Verslag van een algemeen overleg over het AIV-advies Civiele Dienstverlening

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.58VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld1december2008DevastecommissievoorDefensie1endevastecommissievoorBuiten-landseZaken2hebbenop23oktober2008overleggevoerdmetministerVanMiddelkoopvanDefensieover:–debriefvandeministervanDefensied.d.20juni2008inzakeantwoordencommissievragenAIV-adviesCivieleDienstverle-ning(31200X,nr.132).Vanditoverlegbrengendecommissiesbijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:VanBaalenGriffier:VanderBijlVragenenopmerkingenuitdecommissiesDeheerKnops(CDA):Voorzitter.Hetlijktvanvroegertijden:huurlingeninzettenomjepolitiekeenmilitairedoelentebereiken.Entochheeftdeinzetvanhuurlingen–tegenwoordignoemenwijhen«contractors»–deafgelopenjareneenvluchtgenomen,ookinNederland.Officieelomondersteuningtebiedenaanmilitaireeenhedenofdiplomatenzodatzijzichophunkerntakenkunnenrichten,indepraktijkmeerenmeeromdegatenoptevullendievallenindekrijgsmachten.Hiermeewordtautoma-tischhetwezenvandeaanvullendetaakonderdrukgezet.WatdefinieerjenogalseenkerntaakvanDefensie?Logistiekenvoedingzijnweldegelijkkerntakendieessentieelzijnvoorhetmilitaireproces.InNederlandwordendietakentochooknietuitbesteed.Tijdensoperatieswordenzeechtersteedsvakeruitbesteed.1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),VanBaalen(VVD),voorzitter,Cqörüz(CDA),Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),Blom(PvdA),ondervoorzitter,Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Griffith(VVD),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Irrgang(SP),Knops(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Jacobi(PvdA),Boekestijn(VVD),Brinkman(PVV),Voorde-wind(ChristenUnie),Pechtold(D66),TenBroeke(VVD),Thieme(PvdD),Bilder(CDA)enDiks(GroenLinks).Plv.leden:Lempens(SP),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),VanBeek(VVD),Jonker(CDA),Ormel(CDA),DeWit(SP),Roefs(PvdA),Wolbert(PvdA),Smeets(PvdA),Arib(PvdA),Blok(VVD),Omtzigt(CDA),Roemer(SP),Haverkamp(CDA),DeNeréetotBabbe-rich(CDA),Samsom(PvdA),VanderBurg(VVD),Wilders(PVV),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie),VanderHam(D66),Teeven(VVD),Ouwehand(PvdD),JandeVries(CDA)enHalsema(GroenLinks).2Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Wilders(PVV),Waalkens(PvdA),VanBaalen(VVD),Cqörüz(CDA),Ormel(CDA),voorzitter,Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),DeNeréetotBabberich(CDA),Haverkamp(CDA),Blom(PvdA),Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Dezentjé-Hamming(VVD),Irrgang(SP),Knops(CDA),Boekestijn(VVD),Voordewind(ChristenUnie),Pechtold(D66),ondervoor-zitter,TenBroeke(VVD),VanRaak(SP),Gill’ard(PvdA),Thieme(PvdD)enDiks(Groen-Links).Plv.leden:DeWit(SP),VanderVlies(SGP),DeRoon(PVV),Vermeij(PvdA),VanMiltenburg(VVD),Omtzigt(CDA),Spies(CDA),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),JaspervanDijk(SP),TenHoopen(CDA),Jonker(CDA),Besse-link(PvdA),Leerdam(PvdA),Arib(PvdA),Neppérus(VVD),Lempens(SP),Schermers(CDA),Griffith(VVD),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie),Kos¸erKaya(D66),VanBeek(VVD),Gesthuizen(SP),Samsom(PvdA),Ouwehand(PvdD)enVendrik(Groen-Links).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1252330809tkkst31700X-58ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.581 EriseengeleidelijkemaarstevigebewegingopganggekomendieertoeleidtdatbijvoorbeelddeAmerikaneninmiddelsalbijna200civilistenindiensthebbeninIrakenAfghanistan.TijdensdeEersteGolfoorloghaddenzeslechtséénparticulierebeveiligerop50militairen,nuisdataleenopeen.OokdeNederlandseinzetinAfghanistan,zo’n1500militairen,wordtondersteunddoorbijna400niet-militairen.IndatlichtbezienzijnwijblijdatderegeringdeAIVheeftgevraagdomadviesuittebrengenoverdevoorwaardendiezijnverbondenaandegevolgenvandeinzetvancivieledienstverlenersinoperatiegebieden.Hetisgoedomhetdebatoverditthemavandaagscherptevoeren.Watwillenwijwelenwatwillenwijnietbijdeinzetvancivilisten?WaaromwordteenaantalAIV-aanbevelingennietovergenomen?Voormijnfractieiseenaantalpuntenvangrootbelang.Teneerstedeonafhankelijkheidvanonzekrijgsmachttenopzichtevandecivieledienst-verleners;diemoetookzonderhenkunnenfunctioneren.Tentweededelegitimiteitvanhetoptredenvancontractorsindepraktijk.Metanderewoorden:waarvoorwordenzijingezetenonderwelkevoorwaarden?Tenslottedekosten.InhetAIV-advieswordtgestelddatdekrijgsmachtteafhankelijkisvandeinhuurvancivieledienstverleners.Onzefractieheeftbijdeverschillendeartikel100-debattenindezeKamerbenadrukt,buitengewoonveelbelangtehechtenaaneenkrijgsmachtdieinstaatisomzelfstandighetgesteldeambitieniveauwaartemaken.Ditbetekent–daarovervoerenwijvandaagenbinnenkortmetdestaatssecretarishetdebat–datallesopallesmoetwordengezetomhetgroteaantalvacaturesintevullen.Eéndingmoetduidelijkzijn:onzefractiezalniettoestaandatopgroteschaalcivieledienstverlenerswordeningehuurddielangzamerhanddekerntakenvandekrijgsmachtovernemen.Alserproblemenzijnmetdecapaciteit,danmoetdatwordengemeldaandeKamer,zodatzijdaaroverindetoekomsteventueelkansprekenineendebatovereenartikel100-procedureenhaarafwegingkanmaken.HetkannietzozijndatonzeNederlandsemilitairen,zowelinaantalalsinkwaliteit,teveelafhankelijkwordenvanveelalbuitenlandsecontractors.Onzefractieheefttenprincipalegeenproblemenmetdeinhuurvancivieledienstverleners,indienwordtgekozenvoordeinhuurvancontractors.Tijdenshetkeuzeprocesdatdaaraantengrondslagligt,moeteenaantalzakenwelgrondigwordengetoetst.Isdeinhuurnoodzakelijk?Isdeinhuurkosteneffectief?Watzijnderisico’s?Voorwelketakenwordendezemenseningezetenvoorwelkeniet?Hoeafhankelijkwordenwijvandezeinhuur?Hoezithetmetdeimmuniteit?Hoeverhoudtdezezichtotdewijzewaaropeigenmilitairenzichdienenteverantwoordenovereven-tuelegeweldsincidenten?Hoekrijgenbovenstaandeoverwegingeneenplekindeartikel100-procedure?IndatkaderbiedendereactievanderegeringophetAIV-adviesendeantwoordenoponzevragenenigeduidelijkheid,bijvoorbeeldoverhetfeitdatdepolitiekeverantwoordelijkheidteallentijdeblijftbestaan,ongeachtdejuridischeaansprakelijkheid.TevensmaaktderegeringnogmaalsheelhelderdatwathaarbetrefthetgeweldsmonopolieteallentijdebijdeStaatberust.Ookdatlijktonshelder.TegelijkertijdwordtdeaanbevelingvandeAIVomgeengeweldsdadenmeeruittebestedennietoverge-nomen.Hierinziteenspanning;ikhoopdateenenanderinhetdebatduidelijkwordt.Offensieveactiesvancivieledienstverlenerszijnuitdenboze.Isdeministerhetmetonseensdathetineenvoorkomendgevalvaakmoeilijkteduideniswateenoffensieveenwateendefensieveactieis?Alsjewordtaangevallen,moetjereageren.Watisproportioneelenwatniet?Watisdefensiefenwatisoffensief?Hoegaatdeministerditborgen?Hoeverhoudtditzichtothetdoorhemzelfonderschrevengeweldsmonopolievandestaat?De«accountabilitygap»–ikhebhetwoordooknietbedacht–blijftbovenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.582 demarkthangenindebeantwoordingvandeminister.Deimmuniteitkanweliswaarwordenopgeheven,maarerisopditmomentnoggeenauto-matisme;ermoeteenaantalhandelingenvoorwordenverricht.IsdeministerhetmetonseensdatdeverwachteopheffingvandeimmuniteitvoorcontractorsinIrakper1januari2009zalleidentoteenpositiefeffectophungedrag?HoezietdeministerditvoorAfghanistan?Isdaarmethetoogophetopbouwenvaneensoevereinestaatookeenopheffingvandeimmuniteitteverwachten?Zoja,watbetekentditvoordeNederlandseopstelling?Totslotdekosten.NederlandshuurtalleenalbijdemissieinAfghanistanvoor150mln.in.Deoperatieisnognietteneinde.ErzijnvettecontractenafgeslotenmetSupreme,terwijltegelijkertijdmiljoenenkostendeveldkeu-kensongebruiktinNederlandstaan.Uitbestedenislangnietaltijdgoed-koperenbovendienmaakthetafhankelijk.Hetzoualleenmoetengebeu-renalsergoedeafsprakenzijnovermandaatenkosten.VerderwerkenvoormaligeNederlandsemilitairenindienstvancivilcontractorsnusomsvoorhetdriedubbelevanhetsalarisdatzijbijDefensieverdienden.Zobezienkanteveelexterneinhuurzelfsleidentotuitstroomvanpersoneel,doordegenoemdehogesalarissen.Datkannatuurlijknietdebedoelingzijn.Graagkrijgikeenreactievandeminister.HelemaaltotslothetC-17-initiatief.HieroverisvakerindeKamergespro-ken.Wijkrijgennogvoordebegrotingsbehandelinghierovereenaantalantwoordenvandeminister.Ditinitiatiefjuichenwijtoe,omdatheteensoorttegengesteldebewegingisomdeafhankelijkheidteverkleinenencapaciteitenprobeertintehuren.Wellicht,ofwaarschijnlijk,gebeurtdattegenlagerekostendanbijinhuur.DeheerVanBommel(SP):IkwildeheerKnopshetvolgendevoorhou-den.AlshetinhurenvancontractorsuitNederlandinderdaadleidttoteensubstantiëleverhogingvandekosteneneenverdriedubbelingvandesalarissen,gaatereenaanzuigendewerkinguitopmilitairenindienstvandeNederlandsekrijgsmacht.DeheerKnops(CDA):Feitisdatdesalarissenbijcivilcontractorsnettototdriekeeroverdekopgaan.Datisgigantischveel.Ikhebgeenideehoegroothetaanzuigendeeffectendeuitstroomzijn.Alsalleengeldeenrolspeelt,zaldateffectzekeroptreden.Indienjedanweermoetinhuren,betaaljeeenhogeprijs.Ikhoorgraagvandeministerofhijinzichtheeftindieaanzuigendewerking.Defeiten,desalarissenzijnduidelijk,maarleidendiedaadwerkelijktoteenhogereuitstroom?DeheerVanBommel(SP):Alsereenrelatiekanwordengelegdtussendelokroepvanhetgrotegeldendeuitstroombijdekrijgsmacht,moetdieroutedanonmogelijkwordengemaakt?AnderseetDefensiezichzelfopviahetinhurenvancontractors.DeheerKnops(CDA):Ikwasdaaroverkritischinmijninbreng.Jemoetnietviadeachterkantvooreenhogereprijshetzelfdebinnenhalen.Daarommoetjekritischzijnopwatjebinnenhaaltenwelkeprijsjedaar-voorbetaalt.Somskanhetvoordeligerzijn–iknoemdehetC-17-projectalsvoorbeeld–omdezakennietuittebestedenennietafhankelijktezijnvanRussischetransporteursmetoude,duretoestellendoordiecapaciteitinhuistehalen.DeheerBoekestijn(VVD):Voorzitter.Omgelijkmaarmetditlaatstepunttebeginnen:deVVD-fractiezegtditaltweejaar.Dejuridischeaspectenzijninteressant,maarzekerdebegrotingstechnische.AlsjezelfeenC-17koopt,benjeminderafhankelijkvanbuitengewoondureleasecontractenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.583 