Verslag van een algemeen overleg over het rapport 'Monitor palliatieve zorg'

29509PalliatievezorgNr.21VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld20juni2008DevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport1heeftop27mei2008overleggevoerdmetstaatssecretarisBussemakervanVolks-gezondheid,WelzijnenSportover:–debriefvandestaatssecretarisvanVWSd.d.31januari2006inzakerapport«MonitorPalliatieveZorg2006»(29509,nr.16);–debriefvandestaatssecretarisvanVWSd.d.6juni2007inzakepalliatievezorg(29509,nr.17);–debriefvandestaatssecretarisvanVWSd.d.26februari2008inzakemotiekinderhospices(31200XVI,nr.125);–debriefvandestaatssecretarisvanVWSd.d.15april2008inzakeplanvanaanpakPalliatieveZorg2008–2010(29509,nr.19).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandbeknoptverslaguit.VragenenopmerkingenuitdecommissieMevrouwWolbert(PvdA)complimenteertdestaatssecretarismethetplanvanaanpakPalliatieveZorg,waaruitwaarderingspreektvoorenvertrouwenindezenogjongesector.Slechtsopbasisvanvertrouwenenwederzijdsewaarderingkanbeleidwordengemaaktdatdaadwerkelijkwordtuitgevoerd.Ookindezesectorgaathetommensen.Indelevens-fasewaarin(terminale)palliatievezorgnodigis,zijnmeerdanooitvanbelangmenselijkemaat,medemenselijkheid,kwaliteitvandezorg,goedeonderlingetiming,afstemmingencoördinatie.Hetisgoednieuwsdatdestaatssecretarisvoorhetnaderuitwerkenvandeplanneneenlandelijkplatforminsteltwaaraancliënten-envrijwilligersorganisatieszullendeel-nemen.Indeorganisatieenfinancieringzijnerindepraktijknogenkeleknel-punten.Kleinereverpleeghuizenhebbenvaakonvoldoendebezettingvoorterminalezorg,maarwillenouderebewonersinhunlaatstelevensdagenverplaatsingnaareldersnietaandoen.Kandestaatssecretaristoezeggendatvoorallebewonersindeterminalefaseurengenoegwordengeïndi-ceerdomheninallerusttekunnenbegeleiden,zonderdatdittenkostegaatvandezorgopandereafdelingen?Thansisdeklachtdaterteweinighandenaanhetbedzijnvoordeintensievebegeleiding.Ishetwaardat1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Halsema(Groen-Links),Kant(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),Ferrier(CDA),ondervoorzitter,Joldersma(CDA),JandeVries(CDA),Smeets(PvdA),voorzitter,VanMiltenburg(VVD),Schippers(VVD),Omtzigt(CDA),Kos¸erKaya(D66),Willemse-vanderPloeg(CDA),VanderVeen(PvdA),Schermers(CDA),VanGerven(SP),Wolbert(PvdA),Heerts(PvdA),Zijlstra(VVD),Ouwehand(PvdD),Agema(PVV),Leijten(SP),Bouwmeester(PvdA)enWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Vendrik(GroenLinks),VanVelzen(SP),Neppérus(VVD),Vietsch(CDA),Uitslag(CDA),Ormel(CDA),VanDijken(PvdA),Verdonk(Verdonk),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Atsma(CDA),VanderHam(D66),Cqörüz(CDA),Gill’ard(PvdA),Smilde(CDA),Langkamp(SP),Vermeij(PvdA),Arib(PvdA),Kamp(VVD),Thieme(PvdD),Bosma(PVV),Luijben(SP),Hamer(PvdA),Ortega-Martijn(ChristenUnie)enDeWit(SP).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2007–2008KST1222780708tkkst29509-21ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.211 kleinschaligeverpleeghuizendienietkunnenaantonendatzeeenpallia-tieveafdelinghebbengeengebruikkunnenmakenvanzorgzwaartepakket10(zzp10)endaardusookgeenbudgetvoorkrijgen?Bijpalliatievezorgdiethuiswordtgegeven,zijnmeerderedisciplinesbetrokken,metalleproblemenvandienindeonderlingeafstemming.Indepraktijkishetgrootsteprobleemdateropbasisvandriefinancierings-systemenmoetwordengewerkt.DestaatssecretarisheeftadviesgevraagdaandeNederlandseZorgautoriteit(NZa)oververbeteringenindefinanciëleafstemming.Datdedriesystemenophetjuistemomentopéénplekmoetensamenkomen,veroorzaaktveelextrawerkbijhetorgani-serenvanpalliatieveenterminalezorgeniseenbronvanergernisenfrustratie.Hetisnodigdateréénpakketkomt.MevrouwWolbertpleitderhalvevooronderzoekenexperimentendieertoeleidendatpalliatievezorgthuisgestroomlijnderwordtaangeboden,zowelfinancieelalsinhou-delijk.Isdestaatssecretarisbereidinéénregioteexperimenterenmetéénpakketpalliatievezorg,datflexibelgenoegisommaatwerktekunnenlevereneneenverbeteringisophetpuntvandeverschilleninregelsenfinancieringssystemen?Deaandachtvoorhetkwaliteitsbeleidisgoed.Hetgaatomhetverbeterenvandekwaliteitendekennisindeopleidingen.Destaatssecretariszouiedereeneengrotedienstbewijzenalszijkonvoorkomendathetbestaanvanvelezorgsystemenookindezejongesectorleidttotveelextrapapierenregistratie.Ookdedeskundigheidvandevrijwilligersmoetwordenbevorderd.AanbiedersvanVTA(vorming,trainingenadvies)moetenhunonderwijspakkettenvermarkten,omdatVTAnaardegemeentenwordtovergeheveld.Erisaandachtnodigvoorhetrisicodatdebijscholingvanvrijwilligersdoordehogerekostenervaninhetgedrangkomt.MevrouwWillemse-vanderPloeg(CDA)achtpalliatievezorgeenzeerbelangrijkonderdeelvandezorgvoormenseninhunlaatstelevensfase.Hetisvangrootbelangdatmensenophuneigenwijzeenopwaardigewijzeafscheidkunnennemenvanhetleven.Hetgoedkunnendoorlevenvandezelaatstelevensfaseisvanessentieelbelangomhetlevengoedaftesluitenenomnabestaandenopwegtehelpenbijdeverwerkingvanhetverlies.Daarommoetenvoordedirectbetrokkenenenhunnaastenvoldoendekwalitatiefhoogwaardigeprofessioneleenvrijwilligezorgenondersteuningbeschikbaarzijndienaadloosbijhunwensenaansluiten.Hetwerkvanvrijwilligersindeterminalezorgisvaneminentbelang.Zijlevereneenkwalitatieveenkwantitatievebijdrageintijd,aandachtenzorg.Welkdeelvandeextrageldenwordtbestemdvoordeondersteu-ningvandevrijwilligersindepalliatievezorg?Dat,zoalsinhetplanvanaanpakstaat,depatiëntindepalliatievefasemoetkunnenrekenenopondersteuningopvierbelangrijkedomeinenvanhetleven,vraagtomeenbredekenniseninzetvandebetrokkenprofes-sionalsenvrijwilligers.Immers,indelaatstelevensfasekomenvaakvragenaandeordeophetgeestelijkeenspirituelevlak;mensenkijkenterugophunlevenenvragenzichafofzijhetgoedhebbengedaan.Ookvragenzijzichafwatzijvaneenhiernamaalskunnenverwachtenenofzijinrustafscheidkunnennemenvanhunnaasten.Ondersteuningophetgeestelijkeenspirituelevlakisvangrootbelangomteaccepterendathetleventeneindelooptenominrustafscheidtekunnennemen.Opwelkewijzegeschiedtdezeondersteuning?Wordterrekeninggehoudenmetdelevensbeschouwelijkediversiteit?Hetplanvanaanpakiszuiveraanbodgerichtentechnischvaninhoud.Kilwordtgereptvanpatiëntenineen«transitiefasetussencuratiefenpallia-tief».Destervendemensenzijnnaastenmoetenleidendzijn,aldusmevrouwWillemse.Opwelkewijzezijndegebruikervandepalliatievezorgendiensnaastenbetrokkenbijhetopstellenvanhetzorgplan?Ishetcliëntenperspectiefvertegenwoordigdindeconsultatieteams?HetCDAisgeenvoorstandervanuitbreidingvandezorgnaarCOPDenhartfalen,TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.212 zoalsinhetplanstaat.Waarzijnderegievoeringendekeuzevrijheidvandecliëntenbijhetvroegtijdiginzettenvanpalliatievezorg?Dergelijkebelangrijkezakenmoetensamenmetdecliëntwordenbepaald.HetCDAwiluitdrukkelijkdaterindezelevensfasezominmogelijkwisselingplaatshoefttevindenvandemedischeenverpleegkundigeondersteuning.MevrouwWillemsesteunthetuitgangspuntvandestaatssecretarisdatpalliatievezorgzoveelmogelijkonderdeelmoetblijvenvanderegulierezorg.Datbetekentdatdezezorgvoorhetovergrotedeelgewoonthuismoetwordengegevendoorhuisarts,thuiszorg,vrijwilligezorgenmantel-zorgersenslechtsvooreenbeperktdeelintramuraaleninspecifiekevoorzieningen.Dezevormvanzorgvraagtveeltijdenismoeilijk.Krijgendewerkersindeintramuralezorgenindethuissituatievoldoendetijdomdezezorgnaarbehorenuittevoeren?Wordtdeindicatiezorgzwaarte10optijdafge-geven,zodatdemenseneropkunnenrekenendatdiezorgerisophetmomentdatdezenodigis?Hetopstartenvanhospiceslevertfinanciëleproblemenop,omdatdesubsidiëringisgebaseerdophetbeddentalvanhetvoorgaandejaar.Ishiervoorinmiddelseenoplossinggevonden?Zijneropditmomentwachtlijstenvoorhospicesenbijna-thuis-huizen?Beschikkenallezieken-huizenovereenstilteruimte,zodatmensendieermoetenverblijvenengeconfronteerdwordenmethunnaderendlevenseinde,indedruktevanhetziekenhuisleveneenplekhebbenwaarzijrustentroostkunnenvinden?OverhetonderdeelpalliatievesedatieishetstandpuntvanhaarfractieuiteengezetinhetVAOevaluatieEuthanasiewet.MevrouwVanMiltenburg(VVD)onderschrijftdatdepalliatievezorgstaat,zoalsdestaatssecretarisstelt,enkanzichingrotelijnenvindeninhetplanvanaanpakenvooralindewaarderingvandestaatssecretarisvoordetomelozeinzetvandevelevrijwilligersdievandepalliatievezorginNederlandhebbengemaaktwatdezenuis.Betekenthetrechtopgees-telijkeverzorgingvoormensenindepalliatievezorgdaterookgeldvoorbeschikbaarwordtgestelden,zoja,watbetekentditdanvoordereguliereAWBZ-financiering?Immers,iedermensindezorgkanhetrechtopgees-telijkeverzorgingclaimen,maarhetisdevraagofdestaatverantwoorde-lijkisvoorhetbeschikbaarstellenervan.WaaromiservoorgekozenomdezeAWBZ-subsidieinstandtehouden,terwijlbijvoorbeeldvoorvrijwilligersnetwerkenenmantelzorgondersteuningdesubsidiëringisopgegaanindeWMo?Welkeorganisatieskomenpreciesinaanmerkingvoorsubsidie?Palliatievezorgkentvelevormen.Hospiceszijnuiteindelijkslechtseenkleindeelvandeketen.Waarschijnlijkontvangenveelmeermensen24-uurszorgviaparticulierethuisorganisatiesdaninhospices.Dieorgani-satiesmakenveelalgebruikvanzelfstandigwerkendemedewerkersmeteenzzp-status(zelfstandigezonderpersoneel).Overdezegroeppalliatief-verzorgendenstaatnietsinhetplanvanaanpak.Realiseerthetkabinetzichvoldoendedathetaanbodvananderevormenvanpalliatievezorgruimonvoldoendeiswanneeralle24-uursthuiszorgviazzp’erszouwegvallen?WaaromwordtdepalliatievezorgüberhauptvanuitdeAWBZgefinan-cierd?Zouhetnietveellogischerzijnalsdezeinzijnaardjuistnietlang-durigezorgwerdbetaalddoordezorgverzekering?Vooreendeelvandepatiënten,zekervoorhendiehighcarenodighebben,zouzonderdepalliatievezorgverleninghetziekenhuisalsenigemogelijkheidoverblijvenendanzoudezorgtochookwordengedektdoordeeigenverzekering?Hetprobleemvanontoereikendetarievenvoorhighcareisvoorhospicesopgelost,maarnietvoordethuiszorg.Hoeveelhighcare-thuiszorgteamszijnerinNederland?Moetendezewordengerekendtotdepalliatievezorg?WatgaatdestaatssecretarisdoenomhunfinancieringsproblemenTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.213 optelossen,opdatzekunnenblijvenfunctionerenenmensennietbijgebrekaanhighcarethuisineenziekenhuismoetenverblijven,zoalsinderegioAlkmaardreigt?Hetisverheugenddatergeenintegraaltariefkomtvoorwonenenzorginhospices.ErwordtjuistgewerktaanhetscheidenvanwonenenzorgindeAWBZ.DegrotefinancieringsproblemenbijsommigehospiceszijnvolgensmevrouwVanMiltenburgeengevolgvandeoutputfinancieringvandezorg,terwijlpalliatievezorginzijnaardnietgeheelplanbaaris.Hetisonvermijdelijkdaterafentoeeenbedleegstaat,metallepersoneleconsequentiesvandien.Isdestaatssecretarishetmethaareensdatpalli-atievezorgeigenlijkbehoorttotdenoodzakelijkezorginfrastructuur,netalsdeacutezorgindecure?Zoja,ishetdannietlogischomtepleitenvooreensoortinstandhoudingstariefindepalliatievezorgnaastdeoutputfinancieringofvooreengeheelanderefinanciering,waarinerreke-ningmeewordtgehoudendateraftentoeleegstandis?MevrouwLeijten(SP)beginthaarbetoogmetdestelling:stervenhoortbijhetleveneniedereenverdienthetomwaardigafscheidtekunnennemenineenveiligeenwarmeomgeving.Zijachtpalliatievezorgeenbijzonderonderdeelvandezorg.Samenmetprofessionelezorgverleners,familieenvrijwilligersleeftiemandtoenaarheteindevanhetleven.Hetispositiefdaterbeleidwordtgemaaktnaaraanleidingvanbijonderzoekgeconstateerdeknelpuntenindepalliatievezorg.Hetisgoedomdevrij-willigepalliatievezorggoedtebedelen,maarmevrouwLeijtenschetstwaaromvrijwilligersindepalliatievezorgnietdeprofessionelezorgmogenvervangen.Erwordtwelgelduitgetrokkenvoordeskundigheids-bevorderingvanprofessionals,maardefinancieringvandezorgverleningzelfkomtinhetplanvanaanpaknauwelijksaandeorde.Datisookeenlastigpunt,omdatersprakeisvanfinancieringviadeAWBZ,deWMoendeZorgverzekeringswet.Hoedenktdestaatssecretarisdeverschillendefinancieringsstromenzodanigteregelenentebegeleidendatpalliatievezorggeen«vanhetkastjenaardemuur»-verhaalwordt?BerenschotenNivelmerkenverpleeghuiszorginhunonderzoeksrappor-tenalszeerdeskundigaan,maarinhetplanvanaanpakishetnietterugtevinden.Kaniemandineenverpleeg-ofverzorgingshuiszonderpallia-tieveafdelingookinaanmerkingkomenvooreenindicatiezorgzwaarte10?MevrouwLeijtenvindthetnietgoeddatmensenindelaatstefasevanhulevenmoetenverhuizenalszijinzo’nhuiswonen.Eenprobleemdatzichnogsteedsvaakvoordoetisdaterminderwordtgefinancierddanerisgeïndiceerd,juistbijmensendiethuiswillensterven.Voorwiethuiswoont,wordtpalliatievezorgvoorachtwekengeïndiceerd,metdemoge-lijkheidvaneenverlengingvanachtweken.Daarnamoetwiedannogleefttochnognaareenverpleeghuis.Eigenlijkmoetwordengeregelddatmensenzonderbeletselvanprofessionelezorggebruikkunnenmakenalszijthuiswillensterven.Alsthuisverleendezorgduurderwordtdan€300perdag,moetiemandwordenopgenomen.Kanvoorterminalepalliatievezorggeenuitzonde-ringwordengemaakt?Destaatssecretarisheefteerderaangegevenditeigenlijkwenselijktevinden.MevrouwLeijtenhooptopdetoezeggingdatwiethuisafscheidwilnemenvanhetlevenhetrechtdaartoekrijgt,onge-achttijdsduurenkosten.Hoestaathetmethetvoornemenvandestaats-secretarisomdezorgkantorenaantesprekenophetvergoedenvandezezorg?Voordefinancieringvanhospicesenofbijna-thuis-huizenwordtjaarlijksbekekenhoeveelzorgerisverleend.Hetaanhoudenvaneenlangeretermijnofhetverstrekkenvaneeninstandhoudingsfinancieringzouhetmogelijkmaken,fluctuatiesindebezettingvanhetaantalbeddenoptevangen.Bijeennaderendafscheidkunnenmantelzorgersnogonvoldoenderekenenopsteunenbegeleiding.MevrouwKantheeftonlangsgepleitTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.214 voorwaakverlof.DeministervanSocialeZakenenWerkgelegenheidvindtdatmensenmaarvakantiedagenmoetenopnemen.Datisechternietaltijdmogelijk.Isdestaatssecretarisbereidmetdezebewindsmanteoverleggenoverwaterwelmogelijkis?MeerondersteuningisgewenstvanuitdeWMoendeAWBZ.Erzijnmensendienietwordengeïndiceerdvoorthuiszorg,omdatdemantelzorgers«nietsaandehandenmankeert».Kangebruikelijkezorginhetgevalvanpalliatievezorgnietgeheelbuitenbeschouwingwordengelaten,zodatdemantelzorgersindezebijzonderesituatiedenoodzakelijkeondersteuninginhuiskrijgen?OokmevrouwKos¸erKaya(D66)complimenteertdestaatssecretaris,metwiezijheteensisdatpalliatievesedatieeneuthanasienietonderlinginwisselbaarzijn.Zijjuichthetfinancieelversterkenvanpalliatievezorgtoe,maarherhaalthaarverzoekomaandachtvoordefinanciëleproblemendiezichvoordoenbijhetstartenvaneenhospice:alleendezorgwordtnormaalvergoed,dekostenvandebouweninrichtingniet.Volgensdestaatssecretarismoetenhospiceseersthunbestaansrechtaantonendoorindeopstartfasezelfstandigtedraaien.Waaromgeldtdieeiswelvoorhospicesennietvoorziekenhuizen?MevrouwKos¸erKayaisblijdatdestaatssecretarisvanhettraditionelezorgmodelwilovergaanopeennieuwzorgconcept.Daardoorwordtdeovergangvancuratievenaarpalliatievezorgminderabrupt.Palliatievezorgzalnietlangerpaswordeningezetalsergeenkansmeerisopgene-zing.Datisterecht,aangezienvolgensdeWereldgezondheidsorganisatie(WHO)hetdoelvanpalliatievezorgis:eenzohoogmogelijkekwaliteitvanlevenwaardoorhetziekteprocespositiefkanwordenbeïnvloed.Defiguuroppagina4vanstuk29509,nr.17,steltcuratievezorgenpallia-tievezorgvooralscommunicerendevaten.Datdecuratievezorgwordtafgebouwdtengunstevandepalliatievezorgiseenjuistebenaderingophetmomentdatdepatiëntnietmeertegenezenis,maarinhetnieuweconceptzalmetdepalliatievezorgwordenbegonnenalsdebehandelingnoggaandeisenerdusnogkansopgenezingbestaat.Datkloptnietmetdegenoemdefiguur.VandaardatmevrouwKos¸erKayazelfeennieuwefiguurheeftgetekenddiezijaandestaatssecretarisoverlegtmethetverzoekomhaartemeldenofdezefiguurklopten,zonee,waaromniet.GraaghoortzijookvandestaatssecretariswatdeconsequentiesvoordepalliatievezorgzijnvandestelselherzieningAWBZ.Hoedenktdestaatsse-cretarisvormtegevenaandeinformatieaanenkeuzevrijheidvanpatiënten?Komtdaarmeeraandachtvoor?MevrouwKos¸erKayasluitzichaanbijdevragenvanmevrouwLeijtenoverdepositievandenaastenvanhendiepalliatievezorgbehoeven.DeheerVanderVlies(SGP)isverheugddatpalliatievezorgbreedgedragenengewaardeerdwordtendathetbeleidvandeafgelopenjarenwordtvoortgezetmetextrageldeninzet.Ermoetgewoongoedezorgzijn,zonderonnodigehoofdbrekersvoordeomstandersvandebetrok-kene.Indicatorenontwikkelenisgoed,maarhoewordenhierintijdenaandachtvoordepatiëntmeegenomen?Wanneermoetenvroegsignaleringeneengeleidelijkeovergangvanregu-lierenaarpalliatievezorgpraktijkzijn?Erwordtveelinganggezet,maaronderzoekenimplementatiemoetensnelplaatsvinden.Kanereentandjebijgezetworden?Meerdannumoetookaandachtwordengegevenaanpalliatievezorgineninrelatietotverpleegtehuizen.Bijhetgewenstemultidisciplinairwerkenmoetendevrijwilligersenmantelzorgersnietuithetoogwordenverloren.Hoedenktdestaatssecre-taristebevorderendatzijerbijwordenbetrokkenennietalleenartsenenverpleegkundigen?Waaromvallengeestelijkeverzorgersbijnaweginhetplanvanaanpak?Vrijwilligerszijncruciaalbijdeterminalepalliatievezorgenmoetenhiervoorwordenopgeleid.Wildestaatssecretariseendeelvandescholingsgeldenspeciaaldoeninzettenvoordedeskundigheids-TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.215 