verslag van een algemeen overleg, gehouden op 23 april 2009, over het Resultaat Sociaal Overleg

31700XVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanSocialeZakenenWerkgelegenheid(XV)voorhetjaar2009Nr.64VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld28mei2009DevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegenheid1heeftop23april2009overleggevoerdmetministerDonnervanSocialeZakenenWerkgelegenheidover:–debriefvandeministervanSocialeZakenenWerkgelegen-heidd.d.25maart2009overhetresultaatvanhetSociaalOverlegvan24maart2009(31700XV,nr.56);–debriefvandeministervanSocialeZakenenWerkgelegen-heidd.d.14april2009overdebenuttingvandebijzondereregelingwerktijdverkorting(wtv-regeling);Standvanzakentotenmet3april2009(31371,nr.162).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandgeredigeerdwoordelijkverslaguit.Voorzitter:JonkerGriffier:VanderWielVragenenopmerkingenuitdecommissieDeheerUlenbelt(SP):Voorzitter.HetbesluitomdeAOW-leeftijdteverleggennaar67isplotselinggenomen.Hetstondnietindeverkiezingsprogramma’svandegrotepartijen.WelwistenwedatministerDonnerhetaltijdalwilde.D66wildehetook.OokGroenLinkshadwelietsmet67.AanhetbeginvanhetjaargingdeVVDom.HetkabinetwildeAOW-leeftijdverhogentot67.HetCDA,dePartijvandeArbeidendeChristenUnievolgen.Ditstondnietinhunverkiezingsprogramma’s.Alseralietsinstond,danwashetdebeloftedaternietzouwordengerommeldmetdeAOW-leeftijdvan65.Ikbenerergbenieuwdnaarhoedezepartijenditgaanverantwoorden.Naarmijnoordeelishetnamelijkeersteklaskiezersbedrog.DeministerheeftbijdebesprekingvandebegrotingvanSocialeZakendevraagnaardefinanciëlehoudbaarheidvandeAOWaldusbeantwoord:in30jaartijdstijgendekostenvoordeAOWmet3,5procentpuntvanhetbbp.DeinkomstendiedeStaatverwerftviadirecteenindirectebelastingenbijstijgendepensioenenbedragen3,7procent-puntvanhetbbp.Diecijfersgeldenovereenperiodevan30jaar.Erzaldusnietzoheelveelaanveranderen.IedereendiezegtdatdeAOWindetoekomstonbetaalbaaris,heefthetdusbijhetverkeerdeeindenpleegt1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),DeWit(SP),voor-zitter,VanGent(GroenLinks),Blok(VVD),Nicolaï(VVD),JanJacobvanDijk(CDA),Smeets(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Omtzigt(CDA),VanHijum(CDA),Timmer(PvdA),Kos¸erKaya(D66),Jonker(CDA),ondervoorzitter,Luijben(SP),Ulenbelt(SP),Ortega-Martijn(ChristenUnie),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),VanderBurg(VVD),Koppejan(CDA),TonyvanDijck(PVV),Spekman(PvdA),Vermeij(PvdA),Thieme(PvdD),Karabulut(SP)enVos(PvdA).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Gerkens(SP),Sap(GroenLinks),DeKrom(VVD),Weekers(VVD),Smilde(CDA),Depla(PvdA),Aptroot(VVD),Pieper(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Linhard(PvdA),Pechtold(D66),Spies(CDA),Irrgang(SP),Lempens(SP),Cramer(ChristenUnie),Biskop(CDA),Elias(VVD),Joldersma(CDA),Fritsma(PVV),Tang(PvdA),Ouwehand(PvdD),Gesthuizen(SP),Heijnen(PvdA)enHeerts(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1312250809tkkst31700XV-64ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.641 bedrog.DaaromishetzobizardatgrotepartijenzonderenigediscussieenzonderenigeverantwoordingdeverhogingvandeAOW-leeftijdnaar67steunen.Detoekomstigebejaardenmoeten0,7%vanhetbbpinle-veren.Kandeministerinzichtelijkmakenhoeditpercentageberekendis?Metwelkefactorenisrekeninggehouden?Metwelkearbeidsparticipatievan65-plussersisrekeninggehouden?IsrekeninggehoudenmethetberoepopandereuitkeringenbijverhogingvandeAOW-leeftijd?Misschienkandeministerdezevragennietallemaalmondelingbeant-woorden.Indatgevalzouikdeantwoordengraagschriftelijk,uitvoerigbeargumenteerdenonderbouwdontvangen.BondenenwerkgevershebbenbedongendatdeSERmeteenalternatiefkankomen.AlsdeSERmeteenvoorstelkomtdatovereenkomtmet0,7%vanhetbbp,isdanwatdeministerbetreft,ofbeter,watderegeringbetreft,deverhogingnaar67vandebaan?Ofsteltdeminister,ookbijhetalternatiefvandeSER,eisenaaneffectenopdearbeidsparticipatieenbehelsthetsociaalakkoordinzijnopvattingdat65hoedanook67moetworden?Deregelingvoordeeltijd-WWlegtderekeningeenzijdigbijdewerkne-mers.ZijlevereninkomenenWW-rechtenin.Vandewerkgeversenvandeaandeelhouderswordtnauwelijkstotgeenbijdragegevraagd.Datisonredelijk.NeemCorus.Ditbedrijfzalongetwijfeldeenberoepdoenopdedeeltijd-WW.89%vandegemaaktewinst,ditkomtovereenmet3mld.,verdwijntnaarhetbuitenland.NeemverderNXP.Daardreigenduizendenontslagen.Detopkrijgteenextrabeloningvan14,4mln.Datistochalle-maalnietuitteleggen?Zozijnermeervoorbeeldentenoemen.Waaromheeftdeministergeenvoorwaardenaandedeeltijd-WWverbondendietemakenhebbenmettopsalarissen,bonussenendividenden?Uitdemondvandeministerstondgisterenindekrantopgetekenddatiedereenmoetbetalen.Inderegelingvoordeeltijd-WWblijktdaarvanniks.Deminister-presidentheefteennieuwesociaaleconomischeordebepleit.Datisnogalwat.Wathijprecieswil,wetenwenogniet.WelkenieuwesociaaleconomischeordebepleitonzeministervanSocialeZaken?Jezoubijdezeregelingvoordeeltijd-WWeenmooibeginkunnenmakenmethetverbindenvanvoorwaardenaanbonussenenmethetterugdringenvanopkoopfondsen.Ookkunjeermeeeisenstellenaantopbeloning.Weziendaarvanallemaalniets.Devoorzitter:IkmaakdeheerUlenbelteropattentdatzijnspreektijdvoorbijis.DeheerUlenbelt(SP):Watbentustreng,voorzitter!Devoorzitter:Ikhebzojuistzesminutenspreektijdvoorgesteld.Ukniktetoeninstemmend.Ikdachtdatdezespreektijdeengoeduitgangspuntzouzijnvoorditdebat.DeheerUlenbelt(SP):Deregelingvoordeeltijd-WWschijntniettewerkenvoordetransportsector,omdatergeenrekeningwordtgehoudenmethetstructureleoverwerkindezesector.Hoereageertdeministerhierop?Uitdetransportsectorkomennamelijkberichtendatderegelingindezesectorgeensoelaasbiedt,terwijlergroteklappenvallen.Vandeweekheefteenrechtermassaontslaggoedgekeurd,zonderdatergemeldisvolgensdeWetmeldingcollectiefontslag.Ikvraagdeministeromeenreactie.Hogerberoepisnamelijknietmogelijk.Wellichtzoudewetveranderdmoetenworden,alsderechterzomaarniet-nalevingvandeWetmeldingcollectiefontslagkaninstellen.MevrouwVanGent(GroenLinks):IkhebmetbelangstellingnaarhetbetoogvandeheerUlenbeltgeluisterd.IkhebvooralgehoordwaardeSPTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.642 tegenis.IkbenbenieuwdnaardevoorstellenvandeSPvoordeaanpakvandecrisis.DeheerUlenbelt(SP):BedoeltmevrouwVanGentdeaanpakvandehelecrisisofalleenvandieindearbeidsparticipatie?MevrouwVanGent(GroenLinks):MisschienkandeheerUlenbeltvijfpuntennoemenwaarinhijduidelijkmaaktwatvoornieuweenanderedingenhijgaatdoenomdeernstigeproblemenaantepakken.Hijkanwelbijallesdehakkeninhetzandzettenenpratenintermenvankiezersbe-drog.DeGroenLinks-fractieheeftervoorgekozenommeteenserieusalternatieftekomenmetbetrekkingtotdeAOW.Hetlijktmezinnigdatpartijenelkaarnietalleenbeschuldigenvanbedrog,maardatzijookeensmetideeënkomen.DeheerUlenbelt(SP):IkraadmevrouwVanGentaanomeensuitvoerigdestudievanonswetenschappelijkbureauoverdeverhogingvandeAOW-leeftijdtelezen.Voordeverhogingbestaatgeenenkelerechtvaardi-ging.IedereendiezegtdatmetverhogingvandeAOW-leeftijdcrisesenarbeidstekortenwordenbestreden,moetditaantonen.Wijhebbenaange-toonddatdemaatregelnietnodigisenniethelpt.Ookwijzijnvoormeerarbeidsparticipatie,inhetbijzondervoorjonggehandicapten,voornuggers,envoormensenonderde65dienumoetensolliciterenennergenswordenaangenomen.Voordeverhogingvandearbeidsproducti-viteitisdeverhogingvandeAOW-leeftijdhelemaalnietnodig.Alshetomdecrisisinhetalgemeengaat,raadikmevrouwVanGentaanomdebrochureoverdebestrijdingvandefinanciëlecrisistelezen.Daarinstaan60voorstellenomhetfinanciëlesysteemweerondercontroletekrijgen.Wijzeggendusnietalleenmaarnee,maardoenookveelvoorstellen.MevrouwOrtega-Martijn(ChristenUnie):Voorzitter.Deneergaandeeconomiebeginthaartolteeisen.Langzaammaarzekerbeginttothetbewustzijnvanonzeburgersdoortedringendaterietsaandehandis.Jammergenoegleidtdezebewustwordingooktoteenremopdebeste-dingen.Ditremtdevraag,metalsgevolgontslageneneenafnemendebedrijvigheid.Hierdoorkrimptdeeconomieverder.UitdenieuwstecijfersvanhetCBSblijktdathetaantalwerklozenindeperiodejanuaritotmaartvanditjaarmet9000isgestegen.Ophoeveelwerklozenstaatdetellermomenteel?Hoeveelmetontslagbedreigdewerknemerszijnreedsdoorhetlandelijkdekkendnetwerkvanmobiliteits-centraherplaatst?Ikwordgeconfronteerdmetondernemersdievragenhoezijdreigendeontslagenkunnentegengaan.Werkgeversgevenaandatzijhunvakkrachtennietwillenontslaan,omdathetandersbijeenaantrekkendeeconomiemoeilijkwordthenweerindiensttenemen.Maatregelenomvakkrachtenindiensttehoudenzijnduseeneerstevereiste.Werknemerswillengraagblijvenwerken.UitderesultatenvandeRandstadmonitorblijktdatdehelftvandeNederlandersbereidis,eendeelvanhetsalarisinteleverenomontslagtevoorkomen.Inditsoortsituatiesmoetervoorgewaaktwordendatwerknemerswordenuitgebuit.Zijnditsoortsituatiesenmogelijkhedenooktersprakegekomentijdenshetsociaaloverleg?Hetisbelangrijkdatvakmanschapbehoudenblijft,vooralindesectorenwaarinexpertisenietsnelweerwordtopgebouwd.Eenmaatregelinhetbelangvanditbehoudisdedeeltijd-WW.Veelwerkgevershebbenuitge-kekennaardekomstvandedeeltijd-WW.Hierinzagenzijdemogelijkheidomvakkennistebehoudenvoorhetbedrijf.Hoekomthetdandatwerkge-versenvakbondenhetnieteenskunnenworden?DevoorzittervandebrancheorganisatieFME-CWMeistdatdeministerderegelingdusdanigwijzigtdatinstemmingvandebondennietmeernodigis.IndebriefvandeministerzegthijdatsocialepartnersinstemmenmetdeverruimdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.643 regelingendatzijzullenbevorderendatopgeëigendewijzevanderege-linggebruikwordtgemaakt.Watisermisgegaaninditproces?Wathoudteengeëigendewijzein?Heeftdeministerhethierovermetdesocialepartnersgehad?Ishetdebedoelingdatwerkgevershetloonaanvullen?Daarnaastvraagikmijafwatderechtenvandewerknemerzijnalsderegelingwordtstopgezet.Watgebeurteralsnadriemaandendeverlen-gingwordtstopgezet,omdatderegelingnietbeantwoordtaanhetdoel?WordtdewerkgeverdanverplichtomeenvergoedingtebetalenaanhetUWV,zoalsdithetgevalisindiendewerknemergedurendededeeltijd-WWtochwordtontslagen?HetUWVkrijgteenvergoeding,maardegedupeerdewerknemerzitmetdegebakkenperen.BouwthijalsnogWW-rechtenopofwordtdeuitkeringinminderinggebrachtopzijnopge-bouwderechten?Waarkandewerknemereenklachtindienenalshijhetnieteensismetdegangvanzaken?Deregelingkandirectwordenbeëindigdindienzoublijkendaterinruimemateoneigenlijkgebruikvanwordtgemaakt.Wanneerisersprakevanoneigenlijkgebruik?Welkesanctieskunnendanwordenopgelegd?Voorhoeveelwerknemersissinds1aprileendeeltijd-WWaangevraagd?Dewerkgeverswilleninhetkadervanhetbehoudvanvakkennismeerruimteombijontslagrekeningtehoudenmetcompetentiesenkwali-teitenvanwerknemers.Gaatdeministeronderzoekenopwelkewijzehetafspiegelingsprincipekanwordengeflexibiliseerd?Deministerwilditonderzoeken,maarwaaromzijnertijdenshetsociaaloverleggeenpiket-paaltjesgeslagen?Zaleenvoorstelvandeministervoorgelegdwordenaandesocialepartners?Wanneerkomtditvoorsteler?