waarvanmeninOekraïneduredatsja’skoopt.Hetkostenaspectkannietgenoegwordenbenadrukt.IkbendanookzeerblijdatdeCDA-fractieditdoet.DeVVDisechterookeenpragmatischepartij.Voordeuitvoeringvanhethuidigeambitieniveauisondersteuningdoorcivielepartijengewenst.Ditkanopeenverantwoordewijzeplaatsvinden,afgezienvandekosten.Erzijnwelgrenzen;hetgeweldsmonopoliemoetzekerbijdeStaatblijvenliggen.Civielpersoneelmagnietwordeningezetvooroffensievetaken.DeheerKnopssteldededefinitiedaarvanalaandeorde:watzijnpreciesoffensievetaken?ErzitlichttussenhetAIV-rapportendereactievandeminister.Hetisbelangrijkomdaarovertespreken.Alsjecivielpersoneelbijoffensievetakeninzet,ishunstatusonduidelijk.Zijzijnrechteloosenhetismoeilijkomhunhandelentecontrolerenviakrijgstuchtenhetmili-tairstrafrecht.Dekrijgsmachtmoetteallentijdekunnenbeschikkenovervoldoendeeigenmilitairekerncapaciteitenomtegroteafhankelijkheidvancivielepartijentevoorkomen.Zoalsikalhebbenadrukt,ishetookbelangrijkomopdekostenteletten.Somsishetveelduurderomdingenintehurendanomhetzelftedoen.DatspeeltbijdeC-17maarbijvoorbeeldookbijdecatering.MevrouwEijsink(PvdA):DeheerBoekestijnspreektinéénzinoverdeC-17endecatering.BedoelthijdecateringvanSupreme?DeheerBoekestijn(VVD):Ja,diebedoelik.MevrouwEijsink(PvdA):Isdiegoedkoperdanandersinhuren?DeheerBoekestijn(VVD):Nee,ikdenkdus...MevrouwEijsink(PvdA):Weetuhetofdenktuhet?DeheerBoekestijn(VVD):Ikweethet.WijhebbenzelfveldkeukensmaarhurendienuinbijSupreme;deheerKnopsnoemdedital.Hetlijktmijdathetdangoedkoperisomhetzelftedoen.MevrouwEijsink(PvdA):IkweetnietofdeheerBoekestijndenkttewetendatofweettedenkendat.IszijnantwoorddathijopzoekgaatnaareencateraardiegoedkoperisdanSupreme?IshijervanopdehoogtewatSupremeonskost?Hetisaardigomhetoverfeitentehebben.DeheerBoekestijn(VVD):IkvraagaandeministerofhetinzettenvanonzeeigenveldkeukensgoedkoperisdanhetinhurenvanSupreme.Ikweetzelfnietprecieshoehetzit,dusikstelgewooneenvraagaandeminister.InAfghanistanzijnuitvoerende,adviserendeencontrolerendetakengerichtoponderhoudvanmaterieelendebeveiligingvanpersoneel,werkprocessenengoederenuitbesteed.EriscivielluchttransportdoordeZuid-AfrikaanseL-100.WijhebbenzelfindieDash7gezeten.Verdergaathetomcatering,brandstoftransportendeHALO-helikopter.Eenvraagdiehierzijdelingsmeetemakenheeft:hoewordthetcivieletransporteigen-lijkbeveiligd?Ikbendaarnieuwsgierignaar:hoewerktdat?AlsereenC-17indiepoolkomt,hoopikdatereenmilitairebemanninginkomt,inclusiefdepiloot.Isdie500uurvoldoendeinhetlichtvandeinhuurvandetransportvliegtuigenuitOekraïne?Diepilotenkrijgenwijervolgensmijbij.Hoezitdatprecies?DeASGbewaaktinAfghanistandebuitenstering.Daarligtgeenjuridischprobleem,omdathetAfghanenbetreftdieopAfghaansgrondgebiedopereren.Datisvolgensmijacceptabel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.584 Eriseenjuridischdebatgaande,waarinikdevisievanderegeringkanonderschrijven.Hetgaatomdevraagoferbijdeinzetvancivielemede-werkerssprakeisvanstaatsaansprakelijkheid.Datisinderdaadafhankelijkvandeconcreteomstandigheden;ditvaltnietvastteleggen.DeregeringheefterverstandigaangedaanomopditpuntafstandtenemenvanhetAIV-rapport.Alshethandelenaaneenstaatkanwordentoegerekend,iserpasstaatsaansprakelijkheidalshethandeleninstrijdismetdeinternatio-naleverplichtingenvaneenstaat.ZelfsalsNederlandnietaansprakelijkzouzijn,bestaatnogsteedsdeoptieomslachtoffersvandathandelentecompenseren.Totsloteenlaatsteopmerkingoverhetstrafrecht.Deimmuniteitvancivielenkanaltijdwordenopgeheven.Hetinternationalerechtgeldtookvoorhen.ZijkunnennietzomaarhuishoudeninAfghanistanalsinge-huurdeburgers.Internationalereguleringiszekergewenst.Hoegaatdeministerditentameren?DeheerKnops(CDA):WatisdevisievandeheerBoekestijnopdetweetrajectendieontstaan?EnerzijdszijnerdeNederlandsemilitairen,dienahetplegenvaneengeweldsdelictineentrajectkomenmetdeKMarenwellichtverder.Anderzijdsmoetdeimmuniteitwordenopgehevenvancivieledienstverlenersdiebetrokkenrakenbijeengeweldsdelict.Ishetwenselijkdatdietweestromenblijvenbestaan?DeheerBoekestijn(VVD):Hetisdelicaat,maarikziegeenjuridischalter-natief.Wijkunnencivielennamelijknietonderhetmilitairestrafrechtbrengen.Wijhebbendustemakenmetdietweesporen.Ikweetdaargeenoplossingvoor.DeheerKnops(CDA):Eenmogelijkeoplossingishetopheffenvandieimmuniteit.Ikpleiternietvooromcivielenonderhetmilitairestrafrecht-systeemtebrengen.HoekijktdeheerBoekestijntegendieoplossingaan?DeheerBoekestijn(VVD):Jekuntooknaeenincidentbesluitenomdeimmuniteitopteheffen.Hetlijktmijgoedomditcontextgebondentedoen,omineenconcreetgevaldaarovertebesluiten.DeheerVanBommel(SP):Voorzitter.Kentunogdeuitdrukking:Geengeld,geenZwitsers?DatverwijstterugnaardelateMiddeleeuwen,toenkoning,graafenpausprofessioneleZwitsersemilitairenkondeninhurenomhunpolitiekebelangentedienen.Wanneerernietbetaaldwerdtijdensdeklus,achttendezemilitairenzichontslagenvanhuntaken.Danvertrokkenzijonmiddellijk,desnoodsalsdeoverwinningnabijwaszoalsinMilaanin1521,ruimvooronzetijd.Diesituatiezalzichnunietsnelvoordoenbijdeeigentijdsemilitaireuitzendbureaus,omdatdiegebruik-makenvanbijvoorbeeldAfghanen.Zijkrijgenzo’n$200permaand.Ditbetekentdatzichnietsneldesituatiezalvoordoendaternietwordtbetaaldomdatdekostentehoogzijn.Dezemensenvoelenzichruimbeloond.Delageprijsheeftweleenrisico,namelijkdatdeopdrachtgeverdezemenseninhuurtomallerlei«vervelendeklusjes»uittevoeren.Hetzijngoedkopeendaarmeegemakkelijkvervangbarekrachten.Graageenreactievandeministeropdatrisico.Nederlandsecontractorswordeningehuurdvooreensalarisdatsomsforshogerligt.Kanhetinderdaadnettodriekeerzoveelzijn?Hetwasmijbekenddathetsalarisforshogerligt,maardathetzoforsis,wistikniet.Ikweetvanactievemilitairendaterenigewrevelontstaat.Jezultmaarjeoud-collega’stegenkomen,diejenognetnietuitlachenmaarjewelfijn-tjesduidelijkmakendatzijforsmeerverdienen.Welkeffectgaatdaarvanuitopdekrijgsmacht,medeinhetlichtvandewervingendevacatures?Mijnvolgendepuntisvanmeerprincipiëleaard.Indehuidigepraktijkontstaateenprivatiseringvanhetoorlogvoeren.InAmerikaisdatalheelTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.585 duidelijk.DitlandheeftzoveelcontractorsinAfghanistanenIrak,datjemoetconstaterendatdeAmerikaanseinzetvooreenforsdeelisgeprivati-seerd.Ditisonwenselijk.Hetgebruikvangeweldmoeteenmonopolievandestaatzijn.Deinzetvancontractorsmaaktdatbelangrijkestaats-monopolieaanrotonderhevig.Ikbegrijpdatdenoodaandemanis,maareriseenprincipieelprobleem.Alsdestaathetmonopolieopdetoepas-singvangeweldinparticulierehandenlegt,wordtdeparlementairecontrolebuitengewoonmoeilijk.Onduidelijkisookhoedeinformatie-voorzieninghaarbeslagkrijgtenhoewijzigingenindeinzetwordenbehandeld.Eentoelichtinghieropisnodig,ookinhetgevalvanAfgha-nistan.Ikzouhetopprijsstellenalsiniederkwartaaloverzichtwerdgemeldwatpreciesdestandvanzakenisbijdeparticuliereinhuurvankrachten.Kandeministerdattoezeggen?Hetgeweldsmonopolievandestaatmaaktdatmijnfractiewenstdatdeministernietlangerdoorgaatmethetoutsourcenvanmilitairetaken.Bijlogistieketakenzoalsdeveldkeukenenhetonderhoudvanvoertuigenhebbenwijermindermoeitemee,maarechtmilitairetakenzoalshetbeveiligenvandebuitensteringvanKampHollandbehorenniettewordenuitbesteed.DathetkampzichopAfghaansgrondgebiedbevindt,doetdaarbijnietterzake.DezemensenwordeningehuurdterbeveiligingvanNederlandsemilitairen.Datbrengteengrootrisicometzichmee.Degevolgenvandezesluipendekenteringzijnnaarmijnmening–datblijktookuithetAIV-rapport–nietgoedteoverzien.Datgeldtvoorzoweldeveiligheidalsdeaansprakelijkheid.DeheerBoekestijn(VVD):Ditlaatstepuntbegrijpikniet.Ikdachtdatueenheelgenuanceerdbetoogopbouwde:geenmilitairetakenmaaranderetakenwel.AlsAfghaanseburgersopAfghaansgrondgebieddietaakuitvoeren,watisdanhetprobleem?WijzijndaaropuitnodigingvandeAfghaanseregering.Datistochkeurig?DeheerVanBommel(SP):Watmijbetreft,doetdenationaliteiterdusmindertoedanhetfeitdathetparticulieremilitaireorganisatieszijn.Ikhoopdatuhetverschilbegrijpt.Hetgaatomdeaansprakelijkheidsvraag:wieiseraansprakelijkbijhetgebruikvangeweldofhetovertredenvanregels?BovendienwordtdeNederlandsekrijgsmachtvooreendeelvandeveiligheid,deforceprotection,afhankelijkvaneenderdepartij,diebovendienonderaannemerskaninhuren.Mijnbuurvrouwzegtdatdit«subcontracting»is;ikbennietzogoedinEngels.Devoorzitter:Datwetenwij.Gaatudoor.DeheerVanBommel(SP):Graagkrijgikeenreactieopditsluipendeproces.OokdeAIVconstateertdit.Deregeringbenadruktdatindividuelewerknemersvanbeveiligings-bedrijvenopbasisvanhetinternationaalrechteeneigenstrafrechtelijkeverantwoordelijkheidhebbenvoorinternationalemisdrijven.Datistevrijblijvend.Deregeringkannietinallegevallengaranderendateenzelfdejuridischebehandelingaanhuurmilitairentendeelvaltalsaandeeigenmilitairen.Datlijktmijooklogisch,omdatmilitairenonderhetmilitairstrafrechtvallenenburgersdaarnueenmaalnietondergeplaatstkunnenworden.Erwordtdaaromovereenaantalschijvengewerkt,waardoorereenongelijkesituatiekanontstaanvoormensendieminofmeerhetzelfdewerkdoen.Datisbezwaarlijk,ooknaardeNederlandsemilitairentoe.Vanbelangisomteweten,welkepolitiedienstmoettoezienophuur-militairendiedoorbijvoorbeeldNederlandwordeningehuurd.MinisterVanMiddelkoop:«Huurmilitairen»isvoormijeenvreemdbegrip,inhetkadervanhetAIV-rapportenhetregeringsstandpunt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.586 DeheerVanBommel(SP):Datklopt.Hetgaatomparticulierendiewordeningehuurdomtakenteverrichten,waarbijzijsomsgewapendzijn.BijvoorbeelddeASG.Deministerheeftgestelddathijcontractorsnietwilinzettenvoorinlich-tingenvergaring.ZijkunnendaarechterwelvoorwordeningezetindienheterniettoeleidtdathetpersoneelvandecivieledienstverlenerzijnbeschermingalsburgeronderhethumanitairoorlogsrechtverliestenNederlandzelfnietoverdemiddelenbeschikt.Inwelkeomstandighedendoetdatzichvoor?Deregeringsteltondergeenbedingoffensievetakentelatenuitvoerendoorcivieledienstverleners.Anderenhebbenechteralnaarvorengebrachtdatersprakekanzijnvaneenglijdendeschaal.Menzitopeenlocatie,menisgewapendenmenwordtaangevallen.Hoemoeterdanwordengehandeld?Watzijnexactdeverantwoordelijkheden,ookvandeNederlandseoverheid?DeAIV-aanbevelingdatdoorNederlandingehuurdebedrijvenveiligheids-takennietaanderdenmogenuitbesteden,wordtdoorderegeringnietovergenomen.Ditkanvergaandegevolgenhebben.Jeverliesthetzichtopwaterdaadwerkelijkgebeurt.Wijwetenniettotwelkeontwikkelingenhetgoedkeurenhiervankanleiden.DeheerKnops(CDA):WijwetendatdeheerVanBommeltegenprivati-seringis.Hijisooktegendeprivatiseringvanoorlogvoering;datisopzichgeenverrassing.Ishijhetmetmijeensdathetbeterisomteinves-tereninonzeeigendefensiedanmensenintehuren,bijvoorbeelddoordeaanschafvaneenC-17?DeheerVanBommel(SP):Inzijnalgemeenheidwel.Jekuntbeterinves-tereninjeeigenapparaat,injeeigenmensen,dandatjeduurbuitendedeurgaatinhuren.