan zijn 700 fte extra agenten voor de wijk, uit demiddelen Hermans. Aan de werving van deze agenten wordt hardgewerkt, zodat er, afhankelijk van hoe de situatie op de arbeidsmarkt zichontwikkelt, de komende jaren geleidelijk aan meer agenten in wijken enbuurten en op het web (digitale wijkagent) aan het werk zullen zijn.De investeringen van dit kabinet in de politie3 sluiten aan bij de ambitieom de politie toekomstbestendig te maken in een tijd waarin alle aspectenvan het leven steeds meer digitaal plaatsvinden en het moeilijk is ompersoneel te vinden. Waar het gaat over het uitbreiden van de operati-onele formatie ligt de nadruk daarom op versterkingen die kunnenworden gerealiseerd met specialistische zijinstromers. Daarnaastinvesteert het kabinet fors in (technologisch hoogwaardig) materieel enIV-middelen en in innovatieve concepten waaronder € 22,5 mln. voor deontwikkeling van innovatieve vormen van zichtbaarheid en bereikbaarheidin de wijk.Visie en inzet zichtbare en bereikbare politieIn de context van het fundamentele gesprek in het LOVP over eentoekomstbestendige en maatschappelijk verbonden politie en over dekeuzes die dat vraagt, heb ik de zorgen van uw Kamer gedeeld met dekorpschef van de politie, met de regioburgemeesters en met hetOpenbaar Ministerie. Voor ons staat buiten kijf dat de politie maatschap-pelijk verbonden moet zijn en zichtbaar en bereikbaar voor eenieder diedat nodig heeft. Ons gezamenlijke uitgangspunt is dat verschillendeelementen een rol spelen bij het vormgeven van zichtbaarheid enbereikbaarheid en dat de doorontwikkeling ervan om integraleafwegingen vraagt. We zetten in op de juiste combinatie van fysiekcontact op straat, contact vanuit permanente fysieke locaties, mobielevormen van fysiek contact, innovatieve loketten, digitale kanalen enandere manieren om in contact te komen met de politie. Huisvestingspeelt daarin een rol, maar het aantal politiebureaus is geen doel op zich.De politie heeft huisvesting nodig die het politiewerk optimaal onder-steunt, nu en in de toekomst. De korpschef bepaalt het huisvestingsbeleidbinnen het door de Minister van Justitie en Veiligheid gestelde financiële2Begroting en beheerplan politie 2025–20293Kamerstukken II, 2024–2025, 36 600 VI, nr. 32Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12532 kader.4 De uitgangspunten van het strategisch huisvestingsplan van dekorpschef, dat overigens recent is herijkt tot huisvestingsvisie 2040, zijnvastgesteld na bespreking in het LOVP. Centraal uitgangspunt is om éénteambureau te hebben voor ieder basisteam, waar nodig ondersteundmet politieposten van verschillende aard en omvang. Andere belangrijkeelementen zijn duurzaamheid, betaalbaarheid en steeds verdergaandgebruik van digitale en mobiele mogelijkheden in de dienstverlening. Dedeelhuisvestingsplannen per eenheid zijn opgesteld in afstemming methet lokale gezag en worden ook uitgevoerd in afstemming met het lokalegezag. Naast doelmatigheid en doeltreffendheid zijn overwegingen diedaarbij worden betrokken bijvoorbeeld de veiligheidssituatie ter plaatse,de meest gewenste inzet van de beschikbare agenten, de mate waarinpolitielocaties door het publiek worden bezocht, de kwaliteit van dedienstverlening en het politiewerk en meer in algemene zin doeltref-fendheid en doelmatigheid.Zichtbaarheid en nabijheid van politie krijgen voor een belangrijk deelvorm op lokaal niveau, in overleg tussen politie en lokaal gezag. Lande-lijke ontwikkelingen en beleid bepalen daarbij mede de richting, zoals deinspanningen om zoveel mogelijk agenten en wijkagenten voor de politiete behouden en te werven (onder andere met het oog op het realiserenvan de norm van 1 wijkagent per 5.000 inwoners) en het uitbreiden enverbeteren van kanalen om online met de politie in contact te treden. Deuitvoering van het huisvestingsbeleid vindt in die context plaats, in goedoverleg met het lokaal gezag. Ik was dan ook blij toen ik op 24 januari jl.vernam dat het gesprek over de sluiting van het bureau in Wolvega eenpositieve wending heeft genomen en dat de burgemeester van Weststel-lingwerf aangeeft dat hij de uitkomst van het overleg met politie metvertrouwen tegemoetziet. Onder andere zal bezien worden hoe en waar inWolvega een plaats gecreëerd kan worden waar agenten hun dienstkunnen beginnen, waar burgers bij politie kunnen binnenlopen en hoeagenten hun werk anders kunnen organiseren zodat ze meer metinwoners in contact zijn.De inzet is dat de zichtbaarheid en bereikbaarheid van politie op zijn minstop hetzelfde niveau worden gecontinueerd, terwijl zij deels op een andereen meer toekomstbestendige manier