bevorderingvanvrijwilligers?Hoekanandersdenoodzakelijkeverbete-ringtotstandkomen?Erisgeenobjectievenormopbasiswaarvanwordtbepaaldhoeveelpalli-atieveterminalebeddennodigzijn.Hoewordtnuvastgesteldofervoldoendezorgbeschikbaarisperregio?Hoeenopwelketermijnwordtervoldoendeaanbodperregiobereikt?Doordatdetegemoetkomingindekostenvancoördinatievanvrijwilligerswordtverdeeldvolgenshetprincipevanhetaantalcliënteninhethospice,zijnergroteverschilleninsubsidiealsmensenlangineenhospiceverblijven.Verdienthetdaarominhetkadervanhetstrevennaarverbete-ringeninditbestelgeenoverwegingomdezeregelingeerderdanpasovertweejaarteevalueren?DeheerVanderVliesvraagteengoedgesprekmetdehighcare-hospicesoverdefinancieringvandehuisves-tingslastenen,zomogelijk,verbeteringvanderegeling.Verwijzendnaarzijneerderepleidooienvoorgerichtescholingvandeverschillendedisciplines,vraagthijwaaromhetuitwerkenvancompeten-tiesendedaaraangekoppeldeopleidingenteambitieusisvoorditdrieja-rigeplanvanaanpak.Hoeisvroegsignaleringmogelijkalsdecompeten-tiesnognietinordezijn?Dedeskundigheidsprogramma’sdienenversneldtewordeningevoerdomdeeerstelijnszorggoedopdehoogtetelatenzijnvandemogelijkheden.Iseenoverzichtmogelijkvandemanierwaaroppalliatievezorgnureedsisopgenomenindebasiscompetenties/-opleiding?Hetperspectiefvandepatiëntkomtnauwelijksaanbod,terwijlpalliatievezorgjuistheelsterktemakenheeftmetdepatiëntendienswensen.Daaromkandatperspectiefnietontbreken.IsdestaatssecretarisbereidombijdeuitwerkingvanhetplanvanaanpakookdeNederlandsepatiëntenvereniging(NPV)tebetrekken,dieveelervaringheeftmetvrij-willigeterminalethuiszorgbijhetLandelijkePlatformalsdossierhouderpalliatievezorgbinnendeNPCF(NederlandsePatiëntenConsumentenFederatie)?Palliatievezorgvoorkinderenkrijgtnietdeaparteaandachtdiedezeverdient.Isdestaatssecretarisbereidomsamenmetbetrokkenennategaanhoededeskundigheidindiesectorkanwordenverbeterd?DebriefvandestichtingPalliatievezorgvoorkinderen(PAL)laatziendathetniet«alleenmaar»omrespijtzorggaat.DeheerVanderVlieswildegarantiedateventuelewijzigingenindeAWBZgeennegatievegevolgenzullenhebbenvoordepalliatievezorg.Komternogonderzoeknaardeklachtenoverdeindicatiestelling?MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie)isblijmetdenieuweaccentendiehetkabinetwilleggenophetterreinvandepalliatievezorgenmethetnieuwezorgmodeldatwordtvoorgestaan.Hiervoorisonderzoeknodigenhetformulerenvannieuwekaders,maarpilotsindepraktijkzullenhardnodigzijnomteondervindenofwatoppapierstaatindepraktijkookwerkt.Welkerolzietdestaatssecretarisvoordepatiëntenorganisatiesweggelegd,zowelwathetbeleidalswatdeinzetvanvrijwilligersbetreft?MevrouwWiegmangaatbijpalliatievezorguitvandeWHO-definitieentoetsthetplanvanaanpakhieraan.HetplanvanaanpakmaggerichtzijnophetoptimaliserenvandepalliatievezorginNederland,ongeachtdeplaatswaardepatiëntverblijft,geestelijkeverzorgingindepalliatievezorgindethuissituatieisopditmomenteenbehoorlijkewittevlek.Datisderedenwaaromhaarfractiemeteennotitieisgekomen,waarvandestaatssecretarisongetwijfeldkennisheeftgenomen.Vorigeweekheeftdestaatssecretaristoegezegdonderzoektelatendoennaardevraagstukkenrondomhetlevenseinde.Zijconstateerdedatartsenvaaknietwetenhoezijmoetenomgaanmeteendoodswensvanpatiënten.MevrouwWiegmangeefthetvoorbeeldvaneenvrouwdieTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.216 telkenmalezeinietmeerverdertewillenleventotdateeneuthanasie-consulent/geestelijkverzorgerhaarzorgenenangstwistwegtenemen.Terechtlegtdestaatssecretarisdevingerbijdetransitiefase,waarinopgenezinggerichtebehandelingovergaatinpalliatievezorg.Indezefaseverdienendepsychosocialeenspirituelezorgprominentaandachtenzoueenartsnooitmogenzeggen:Ikkannietsmeervoorudoen.Hetplanvanaanpakbiedtgoedemogelijkhedenomgeestelijkeverzorgingalsonder-deelvanpalliatievezorgbeterteverankeren.IsdestaatssecretarisbereidgeestelijkeverzorgingalskwaliteitsnormteduideneneenplektegeveninhetbredetoetsingskaderwaarhetNivelaanwerkt?Iszijbereidominonderwijsendeskundigheidsbevorderinggeestelijkeverzorgersintezettenomartsen,verpleegkundigenenverzorgendentescholenindebasisprincipesvanspirituelezorgenommeteendeelvanhetextragelddatbeschikbaarisgesteldvoorpalliatievezorg,netwerkzorgpilotstefinancierenomzohetnieuwezorgmodelindepraktijktebrengen?Ditkabinetheeftkwaliteitsborginghooginhetvaandelstaan.Datzouookvoorgeestelijkeverzorgingmoetengelden,vooralwaarernueensoortvanwildgroeiaanrituelebegeleidingbegintteontstaan.Deinmiddelsbreedaangebodenrituelebegeleidingdientvanvoldoendekwaliteittezijn.TijdensdebegrotingsbehandelingheeftmevrouwWiegmanaandachtgevraagdvoorpalliatievezorgaankinderen.Gelukkigheeftdestaatsse-cretarisgemelddatdefinancieringvankinderhospicesalsknelpuntwordtherkendendatookkinderhospiceseentegemoetkomingvoorhuisves-tingslastenkunnenaanvragenviaeensubsidieregeling.Definancieringvandekinderhospicesisverrevantoereikendensluitnietaanbijdeproblematiekvankinderenenhunouders.Erisderhalveeengoedefinancieringsregelingvoordekinderhospicesnodig.Ismetdesubsidie-regelingvoldoendetegemoetgekomenaandefinanciëleproblemenwaar-overinhetveldwordtgesproken?Hetwoordkindkomtinhetplanvanaanpakverdernietmeervoor.MevrouwWiegmannoemtdriesuggestiesvanPALomdekinderpalliatievezorginNederlanddeplaatstegevendiedezezorgtoekomt:opnemenvanPALinhetopterichtenPlatformPallia-tievezorg,zodatPALeendirecteinbrengheeftindemaatregelendievoorgoedepalliatievezorgvoorkinderennodigzijn,ookin2009voldoendegeldenbeschikbaarstellenaandeVerenigingIntegraleKankerCentra(VIKC)omrichtlijnenpalliatievezorgvoorkinderentekunnenopstellenenhetgedeeltelijkvoordepalliatievezorgvoorkinderenoormerkenvandeprojectfinancieringdoorVWSvanopleidingenindepalliatievezorg.Alsdestaatssecretarisinreactieophaarmotiezegtdatvanpalliatiefterminalezorgverleningvergelekenmetdevolwassenenhospicesnauwe-lijkssprakeis,danzegtmevrouwWiegman:precies,endaarzitnunethetprobleem.Palliatievezorgvoorkinderenisietsandersendatvraagtombijzondereaandachtenbeleid.HerkentdestaatssecretarisdeknelpuntendiedoorPALnaarvorenwordengebrachten,zoja,welkebijdragewilzijdanlevereninhetoplossendaarvan?AntwoordvandestaatssecretarisDestaatssecretarisconstateertovereenstemmingoverdewaarderingdiedepalliatievezorgverdient.Ookzijmeendatmetwarmtemoetwordengesprokenoverdegroepdiedezezorgnodigheeft.Achterelkezinvanstuknr.19,waarvanmevrouwWillemseeenzinsnedealskilaanmerkte,gaatdieprespectschuilvoorhetwerkdatwordtverrichtinhospicesenvoordeenormeinzetvanvrijwilligers,maaruiteraardmoetwordenaangegevenhoedesamenhangismetsystemenenbeleids-voornemens.Dittrajectisweldegelijkmedeopgezetvanuithetperspec-tiefvancliëntenenpatiënten.DeNPVheeftnamensdeNPCFweldegelijkeenplekinhetplatform.Allefractieshebbenhetgrotebelangvan(termi-nale)palliatievezorgbenadrukt.MededankzijhetenormeenthousiasmeTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.217 vandemensendieerinwerken,iseralveelgebeurdophetterreinvandepalliatievezorg.ErzijnnegenondersteuningspuntenpalliatievezorgbijdeIntegraleKankerCentrainNederland.Eriseenlandelijkdekkendnetwerkvanexpertswaarzorgverlenersterechtkunnen.Erzijn39consultatie-voorzieningenpalliatievezorg.Erzijnpalliatieveterminalevoorzieningenwaarinin71lokalenetwerkenwordtsamengewerktmetderegulierezorgverleners.Eriseenlandelijkinformatiepuntenontmoetingsplekopgericht:Agora.Eriseensterketoenamevanhetaantalpalliatieftermi-nalevoorzieningen.Erzijncirca300unitsinverpleeg-enverzorgings-huizen,hospicesenbijna-thuis-huizen.Erzijnheelveelgedrevenendeskundigezorgverlenersenvrijwilligersbijgekomen.Vandaardatzijheeftgemeldnieteengeheelanderbeleidtewillen,maarwelandereaccententewillenleggen.Indeeersteplaatsisdathetnieuwezorgmodel,bedoeldomreedsopge-danekennisbeterteverspreidenenomtoetewerkennaarhetopelkaarafstemmenvancuratieveenpalliatievezorg.MevrouwKos¸erKayaverdienteencomplimentvoorhaarversievanhetschemauitstuknr.17datafkomstigwasvaneenhoogleraaruitBelgië.Indatschemaiserinderdaadbijhetbeginvandepalliatievezorgsprakevanafnamevandecuratievezorg,terwijldatbijvoorbeeldbijkankerpatiëntenlangnietaltijdhetgevalzalzijn.DestaatssecretariszaldaarominhetvervolghetdoormevrouwKos¸erKayagetekendeschemagebruikenenditnaardiehoogle-raarsturen,uiteraardvermeldenddathetvanmevrouwKos¸erKayaafkomstigis.Zorgopmaatzalvooriedereenanderszijnenvraagteenomslag,vooralvanmedischespecialistendiehetvaakalshunopdrachtzienompatiëntenzolangmogelijkcuratieftebehandelenendiemoetenlerendatzijeenstapjeopzijmoetenvoorpalliatievezorg.Vooralalsmensenthuiszijn,speeltdeeerstelijnszorg,metnamedehuisarts,daarbijeencrucialerol.Natuurlijkmoetdemeestbetrokkene,depatiënt,deregiekunnenvoeren,voorzoverdezedatnogkan,bijvoorbeeldoverdematewaarincuratievezorgwordtgewenst.Deautonomievanbetrokkeneendemenselijkewaardigheidzijnevidenthetuitgangspuntvanhetbeleid.Destaatssecretarisstreefternaardepalliatievezorgnogverderteverbeteren.Oplokaalniveauzijnzeergoedevoorbeeldenontwikkeld.Zijwildielande-lijkbekendheidgevenenimplementeren,zodatnietiedereenprobeerthetwielopnieuwuittevinden.Datgeldtbijvoorbeeldvoorinnovatieprojectenenspecifieketrajectenvoorhulpverlenersenvrijwilligers.IndepalliatievezorgzijnerelementendieindeZorgverzekeringswethoren,maarookveelelementenvanlangdurigezorgdiethuishorenbijdeextramuralezorg.ErzalaltijdeensamenhangzijntussenAWBZ,Zorg-verzekeringswetenWMo.Degrenzenzullennooitpreciesaftebakenenzijn.Destaatssecretariswilzichdekomendejarenrichtenophetverbe-terenvandeondersteuningendekwaliteitvandebegeleidingenvandepositievandevrijwilligers.Erzijnpilotsomdeintegralesamenhangindezorgvernieuwingverderuittewerken.Zijwilvanuitdepraktijkdenkenennietvanuiteenheelnieuwsysteem.Opeenlatermomentkanopbasisvanpraktijkgegevenswordenonderzochtofeenenandertotsysteem-wijzigingenmoetleiden.AandehandvandekabinetsreactieophetadviesoverdeAWBZkanbesthetdebatwordengevoerdoverwatinwelkewetmoetwordenondergebracht.Stelselwijzigingenkostenheelveeltijd.Zelfsalsdeconclusiezouzijndatpalliatievezorgeldersonderge-brachtmoetworden,dannogmoetvooralsnoggewoondoorgewerktwordenaandekwalitatieveverbeteringvandezezorg.Daarnaastwordtdenetwerkzorgverbeterdevenalsdeprofessioneleenorganisatorischekwaliteitvandepalliatievezorg.DevrijwilligerszullendaarmeeraanhebbendanaaneendiscussieoverpalliatievezorgenstelselsophetterreinvanVWS.Depilotszijnspecifiekgerichtopdesamenhangvaninhoudenorganisatievanpalliatievezorg.Wellichtkunnenaandehanddaarvanbeleidsconclusieswordengetrokken.Desgevraagdzegtdestaats-secretaristoe,allestezullendoenomongewensteeffectenvaneeneven-TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.218 