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Hetgaatinditdebatoverdeinhuurvanmilitairebedrijven;datstaatookindetitelvanhetrapport.Indereactievanderegeringgaathetover«deinzetvancivieledienstverle-ners».Datisopmerkelijk;wellichtwildeministerdaaropreageren.HetisduidelijkdatookNederlandveelvuldiggebruikmaaktvandezeinhuur.InAfghanistanalleenalisernaarschatting150mln.aanuitge-geven;deheerKnopsverweesdaarookalnaar.Wijmakenonstochzorgenoverdewereldwijdemiljardenmarktdieaanhetontstaanis.Erzijnnogveelvragenenonduidelijkhedenoverderisico’sdiezijnverbondenaaninhuur.DeregeringontkentdeconstateringvandeAIVdatersprakeisvaneenaccountabilitygapbijdeinhuur.Deregeringerkentdatzijdepolitiekeverantwoordelijkheiddraagt,maarweigertenigejuridischeaansprakelijk-heidvoorhethandelen.Hoeverhoudtdatzichtotelkaar?AlsdeNeder-landseregeringeencivielbedrijfinhuurt,vallendemedewerkersvandatbedrijfprimaironderhetrechtvanhetlandwaarzijoptreden.Tegelijker-tijdwordenzijbeschermddoordeimmuniteitdieNederlandinditgevalmetAfghanistanheeftafgesproken.EenAfghaandieKampHollandbevei-ligtalsAfghanSecurityGuard,isdusimmuunvoorhetAfghaanserecht.NogcomplexerwordthetbijingehuurdewerknemersdienietuitNeder-landmaaruitAfghanistankomen.Wieiserdanverantwoordelijk?Nietderegering,aldusdeminister,wantdiedraagtgeenjuridischeaansprakelijk-heidvoorhethandelenvandezeinhuur.TerplekkevertegenwoordigteenNederlandcommandantdieNederlandseregeringalsopdrachtgeverenstuurtinzijnfunctiedezeinhuuraan.IkwijseropdatjurisprudentievanhetJoegoslaviëtribunaalaantoontdatindergelijkegevallenderegeringweldegelijkaansprakelijkisvoorhethandelenvanhetingehuurdeperso-neel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.587 DeheerBoekestijn(VVD):ZeimevrouwEijsinknudatdeimmuniteitvanASGautomatischwordtopgeheven?MevrouwEijsink(PvdA):Hetvoorbeeldhebikgehaalduitdeonstoege-stuurdestukken.DeheerBoekestijn(VVD):Indiestukkenstaatdatdiekanwordenopge-heven,nietdathetautomatischgebeurt.Datiseenbelangrijkverschil.HetgaatomAfghaanseburgersopAfghaansgrondgebied.Hunimmuniteitwordtnietautomatischopgeheven.HetpuntvanmevrouwEijsinkisdusnietvalide.MevrouwEijsink(PvdA):IkhebditletterlijkgehaalduithetAIV-rapportendereactievandeminister.Voorzitter.Isdeministerhetmetonseensdater,ofwijhetnuwillenofniet,eenjuridischgrijsgebiedbestaatbijdeinhuur?Hoedenkthijditgattedichten,zodatvooriederepartijvolkomenduidelijkiswieaansprakelijkisvoorwienshandelen?Isdeministerbereidomtekijkennaaronafhan-kelijkonderzoeknaardejuridischeimplicatiesvaninhuurbijoperaties?Datisopditmomentwelaandeorde.DeregeringerkentdathetgeweldsmonopoliealtijdbijdeStaatmoetblijven.HoezithetdanmetdebeveiligersvanNederlandsebedrijvendiewordeningehuurddoordeNederlandseStaat?BijdezevormenvansubcontractingdelegeertdeNederlandseStaatweldegelijkeendeelvanhaargeweldsmonopolieaanprivatebedrijven.Hettransportvanvoedselenbrandstoftijdenseenoperatieisimmersvanessentieelbelangvoorhetuitvoerenvandieoperatie,dusdebeveiligingdaarvanook.Hetzelfdegeldtvoorhetonderhoudvanmaterieeltijdenseenoperatie.Viaeensoortachterdeur,eensysteemvansubcontracting,wordendezemilitairetakenalsnoguitbesteed.HetgeweldsmonopolievandeStaatwordthiermeetochgedelegeerdaanprivatebedrijven.Kunnenoperatiesdaar-dooringevaarkomen?Deuitvoerbaarheidvanmissiesmagnietafhan-genvandebereidheidvanparticulierebedrijvenomeraanmeetewerken.Deregeringontkentdatzijafhankelijkisvandeinhuur;ditstaatletterlijkindetekst.Tegelijkertijdgeeftzijaandathethuidigeambitieniveaunietisvoltehoudenzonderondersteuningvancivielepartijen.Deregeringsteltletterlijkdatindiennietkanwordenteruggevallenopprivatesteun,ditnegatievegevolgenheeftvoorhetvoortzettingsvermogenvandestrijd-kracht.VoorwelkekeuzesstelthetAIV-rapportdeminister?Personeelblijftdekritischesuccesfactor.OokdePvdA-fractieisvanmeningdatoperatieszoveelmogelijkmeteigenpersoneelmoetenwordengevoerd.Wijlazenallemaalindeantwoordenvan20junidatderegeringvanzinswas,eenbijeenkomst,opinitiatiefvanZwitserlandenhetRodeKruis,bijtewonenomtewerkenaaneengemeenschappelijkdocumentoverdeversterkingvandereguleringophetgebiedvancivieleinhuur.Datvondenwijprachtig,maarwijhaddenvoordezebijeenkomstaleenreactievandeministerverwacht.OnzeverbazingisdanookgrootdatNederlandnietophetlijstjevanaanwezigelandenstaat,nochophetlijstjevanlandendiemeehebbengedaanaandeprefase.WellichtwasNederlandobservator,maardatkaniknietuitdestukkenhalen.Ikhoorgraagvandeministerhoehetervoorstaat.HijheeftdeKamertoegezegd,ininternationaalverbandaanregelgevingtewerken,endatzoudanookmoetengebeuren.Afghanistan,deUSAenveelanderelandendiemetsubcontractorswerken,hebbenhieraanmeegedaan.Verdersluitikmijaanbijdeeerdereopmerkingovermarktwerking,waarbijwijmoetenoppassenvoordeaanzuigendewerkingopmilitairen.IkhebinAfghanistaneenpaarkeermogenmeemakendatdegenendiewordeningehuurdvoordebeveiligingvanonsalsKamerleden,oorspron-kelijkuitdekrijgsmachtkomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.588 AntwoordvandeministerMinisterVanMiddelkoop:Voorzitter.IkdankdeKamervoordedeskun-digeinbreng.Misschienishetgoedomernogeensdevingerbijteleggendatwij,Kamerenregering,ditonderwerpvoorheteerstalszelf-standigpuntbespreken.Ikhoudhetnietvooronmogelijk–aansluitendbijdelaatsteopmerkingvanmevrouwEijsink–datookininternationaalverbandnaareennieuwtyperegelgevingzalwordengekeken.Wijzullenelkaarnogwelvakerverstaanoverditonderwerp.Nugebeurthetechtervoorheteerst.Datisbegrijpelijk,omdatdoordeontwikkelingvandeNederlandsekrijgsmachttoteenexpeditionairekrijgsmachtlangzaammaarzeker–ditisookzichtbaarinanderelanden–hetvraagstukvandecivieledienstverleningeenintegrerendonderdeelisgewordenvandeoplossingvanoperationelevraagstukken.IkmaakvandezegelegenheidgebruikomdeAIVtebedankenvoorhetheldereadvies.HetheeftmijbereiktdatdeAIVditalseeninteressanteuitdagingzag.Ditheeftgeleidtoteenzeerdeskundigenbelangrijkadvies.Opgronddaarvanbenikinstaatgesteldomeenregeringsstandpuntoptestellen,datinderdaadenkeleandereaccentenheeft.Debelangrijkstethema’szaliklangslopen.DeheerKnopsendeandereKamerledenhebbenzeallemaalwelgenoemd.Excuusvooralsikeenenkelekeergeennaamnoem,maarmethetbehandelenvandiethema’szalikdebelang-rijkstevragenwelvaneenantwoordkunnenvoorzien.Ditonderwerpleidttotzekeremisverstanden.Laatikereentjedepasafsnijden:hetgaatnietoverhuurlingen,«mercenaries».Wijkennenditfenomeenookvanrecenteretijden,bijvoorbeeldinAfrika:jehuurtwatmindermoreelhoogstaandeex-militaireninuitbepaaldelandenenpleegteencoupineenland.Hetisdaadwerkelijkzogebeurd.Daargaathetomhuurlingenindemeestklassiekezinvanhetwoord,maardatishiernietaandeorde.Hetgaatomcivieleinhuurbijeenvolkomennormaalgelegi-timeerdeinzetvandeNederlandsekrijgsmacht,zoalsookanderelandendiekennen.Het«geengeld,geenZwitsers»vandeheerVanBommelbetrofduseensituatiewaaroverhetnunietgaat.OokeenvandeandereKamerledensprakover«huurlingen».Wijzoudengeenhuurlingenmandateren.AlseenNederlanderdatsoortactiviteitenzouverrichten,loopthijvolgensmijzelfshetrisicoomzijnnationaliteitteverliezen.Hetgaatdusomcivieleinhuurbijeenregulierekrijgsmacht,enspecifiekomdeinzetvancivieledienstverlenersinoperatiegebied.HetgaatdusnietomwaterallemaalinNederlandgebeurt.OokinNederlandheeftdekrijgsmachtnatuurlijkallerleicontractenmetbedrijveninzakebijvoor-beeldICTenvoedsel.Indeoperatiegebiedenishetspannend,omdatvooraldaardejuridischevragenspelenoverstaatsaansprakelijkheid.Valtiemandnuwelofnietonderderegelsvanhethumanitairoorlogsrecht?Voordepersooninkwestie,noglosvandepolitiekeverantwoordelijkheid,zijndatvragenvangrotebetekenis.Wijzijnindeafgelopendecennia,methetexpeditionairwordenvandekrijgsmacht,intoenemendemategebruikgaanmakenvandienstverle-ners.DatgeldtzekervoordeVerenigdeStatenenhetVerenigdKoninkrijk,maarookvoorNederland.Daarbijgaathetbijvoorbeeldomtransportvanennaarhetuitzendgebiedenhetinhurenvanlokalebedrijvenvooronder-steunendewerkzaamhedeninhetoperatiegebied,maarookominhuurvoorbeveiligingstakenwaarbijwapenswordengedragen.MevrouwEijsinksteldedatwijdaarmeeeendeelvanhetgeweldsmonopolieover-dragen.Datisniethetgeval.OpgrondvandeAfghaansewetgevingishetgepermitteerdvoormedewerkersvanAfghaanseparticulierebedrijvenomeenwapentedragen,uitsluitendvoorzelfverdediging.DatisvolgensmijenigszinstevergelijkenmetdesituatieinAmerika,maarikbendaargeendeskundigein.Dewapencultuurvanhetlandkennende,vindikhetlogischdatparticulierebewakers,andersdaninbijvoorbeeldNederland,eenwapenmogendragen.WijkijkennuheelergnaarAfghanistan,maarTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.589 latenwijhetalgemenerbehandelen.Erzijnsituatiesmogelijkwaarinhetnietkan,omdatdenationalewetgevingvaneenlandonsnietinstaatsteltomdebuitenringvaneenkampopdezemaniertebeveiligen.Datdaar-voorwapensvoorzelfverdedigingnodigzijn,mogeduidelijkzijn.IndeAfghaansesituatieisderechtvaardigingnieteenNederlandsemaareenAfghaanse.DeAfghaanseoverheidsteltdezedienstverlenersinstaatomhetwerkteverrichten.Zoudatnietmogen,danzoudenwijhetwaar-schijnlijkzelfmoetendoen.Hetisgoedomdituitelkaartehouden.Ondersteuningdoorcivieledienstverlenersisaltijdaanvullendopbestaandemilitairecapaciteitenvandekrijgsmacht.Wijzijnonservanbewustdataandeinzetvancivieledienstverlenersinoperatiegebiedenrisico’smaarookverplichtingenzijnverbonden.Belangrijkeaspectenzijnonderanderedejuridischcontextwaarbinnenzijopererenendeveilig-heidssituatieinhetoperatiegebied.HetonderwerpheeftnietalleeninNederlandmaarzekerookineenlandalsAmerikaveelaandachtgekregen.WijnemengraagdeAIV-aanbevelingoverominternationaleinitiatieventesteunen.Ikbenblijmethetslot-documentvanhetinitiatiefvanZwitserlandenhetInternationaalComitévanhetRodeKruis,hetMontreuxdocument.Ditbetreftoverigensslechtseenkleinaspectvandemateriediewijvandaagveelbrederbespreken,namelijkvooraldegewapendediensten.OokiserhetPRIV-WAR-initiatiefvaneenaantalEuropeseuniversiteitenmetsteunvandeEuropeseCommissie.OokdeEUheeftdusaandachtvoorditonderwerp.Erwordtnoggezochtnaarmogelijkhedenvoorregulering,indiennodig,vanhettoezichtopprivatepartijeninoperatiegebieden.OokbinnendeNAVOstaandeontwikkelingennietstil.Nederlandisdaarbijbetrokken.NederlandheeftineenlaatstadiumaangegevendeeltewillennemenaanhetMontreuxinitiatief.DitwasinhetstadiumvandebeantwoordingvanvragenvandeKamer,ofmisschienhebikzelfnahetlezenvanhetAIV-adviesopdrachtgegevenomonsdaarbijaantesluiten.Hetonder-werpinteresseertmijookpersoonlijk.VoorzitterZwitserlandwasvanmeningdatdedeelnamevannieuwelandenineenzeerlaatstadiumnietwenselijkwas;menwaszoongeveerklaarmethetdocument.Nederlandheeftaangegevengraaguitgenodigdtewordenvooreventuelevervolg-stappen.Overandereinitiatieven,zoalsPRIV-WARvandeEU,hebikalgesproken.MisschienishetaardigomeroptewijzendatookeenNeder-landseorganisatie,hetIKV,zichdeafgelopenjarenzeerheeftverdieptinditonderwerpenerinteressanteadviezenoverheeftgegeven.Ikkomlangzamerhandbijdewatmeerprincipiëlevraagstukken.MevrouwEijsink(PvdA):Metdebeantwoordingvandevragenvan20junilietDefensiedeKamerweten,eenstaptewillenzettenindeinter-nationalediscussie.Datlijktmijnietonbelangrijk,medeinhetlichtvandeproblemendiedeministeraangeeft.HijzegtdatNederlandzichnietmeerkonaansluiten.HetwasgoedgeweestomdeKamervoorditdebatdaar-overenoverdegezetteinternationalestappeneventeinformeren.DeministernoemdealdeNAVOendeEU.IkhebhierhetverslagvanMontreuxvoormeliggen,eennietonbelangrijkverslag.Hetisnogalbreed.Hetgaatmetnameoverdelegalisering.Zo’ndertiglandenhebbendaaraanmeegedaan.Ikverzoekdeminister,deKamerzosnelmogelijkteinformerenoverdehuidigestandvanzaken.Hijgafinhetbeginvanzijnbetoogterechtaandatwijernuvoorheteerstoverspreken,maardekomendeperiodezullenwijdatvakerdoen.Ikvraagdeministerdanookomonsergoedvanopdehoogtetehouden.MinisterVanMiddelkoop:Datbeloofikugraag,alwashetalleenmaaromdatikhetzelfbelangrijkvindomeraansluitingbijtevinden.Zoalsgezegd,ikontdektehetMontreuxtrajectbijdebeantwoordingvanvragenaandeKamer.NahetinformerenbijdeZwitserskwamenwijerachterdatmenklaarwasmetdezefase.WijhebbenaangegevendatwijgraagTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5810 wordenbetrokkenbijeventuelevervolgstappen.Leidtdattotnieuwemateriëleresultaten,danzullenwijdeKamerdaaroverzekerinformeren.Nogmaals,ikheberzelfookbelangbij.Ditisdeinternationalestandvanzaken.Deinzetvancivielepartijenindeoperatiegebiedeniseenbewustekeuze.Hetdoelisomdeflexibiliteiteneffectiviteitvandekrijgsmachttevergroten.Deinzetvanmilitairecapaciteitenmoetzoveelmogelijkzijngerichtophetuitvoerenvanmilitairekerntaken.Hetgaaterom,zoveelmogelijkeenhedenbuitendepoorttekrijgen;ubentvertrouwdmetdieuitdrukking.Doorgebruiktemakenvanspecialistischekennisvanhetbedrijfslevenkandekrijgsmachthetoperationeelvermogenversterken.Deinzetvancivielepartijenisnatuurlijkwelgebondenaaneenaantalbelangrijkebeperkingen.Civielepartijenwordenaangestuurdopbasisvancontractenenkunnenterugvallenopbindendebepalingenindezeovereenkomstenofdezeeenvoudigwegnietverlengen.Zijkunnenergewoonmeestoppen.DeheerKnops(CDA):Inmijneigeninbrengnoemikaldekerntaken;hetiseengemakkelijktegebruikenwoord.Kandeministerwatnaderduidenwathijverstaatonderkerntakenvandekrijgsmacht?Ziethijdebeveili-gingvankampementen,voedingenluchttransportalskerntaken?MinisterVanMiddelkoop:Dievraagkanikwellosvanmijntekstbehan-delen.Hetiseenbuitengewoonprincipiëleenbelangrijkevraag.Devraagmoetenwijmetelkaarformulerenomdaterweinigwet-enregelgevingbestaatophetterreinvandefensie;datiseigenaanhetkaraktervandekrijgsmacht.Hetbeantwoordenvandevraagnaarwatkerntakenzijn,heefttemakenmetwatwijverstaanonderhetmonopolievandezwaard-macht.Datmonopolieheeftbetrekkingopalleswatmetgeweldtemakenheeft.Niemandinditlandmaggeweldgebruiken,afgezienvandepolitieendekrijgsmacht.Watbehoortbijdeinzetvangeweld?Datkentzijnranden;datbegrijpenwijallemaal.Hetisevidentdatdeinzetvanwapens,vanF-16tothetwapenvaneenmilitairopdegrond,erondervalt.Hetlijktmijookevident–ookalgaathetdannietdirectomwapens–datalleswatindesfeervangeheimhoudingenvertrouwelijkheidnoodzakelijkisvoordeinzetvandiewapens,erookondervalt.Jemoeternietaandenkendatjejeinlichtin-gencapaciteitprivatiseert;datzoueencontradictiointerminiszijn.Beveiligingrekeniknietperdefinitietotdekerntakenvandekrijgsmacht,tothetgeweldsmonopolie.Zoalsgezegd,indepraktijkkunnenzichsitua-tiesvoordoenwaarinjehetweldegelijkzelfmoetdoen.InAfghanistanishetmogelijkomhet,onderjuridischecondities,uittebestedenaandeASG,eenAfghaanseparticulierebeveiligingsonderneming.Bijvoedselentransportluisterthetnauw.Dezewiliknietrekenentotdekerntakenvandekrijgsmacht.Hetzijnechterwelkerntakenvanelkeorganisatie.OokhierindeKamerofopeenwillekeurigdepartementgeldt:zondervoedselenzondertransportlukthetniet.Dezetakenzijnechternietintrinsiekverbondenmet«geweld»alskwalificerendekwaliteitvandekrijgsmacht.DeheerKnopsheefthieroverheelgoedevragengesteld,dushijzalbegrijpendatdezebeantwoordingvanbetekenisisvoordeverdereuitwerkingvanwatjewelennietmagdoen.Eenvoorbeeldishetin-theatertransport.Ditkancivielzijn,bijvoorbeeldinAfghanistan.Alserweleentalibanluchtmachtwas,zoujedatnietdoen.Hetisduseenbeetjeafhankelijkvandeomstandigheden.DitistenprincipaleeenantwoordopdezeerprincipiëlevraagvandeheerKnops.DeheerBoekestijn(VVD):HetspiegelbeeldvandevraagvandeheerKnopsismisschiennogpregnanter:watisnuprecieseenoffensieveactie?Viadieroutekandeministerermakkelijkerkomenvolgensmij.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5811 MinisterVanMiddelkoop:Bijdevoorbereidinghebikmetmijnambte-nareneensoortgelijkgesprekgehad.Alswijbijdebeantwoordingvanvragenover«offensief»spreken,isdatechtinmilitairezinbedoeld.Daarkanook«defensief»ondervallen,indienjejemoetverdedigentegengeweldsinzetvananderen.Datiseenanderevormvan«defensieveinzet»dandebeveiligingvaneenkamp.Exactdezelfdevraaghebbenwijmetelkaarbesproken.Zoalswijallemaalweten,isdeaanvalsomsdebesteverdediging.Datgeldtookomgekeerd:verdedigingisonderdeelvanalleactiviteitendiezichkwalificerenalsonderdeelvangeweldsinzet.Datisietsandersdanverdedigenindezinvanbeveiligen.Hetluistertnauw,maarditisinherentaanhetonderwerp.Dankvoordezeaanvullendevraag,wanthethoortbijdeprincipiëlevraagvandeheerKnops.Bijdeuitvoeringvanwelkeambitiesdanook,maarzekervandehuidigeNederlandseambities,isondersteuningdoorcivielepartijengewenst.Hetisbelangrijkdatergeensprakeisvaneenpermanenteofvolledigeafhan-kelijkheid.Datisietswaaropjemoetletten.Dekrijgsmachtbeschiktoverdenoodzakelijkekerncapaciteitenomdeheleketenvanondersteunendedienstentijdenseenoperatieuittevoeren.IkbenhetdanooknieteensmeteenvandeconclusiesvandeAIVdatdeNederlandsekrijgsmachtteafhankelijkisvanprivateinhuur.Ikonderstreepdatindiennoodzakelijkdekrijgsmachtinoperatiegebiedenteallentijdekanbeschikkenovervoldoendemilitairekerncapaciteiten.Mochtenwijbijvoorbeelddebeveili-gingovernightzelfmoetendoen,dankandat.Isdatideaal?Nee,datisnietideaal,omdatjedangrotegroepenmilitairenmoetinzettenvoortakendiejelieverdooranderenlaatdoen,zodatdemilitairenbeterwerktedoenkrijgen.HebbenwijdevoedselvoorzieninguitbesteedaanhetZwitsersebedrijfSupreme?Ja.Alsdatbedrijferopeensmeezoustoppen,danhebbenwijcapaciteitomdatoptevangen,ookalwordthetdanpassenenmeten.Jemoeteraltijdvoorzorgendatjekerncapaciteitenbeschikbaarzijn.Afhankelijkvandeoperatieenopgrondvankosten-efficiencymoetjebesluitenwatjekuntinhuren.DeheerKnops(CDA):Ditiseenheelbelangrijkpunt:heeftdeAIVhetbijhetrechteeindofisderedeneringvandeministermeervalide?Alsjealdiedingeneruitzoutrekkendiewijhebbeningehuurd,iserdaneenprobleem?Erisdannatuurlijkeenacuutprobleem,maarzijnwijinstaatomdatopheelkortetermijnoptelossen?Alsdathetgevalis,benikgeneigdomderedeneringvandeministertevolgenentezeggendatergeensprakeisvanafhankelijkheid.Datwilikindetoekomstookgraagzohouden.Hetlijktmijzeeronwenselijkdatwijafhankelijkwordenvanditsoort,overigensprimafunctionerende,bedrijven.Eriseenspanningmethetgeweldsmonopolie.Benjedanalskrijgsmachtüberhauptnoginstaatomoptetreden?Eenkrijgsmachtdienietzelfkanbeschikkenoveressen-tiëleonderdelen–ofhetnuwelofgeenkernonderdelenzijn–alsvoedingentransport,isdefactonietinstaatomoptetreden.Dankvoorditantwoord.MinisterVanMiddelkoop:Datiseenvandebetekenissenvanditdebatendeagendering:wijmoetenelkaarscherphouden.DatgeldtookvoormijzelfalsministervanDefensie.Wijmoetenvoorkomendatwijopeenbepaaldmomentconcluderen:wijzijnveeltevergegaan.Hoevoortreffe-lijkdecivieledienstverleningookis,wijmoetenniettekwetsbaarwordenvoorbijvoorbeeldhetopzeggenvanhetcontract.Ditmoetenwijgoedbewaken.DechecklistvanhetAIV-rapportiseenbelangrijkmiddelomdeinternetoetsingtelatenplaatsvinden.Hetgaaternietalleenomofietskan,maarookomofhetriskantis.Datkaneenredenzijnomietswellichtniettedoen.Vanuithetoogpuntvankostenefficiencykanietsheelaantrekkelijkzijn,maareentegroteafhankelijkheidkanredenzijnomhettochniettedoen.Wijmoetenhierscherpinblijven.IknodigdeKameruitomdaarineenroltespelen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5812 