vorm krijgen. Ik steun en volg dezeontwikkeling, die ik in de praktijk ook vorm zie krijgen. Het aantalpolitielocaties verandert en ook de aard ervan. Op dit moment zijn er 225teambureaus en 243 politieposten in gebruik. In de komende periode vanongeveer vijftien jaar vinden daar in afstemming met het lokaal gezaggeleidelijke aanpassingen in plaats. Volgens plan zullen er uiteindelijk 178teambureaus zijn. Daarmee blijven er iets meer teambureaus bestaan dandat er basisteams zijn. Het aantal politieposten zal naar verwachting dekomende jaren nog met circa 35 toenemen. Onderdeel van het huisves-tingsbeleid is dat (tijdelijk) ondersteunende politieposten kunnen wordeningericht daar waar bureaus worden gesloten of samengevoegd. Ditkunnen grote of kleine posten zijn met verschillende faciliteiten enfunctionaliteiten, zoals opkomstlocatie en publieksfunctie (bijvoorbeeldom aangifte te komen doen). In alle eenheden wordt aanvullend daaropgebruik gemaakt van nieuwe en creatieve manieren om fysiek in contactte komen met burgers. Basisteams kennen de situatie in hun werkgebiedhet best en maken dan ook zelf de keuzes over inzet hiervan. Ze bestaan invele soorten en maten, zoals pop-up bureaus, politie-wijkbussen,wiikagentspreekuren in gemeentehuizen, tafeltjes op markten of inwinkelcentra en mobiele medialabs.Parallel daaraan, en van groot belang voor het bereiken van grotedoelgroepen, maakt de politie de noodzakelijke stappen om online en op4Kamerstukken II 2010/11, 30 880 nr. 11, p. 47Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12533 straat bereikbaar te zijn voor burgers. Het aantal internetaangiften groeit,van ruim 300.000 in 2019 tot zo’n 400.000 in 2024. Mobiele faciliteitenmaken het steeds meer mogelijk om aangiften thuis op te nemen of opstraat. De politie geeft aan dat dit in 2024 naar schatting ongeveer 100.000keer gebeurde.In combinatie zijn deze ontwikkelingen gericht op het continueren van dezichtbaarheid en bereikbaarheid van politie, in deels nieuwe en op detoekomst gerichte vormen.In wat volgt ga ik op een aantal aspecten van zichtbaarheid en bereik-baarheid nog wat nader in.AangifteZoals hierboven al benoemd vinden op dit moment substantiële aantallenaangiften online plaats en fysiek buiten politielocaties. In totaal betreft datruim 70% van alle aangiften. Bij woninginbraken of andere delicten waarde politie ter plaatse komt, zoals na een mishandeling, kan de politie bij debetrokkene thuis een aangifte opnemen. Uitgangspunt is dat vanheterdaad-zaken zoveel als mogelijk direct ter plaatse (op straat, bijmensen thuis, op locatie etc.) aangifte wordt opgenomen. Daarnaastwordt soms maatwerk toegepast om voor bepaalde doelgroepen(bijvoorbeeld ouderen) op hun huisadres een aangifte op te nemen.Agenten kunnen het slachtoffer thuis bezoeken bij een melding van onlinecriminaliteit, zoals bankhelpdeskfraude. Het slachtoffer kan dan bij deagenten aangifte doen, maar er kunnen ook direct eerste opsporingshan-delingen worden verricht. Binnen de politie-eenheid Oost-Nederlandwerken alle basisteams inmiddels volgens deze werkwijze. Naarverwachting zullen steeds meer eenheden de keuze gaan maken om opdeze manier te werken. Daarnaast kan uiteraard telefonisch aangifteworden gedaan of op een politiebureau of politiepost. Dat laatste gebeurtmeestal op afspraak. Uit pilots is gebleken dat het aangifte doen middelsvideobellen door burgers hoog wordt gewaardeerd. De pilots zijninmiddels uitgebreid naar de eenheden Den Haag, Rotterdam, Noord-Holland en Zeeland-West-Brabant.Contact via online kanalenHet behoeft geen toelichting dat online zichtbaarheid en bereikbaarheidvan de politie in de wereld van vandaag en morgen van groot belang is.De politie werkt doorlopend aan het verbeteren en uitbreiden van demogelijkheden voor burgers en bedrijven om online in contact te tredenmet politie. Dat kan zijn om melding of aangifte te doen, maar ook ominformatie te verkrijgen. Alle inspanningen zijn erop gericht om burgersvia deze kanalen steeds beter en op hun behoefte toegespitst van dienst tezijn. Het aantal bezoekers op de website politie.nl vertoont een stijgendetrend. In 2024 waren het er 27,4 miljoen, terwijl dat er in 2020 nog 4,3miljoen waren. Hiervoor gaf ik al aan dat via politie.nl in 2024 ruim400.000 keer online aangifte gedaan. Ook het aantal interactiesmetchatbot Wout blijft groeien. In 2024 waren het er ongeveer 440.000.Ontwikkeling innovatieve lokettenMet de investeringen van dit kabinet ontwikkelt de politie innovatievepolitieloketten die gericht zijn op zichtbaarheid en laagdrempelig contactmet de politie, met gebruikmaking