tuelestelselwijzigingopdepalliatievezorgtegentegaan.Vorigjaarheeftzijpalliatievezorgookuitgezonderdvanhaarmaatregelentenaanzienvanondersteuningenbegeleiding.Dekeuzevrijheidvandepatiëntisvangrootbelangeneengrootgoedindepalliatievezorg.Iedereenmoetinderdaadopeigenwijzeenopwaar-digewijzekunnensterven.Erwordtdanookgestreefdnaarhetverstrek-kenvanzovolledigmogelijkeinformatie.Bijhetdebatovereuthanasieheeftzijgezegderveelbelangaantehechtendatverpleeghuizenexplicietaangevenwathunbeleidtenaanzienvanhetlevenseindeis,zodatbewo-nersnietonverwachtswordengeconfronteerdmeteendiscrepantietussenhunvoorkeurenhetbeleidvandeinstelling.Dekeuzevrijheidkrijgtnadrukkelijkaandachtinhetplanvanaanpak.Datkanindevormvanindividuelevoorkeurenofhetrekeninghoudenmetcultureleen/ofreli-gieuzeelementen.Menkanookeeneigenhospiceopzetten.InAmstel-veenbestaatsindskorteenjoodshospice.Deinformatieverstrekkingovermogelijkekeuzenbehoorttotdethema’sdiehetPlatformpalliatievezorgzelfopgrondvanpraktijkervaringenmoetoppakken.Hetplatformissamengestelduitvertegenwoordigersvan(koepel)organisatiesinhetpalliatieveveldenheefttottaakteadviserenenhetplanvanaanpakophoofdlijnenuittewerken.Dekeuzevrijheidkaneenbelangrijkthemavoorhetplatformzijn.Deversterkingvandepositieendeondersteuningvanvrijwilligerszullendatookmoetenzijn.Destaatssecretarisisbereidzosnelalsmogelijkishetplanvanaanpakendedeskundigheidsbevorderingdoortevoeren,maardatkannietzonderdehulpvandeinhetplatformvertegenwoordigdeorganisaties.DeopmerkingendieindeKamerzijngemaakt,zullenonderdeaandachtwordengebrachtvanhetlandelijkeplatformwaarvanVWSdevoorzitters-rolzalvervullen.Degebruikersvanpalliatievezorgenhunnaastenzijnindirectbetrokkengeweestbijhetontwerpenvanhetplanvanaanpakenzullenalslidvanhetplatformnadrukkelijkbijdeuitvoeringwordenbetrokken.DeNPVisnamensdeNPCFuitgenodigddeeltenemenaanhetplatformomhuninbrengteleverenenmeetedenkenoverdeuitwerkingvanhetplan.Destaatssecretarisverwachtdatmenvoortvarendplannenzalinbrengen.Zijzalbijdeformeleinstellingvanhetplatformop18junia.s.nogeenshetbelangonderstrepenvanhetperspectiefvandepatiëntenenhunnaasten.Vandeextra10mln.isruim4mln.beschikbaarvoordesubsidieregelingPalliatieveTerminaleZorg.Hetgrootstedeeldaarvanisbestemdvoorvrijwilligers,zodatervoordieregelingthans15,6mln.beschikbaaris.Eris2mln.voordehuisvestingslastenen3,8mln.voorderesterendeactie-puntenvanhetplanvanaanpak.Inhetplanvanaanpakisgeenextraaandachtbesteedaandeprofessionelezorg,voorzoverdievaltonderderegulierezorg.Terminalepalliatievezorgmaakteenintegraalonderdeeluitvanhettariefvoorverzorgings-enverpleeghuizen.Verpleeghuizenkunnenalleeneenzzp10krijgenvoorpalliatieveterminalezorgineenpalliatieveunit,omdathetgaatomzorgverleenddoorspeciaalgekwalifi-ceerdpersoneelen/ofmetgespecialiseerdeapparatuur.Datneemtnietwegdaterinhetintegraletariefaandachtisvooreengrootdeelvandepalliatievezorg.Determinalezorgvoorverpleeghuisbewonersdieallangerineenverpleeghuiszijn,isversleuteldindiverseanderezorg-zwaartepakketten(zzp’s).Indetoekomstzoudeoplossingvanzulkeproblemenweleenskunnenliggenineenfrontofficevankleinschaligheideneenbackofficeineengroterverband.Groteverpleeghuizenwerkennualvaakmetkleinereunitsbinneneengrotere.Nuwordtgepleitvoorextrageldvoorkleinschaligezorginstellingenvoorterminalepalliatievezorg,eenvolgendekeerwilmenextrageldvoorditendedaaropvolgendekeervoordat.Destaatssecretarisiserdaaromnietvooromaankleinschaligezorgzoveelextramiddelentebesteden,datergeengrootschaligezorgmeerbestaat.Zorgzwaartepakkettenzijneenbelangrijkestapinderich-tingvanpersoonsvolgendebudgettenenzijnuiteraardnietinsteenTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.219 gehouwen.Erisgekozenvoorditsysteemomdezelfdebeschikbaremiddelenopeenanderemaniertoetedelen.Mogelijkeaanpassingenvanzzp’skunnendustotsteedsduurderepakkettenleiden.Zowelbijmoge-lijkestelseldiscussiesalsbijinvoeringvanzzp’szalhetbelangvandegoedepalliatievezorgvooropstaan.Erisvoorgekozenombijna-thuis-huizenenhighcare-hospicesalleenteondersteunenvoordestructureleexploitatie,juistomdatuithetonder-zoekvanBerenschotnaarfinanciëleknelpuntenbijdevoorzieningenbleekdatdestartendeinitiatievendeeerstejarenweinigofgeenproblemenhebbenbijdewervingvanmiddelen.Omdathospicesparticuliereinitia-tievenzijn,ishetpassenddatzeeersthunbestaansrechtaantonendoortijdensdeopstartfasevanzo’nanderhalfjaarzelfstandigtedraaien.Zijnerstructureleexploitatieproblemen,dankandeoverheidbijspringen.Eenhospicedatop1januari2008deeerstepersonenontvangt,komtmetingangvan1januari2009alvoorsubsidieinaanmerking.GeestelijkeverzorgingstaatdestaatssecretarisophetnetvliesenhoorttotdekernwaardenvandeWHO.Spiritualiteitkanverschillendevormenhebbenenisnadrukkelijkmeegenomeninhetstrevenomwaardigstervenmogelijktemaken.Zijkanzichnauwelijksvoorstellendatgeeste-lijkeverzorgingernietbijwordtbetrokken.Bijdelokalenetwerkenpallia-tievezorgkanalprofessioneleondersteuningwordenaangebodendoorgeestelijkeverzorgers.Dethuiszorg,huisartsenenvrijwilligerswordengetraindinhetbegrijpenvanspirituelevragenenhethieroverinformeren,enzonodigverwijzen,vanpatiëntenennaasten.Nuontbrekenvaakexpertiseenconsultatiemogelijkheid.Zorginstellingenzullenopditterreinmeermoetensamenwerkenmetthuiszorg,huisartsenvrijwilligers-netwerken.Geziendepartijendiezittinghebbeninhetplatformenhetbelangdatmentoekentaanwaardigsterven,magmenaannemendatdeWHO-definitiedaarleidendzalzijn.Hetmoetwelzoveelmogelijkwordenmeegenomenindetakendiealbinnenhetplatformwordenbenoemd,zoalsdeondersteuningendeskundigheidsbevordering,ookvanvrijwilli-gers.HetplatformzalprojectvoorstellenbeoordelenaandehandvandevieraspectenvandeWHO-definitieendaarbijookgeestelijkeverzorgingmeenemen.Structurelefinancieringvangeestelijkeverzorgingvoormensendiethuiswonenisnietaandeorde.InhetkadervandeWMokanersprakezijnvansamenwerkingtussendegemeenteenkerkelijkeofanderereligieuzeinstanties,zekeralsdezeonderdeelzijnvanhetlokalesocialenetwerk.Alsmensenthuissterven,zullenbestaandebandenmetgeestelijkeverzorging,bijvoorbeelddekerk,wordenversterkt.Degeeste-lijkeverzorgingisalmeegenomenindekwaliteitsnorm,diewordtgeba-seerdopdevieruitgangspuntenvandeWHO-definitie,enkanwordenmeegenomenindepilots.Binnendegereserveerdemiddelenkanonder-steuningopditterreinwordenmeegenomen,alsdaaraanbehoefteis.Eenenandermoetbinnenhetplatformwordenontwikkeld.Hetkwaliteit-skaderwordtdoorNivelontwikkeldinsamenwerkingmetdeberoeps-groepeninhetpalliatieveveld.Bijnaalleziekenhuizenhebbeneenstilteruimte,maardaaraanvormgeveniseeneigenverantwoordelijkheidvanziekenhuizensindshetbouwregimeisafgeschaft.Datdedeskundigheidsbevorderingvanvrijwilligersbuitengewoonbelangrijkis,isterugtevindeninhetplanvanaanpak.Metingangvan2009wordendelandelijkemiddelenviadesubsidieregelingdoorhetministerieverdeeld.Dieregeling,waarvoorruim4mln.extrabeschikbaaris,isbedoeldvoorvrijwilligersorganisatiesopdeVWS-terreinenzorgenleefbaarheid.Hetkanbijvoorbeeldgaanomdeskundigheidsbevorderingvanspecialistischeaard,omprojectenmeteenlandelijkeuitstralingenomtrainingenwaarbijextrakwaliteitseisenwordengesteld.Devrijwilli-gersindepalliatievezorgmoetenuiteindelijkvoldoenaandecriteria.DesubsidieregelingwordtbinnenkortgepubliceerdindeStaatscourant.DegeldigheidsduurvandeindicatiesvanpalliatieveterminalezorgisinTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.2110 allegevallenéénjaar.Omdatdezorgperiodebijpalliatieveterminalezorgoverhetalgemeendedriemaandennietoverschrijdt,biedtdezegeldig-heidsduurdusvoldoenderechtopAWBZ-zorg.Erzijngeensignalenuitdepraktijkdaterzichproblemenbijvoordoen.Indicatiesmoetenuiteraardtijdigwordenafgegeven,maarspeciaalvoorpalliatievezorggeldtdatinstellingengewoondezorgmogenverlenenophetmomentdatdienodigisendanachterafdeaanvraagkunnenindienen.Debehoeftetotwakenzalpernaasteverschillen,afhankelijkvandepositievandepatiëntendievandenaaste.InhetkadervandeWetarbeidenzorgkanbijlangerdurendeziektezorgverlofwordenopgenomen,alzaldatnietinallegevallensoelaaskunnenbieden.Hetisvanhetgrootstebelangdatindepraktijkrekeningwordtgehoudenmetmaatwerk.Vandaardatdestaatssecretaris,zoalszijinhaarbriefovermantelzorgenvrijwilligerswerkheeftgemeld,verbintenissenmetbedrijvenwilaangaanommeerrekeningtehoudenmetindividuelezorgenmantelzorg.Hethelptnietomvoorelkevormvanzorgeennieuwwettelijkverlofaantevragen.DezekwestiekomtoverigensvoorverantwoordelijkheidvandeministervanSocialeZaken.Dateroverkinderhospicesnietsspecifieksstaatinhetplanvanaanpakwilnietzeggendatergeenaandachtisvoordepalliatievezorgvoorkinderen.Inhetalgemeenhechtdestaatssecretarisaanafstemmingopbijzonderegroepen,zoalskinderen.Erstaatooknietsinhetplanvanaanpakoverbijvoorbeeldpalliatievezorgvoorverstandelijkgehandi-capten,voorpsychiatrischepatiëntenenvoorallochtonen,maardatwilnietzeggendatergeenaandachtisvooraldezedoelgroepen.Hetplat-formkanvoorstellenuitwerkenvoordergelijkedoelgroepen.HetisnietnodigdatPALwordttoegevoegdaanhetplatform.Gebeurtdatwel,danzullennogvelespecifiekedoelgroepenmoetenwordentoegevoegd.PALenandereorganisatieskunnenweldeelgaanuitmakenvanwerkgroepenterbenoemingvanspecifiekeproblemenendeuitwerkingopdatterrein.Erkunnenookvoorstellenwordeningediendbijhetplatform.Bijkinderengaathetvaakomlangdurigezorgwaarbijrekeningmoetwordengehou-denmetrespijtzorgenondersteuningvannaasten.Diezorgwordtgefi-nancierduitdeAWBZ.HetLindenhofjeinAmsterdamisgaanwerkenalscentrumvoorrespijtzorginplaatsvanalshospice.NaderegedachtewisselingMevrouwWolbert(PvdA)vraagtnaardepreciezestatusvanhetkwaliteit-skadervoorpalliatieveenterminalezorg.Zijvreestdathetdeopmaatisnaarcertificerenenveelextrawerk,zonderdatdekwaliteitsubstantieeltoeneemt.HetlijkthaarteweinigomalsKamercommissieéénkeerindetweejaaropdehoogtetewordengesteldvandestandvanzakenvandewerkzaam-hedenvanhetplatform.Kanditnietwatvakergebeuren?Watmoetdeminimumgroottezijnvankleinschaligezorg?Moetersprakezijnvan24eenhedenomeenbackofficetekunnenneerzetten?Zoja,daniserdiscussienodigoverdefinancieringvandezorgzwaartepakketten10.MevrouwWillemse-vanderPloeg(CDA)herhaalthaarvraagoferwachtlijstenvoorhospicesenbijna-thuis-huizenzijn.Moetenziekenhuizeninhetkwaliteitsjaarverslagvermeldenofzeeenstilteruimtehebben?Welkepartijenkunnenbevorderendatereenstilteruimtekomtalsdieernietis?MevrouwVanMiltenburg(VVD)herhaalthaarvraagwaarombijpallia-tievezorggekozenisvooreenlandelijkeAWBZ-subsidie,terwijlbijvoor-beeldsteunpuntenmantelzorgondersteuning,dieeerstookonderdeAWBZvielen,nuonderdeWMovallen.WelkevoorwaardenerpreciesTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.2111 geldenomvoordesubsidieinaanmerkingtekomen,isnietduidelijk.Hetisinderdaadnietdetaakvandestaatomgeestelijkeverzorgingtefinan-cieren.Heelveelmensenkrijgen24-uursthuiszorgviazzp’ers.Alszzp’ersdatnietlangerkunnendoen,ontstaatereengrootprobleem,omdatdepalliatievezorgviaanderekanalenniettoereikendis.Hoedenkthetkabinetdaar-over?Erookeenprobleemmetdefinancieringvandehighcare-thuiszorgteamsindethuiszorg.Behoortpalliatievezorginhospicesvolgensdestaatssecretaristotdenoodzakelijkezorginfrastructuur?Zoja,danhoortdefinancieringdaarookopafgestemdtezijnennietalleentebestaanuitoutputfinanciering.KandestaatssecretarishieropterugkomenindekabinetsreactieophetSER-advies?MevrouwLeijten(SP)wildatwordtgeregelddatiemanddieallangerineenverpleeghuisligtnietnaareenandereafdelinghoeftalshijterminalepalliatievezorgnodigheeft,maarergeenindicatievoorwordtafgegeven.DeANBOvraagtnietvoornietsomeenregelingvoorwaakverlofinhetgevaldatiemandthuisstervendeis.VandaardatmevrouwLeijtenernogmaalsvoorpleitdatdestaatssecretarismetdeministervanSZWinoverlegtreedtoverzo’nregeling.Deindicatiestellingmoetinhetgevaldatterminalepalliatievezorgnodigis,zodanigzijndataanmantelzorgersnietlangerhulpwordtgeweigerdonderhetmottodatzijhetzelfwelkunnen.MevrouwKos¸erKaya(D66)isblijdatdedoorhaargetekendefiguurdewerkelijkheidbeterweergeeft.Hospiceszijnnoodzakelijkenbiedennoodzakelijkezorg.Zedienenderhal-vestructureeltewordengefinancierd.Eventueleknelpuntenmoetenwordenweggenomen.Naastenmoetenderuimtekrijgenombijdestervendetekunnenzijn,zonderdaarvooreenvakantiedagtehoevenopnemen.DeStaatmoetgeestelijkeverzorgingaanhetveldoverlatenenerzichnietmeebemoeien.DeheerVanderVlies(SGP)isverheugdoverdeuitspraakvandestaats-secretarisdathervormingvandeAWBZgeennegatieveenongewensteeffectenzalhebbenopdekwaliteitentoegankelijkheidvandepalliatievezorg.HijspreektdehoopuitdatdeKamerbijvoorbeeldviaeennieuws-briefvanhetplatformkanvolgenwaarmeedatbezigisenwaaraanhetprioriteitgeeft.Ishetnietmogelijkomalsoverheidvoordefinancieringvanhospicesindeaanloopperiodegarantiesaanbankenaftegevenvoorrentelozeleningenofietsdergelijks?GeestelijkeverzorgingiseenkwaliteitsonderdeelvanwatKamerenkabinethierregelen.Datmaakthetbelangrijkomgeestelijkeverzorgingalskwaliteitsonderdeelvandeterminalepalliatievezorggoedteregelen.MevrouwWiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie)heefthetvolstevertrouweninhetplatform,maarhetlijkthaarprettigomjaarlijksbijvoorbeeldbijdebegrotingtewordengeïnformeerdoverdevorde-ringendiewordengemaaktinzakegeestelijkeverzorging,kinderpalliatievezorgendergelijke.Zijbenadrukthetbelangvaneenrichtlijnpalliatievezorgvoorkinderen.KrijgtdeVIKCookna2009voldoendefinancieringomrichtlijnenhiervooroptestellen?Destaatssecretarisisbereidtebezienhoebijhetontwikkelenvanhetkwaliteitskaderdebureaucratiezoveelmogelijkkanwordenbeperkt.ZijzaldeKamerjaarlijkseenrapportagesturenoverdevoortgangvandeTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.2112 werkzaamhedenvanhetplatformmetbereikteresultatenennieuweaccenten.Eenkleinverpleeghuisdatindiennodigzelfdepalliatievezorgwilverle-nen,zalgoedgekwalificeerdemensenindienstmoetennemen.Hetisinhetkadervanhetnieuwesysteemaandeinstellingenzelfomtebepalenhoeveeleenhedeneenverpleeghuisminimaalmoettellen.Voorzoverbekendzijnergeenwachtlijstenvoorhospices.Destaatssecretaris,dieineerstetermijninverwarringwasgeraaktdoordatmevrouwVanMiltenburgzoweloverzzp’salsoverzzp’erssprak,zegttoedevragenoverdehighcareteamsendefinanciëleproblemenindethuiszorg,dezzp’sende24-uursthuiszorgdoorzelfstandigenzonderpersoneelzosnelmogelijkschriftelijktezullenbeantwoorden.DepalliatievezorgisnietopgenomenindeWMo,omdatheteenbijzon-derevormvanzorgisdienauwverbondenismetdelenvandezorgdieondergebrachtzijngeblevenindeAWBZ.OrganisatiesdienietzijntoegelateninhetkadervandeWettoelatingzorginstellingen(WTZi)envrijwilligeterminalezorggevenindethuis-situatievandepatiënt,ineenbijna-thuis-huisofineenhighcarehospices,komeninaanmerkingvoorsubsidie.Organisatorischvaltgees-telijkeverzorgingnietonderdesubsidieregeling,maardezekanwelwordenmeegenomeninandereelementen.Destaatssecretariszaldeverordeningzomogelijkmeesturenmethettoegezegdeschriftelijkeantwoord.Hospicesspeleneenrolbijdenoodzakelijkezorginfrastructuur,maargestreefdwordtnaarintegraletarieven.Voorpalliatievezorg,zekerbinnenzorginstellingen,kunnendanookgeenapartetarievengelden,maarmochtblijkendaterzichproblemenvoordoen,danzalernaarwordengekeken.Destaatssecretarisisbereidditpunttebetrekkenbijdediscussieoverintegraletarievenindecare.Indemeestegevallenkunnenmensen,alszijdatwillen,metbehulpvandeeerstelijnszorg,thuiszorgeneventueelvrijwilligersthuisblijvenomdaartesterven.Uithetrapport-Berenschotbleekdatverpleeghuizenuitkomenmetdetoeslagvoorpalliatievecliënten.BijverzorgingshuizenraaddeBerenschothethebbenvanpalliatieveunitsaf,omdathetverzorgingshuiseenlagerbasistariefheeftdaneenverpleeghuis,zodatzulkeunitsnietrendabelzijn.Wathetwaakverlofbetreft,wijstdestaatssecretarisophaarvoornemenommetbedrijvenafsprakentemakenovermantelzorg.Waakverlofisdaareenonderdeelvan.Zijgaatervanuitdatwerkgevershunmedewerkersoverhetalgemeenzullenwillenbijstaaninomstandighedendiewaak-verlofnodigmaken.Wilmenwaakverlofbesprekenineenintegraaldebatoverallerleivormenvan(zorg)verlof,danzalmendatdebatmetdeministervanSZWmoetenvoeren.Particulierinitiatiefkaninderdaadbekostigdwordenmetrentelozeleningen,maarnietvandeoverheid.Hetlijkthaarnietgewenstomaanbankengarantiesaftegevenvoorrentelozeleningen.Menkannatuurlijktrachteneenrentelozeleningvaneenbankteverwerven,zonderinmen-gingvandeoverheid.InderdaadgaathetindeWHO-definitiebijgeeste-lijkeverzorgingnietalleenomreligie.Destaatssecretarisherhaaltdatpalliatievezorgvoorkindereneenplekkankrijgeninhetplatform,indiendebetreffendeorganisatiesdaaraanbehoeftehebben.DeVIKCkrijgtviaeenapartebeleidsregelfinanciëlemiddelenvoorpalliatievezorg.ZijzaldeVIKCnogmaalsaandachtvragenvoorhetverwerkenvanpalliatievezorgvoorkindereninderichtlijnen.Toezeggingen–DeKamerzaljaarlijkseenrapportageontvangenoverdewerkzaam-hedenvanhetPlatformPalliatieveZorg.–DestaatssecretariszalzosnelmogelijkschriftelijkantwoordenopdeTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.2113 vragenvanmevrouwVanMiltenburgoverhighcare-teamsendefinanciëleproblemenindethuiszorg,dezzp’sende24-uursthuiszorgdoorzelfstandigenzonderpersoneel.DevoorzittervandevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport,SmeetsAdjunct-griffiervandevastecommissievoorVolksgezondheid,WelzijnenSport,SjerpTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,29509,nr.2114