Bijiederecrisisbeheersingsoperatiemoetwordenbekekenofdekrijgs-machtoverallenoodzakelijkemiddelenbeschikt.Iederemissie–wijzijnnusterkgefocustopAfghanistanmaarerismeer–steltandereeisen,waardoorhetooknoodzakelijkkanzijnomopkortetermijnnieuwmate-rieelaanteschaffen.Alsjeindeproblemenkomtoftekortenhebt,hoefjedatnietaltijdcivieloptelossen.JekuntooknaardeministervanFinan-ciënlopen,eenhoopgeldvragenenBushmastersaanschaffen,zoalsisgebeurd.Datwaslogisch,omdatdetakendieBushmastersverrichten,behorentotdemilitairekerntaken.Ookdatisduseenmanieromproble-menoptelossen.Jekijktnietautomatischnaareencivieleoplossing.Ikkombijdeafwegingofeenoperatiecivielofmilitairmoetgebeuren.Ditheefttemakenmethetgeweldsmonopolie.Misschienmagikhetpreci-seren:civielpersoneelmagnietwordeningezetvooroffensievetakenofvoortakendiedirectgerelateerdzijnaanstrategischeplanning.Danhebjenatuurlijkookmetgeheimhoudingtemaken.Civielpersoneelmagooknietwordeningezetvoordeondervragingvankrijgsgevangenenofvoorhetverwerkenvaninlichtingen.Datjevanparticulieren,wiedanook,alwashetmaareenlangslopendeburger,inlichtingenkrijgtiséénding.Datiscivielookmogelijk.Maarhetverwerkenenhettoepasbaarmakenindevormvanadviseringaandemilitairecommandantisechteenmilitaireactiviteit.OverdeASGendebeveiliginghebikgenoeggesproken.IneenartikelindeInternationaleSpectatorwerdgesprokenoverhetuitdrukke-lijktoestaanvangewelddoordeASG.Datisechtdeverkeerdetaal.DeASGiseenbeveiligingsautoriteit,dieopgrondvanhetrechtvanzelfver-dedigingeenwapenkantrekken,maarooknietmeerdandat.Hetgaatechtoverzelfverdediging.DeheerBoekestijn(VVD):Maardeaanvalkandebesteverdedigingzijn,ookbijdeASG.MinisterVanMiddelkoop:AlsKampHadrianenKampHollandindevuurlinieterechtkomen,zullenNederlandsemilitaireneendeelvandeafweertaakovernemen.Danbenjegewoonweerbezigmeteenmilitaireactiviteit,inalzijnoffensieveendefensievebetekenissen.Beveiligingiseenklassieketaak,waarbijjejezelfmagverdedigen.Burgersmogendittrouwensallemaal.Hetelementdaterbijkomt,isdatjejewapenmagtrekkenomdezelfverdedigingkrachtbijtezetten.IneenlandalsNeder-landisdatgelukkignietnodig,ineenlandalsAfghanistanwel.Latenwereëelzijn:jehebtindeomstandighedeninAfghanistannietsaanbeveili-gersdiegeenwapenhebben.Ookdemeerjuridischezakenzijnheelbelangrijk.Denkbijvoorbeeldaandeimmuniteiten.Eenbijzonderpuntvanaandacht,waarvoordeAIVterechtaandachtvraagt,isdewijzewaaropdestrafrechtelijkevervolgingvancivieledienstverlenerswordtingericht.Nietdatditprobleemzovaakvoorkomt,maarjemoetdaarjuridischwelinvoorzien.IkdeeldevisievandeAIVdatmoetwordenvoorkomendatcivielpersoneeldatdooronsopcontractbasisisingehuurd,indepraktijknietzoukunnenwordenvervolgdvoormisdrijvendiezijngepleegdtijdenshetuitvoerenvanwerk-zaamheden.Hetisdushoedanookvanhetgrootstebelangdatrechts-machtwordtuitgeoefendoverdezecivieledienstverleners.Danwordthetinderdaadingewikkeld.HetkannamelijkderechtsmachtvanNederlandzijn,maarhetkanookderechtsmachtvanhetgastlandzijn.Inhetvoor-beeldisdatAfghanistan.Hetkanookderechtsmachtzijnvanhetlandwaaraandecivieledienstverlenerzijnnationaliteitontleent.DenkaandeFilippijndiewerktvoorhetZwitsersebedrijf.Hetkanookgaanomderechtsmachtvaneenderdelanddateenjuridischerelatieheeftmetdecivieledienstverlener,bijvoorbeeldZwitserlandinhetlaatstevoorbeeld.DeKamerzalmijwillenvergevendatikgeencasuspositiesgabespreken.Deinzetisenmoetzijndatergeenjuridischvacuümbestaat.Alsereenmisdrijfwordtgepleegd,moeterrechtsmachtwordenuitgeoefend.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5813 Civieledienstverleners,ingehuurddoorNederlandinhetkadervanISAF,genietenbeperkteimmuniteitvandeAfghaanserechtsmacht.Datisoveri-gensvrijnormaal.DeAmerikanendievroegerinSoesterbergzatenendeAmerikanendieopdeAntillenzitten,hebbenookimmuniteit.Deimmuni-teitvandecivieledienstverleninginAfghanistankandoorNederlandwordenopgeheven.Datkunnenenzullenwijdoen.Ziteriemandbijdecivieledienstverlenersdieeenmisdrijfbegaat,enziejedatdaarinnietstrafrechtelijkkanwordenvoorzien,dankunjedeimmuniteitopheffen,zodatdeplaatselijkerechtsmachtkanwordenuitgeoefend.DeheerKnops(CDA):Isdekan-bepalingeenautomatischprincipe?Treedtzijbijwijzevansprekenautomatischinwerking?Deministerzegtnamelijkdatinhetgevalvaneenmisdrijfrechtsmachtkanwordenuitge-oefend.Ofisernogeendiscretionaireruimtevooriemandomtezeggen:datdoenwijwelofdatdoenwijniet?MevrouwEijsink(PvdA):Ikhebeenaanvullendevraag.WijhebbenhetovereensituatieinAfghanistan.StelnoudathetiemandbetreftdienietuitNederlandkomtennietuitAfghanistankomt.IkverwijsevennaarmijneerdereopmerkingoverjurisprudentiebijhetJoegoslaviëtribunaal.Daarisditweldegelijkeenprobleemgeweest.MinisterVanMiddelkoop:MevrouwEijsinkbegrijptdatiknietreageerophetJoegoslaviëtribunaalenalleswatdaarmeeannexis.Danhadikmijbetermoetenvoorbereiden.Eendeelvanhetantwoordopbeidevragenisterugtevindenindecontractendiewordengesloten.Contractenwordennamelijkgeslotenvanuitdegedachte:ugaatmijdieendiedienstleveren.Datlevertuimmuniteitop,maaralsmisdrijvenbegaanworden,looptueenrisico.Ineenbepaaldesituatiekanhetdusbetekenendatjedeimmu-niteithandhaaft.Danmoetjejenatuurlijkzelfvoorzien.Wijhebbenhetdanechtovereenheelbijzondergeval.ErisdaneenprocedurewaarbijaandeKoninklijkeMarechausseeenhetOpenbaarMinisterie,misschienookdeDirectieJuridischeZaken,omadvieswordtgevraagd.MoetdebetreffendefiguurmisschiennaarNederlandwordengetransporteerdomonderderechtsmachtalhiertevallen?MoetenwijmisschienuitleverenaanlandX,waaraanhijzijnnationaliteitontleent?DeheerKnopsbegrijptdatditeenterreinisdatwijincrementeelverderaanhetregelenzijn.Misschienisdeidealesituatiedatjedaarvoorooitnogeenseeninterna-tionaalverdragkrijgtwaarinhetallemaalisgeregeld.Zoverzijnwijbijlangenanogniet.Deinzetisduidelijk:hetmagnietzozijndatjemeewerktaaneencultuurofeencultuurtjevanstraffeloosheid.DeheerKnops(CDA):Ikbegrijphetantwoord,maarikkanmijvoor-stellendatjuistditsoortzakenbijeenartikel100-procedureovereenconcretemissieookinconcretowordtuitgewerktendatdeKamergeïn-formeerdwordtoverdewerkwijzeendeproceduresdiedaaromtrentgelden.Erbestaatnatuurlijkaltijddiscretionairebevoegdheidvoordemensendiedeministernetnoemde.Hetmoetgeenautomatismeworden.MinisterVanMiddelkoop:Devraagoverartikel100enoverdestandvanzakenisnatuurlijkvakergesteld.Wijhebbenditevenlatennakijken.DeKamerkrijgteerdaagsweereenstand-van-zakenbrief.Zijwordensteedsdikker.Wijhebbeninhetverledenineenstand-van-zakenbriefalwelinformatiegegevenaandeKamer,zekeroverbelangrijkecontracten,zoalsbijtransportenenbijdeASG.Ditisookgedaaninschriftelijkevragen.Wijgaandaarmeegewoondoor.IkhoopdatdeKamerhetkanbillijkendatwijgeenmeldingmakenvaneenhelikoptermonteurdieeensovervliegtvooreenreparatie,wantdanwordthetallemaalveelteveel.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5814 Maardebelangrijkstecontractenzullenwijzekermelden,vanafhetbegineneventueelooktussentijds.AlsdesituatiezichvoordoetdatwijiemanduitleverenaaneenlandX,ofdeimmuniteitwordtopgeheven,isdatzo’nzonde,dathetongetwijfeldterugkomtindestand-van-zakenbriefinhetevaluatiegedeelteofinhetgedeelte«terugzien».Datlijktmijevident.RealiseerdatikditmedezegnamensdeministervanBuitenlandseZakenendeministervanJustitie.Devoorzitter:Deministernoemtdestand-van-zakenbriefoverAfgha-nistan.Diezoudenwijeendagofdriegeledengekregenhebben.Misschienkandeministerdebriefvandaagondertekenenennaaronssturen.MinisterVanMiddelkoop:ErmoetdaneersteentelefoontjewordengepleegdmetdeministervanBuitenlandseZaken.Hijisnamelijkdeeersteondertekenaar.Maarikweetdatdebrieferaankomt.MevrouwEijsink(PvdA):DeministerzegtdathijgeenantwoordkangevenopmijnvraagoverdejurisprudentieuithetJoegoslaviëtribunaal.Deministerzegtdathijdeinternationaleontwikkelingenvolgtendezakendienuspelen.Wellichtkanenwildeministernugeenantwoordgeven.Daarkanikbegripvoorhebben.Ikwildanweleenschriftelijkantwoord.Erisnamelijkjurisprudentie.MijnvraaggingovereenlandX,waariniemandwerkzaamisdiegeenNederlanderisennietuitlandXkomt.InAfghanistangebeurtditnogalveel.Mensenwordenookingehuurd.Ikzouopdezevraaggraageenreactiewillen.MinisterVanMiddelkoop:IkvraagmevrouwEijsinkommijindegele-genheidtestellendateensgoeduittezoeken.Ikherkenhaarvraagname-lijkniet.Maargoed,ikweetooknietallesoverhetJoegoslaviëtribunaal.Erliggenhiernatuurlijkheelgevoelige,zonietbrisantezaken.Sommigezakenspelennog.Ikmoetuitoverwegingenvanwijsheidhierindusenigs-zinsterughoudendzijn.Alswijeenreactiekunnengevendievantoege-voegdewaardeisvoorditdebat,danzalikditdoen.IkhoudhetechternietvooronmogelijkdatmevrouwEijsinkthansvragensteltwaarvandelandsadvocaatzegtdatikzenietmoetbeantwoorden,bijvoorbeeldomdatietsnogonderderechteris.MevrouwEijsink(PvdA):Ikkandaarvoorenigbegripopbrengen.IkzoudeministerechtertochwillenvragenomdeKamerhieroveroptermijnteinformeren.Hetisnamelijknietonbelangrijkvoorhetdebat.Ikvraaghetookmethetoogopdenazorg.Daaroverstaatweinigofnietsindereactievandeminister,maarwelinhetrapportvandeAIV.Ditheeftnatuurlijkooktemakenmetdevraagwaarverantwoordelijkheidenaansprakelijk-heidvoorrisicoliggen.MinisterVanMiddelkoop:IkziedatambtelijkhardgeschrevenisomeenantwoordofalthanseendeelvaneenantwoordaanmevrouwEijsinktegeven,maar,metallerespectvoormijnzeergewaardeerdeambtenaren,ikwilerevennaarkijkenvoordatikhethardopvoorlees.Magikerintweedetermijnopterugkomen?Devoorzitter:Datmagzeker.MinisterVanMiddelkoop:Ikgaverdermethetonderwerpvandestaats-aansprakelijkheid.Erisnamelijkenigeverwarringmogelijktussendepolitiekeverantwoordelijkheidvandeministerendestaatsaansprakelijk-heid.Ikbegrijpdatheelgoed.DeministervanDefensieisnatuurlijkpoli-tiekverantwoordelijkvoordecontractendiegeslotenwordenvoordeinhuurvandienstverlening,ookindezindathijgehoudenisdeKamerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5815 daaroverteinformeren.Datisietsheelandersdandeaansprakelijkhedendiekunnenontstaanalsbepaalderegelswordengeschonden.IndatopzichtisdesituatieinuitzendgebiedennietzoverschillendvanNeder-land.Ookeendepartementsluitafentoeeencontract,bijvoorbeeldmeteenautomatiseringsbedrijf.Ditiseencivielcontract.Erwordteencivieledienstgeleverdeningehuurd,waarvoorwordtbetaald.Daarisniksoptegen.JehebtdantemakenmetdeStaataandeenekantenhetparticu-lierebedrijfslevenaandeanderekant.Misdraagthetparticulierebedrijfs-levenzich,danvaltditnormaalonderhetstrafrechtofonderwelkeregelsdanook.Natuurlijkkunjedevraagstellenofhetwelverstandigisgeweestomalsminister,eenvandecontractsluitendepartijen,metdatbedrijfinzeetegaan.Hetkanvoorkomendatzoveeldingenfoutgaanbijeendienstverle-nendbedrijf,datjemoetconcluderendatjeermetgoedfatsoengeenzakenmeekandoen.Ditvoorbeeldishelemaalnietfictief.WijkennennatuurlijkaldevoorbeeldenvanBlackwaterinIrak.Opgrondvandedingendiemetdatbedrijffoutzijngegaan,kunjejeafvragenofjenogwelzakenmoetdoenmetdatbedrijf.Eenantwoordopdievraagvaltbinnendepolitiekeverantwoordelijkheid.Erdoetzichdusnietsneleensituatievoorvanstaatsaansprakelijkheid,waarindestaatzelfzoumoetenbetalenvoordegemaaktekosten.HetonderwerpwordtduidelijkuitgelegdinhetAIV-advies.Mijnreactiedaaropiszeerterughoudend.IkdenkdatdeopvattingenvandeheerBoekestijnendievanmijopdatpuntgelijkzijnaanelkaar.IkbeklemtoonnogmaalsdatNederlandnietaansprakelijkisvoorhethandelenvancivieledienst-verleners.Alsechterhethandelenvancivieledienstverlenersinhetgedingis,kunjekijkenoferanderemogelijkhedenzijnvancompensatievandeslachtoffers.MaarookditantwoordisnatuurlijkweerhelemaalgefocustopdesituatieinAfghanistan,waarhetcompenserenvanslacht-offersnietalleeneenmoreledaadis,maarookeenheelverstandigeoperationeledaad,inhetkadervanhetwinnenvandeheartsenminds.Ditisnatuurlijkafhankelijkvandeaardvandemissie.Ikhebhiermeedemeestealgemenevragenwelbeantwoord.Ikloopsnelnogevenlangsdeindividueleinbrengen.Ikweetnietofsalarissenindeparticulieresfeerdriekeerzohoogzijnalseenmilitaireuitkering.Laathetwaarzijn.AlsdeheerKnopshetzegt,waaromzouikhemtegenspreken?Dekernvandezaakisdatikgeenaanwijzinghebdatersprakeisvaneenuitstroomvanmilitairenuitdekrijgsmachtvanwegedehoogtevandesalarissenindeparticulieresfeer.Ditisalthansbinnenditonderwerpniethetgeval.DatdeNederlandsearbeidsmarktopditmomentbuitengewoonlastigeuitdagingenbiedt,maginalgemenezinwaarzijn.Degrotebedrij-venwaarmeewijinAfghanistantemakenhebben,zijneenZwitsersbedrijf,hetDeensebedrijfNordicenDynCorp,eenAmerikaansbedrijfdatzorgtvoordestartbaaninTarinKowt.DaarzittengewoongeenNeder-landsebedrijvenbij.OokinAfghanistankanmendusgeengrotegroepenNederlandersaantreffendiezulkehogesalarissenhebben.Opindividuelebasisishetmogelijkdatiemandomhetgrotegeldparticuliergaat.Latenwijhetoverigensooknietgrotermakendanhetis.Wijkennenditbijalledepartementen.DezeerbekwameambtenaarvanhetministerievanFinanciënbijvoorbeeldzoueldersalsfiscaaladviseurookdriekeerzoveelkunnenverdienen.Hetisduseenvoorbeeldvaneenalgemeenvraagstuk.Dekernvandezaakisechterdatiknietdeaanwijzinghebdatditeenonderdeelisvandeproblematiekvanwervingenbehoud.DeheerVanBommel(SP):Vanuitdevakbondbereikenmijanderegeluiden.Ikzoudeministerwillenvragen,inhetoverlegmetdevakbonddaartocheensnaarteinformeren.Zouhetnietzomoetenzijndatmensendiedekrijgsmachtverlaten,nietvoordezelfdewerkgever,hetzelfdeministerie,vooreenbepaaldeperiodealsparticuliermogenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5816 