van moderne techniek en innovatie. OpUtrecht Centraal Station loopt een eerste pilot met een dergelijk politie-loket. In dit smart police station kunnen mensen laagdrempelig in contactkomen met de politie door bijvoorbeeld online aangifte te doen of eenmelding te doen via videobellen. In 2025 en 2026 zullen meerdere pilotsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12534 worden gestart, waarin de lessen van de pilot in Utrecht zullen wordenmeegenomen. Ik noem een aantal voorbeelden van concepten die in denieuwe pilots zullen worden beproefd. Het helpen van burgers die eendrempel ervaren omdat zij de Nederlandse of Engelse taal niet machtigzijn. Hierbij wordt gekeken naar oplossingen als het meertalig aanbiedenvan services en mogelijke realtime vertaling bij het videobellen met eenpolitiemedewerker. Toegankelijkheid voor mensen met een beperking,zoals rolstielvriendelijkheid, of het toepassen van een gebarentolk bijvideobellen. Aansluiting bij de wensen en problemen van de doelgroepjeugd. Digitale toegankelijkheid en het creëren van vertrouwen in depolitie zien hier belangrijke elementen. Zichtbare aanwezigheid enbereikbaarheid in ruraal gebied, door pilots in te richten op locaties waarburgers in hun dagelijks leven komen zoals: het gemeentekantoor,bibliotheken, winkelcentra, sportlocaties enz. Tot slot wordt gewerkt aanmobiele/verplaatsbare varianten. Deze kunnen worden ingezet bijbijvoorbeeld evenementen en festivals maar ook op plekken waar delokale context (tijdelijk) vraagt om extra politie aanwezigheid.De pilots zullen leiden tot gevalideerde concepten die in de jaren daarnaop grotere schaal kunnen worden toegepast. De uitwerking vindt altijdplaats in samenwerking met de basisteams, het bevoegd gezag en lokalestakeholders.Werken op straatAgenten beschikken steeds meer over de (digitale) middelen om hun werken de bijbehorende registratie via mobiele telefoon of laptop ter plekke tekunnen doen. En die ontwikkeling wordt de komende jaren verdervoortgezet. Daardoor zitten agenten minder achter het bureau en zijn zemeer op straat. Het voorbeeld van het opnemen van aangiften ishierboven al genoemd. Met de mobiele telefoon kan de agent ook opstraat informatie opvragen. Verder worden agenten steeds meer uitgerustmet volwaardige mobiele middelen om op straat, ter plekke in plaats vanop kantoor, identiteitscontroles uit te voeren door het ID-bewijs van eenbetrokkene te scannen. Ook kentekens van auto’s kunnen met de mobieletelefoon worden gecontroleerd en bekeuringen kunnen digitaal wordenuitgeschreven.Moderne techniek helpt de politie om het werk sneller en effectiever tedoen. De politie zet steeds meer sensing in voor opsporing enhandhaving. Hierbij kan worden gedacht aan ANPR-camera’s en camera-toezicht op plaatsen waar bijvoorbeeld sprake is van een opleving vangeweld, overlast of vernieling. Elke politie-eenheid heeft inmiddels debeschikking over een droneteam. Met behulp van een drone kan de politiebijvoorbeeld in een kort tijdsbestek een overzichtsbeeld maken van eenverkeersongeval. Het betreffende wegdeel kan weer snel kan wordenvrijgegeven. Naar een vermist persoon kan door een drone met eenwarmtebeeldcamera gerichter worden gezocht. Bij een ordeverstoring kande politie door de inzet van een drone snel een beeld krijgen van demensenstromen en de gebeurtenissen op de grond, eventueel politieop-treden kan daardoor gerichter plaatsvinden. De politie doet momenteelonderzoek naar de inzet van drones die buiten het zicht van de bestuurderkunnen vliegen. In de toekomst kan zo bijvoorbeeld een surveillance opafstand worden uitgevoerd.VervolgIk wil er geen misverstand over laten bestaan dat ik de zichtbaarheid enbereikbaarheid van de politie van groot belang acht, zeker omdat de vraagnaar veiligheid steeds groter wordt en de capaciteit schaars blijft. Ik hebdaarom met de korpschef, de regioburgemeesters en het OpenbaarTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12535 Ministerie afgesproken om in de context van ons fundamentele gesprek inde komende maanden in het LOVP vanuit een integraal perspectief verderte spreken over de manier waarop zichtbaarheid en bereikbaarheid van depolitie verder worden doorontwikkeld en toekomstig bestendig wordeningericht. De uitvoering van het huisvestingsbeleid is daar een onderdeelvan. Over het verloop van dat gesprek en de uitkomsten ervan zal ik uwKamer in het halfjaarbericht informeren. Ook bied ik uw Kamer graag eentechnische briefing aan om de leden nader te informeren over hethuisvestingsbeleid van de politie.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 628, nr. 12536