werken?Zoishetindeambtenarijookgeregeld.Ditzoueeninstrumentkunnenzijnomhetgenoemdeprocestekunnendoorbreken.MinisterVanMiddelkoop:Hetlaatstelijktmijeenpaardenmiddel.Wijlevenhierwelineenvrijesamenleving.DeheerVanBommel(SP):Ditgebeurtookbijandereministeries.Zouitzonderlijkishetdusniet.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhebaltijdbegrependatallemilitairenambte-naarzijn.Eriseenregelindeambtenarijdatjeindetweejaarnavertrekvaneenministerienietmeerwerkzaammagzijnindezelfdesector.EnikkanzeggendatikvoormaligewerknemersvanDefensiebentegenge-komen,dieeerderdandietweejaareentaakvervuldhebben.Ikspreekuiteigenervaring,dieikopdeedtijdensdevoorbereidingvanAfghanistan.MinisterVanMiddelkoop:Datlaatsteisduseenregeloverschrijding.Ikmoeterechteensnaarkijken.AlsjevoorDefensiehebtgewerkt,magjeinderdaadtweejaarlangnietditsoortactiviteitenverrichten.Ikhoudmijoverigensbeschikbaarvoorinformatie.IkkanmoeilijkvragenofmevrouwEijsinkdemensenwilaangeven.Datzoumisschienookeenvormzijnvanbewustburgerschap.DeheerVanBommelweetdatdeGrondwethembeschermt.Ikzalblijveninformeren.Ikzalinternookeensinformerenofwijvertrouwdzijnmetdiegevallen.WijherkennendezemensennatuurlijkveeleerderdanKamerleden,omdathetmensenuitdeeigenorganisatiebetreft.Ikgaerinterndusnaarvragen.DeheerKnopseniemandandershebbendeC-17nogevengenoemd.Ikdenkdatinmiddelsduidelijkisdatditeenonderwerpisvaneengeheelandereordeeneengeheelanderecategorie.Ikhebietsdaarvanookalwelbeantwoord.VolgensmijwasdeheerKnopsdaarbijaanwezig.Deprincipiëlevraagiswatjewelenwatjenietalsjecapaciteitwilthebben.Ikherhaalhetantwoorddatiktoengegevenhebnogmaareens:eenC-17wordtsowiesonietcivielingehuurd.Ikvoegdaaraantoedatdebeman-ningmilitairis,volgensdeNAVO-afspraak.HetkanmisschienheelaantrekkelijkzijnomeenheleboelC-17’stehebben,maarditiseenenormeinvesteringenbovendienkunnenzichsituatiesvoordoenwaarinjezehelemaalnietnodighebt.Intussenhebjezewel.Zogeformuleerdkunjehetdusnogzienalseenvoorbeeldvancivieleinhuur.Ikblijfhetverstandigvindenomuitoverwegingenvanflexibiliteitenefficiencyeenbasiscapaciteittehebben,bestaandeuitondermeerdeKDC-10endeHercules.DaarnaastiseenNAVO-poolvanbelang,maardanblijfjebinnendemilitairewereld.Ikziecivieleinhuurvoordepiekenalsvrijnormaal.DieOekraïnerszijninderdaadcivielemensen,burgers.DeheerKnops(CDA):Wellichtbeniknietvollediggeweest.IkhebhetnietgehadovereenheleboelC-17’s.Ikbenblijmethetinitiatiefdaternuligt.Tijdenseeneerderoverleghebikdaaroveralwatopmerkingengemaakt.Diegaikhiernunietherhalen.Ikrefereeraandesituatiein1991.TijdensdeEersteGolfoorlogvlogenonzemilitairenmetvandiehalvevliegtuigenrichtinghetOosten.Datwillenweniet.Wijwillenjuistonafhankelijkheidcreëren.Ikhebhetvoorbeelddaaromgenoemdalseenbewegingindeandererichting.Hetkanjuistheelgoedzijnomdingenzelftedoen.Laatdeministerhetvooralalseenaanmoedigingbeschou-wenomdaarmeedoortegaan.MinisterVanMiddelkoop:Latenwijelkaarinderdaadaanmoedigen.Ikzalooknietzeggendatiktevredenbenmetdehuidigesituatie.Decapaci-teitvantransportisnogsteedseenprobleem.DitgeldtnatuurlijknietalleenvoorNederland,maarvooralleNAVO-enEU-landen.MaardeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5817 hoofdlijn,dateenmixpastbijeenexpeditionairekrijgsmacht,lijktmijeenbelangrijkeconclusie.DeheerBoekestijn(VVD):Eenmixkannatuurlijkheelverstandigzijn.Ikhebvoordebegrotingechtervragengesteldoverdekostenvandie500nieuweC-17’s.Wijwetenwatdezekostenzijn.IkhebookvragengesteldoverinhuurvanOekraïners.Wijkunnenstrakszelfbijdebegrotingprachtigvaststellenofditeenhandigemixisgeweest.Ditgaatduswelovercivieleinhuur.Politiekgezienisditeenheelinteressantpunt.MinisterVanMiddelkoop:Ukijktveeltevriendelijk,wantdetaalhoortbijeendreigement.Wijzijnditaanhetuitzoeken.Ikkanditevennietkoppelenaandebeantwoordingvandevragen,omdatdezealbinnenisbijdeKamer.VoordebegrotingkrijgtudaaroverseparaateenBoekestijn-briefvandeminister.DeheerBoekestijnsprakooknogovercateraarSupreme.OokinternhebikdevraaggesteldwaaromwijmetZwitserswerkenennietmetParesto.Dezebeslissingisnatuurlijkdoorhetvorigekabinetgenomen.ToenisookdeafweginggemaaktofNederlandhetzelfkan.Nederlandkandit.Supremewasechterbekendinditgebiedenhadzijnnetwerken.Zekerindietijd,toenernogweinigmilitairemplooiwas,wasditgeweldigbelangrijkvooreenzichnetontplooiendeNederlandsekrijgsmacht.Hetfinanciëleargumentisniethetalleenzaligmakende.IkhebevennietparaatofSupremegoedkoperofduurderis.Zelfsalshetbedrijfduurderis;hetwaserggeschikt.Dezeafwegingisdusdestijdsgemaakt,enongetwijfelddoordeKamergeaccordeerd.IkdenkdatdemeestenvanuweleensinKampHollandzijngeweest.Hetetenisermeerdanvoortreffelijk.Enikweethoebelangrijketenisvooriedereen,maarzekervoormilitairen.MevrouwEijsink(PvdA):Behalveetenisookhetkonvooiaandeorde.Wijhebbendaaroverop2februari2006gesproken.CollegaKoendersenikhebbenoverhetkonvooiindezomervan2006vragengesteld.Wijwistentoenalhoemoeizaamhetkonvooiverliep.Afghanenbegeleiddenhetkonvooi.DiverseAfghanenzijnomhetlevengekomen.Iksteldittochmaarevenaandeordeinhetkadervandekerntaken.WijhebbeneerderaandeministergevraagdhoeveelAfghanenomhetlevenzijngekomen.Ookvandaagdedagkomensommigekonvooiennogheelmoeizaamdoor.Daarmeezijnmensenlevensgemoeid.Wijvindenhetvangrootbelangdatdaarheelgoednaargekekenwordt.Hetisgoedominhetkadervankerntakenbijeenvolgendeartikel100-briefookhiernaartekijken,waarvoorenwanneerwijdieookmogenbehandelen.Deministerzegt«indiennoodzakelijk».Ikdenkdatdeafgelopenmissiesbewezenhebbendathetvanbelangisomditserieusmeetenemen.DeKamerwilerserieusoverspreken.Datblijktnuook.MinisterVanMiddelkoop:Ikwildatook.Maarkijkuit:wijhebbenhetwoordkerntaakinmiddelsindezecontextgedefinieerd.Dathetkonvooi-erenoftransporterenvanbrandstofvitaalis,magduidelijkzijn.Maardatgeldtvoorelkeorganisatie.Ditonderwerpis,zekerookinAfghanistan,ongelooflijkbelangrijk.Hetligtzeergevoelig.Militairekonvooienwordenermilitairbegeleid.Erzijnooklandenwaarditnietnodigis.Voorbrand-stofwerkenwijookmetaannemers.Daarbijissprakevancivieledienst-verleners,waarvoorderegelsoverimmuniteitgeldendiewijvandaaghebbenbesproken.Wijmoetenparticulierebedrijvendiekennelijkbereidzijnditwerkteverrichtenenditsoortrisico’stenemenzeerdankbaarzijn.Ditmoetenwijonsgoedrealiseren.Nietelkbedrijfkanditennietelkbedrijfwildit.Maarnetzoalsikzojuistinalgemenezinhebgezegd,geldtookhierbijdatalshettransportomveiligheidsredenennietmeermogelijkis,wijerzelfvoormoetenkunnenzorgendatdebrandstofnaarKandaharofTarinKowtwordtvervoerd.MevrouwEijsinkmagvanmijaannemenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5818 datditeenpuntisdatvoortdurendeaandachtkrijgt,nietalleenbinnenNederland,maarookbinnendeNAVOenRC-South.Valtdecivieledienst-verleningomwatvoorredendanookweg,danmoetenwehetzelfkunnendoen.Daarvoorzijnverschillendemogelijkheden.Dezehoefiknuniettebespreken.Dezemogelijkhedenzijnechterniethetmeestaantrek-kelijk.Zijzijnduurderenlastiger.Hetmoetechterwelmogelijkzijn.Alshetzichvoordoet,ishetmogelijk.Endatisbelangrijk.MevrouwEijsink(PvdA):Ikbegrijpgoedwatdeministerzegt.Zijneersteopmerkingtriggerdemij.Hijzeinamelijkdatwijneteendefinitievankerntakenhebbenbesproken.Danismijevenietsontgaan.Wijhebbenheterovergehad.Wijhebbenhetgehadoverdemogelijkedefiniëring.HetisopmerkelijkdatindereactievandeministeropdeAIV-rapport,geenkerntakengedefinieerdzijn.Inhetdebathebbenwijerjuistovergesproken,maarhetgaatmijietsteveromtezeggendatwijdekerntakengedefinieerdhebben.Wijhebbenevenoverenweergesprokenen,alsikzovrijmagzijn,deministerheefteenzijdigduidelijkgemaaktwatvolgenshemdekerntakenzijn.MinisterVanMiddelkoop:DeheerKnopsendeheerBoekestijnhebbengevraagdnaarhetgeweldsmonopolievandekrijgsmachtenhoeditzichoperationaliseertindevraagwateenexclusievetaakvandekrijgsmachtisenwatniet.Opdievraaghebikeenantwoordgegeven.Ookderandhebikaangegeven.Daarovernemenwijpolitiekebeslissingen.Eenmili-tairhospitaalbijvoorbeeldzoujeookcivielkunnenorganiseren.Wijhebbenheelgoedeargumentenomditniettedoen.Wijhoudenditindemilitairesfeer.Zogeformuleerd,istransporteentaakdievitaalisvoorelkeorganisatie,dusookvoordekrijgsmacht.Hetisechtergeentaakdieintrinsiekverbondenismethetgeweldsmonopolie.Ikbegrijpdathetingewikkeldis,maardeheerBoekestijnknikt.Endanvoelikmijgerustge-steld.Voorzoverjetrotsopjezelfmagzijnofopelkaar:erzijnnognietzoveelparlementenbezigmethetonderwerpvaninternationalereguleringopdemanierwaaropwijermeebezigzijn.IkweetdathetAmerikaanseCongresermeebezigis.Ikbenertrotsopdatwijditdoen.IkvindhetookheelmooidatdeAIV-rapportenonsstandpuntzijnvertaaldendoorgezonden.DeheerVanBommelverklaardezichkrachtigtegendeprivatiseringvandeoorlogvoering.MetallewaarderingvoorderetoriekvandeheerVanBommel,zegik:wijzijnallemaaltegendeprivatiseringvandeoorlogvoe-ring.Maardaarvanisookgeensprake.Ditrapportgaatnietoverdepriva-tiseringvandeoorlogvoering.Danzoudenwijindesfeervandehuur-lingenkomen,waaroverwijeerderhebbengepraat.Maardaarovergaatditrapportniet.IkkwamoverigensvandeweeknogdevoorzittervandeAIVtegen.HijweesmijeropdatindeVOC-tijdhetgeweldsmonopolie,waarmeedeordewerdgehandhaafdindeoverzeesegebieden,aandeVereenigdeOost-IndischeCompagnieisovergedragen.Datzoujeeenvormvanprivatiseringkunnennoemen.DeheerVanBommel(SP):EnnaardíéVOC-mentaliteitwildeministernietterug,begrijpik?Delenalleledenvanderegeringditstandpunt?MinisterVanMiddelkoop:Vaneenmentaliteitwiliknietspreken.Laatikhetzozeggen:dezeafdrachtvanbevoegdhedenwildezeministervanDefensieprincipieelweerstaan.Ikweetzekerdathethelekabineterzooverdenkt.OverhetonderwerpvandeASGstaandeheerVanBommelenikkenne-lijkenigszinstegenoverelkaar.Maarwellichtheeftmijnuitleghemover-tuigd,vooralookdathethierbijomietsandersgaatdanomhetafhalenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5819 vanhetgeweldsmonopolie.Voorhetbeveiligen,inditgevaldoorparticu-liereAfghaansebedrijven,iseenwapennodig.Wijvindenditgerechtvaar-digd.TegenmevrouwEijsinkzegikdatwijmetelkaaraanhetvoorkomenzijndaterjuridischegrijzegebiedenontstaan.Geformuleerdals«juridischegrijzegebieden»valthetnogwelmee.Volgensmijishetvanbelangdatindeuitvoeringgeenpraktijkontstaatdiegrijsisofdatdingendoordevingerswordengezien.Hetopheffenvanimmuniteitisnatuurlijkookeenforsedaad,diedooreentegenstander,laatikevenafzienvanAfghanistan,nietechtprettigwordtgevonden.Wijmoetenonszelfdusscherphoudenenervoorzorgendaterindepraktijkgeengrijsgebiedontstaat.VoorzovermevrouwEijsinkdieprikkelheeftwillentoedienen,isdieaange-komen.Voorzitter,ditismijnbeantwoording.DeheerKnops(CDA):IkhebnogeenvraaggesteldoverdeverwachteopheffingvandeimmuniteitinIrakdoordeIrakeseregering.Ikweetdatwijdaarnauwelijksmeerzitten,maarditkaneenuitwerkinghebbenopAfghanistan.Watzouditvooronskunnenbetekenen?MinisterVanMiddelkoop:Vooralleduidelijkheid:elkonderwerpkentzijngevoeligheden.DitgaatoverdeimmuniteitenenhetAmerikaanseleger.DeAmerikaansemilitairenendecontractanteninIrakopererenopditmomentondereenVN-mandaat.Ditmandaatloopteind2008af.DeAmerikaanseendeIraakseregeringzijnopditmomentinonderhandelingomdestatusvandeAmerikaansemilitairenencontractenineennieuwbilateraalverdrag,ingaandeop1januari2009,vastteleggen.Deonder-handelingenzijngaande.Ditkanikeropditmomentoverzeggen.Ikdenkookdatdithetenigeiswaterovertezeggenis.IkhebhetdandusnietoverzakendievoorNederlandsemilitairenrelevantzijn.DeheerKnops(CDA):SteldatinIrakdeimmuniteitwordtopgeheven,danzouditkunnenbetekenendatookdeAfghaanseregeringzoukunnenzeggen:wijwillenditnietmeer,zekeromdatinAfghanistanookAmeri-kanenzitten.Datwashetbruggetje.Ditzoudanookgevolgenkunnenhebbenvoorons.Ditwasdeachterliggendegedachte.MinisterVanMiddelkoop:Ditvaltnuechtondervooruitlopenopdezaken.Datwiliknietdoen.Ikmoetnamelijknogzienwatinhetbilateraleverdragwordtvastgelegd.Ikhoudhetnietvooronmogelijkdatdaarinookweerregelingenvoorimmuniteitstaan.Zulkeregelingenzijntrouwensvrijnormaal.WijhebbenbijvoorbeeldeenverdragmetdeAmerikanenoverdeFOL,waarinimmuniteitenzijnopgenomen.EenjaarofachtgeledenzijndezeindeKameruitvoerigbesproken.DeheerVanBommelweetdit.Ditisduseigenlijkvrijnormaal.NaderegedachtewisselingDeheerKnops(CDA):Voorzitter.Ikdankdeministervoorzijnuitvoerigebeantwoording.Ikdenkdatditdebatopeenaantalpuntendehelderheidheeftgeschapendiewijgraagzoudenhebben.Eéndingzouvolgensmoetenwordenafgesproken.Voorafgaandeaanwelkemissiedanookzoudendekerntakenexplicietentransparantmoetenwordengemaakt.Deministermerktopdatdekerntakenpermissieanderszijntedefiniërenendatbegrijpik.Alswijditafspreken,kandediscussieinconcretogevoerdworden.Wijkunnendanbepalenofwijheteenszijnmethetvoorstelvanderegeringoverdedefinitievandekerntakenenoverdedaarvoorbeno-digdeinhuur.Transparantievoorafisdusvanbelang.Ikbenerblijmeedatdeministerheeftgezegddatwijalleszullenmoetendoenomtevoorkomendatwijfeitelijkafhankelijkwordenvancivieledienstverleners.ZekermethetgeweldsmonopolieendeeffectiviteitvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5820 dekrijgsmachtzoudenwijditnietmoetenwillen.Ikbenblijdatdeministerhethiermeeeensis.Wildeministertoezeggendatpermissiedekerntakengenoemdworden?Ikrealiseermijnamelijkgoeddatdezekern-takenpermissiekunnenverschillen.DeheerBoekestijn(VVD):Hetpuntvandekerntakenlijktmijbelangrijk.Ikhebnogevennagedachtoverdevoorwaardenwaaronderjedeimmu-niteitzoukunnenopheffen.Uitdemocratischoogpuntzouhetnatuurlijkfantastischzijnalsjehieroverkuntsprekenopbasisvaneenartikel100-brief,maaruitpraktischoogpuntisditnietgewenst.Ditraaktderulesofengagementenzoudemensendiejeinhuurtertoekunnenbrengendatzijnietvooronswillenwerken.Ikdenkdathetpraktischonmogelijkis.Erbestaathierbijvolgensmijeenspanningtussendecontroletaakvanhetparlementendeveiligheidvanonzemilitairen.Ikzougraagpratenoverdevoorwaardenwaaronderjedeimmuniteitopheft,maarpraktischisdatvolgensmijnietmogelijk.Isdeministerheteensmetdezestelling?DeheerVanBommel(SP):Ikbeneenbeetjeteleurgesteldindehoudingvandeminister.ErligteenrapportvandeAIV.Ditrapportliegternietom.Dediscussiediehiergevoerdwordt,iseenbeetjeeenwoordspelletje.VolgensdeministerzegtdeAIVdatwijteafhankelijkzijn.Inantwoorddaaropzegtdeministerdatwijnietteafhankelijkzijn.Maar,hetrapportsteltdatwijafhankelijkzijn.Ikciteerpagina28:«Nederlandisvoormili-taireoperatiesalsinAfghanistanoperationeeldusafhankelijkvanprivateinhuur».Volgensmijkomtditovereenmetdehuidigesituatie.Debewe-ringdiedeministerdoet,isdatzelfsalzoudeprivateinhuurwegvallen,wijhetnogzoudenkunnendoen.Dezeveronderstellingstaatvandaagnietterdiscussie.Vandaagstaatdefeitelijkesituatieterdiscussie,vooraldieinAfghanistan.Hoedeministerproblemenoplost,bijvoorbeeldwanneermennetalsdeZwitsershettoneelverlaat,iseenonderwerpwaaroverwijlaterwelzullenpraten.Danisernamelijksprakevaneenacutesituatie.Hetgaatnuomdesituatievanvandaag.Ikvinddatdeministerdaarmeteenboogjeomheenloopt.Hetzelfdegeldtvoordediscussieoverdekerntaken.WanneerkwetsbaretransportenafgesnedenwordenenNederlanddaardoorzijnwerknietmeerkandoeninoperationeelgebied,istransportwatmijbetrefteenkerntaak.Anderskunjehetnietdefiniëren.Dediscussiehieroverzullenwijdanmaaropeenandermomentmetdeministermoetenvoeren.HetzelfdezougezegdkunnenwordenoverdeASG.Deministerspreektoverzelfverdediging,maarditiseengrijsgebied.Watalsereenbewe-gingisinderichtingvandeASG,diedebuitensteringbewaakt?Hoezithetdanmetdeexacterulesofengagement?DeveronderstellingisdatNederlandsemilitairenhetdandirectovernemen.Hoezithetmethetoptredenalsdiecapaciteitnietdirectbeschikbaaris?Ikkanmedaarveelbijvoorstellen.Wijhebbenmetactievemilitairengesproken.Zijmakenzichdaarzorgenover.Ikvreesdathetwachtenisopheteersteincident.Alsditincidentgebeurt,watikniethoop,komenwijpreciesopditpuntterug.Danzalindepraktijkblijkenhoehetzitmetaansprakelijkheidenmetveiligheid.Bovenalishetmijnamelijktedoenomdeveiligheid.Deaansprakelijkheidisdaarvaneenafgeleide.IndereactievanderegeringophetrapportwordtgezegddatergeensprakekanzijnvaneenunilateralebenaderingvanNederland,metallemogelijkenadeligegevolgenvandienvoorhetaangaanvancontracten.Daargaathetnietom.Hetisderegeringerdusnietomtedoen,hetmili-taireuitzendwerktebeperken.Nee,deregeringgaatopzoeknaarhoehetzitindejuridischewerkelijkheid,bijvoorbeeldviainternationaleregelge-ving.WatdoetNederlanddanomtekomentotdeversterkingvandieinternationaleregulering?Ikweetdatstappenopdatpadbuitengewoonmoeilijktezettenzijn.OokbinnendeOVSEenbinnenheelveelNAVO-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5821 lidstatenwordtdaarovergediscussieerd.Laatdeministereenszichtbaarmakenwatdatindepraktijkbetekent.Dankomenmijmisschienverder.MevrouwEijsink(PvdA):Voorzitter.Ikdankdeministervoordebeant-woordingvandemeestevragen.Detitelvanhetrapportis«Deinhuurvanprivatemilitairebedrijven».Deministerblijftsprekenovercivieledienstverleners.DathebikuiteraardindeopdrachtvanderegeringaandeAIVgezien.Daarinwordtdeterm«civieledienstverleners»gebruikt.Ookikvinddatvoorafveelmeertransparantiemoetwordengegeven.IksluitmijaanbijdeopmerkingenvandeheerKnops.Ermoetechterooktransparantiewordengegevenoverdemiddelen.HetistochwelevenschrikkenwatdeAIVhieroveropbladzijde26vanhetrapportschrijft.Overalstaanheelgrotevraagtekensbij.Blijkbaarisweinigofnietsopen-baarofiniedergevalinzichtelijk.Dateenaantalzakengeheimhoudingvereist,kanikmijnogvoorstellen.Hetisweleenbeetjevreemddatalswijeenbudgetafsprekenvooreenmissie,vervolgensdaaraannergensgere-fereerdwordt.Ikleesmaarevenvoorwatoppagina28vanhetrapportstaat:«Eendergelijkeinhuurkanduszijningegevenomtegemoettekomenaanpolitiekebezwarentegeneenalsteomvangrijkgezieneinzetvanmilitairen».Hetparlementheefttijdensdekwartaalrapportageeenbeetjeomfloerstgediscussieerdoverdevraaghoeveelmensendaarwerkelijkwerkzaamzijn,hoeveelmilitairenerwerkzaamzijn,hoeveelmensenwordeningehuurdenopwelkebasis.Ikhoefditniettewetenvaniederetechnicus,maaralswijsprekenoverkostenoverschrijdingen,ishetwelgoedtewetenwiewaarprecieswerkt.IkvindhetwelwatmagertjesdatindebriefmetdereactiestaatdatindiennoodzakelijkgerapporteerdzalwordenaandeKamer.AlsdeAIVdaadwerkelijksteltdatcivieleinhuur–deAIVspreektoverprivatemilitairebedrijven–noodzakelijkisvoorhetfunctionerenvaneendergelijkemissie,ishetgoedalswijdaaroverduide-lijkheidkrijgen.Ikdenkdatdithetdraagvlakbehoudtvooreendergelijkemissie.Datvindikhetbelangrijkste.Nuwijdebrieftochnognietbinnenhebben,permitteerikmijdevolgendeopmerking.Deministerhadineersteinstantietoegezegddatdekwartaalrapportageop15oktoberzoukomen.Wijkregenditkeereenheelvriendelijkbriefjewaarinstonddatdezerapportage20oktobergestuurdzouworden.Wellichtkandeministerhetantwoordopmijnvraagmeene-menbijdekwartaalrapportage.DanheeftdeKamertochnogeenextraatjevooralhaarwachten.Dankunnenwijoveranderhalveweekhierovermetdeministerindebat.Dezevoorbereidingisweerkort.Deministerheeftdezeinformatievolgensmijparaat,duszouhetfijnzijnalsditkanwordenmeegenomen.MinisterVanMiddelkoop:IkbeginmeteenreactieophetprocedurelepuntvanmevrouwEijsink.Debedoeldebriefgaatvanmiddagdedeuruit.DeKamermoetvanmijnietvragenomdezaakhelemaalteheropenen.Hetisaltijdergingewikkeldomdiezeerzorgvuldiggecomponeerdebrievenoptestellen.Erzijndrieministersbijbetrokken,diealledriehunhandtekeningeronderplaatsen.Maaralszo’nbrieferis,stelthijookechtwatvoor.Debriefgaatvandaagdedeuruit,misschienishijonlinealbeschikbaar.Ikprobeerdevragennutebeantwoorden.Wijkomenelkaarnogvakertegen.Alsvragenonbeantwoordzijngebleven,hebtudandegelegenheidzetestellen.MevrouwEijsink(PvdA):Kandeministernaaraanleidingvanditalge-meenoverlegmeteenvoortgangsrapportagekomenoveralleswatinhuurbetreft?Deministerheeftnamelijkzelfaangegevendatditeenbelangrijkthemais.Ikvraaghem,deKamerhieroverblijvendteinfor-meren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5822 Devoorzitter:Evenvoordehelderheid,voordatwijeenprocedure-vergaderinghouden:mevrouwEijsinkverzoektomvanhetonderdeelinhuureenstandaardonderdeeltemakenvandestand-van-zakenbriefen,maardathaddeministeraltoegezegd,ookvandeartikel100-brief.MevrouwEijsink(PvdA):Ikhadhetnietbeterkunnenformuleren.Ikdankdevoorzitterhartelijk.MinisterVanMiddelkoop:Misschienishetgoedomevenduidelijkheidteverschaffen.Wijsprekenmetelkaaraf,datinconcretesituaties,bijmissiesinAfghanistan,Bosnië,Tsjaadofwaardanookwijcivieleinhuurvanenigebetekenisgewoonbijdeartikel100-briefvermelden.Dezeafspraaklooptoverigensallanger.Ditisdusmissiegebonden.Wijzijnnubezigmeteenmeerprincipieeldebat.Alswijditdebatverderkunnenbrengen,bijvoorbeeldinverbandmeteeninternationaleontwikkelingofomdaterinteressanteregelgevingwordtvoorgesteld–ikzieditoverigensnietonmiddellijkgebeuren–benikdeeersteomdaarmetenigegretig-heidinternaandachtvoortevragenenzaldeKamerdaaroverwordengeïnformeerd.Maarditisechtverbondenaandeaardvanhetonderwerp;ditzalnietbinneneenpaarmaandenaandeordezijn.DeheerKnopsheeftnogeenvraaggesteldoverdekerntaken.Ikdenkdathetnietverstandigisomditpermissietedefiniëren.Ikwilhetnetietsandersdoen.Ikhebeenomschrijvinggegevenvanwatwijrekenentotdekerntakenvandekrijgsmacht,ookinaansluitingbijwatindeAIV-rapportstaat.Ditzijndusdetakendiesamenhangenmethetgeweldsmonopolie.Wijhebbeninditdebatdaarnaastookveelzakenaandeordegehaddievitaalzijn.Zonderdezezakengaathetniet.Tedenkenvalthierbijaanvoedseltransport.Latenwijdaarnuaanvasthouden.Latenwijvervolgensmetelkaarafsprekendatalswijdaarvanbijeenkomendemissieinbete-kenendemategaanafwijken,omwatvoorredendanook,wijelkaardaar-oververstaan.DanzalikdeKamerdaaroverinformeren.Steldatdemedi-schevoorzieningnietmilitairkanzijn.Ikmoeternietaandenken,maardanishetvolstrektduidelijkdatófdemissienietdoorgaatófikditverant-woordtegenoverdeKamer.Hetblijktmijbeteromdekrijgsmachtnietalshetwarepermissieteherdefiniëren.Wijkunnenbeteruitgaanvandezealgemenedefinitieendaaropvariëren.DeheerKnopssteldeookeenvraagoverdeafhankelijkheid.OokdeheerVanBommelvroeghiernaar.TegendeheerVanBommelzegikdathetvolstrektnormaalisineenvervlochtensamenlevingdatelkeorganisatiezijnafhankelijkhedenkent.HetgaateromdatdeNederlandsekrijgsmachtineenoperatiegebiednieteenzodanigeafhankelijkheidkent,datzijzwaarindeproblemenkomtalshetcivielecontractwordtverbroken,ofbetergezegd,datdandemissiewordtgecompromitteerd.Datmagnietgebeu-ren.Datmoetenwijdusmetelkaarbewaken.Verderishetnormaaldatjecontractueleafhankelijkhedenkent.DitisookhetantwoordopdevraagvandeheerKnopsnaardefeitelijkeafhankelijkheid.Hetisgoedomelkaarscherptehouden.Datisookeenvandevruchtenvanditdebat,naarikhoop.DieheerBoekestijnheeftgezegddatdeimmuniteitpraktischnietkanwordenopgeheven.NuwordtdeheerBoekestijnwelalteliberaal.Ofmisbruikikdaarmeehetwoord«liberaal»?Devoorzitter:Datishetgeval.MinisterVanMiddelkoop:HoorikdeheerVanBaalenofhoorikdevoorzitter?Devoorzitter:Devoorzitter.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5823 MinisterVanMiddelkoop:Laatikduidelijkzijn.Wijhebbenhetovercivieledienstverleners.Zijstaanonsbijineenoperatiegebied.Wijhebbenmethencontractengesloten.Alseronderhenmensenzijndiemisdrijvenbegaan,ishetnaarmijnmeningnormaaldatzijberechtworden.Vervol-gensmoetenwijonsdewatingewikkeldevraagstellenhoewijditdoen.Dathebikaluitgelegd.Oponsrustdeeersteverantwoordelijkheidomeventueeldeimmuniteitopteheffen.Ikgadusnietmeeindestellingdatditpraktischnietmogelijkis.MaarvolgensmijhaddeheerBoekestijnhetovermilitairen,terwijlikhetovercivieledienstverlenersheb.DeheerBoekestijn(VVD):Natuurlijkmoethetzogebeuren.Indecontractenstaatonderwelkevoorwaardenhetkangebeuren.Hetisalleennietgoedomhetparlementteinformerenoverdevoorwaardenwaar-onderhetkangebeuren.Datwasmijnpunt.Erbestaatduseenspanningtussenenerzijdsdedemocratieenanderzijdsdeveiligheidvanonzemensendaar.Hetraaktaanderulesofengagement.Alsjedezetescherpformuleert,wilniemandmeervooronswerken.Devoorzitter:Derulesofengagementzijnvertrouwelijkintezien.MinisterVanMiddelkoop:MisschienbenikwelbraverdandeheerBoekestijn.IkwilmeldingenblijvendoenaandeKameroverdecontrac-tendiewijsluitenenoverdevraagofdaarvoorimmuniteitgeldt.DatzaldeKamervanmijverlangen.Hetwordteenstuklastigeralswijzoudenmeldenhoehetzitmetdevoorwaardendiejewiltbenuttenineenconcreetgeval.Hetisverstandigomdaarnietsovertemelden.Maaralszicheenconcreetgevalvoordoet,zallinksomofrechtsomdeimmuniteitmoetenwordenopgeheven,althans,erzalrechtspraakmoetenwordenuitgeoefend.OokzaldeKamerwordengeïnformeerd.Alsikditnietdoe,komtdeKamereropeenanderemanierwelachterenverwijtzijmijdatikhaarniethebgeïnformeerd.Ookomdathetzouitzonderlijkis,vindikhetnormaaldatjedeKamereroverinformeert,indestand-van-zakenbriefofmisschienzelfsseparaat.DeheerVanBommelheeftnogeenvraaggesteldoverdeASG.Ikhebdaarovernietzoveeltoetevoegen.OpditmomentkunnenwijmeteengerusthartdebuitenringlatenverdedigendooreenparticuliereAfghaansebewakingsmaatschappijmetdemogelijkheidgewelduitteoefenenmeteenwapen.DeheerVanBommelweetnetzogoedalsikdatdebedreigingvanbuitenafinKampHollandbepaaldnietgrootis.Maaralszo’neventualiteitzichvoordoet,komjeineenheelanderesituatie.Alsdekrijgsmachtüberhauptcapaciteitsproblemenheeft,kunnenwijdaaraltijdinvoorzien.DeheerVanBommelzalzichherinnerendatikvorigjaartweekeereenextrapelotonhebingezetomcapaciteitsproblemenopteheffen.DezeflexibiliteitheeftdekrijgsmachtdusenzonodigkanRC-Southinbepaaldesituatiestehulpschieten.IkhoopdatikdeKamerledenervanhebovertuigddatinternationaleregu-leringnogwelevenopzichlaatwachten.Wijzijnzeerbetrokkenenzullenzeerbetrokkenzijnbijstappendiewordengezetopditgebied.MevrouwEijsinkmaakteeenonderscheidtussenbedrijvenendienstverle-ners.Zijhebbenvolgensmijechterpreciesdezelfdeaanpak.MevrouwEijsink(PvdA):Hetgaatomhetonderscheidtussenmilitairenciviel.Detitelvanhetrapportis«Deinhuurvanprivatemilitairebedrij-ven».MinisterVanMiddelkoop:DitgaatoverdeAIV.Wijhebbenvooronsstukbewusteenanderetitelgekozen.MevrouwEijsink(PvdA):Datdachtenwijal.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5824 MinisterVanMiddelkoop:Ikhebditookuitgelegd.Deliteratuurkentverschillendebetekenissentoeaan«privatemilitarycompanies».Ditbegintbijdeklassiekehuurlingendiejekuntinhurenomergenseencoupteplegen–datkomtechtvoor–enloopttotdemilitairebedrijvendieophetmilitaireterreinzeergeëquipeerdzijn.TedenkenvalthierbijaanDynCorpenBlackwater.Ommisverstandentevoorkomenishetbeterominjuridischekwalificatiestepratenovercivieledienstverlening.Hetgaathierbijdusomdienstverleningdoorbedrijvendiekennishebbenvanhetleverenvandienstenaandekrijgsmacht.Nietelkbedrijfkandit.Neemalsvoorbeeldhetbedrijfdatvoedsellevert,datZwitsersebedrijf.Ikzouhetnietgoedvindenalswijditbedrijfalseen«privatemilitarycompany»zoudenkwalificeren.Hetisgewooneenparticulierbedrijf.Naarderechts-regelsvaneenvrijeeconomieisditeenvrijbedrijf,gespecialiseerdinhetopererenonderdatsoortomstandighedentenbehoevevandekrijgs-macht.Omdieredenishetdusgeenmilitairbedrijf.MevrouwEijsink(PvdA):Ditantwoordbevredigtmijniethelemaal.IndereactieophetAIV-rapportisdeministererhelemaalnietopingegaan.InhetWoordvoorafstaattochduidelijkdathethiergaatomuitbestedingenprivatiseringvanmilitairetakenendatditsteedsvakervoorkomt.Ikhebdeopdrachtvandeministerookgelezen.Diestaatookkeuriginhetrapport.Daarinheefthijhetterechtovercivieledienstverleners.Datkloptdusallemaal,maarhijishettochwelmetmijeensdatcivieledienstverle-ningendeprivatiseringvanmilitairetakenjuridischietsandersis.Datblijftmijtriggeren.MinisterVanMiddelkoop:Hierziteenministerdieverantwoordelijkisvoorzijneigenstandpunt,datishetregeringsstandpunt.Laatergeenmisverstandoverbestaan:ikheballewaarderingvoorhetAIV-rapport.Ikvindhetongelukkigomtesprekenoverdeprivatiseringvanmilitairetaken.Ikhebzeeruitvoeriguitgelegdwaaromikdezeformuleringonge-lukkigvind.AnderszouderetoriekvandeheerVanBommelalkloppen.Danzoudenwijinderdaadprivatiserenwatdeskrijgsmachtsis.Daarvanisgeensprake.Ikweerstaditprincipieel.HetheleAIV-rapportgaateroveri-gensooknauwelijksover.Materieelgezienblijvenwijdusaardigbijelkaarindebuurt,afgezienvanhetmeningsverschildatwijhebbenoverdevraagofwijteafhankelijkzijnenovernogwatjuridischezaken.IkkomterugopdevraagvanMevrouwEijsinkoverhetJoegoslavië-tribunaal.Hetinternationaalrechtkentdefiguurvandeaansprakelijkheidvandemeerdere.Kernelementhiervanisdehiërarchischerelatietussendemeerdereenzijnmindere.DaaroverisookeenbepalingopgenomenindeWetinternationalemisdrijven.Inhetgevalvancivieledienstverleningechter,zaldecommandantmeestalnietineenhiërarchischerelatiestaantoteencivieledienstverlener.Derelatieisinditgevalcontractueel.Alserwelsprakeisvaneenhiërarchischerelatie,zouhijinderdaadeenbijzon-dereverantwoordelijkheidhebben.Defeitelijkesituatie,waaroverwijdehelemiddagpraten,endiezekeraandeordeisinhetgevalvanAfgha-nistan,verschiltdusvandegevallenwaaroverhetJoegoslaviëtribunaaloordeelt.Hetstatuutvoorhettribunaalisheelbeperkt.Hettribunaaloordeeltoverschendingenvanhetoorlogsrecht,genocideenmisdrijventegendemenselijkheid.Hetmogeduidelijkzijndatmisdrijvendoorcivieledienstverlenersdoorgaansgeenmisdrijvenvandittypezijn.Ikkanmijdaariniedergevalnietdirecteenvoorstellingbijmaken.ToezeggingIndetoekomstzaldeministervanDefensieinartikel100-brievenenindestandvanzakenbrieveninzakeuitzendingen,wanneerditvantoepassingis,ingaanopcivieledienstverleningbijdezeuitzendingen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5825 DevoorzittervandevastecommissievoorDefensie,VanBaalenDevoorzittervandevastecommissievoorBuitenlandseZaken,OrmelAdjunct-griffiervandevastecommissievoorDefensie,VanderBijlTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.5826