Opveelonderdelenuithetsociaalakkoordhebbenreedsapartedebattenplaatsgevonden.DaaromwildefractievandeChristenUniehethierbijlaten.MevrouwKos¸erKaya(D66):Voorzitter.TijdenshetcrisisberaadvanhetkabinetgingendehekkenvanhetCatshuiseenstukjeopen,zodatookdesocialepartnersnaarbinnenkondenglippen.Eensociaalakkoordwashetresultaat.InditsociaalakkoordisdebeslissingoverdeAOWweervoor-uitgeschoven.Overdegemaakteloonafsprakenbestaatnogsteedsondui-delijkheid.Ikhebduseenaantalvragenterverhelderingvanhetakkoord.Velemiljoenenwordengeïnvesteerdomdewerkloosheidtegentegaan.Terechtmerktdeministeropdatdewerkloosheidweliswaarbeginttestijgen,maardaternogveelvacaturesoverblijven.In2009wordtveelgelduitgetrokkenvoordearbeidsmarkt.Ookin2010staatdegeldkraanopen.Maarin2011wordthetbudgetflinkteruggedraaid,terwijldewerk-loosheidin2011nogsteedshoogzalzijn.Zelfsalsdeeconomiein2010aantrekt,zaldearbeidsmarktpasdaarnavolgen.Hetlijktmijdusdatdeproblemenin2011nogvrijgrootzijn.Waaromiservoorgekozenomin2009alveelgelduittegevenenin2011nietmeer?Hoeisdieverhou-ding?Hadhetgeldnietanderseneffectieverkunnenwordeningezet?Omvakkennisvoorbedrijventebehoudenwordtdedeeltijd-WWinge-voerd.Ikgadaaropstraksspecifiekin,maarikwilnogeenanderpunt,gelieerdaanditonderwerp,aandeordestellen.DeVSNUheeftvoorge-steldomhoogopgeleidpersoneeldatwordtontslagentijdelijkoptevangenopuniversiteiten.BijdeuniversiteitEindhovenwordtalopdezemaniergewerkt.Datgaatgoed.Isdeministerbereidomditookopandereuniversiteitentestimuleren?Nietalleenblijftkenniszobehoudenvoordesamenleving,maarookkomenbedrijfslevenenuniversiteitzometelkaarincontact.Datlijktmijeengeweldigebijdrageaandeinnovatievanzoweldeuniversiteitenalsdebedrijven.Omtevoorkomendatessentieelmenselijkkapitaalverlorengaat,steltdeministerderegelingvoordeeltijd-WWvoor.Datvoorstelkunnenwijondersteunen.Ikmaakmealleenzorgenomdewerknemersdiedeeltijd-WWontvangen.IndetijddatzijdezeWWgenieten,wordtdeuitkeringinminderinggebrachtopdeopgebouwderechten.AlsdezeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.644 mensenalsnogwordenontslagen,hebbenzijgeenWWmeer,ofalleenWWvooreenkortereduur,endanooknogvoordehelft.Dezesocialeverzekeringisjuistbedoeldomdetijdtussentweebanenteoverbruggen.Hetisduidelijknietdebedoelingdatmensenlateralsnogwordenontslagen.Alseenwerkgeverdittochdoet,moethijeenvergoedingbetalenaanhetUWV.Zelfsalseenwerknemerbinnendriemaandennadedeeltijd-WWwordtontslagen,isdithetgeval.AlleenzitdanniethetUWV,maardeontslagenwerknemeropdatmomentmeteenverkorteWW.Ikroepdeministerdaaromop,dezeboeteniettengoedetelatenkomenaanhetUWV,maaraandeontslagenwerknemer,zodathijwordtgecompenseerdvoordegebruikterechten.Ikvraagdeministerdittoetezeggen.Ikhebalaangekondigddatalsdezetoezeggingernietkomt,ikeenVAOzalaanvragen,omditpuntineenmotievastteleggen.Voorderegelingiseenbudgettairplafondingesteld.Opbasisvanwelkeaannamenisditplafondvastgesteld?Hetgebruikvanderegelingwordtgemonitord.Opwelkemaniergebeurtdit?Iseenuitkeringvooreendeeltijd-WWteonderscheidenvaneenkleineWW-uitkering?Alsditnietmogelijkis,opgrondwaarvanzaldebudgetoverschrijdingdanwordenvastgesteld?Alsditwelmogelijkis:hoeveeladministratievelastenzijnhiermeegemoeid?Wordendeextrauitgavenvoordedeeltijd-WWookbuitendeuitgavekadersgeplaatst,netalsdegewoneextrauitgaven?DeministersteltdatdeverhogingvandeAOW-leeftijdleidttoteenverho-gingvandearbeidsparticipatie.MaarverhogingvandeAOW-leeftijdalleenisvolgensmijtochnietdeoplossing.Ditlostdeproblemenopdearbeidsmarktnietop.Ouderenwordendaardoornietmobieler.Bedrijvenzullenouderennietsnelleraannemen.WaaromisdeverhogingvandeAOW-leeftijdnietineenbrederperspectiefgeplaatst?Waaromwordthetontslagrechthierbijbijvoorbeeldnietbetrokken?DeministersteltdatdeverhogingvandeAOW-leeftijdeenbijdragelevertaandehoudbaarheidvandeaanvullendepensioenen.Welkeafsprakenzijnhierovergemaakt?HetverhogenvandeAOW-leeftijdalleendraagthieraanvolgensmijnietsbij.Kandeministerdittoelichten?Verwachtwordtdatvooralouderewerknemersmethogeafvloeiingsrege-lingendearbeidsmarktzullenverlaten.Ikhebdaaroverschriftelijkevragengesteld.Deministerheeftgezegddathijdaarvangeenkennishad.Hijhaderiniedergevalgeensignalenovergekregen.Heeftdeministerdezesignalennogsteedsnietgekregen?Watwordtgedaanomtevoorkomendatouderenvandearbeidsmarktvertrekken?Dekansdatzijweerterug-komenisnamelijkvrijklein.Deministergooiterallerleigeldtegenaanomhenweeropdearbeidsmarktterugtekrijgen,maarhijzaldearbeids-marktinveelbrederverbandmoetenbekijkenomditvoorelkaartekrijgen.Erisveelonduidelijkheidoverdeloonafspraken.Debijdragenvoordeloonontwikkelingwordenvoordecollectievesectoropnulgesteld.Ikleesindestukkendatdeloonstijgingenweliswaarbescheidenzullenzijn,maardathethoofddoelhetbehoudvankoopkrachtis.Dezetweeuitgangs-puntenstrokenalleenmetelkaarwanneererdeflatieis.HetCPBvoorspeltechtereenlageinflatie.Kandeministeruitleggenhoedezeuitgangs-puntensamengaan?Verderisafgesprokendatlastenverzwaringzoveelmogelijkmoetwordenbeperkt.BijdeMiljoenennota2009isechterafge-sprokenomdekomendejarendelastenmet2,5mld.teverzwaren.Staandezeverzwaringenmetdegemaakteafsprakenonderdruk?Ookzullenlagereoverhedenlastenverzwaringenachterwegelaten.Welkeafsprakenzijnhierovergemaakt?Tenopzichtevanwelkmomentmogenzijhunlastennietmeerverzwaren?Wijzijnerblijmeedatstevigwordtingezetopscholing.Wehopendatditnietalleentijdensdecrisishetgevalis.Welkerolspelendescholenbijdeinspanningenvoorscholing?WordenzijopdeeenofanderemanierverplichtomhunO&O-fondsenaantespreken?Ookwordtgelduitge-trokkenvoorhetmbo,voorhetbestrijdenvanjeugdwerkloosheid.DeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.645 vraagisofditgeldvoldoendeis.Veelleerlingenzullenlangeropschoolblijvenvanwegedeslechtearbeidsmarkt.Hoemoetenscholendezeextraleerlingenbekostigen?Ooklijktbezuinigdtewordenophetonderwijs.Delonenstijgennog,maarhetkabinetkiestervooromnietsextra’sbijteleggen.Onderwijsmoetbetalenvooronderwijs.Opwelkemanierzalwordenvoorkomendatdeafspraakomextraintezettenopscholingonderdrukkomtdoordegemaakteloonafspraken?DeheerVanHijum(CDA):Voorzitter.Erlijktnognietechtlichtaanheteindevandetunneltezijn.VanochtendberichttenverschillendekrantenoverdevoorspellingenvanhetIMFoverdekrimpvandeNederlandseeconomie.DezevoorspellingenlijkennogweerslechterdandievanhetCentraalPlanbureau.DaarstaattegenoverdatdevoorspellingenoverdewerkloosheidweerwatgematigderzijndandievanhetCentraalPlanbu-reau.Hoedanook,wezijnnognietuitdeeconomischeellende.VolgenshetCentraalBureauvoordeStatistiekisdewerkloosheidinmiddelsopge-lopentot4,4%.Hetaantalvacaturesdaalt.Wezittenmethetprobleemdatstrakseengrotegroepschoolverlatersdearbeidsmarktbetreedt,voorwiehetechtmoeilijkerzalwordenomertussentekomen.WehebbenvorigeweekmetelkaareenuitgebreiddebatgevoerdoverdeWajong,overhetperspectiefvoorjongerenmeteenbeperking.Voordezegroepenvooranderegroepenmeteenkwetsbarepositieopdearbeidsmarktzalhetdekomendeperiodelastigerworden.Kortom,erligteenenormeopdracht,nietalleenvoordepolitiek,maarookvoorsocialepartners,werkgeversenwerknemers,omdeschoudersersamenondertezettenentebekijkenhoewijdezeperiodegoedkunnendoorkomenenhoewijmensenzoveelmogelijkperspectiefkunnenblijvenbieden.Indatopzichtismijnfractiebuitengewoonblijmethetbereiktesociaalakkoord.Daarinzijnheelduidelijkeafsprakengemaaktmetwerkgeversorganisatiesenvakbondenoverdelijndiewegaanvolgen.Natuurlijkdoenzichhierendaarwatfrictiesvooreniserwatgesteggeloverdeuitleg.Dithoortereenbeetjebij,zullenwemaardenken.Kijkendnaardearbeidsonrustindelandenomonsheentelikmijnzegeningen.Ikbenblijdatwedezestaphebbenkunnenzetten,inhetbesefdatjealleendoortepolderendrogevoetenhoudt.MevrouwKos¸erKaya(D66):Ikvraagmijafofditzois.DeheerVanHijumheefthetovergesteggeldaterbijhoort.Volgensmijisergeensprakevangesteggelalsdevakbondendievindendatzijbijnaallewerk-nemersvertegenwoordigen,aangevendatdeeltijd-WWendepensioen-opbouwgroteproblemenzijn.DeafsprakenzijndusechtnietzogemaaktalsministerDonnerheeftuitgelegd.NoemtdeheerVanHijumdatgeste-ggel?DeheerVanHijum(CDA):Overdeonderdelenkomenwenogtespreken.Wezittenmetelkaarmeteengrootprobleem.Devraagstukkenzijnenorm.Ookdebelangendieophetspelstaan,zijnenorm.Natuurlijkbotstenschuurtdatafentoe.Maarnogmaals,iktelmijnzegeningenalsikkijknaarwatwemetelkaarhebbenafgesprokenenalsikkijknaarhetperspectief.Uiteindelijkgaathetomdevraaghoewedezeperiodedoor-komen.Wetenweerookopdelangetermijnmisschiensterkeruittekomen?Ikvinddatereenaantalheelgoederichtingenisafgesproken.MevrouwKos¸erKayaheefterzelfeenaantaldingenovergezegd.Ikzaldaaropterugkomen.Ikdenkdatdeafsprakenechtwinstzijn,ooktenopzichtevandelandenomonsheen.MevrouwKos¸erKaya(D66):IkbegrijpwatdeheerVanHijumzegt,maaralsdevakbondbijdedeeltijd-WWdekonttegendekribgooit,hebbenwetochbesteenprobleem.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.646 DeheerVanHijum(CDA):Ikhebdaarovervorigeweekookheteenenandergehoord.DeStichtingvandeArbeidheeftdatuitgewerkt.Dewerk-geversendevakbondenzeggeneigenlijkdatdeafsprakenvanhetsociaalakkoordstaan.Ditbetekentdaternietperdefinitieeenaanvullingtot100%vanhetloonplaatsvindtdoorwerkgevers,maardatdevakbondenaandeanderekantweldevrijheidhebbenomdittotinzetvandecentraleonderhandelingentemaken.Metdezeuitlegkanikprimaleven.Ikhadermeermoeitemeegehadalsdevakbondenmetterugwerkendekrachtextraeisenenextraonderhandelingsvoorwaardenhaddengesteld.Ookhierbijisiedereenoverzijneigenschaduwgesprongen.Depraktijkzalmoetenuitwijzenofhetallemaalwerktenwelkperspectiefhetbiedt.IkhebbegrependatministerDonnergisterenbijAlutechinKatwijkisgeweest.Daarkwamdezeproblematiekheelpregnantaandeoppervlakte.Watzijndebevindingenvandeminister?Ikhebbegrependatereenmeldpuntkomtwaarknelpuntenkunnenwordenvoorgelegdaanwerkge-versenvakbondenopcentraalniveau.Watisderolvandeministerindatgeheel?Ookikhebeenvraagoverdeboeteregeling.Ikkanmijvoorstellendateenafspraakisgemaaktomeenaltelagedrempelvoordeinstroomtevoorkomen.Tegelijkertijdkunnendeomstandighedenzodanigveran-deren–datstellenzelfsdevakbonden–dateenboetemetterugwerkendekrachtheelonredelijkkanuitpakkenvooreenbedrijfdatalzosterkindefinanciëleellendezit.Welkeruimteisermetanderewoordenvoormaat-werkalsdeboetenietkanwordenopgebracht?MevrouwKos¸erKaya(D66):Hetkanookzijndateenboeteterechtwordtopgelegd,maardatdezeboetenaarhetUWVmoetgaan.Ikvindditzelfvrijonredelijk,omdatderechtenvandeWWdoordewerknemerwordenopgesoupeerd.VindtdeheerVanHijumnietdatdeboetenaardewerk-nemermoet?DeheerVanHijum(CDA):Hetgaatnatuurlijkomdesituatiedatervoordewerkgeverluchtwordtgecreëerdbijterugvalvandeproductie.Hijwordtinstaatgesteldomdaarvoorcompensatietevragen.HetlijktmijredelijkdathetUWVeenboeteoplegtalsdaarvanmisbruikwordtgemaakt.Mijgaathetomdeomstandigheiddateenwerkgeveronvoor-zienineenzoveelslechteresituatieverkeert,datinalleredelijkheidnietvanhemkanwordenverlangddathijdeboetebetaalt.MevrouwKos¸erKayasprakaloverdekenniswerkers.Ookikhebaleerderaandachtgevraagdvoordemogelijkheiddatmedewerkersdiezichmetonderzoekenontwikkelingbezighouden,tijdelijkwordenuitgeplaatstbijuniversiteitenofkennisinstellingen.Dezemodellenwordendoorverschil-lendeuniversiteitenenkennisinstellingenaangeboden.Hiervoorisechtergelduitgetrokken,maarikvraagmijafofaandezegedachteechtinvullingwordtgegeven.Welkeuitwerkingkrijgtdefinanciëleregeling?Bestaatniethetgevaardatditveelteversnipperdplaatsvindtoveraandachts-gebiedenenthema’s,ookalshetgaatominnovatie?Ikhoorvanuniversi-teitendatzijzelfshelemaalnietbetrokkenzijnbijdeuitwerkingvandezeregeling.Datverbaastmijeenbeetje.IkbenheteensmetwatmevrouwOrtegaheeftgezegdoverhetbehoudvanvakkrachten.Wijstaanopditmomentvoordebelangrijkeopgaveombedrijvendieinnoodverkereninstaattestellenomdoorbehoudvankennis,vaardighedenencompetentiesdoordecrisistekomenenopdelangetermijndecontinuïteitveiligtestellen.Indatopzichtkandedeeltijd-WWeenbijdrageleveren.Ikhebdeministeraleerderomaandachtgevraagdvoorbedrijvendiezodanigindeproblemenzittendatzijmensenmoetenontslaanendaarbijtemakenkrijgenmetderigideregelsvanhetontslagbesluit,zoalshetafspiegelingsbeginselenhet«lastin,firstout»-principe.Metnamevoormkb-bedrijvenishetpraktischonmogelijkomzichaandezeregelsteonttrekkeneneenberoeptedoenophetonmisbaarheidscriterium.Debewijslastdaarvoorisenorm.HetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.647 UWVgeeftdaarvoorbijnanooittoestemming.Deministerheefteerderaltoegezegddathijinoverlegmetdesocialepartnersdatpuntzouoppakken.Totmijnteleurstellingwordtindebriefhetprobleemwelbenoemd,maarnietdeoplossingervoor.Ikvraagdeministernogmaalsnadrukkelijkomtoetezeggendatdezeruimtegroterwordt.Bedrijvenkunnenalleeninuiterstegevallenhieropeenberoepdoen,maarhetisechtbelangrijkomeenbedrijftelatenoverlevenendestapnaardetoekomsttekunnenlatenmaken.Ookoverwerknaarwerkzijnafsprakengemaakt,omdemobiliteitvanmensenopdearbeidsmarkttevergroten.Erwordteenomscholingsbonusvoorgesteldvoormensendieinderichtingvantekortsectorengaan.Eenomscholingsbonusvooriemanddiewordtontslageneneldersaandeslagkanisopzichzelfmooi.Maarindepraktijkzijnerveelvragen.Wehebbenallemaaleenprachtigplangekregenvoordeaanpakvandewerk-loosheidendeeconomischeproblemenindeAchterhoek.Dezeregioisdaarinheelgoedenheelactiefbezig.OokWW-middelenkunnenwordeningezetalsactiveringsgeldindatsoortprocessen,waarinjemensenvanuitwerkloosheidactiefnaaranderwerkwiltbegeleiden.Ditzijneensoortomschoolbanen.Isdeministerbereidomdit,alishetbijwijzevaneenexperiment,toetestaan?Opdiemanierkandestapvanwerknaarwerknogeenvoudigerwordengemaakt.Strakskomteengrotegroepschoolverlatersdearbeidsmarktop,terwijldejeugdwerkloosheidnualbovende8%ligt.Ookhieroverzijnmetsocialepartnersafsprakengemaakt.Mensendielangerdandriemaandenwerklooszijn,wordteenstageplaatsaangeboden.Hoestaathetmetdeuitwerkingvandezeafspraak?Bijwelkloketkunnenjongerendiestraksthuiskomentezittenzichmelden?HoekunnenWajong’ersmeeliftenopdezeafspraak?DeheerUlenbelt(SP):HetismerkwaardigdatdegrootstedraaiuitdegeschiedenisvanhetCDAdoordeheerVanHijumonbesprokenblijft.Inzijnverkiezingsprogrammastond:«hetverhogenvandeAOW-leeftijdisvoorhetCDAnietaandeorde».Nuisdatinéénkeerwelhetgeval.DeheerVanHijummoetopdeeenofanderemanieraanNederlanduitleggenwaaromhijinéénkeerzodraait.DeheerVanHijum(CDA):IkhaderopgerekenddatdeheerUlenbeltdezevraagzoustellen.Dezeinterruptiescheeltmijweerspreektijd.Inalleernst:ditvraagstukisbelangrijk.Ditisooknieteerstekeerdatwijhieroverspreken.Dithebbenwijooktijdenshetuitgebreidedebatoverdecommissie-Bakkerbesproken.Toenhebbenwijnadrukkelijktweepuntenaandeordegesteld.Indeeersteplaatsislangerdoorwerkenonontkoom-baar.Indetweedeplaatsligtereenfinancieelprobleem,eenhoudbaarheidsopgave.Daaropzullenallepartijen,hetCDAenookdeSPvandeheerUlenbelt,eengeloofwaardigantwoordmoetenformuleren.Dehuidigeeconomischecrisisvergrootdehoudbaarheidsproblemenenorm.DatweetdeheerUlenbeltook.Hijkiestervooromdelastenvolledigneerteleggenbijdemiddeninkomensendebedrijven.Ditleidttotlastenverzwaringopgroteschaal.Deeconomischeontwikkelingwordtdaarmeeomzeepgeholpenendekoopkrachtaangetast.Wijkiezendaarnietvoor.Wezullenwelkeuzesmoetenmaken.Wijhebbenbegripvoordekeuzediehetkabinetopditmomentmaakt.Maarerhoortwelietsbij.Wehebbennatuurlijkaleerderzorgenuitgesprokenoverdearbeidsmarktvanouderen.Dezezitopslot,zekervoorouderewerklozen.Jezultduskansenmoetenbiedenenmoetenwerkenaanarbeidsmobiliteitvoorouderen,scholingenemployability.Jezulterookrekeningmeemoetenhoudendatnietiedereengezondoudwordt.Ookvoorhenmoetjeperspectiefbieden.DeheerUlenbeltmagonseropaansprekendatwijdekomendemaandenmetdievraagaandeslaggaan.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.648 DeheerUlenbelt(SP):AlsdeSERmeteenvoorstelkomtdatverhogingvandeAOW-leeftijdoverbodigmaakt,omdathetgeldergensanderswordtgevonden,kandeheerVanHijumdanweertrouwwordenaanzijnverkiezingsprogramma?DatvindtdeheerVanHijummisschieneigenlijkwelwenselijk.OmarmthijhetalternatiefvandeSERalsdithetbedragvan4mld.opeenanderemanieroptafelbrengt?DeheerVanHijum(CDA):Ikgaervanuitdatsocialepartnerszichaandeuitwerkingvanhetsociaalakkoordhouden.Wijdoendatnatuurlijkook.WijhebbenaandeSERderuimtegebodenommeteenalternatieftekomen.Maarhetkabinetheeftnatuurlijkwelredenengehadommetditvoorsteltekomen.Ditheefttemakenmetdehoudbaarheidsopgavewaar-overikhetnethad.Hetheeftooktemakenmetdeparticipatiedoelstel-lingenenheteffectopdepensioenen.Ookdatsoortoverwegingenzalereenrolbijspelen.Tegelijkertijdzullenwijdetijdbenuttenomophetpuntvanhetflankerendbeleidnatedenkenoverderandvoorwaardenendaarmeeactiefaandeslagtegaan.MevrouwVanGent(GroenLinks):Voorzitter.Hetzijngeenmakkelijketijdenvoorheelveelmensendieonzekerzijnoverhunbaan.Hetzijnookgeenmakkelijketijdenvoorheelveelmensendiebedrijvenrunnenenheellastigeafwegingenmoetenmaken.Mijncollega’shebbennetaleenaantalcijfersgenoemd.Decrisiswoedtnogvolop.Decrisisismeerdaneenveenbrand.Debrandisnoglangnietgeblust.DecijfersvanhetIMFlateneenverdubbelingvandewerkloosheideneentoenamevanhetaantalfaillissementenzien.HetCentraalPlanbureauvoorzietvoorditjaareenmaandelijksestijgingvanhetaantalmensenzonderwerkmetgemid-deld20000.Ditzijndramatischecijfers,zekeralsjejerealiseertwelkeconcreteverhalenhierachterzitten.Erissprakevaneengrotetoenamevanwerke-loosheidonderjongeren.Dezeis2,2keerzohoogalsdegemiddeldewerkeloosheid.Jezoukunnenzeggendathetenigelichtpuntjeindezecrisisisdatvrouwenbovende45–ikvoelmijpersoonlijkenormaange-sproken–erheelgoeduitspringen.Zijmeldenzichvakeropdearbeids-marktenhebbenerookeenietsstabielerepositie,geziendeberoependiezijuitvoeren.Hetbelangrijksteisvolgensmijdatjemetelkaardeschou-derseronderzet.Ikkomdaaropzometeennogweleventerug.Jemoetvoorkomendatmensenzonderwerkraken.Alsditwelgebeurt,moetenzijeengoedescholingkrijgen,eventueelindeeltijd.Indatsoortprocessenishetgevenennemen.Wijkiezenvooronderlingesolidariteitbijwerkne-mers.Alsminderloonontslagenkanschelen,kiezenwijdaarvoor.Voorgrotegroepenishetlastigom,alszijeenmaalbuitendearbeidsmarktstaan,weereenplekopdearbeidsmarktteverwerven.Wijwetenallemaaldatleeftijdsdiscriminatieopdearbeidsmarktnogvolopplaatsvindt.Voorvrouwengeldtditwatminder,maarvoormannenbovende45wordthethelaastochheelerglastig.Dearbeidsmarktisheelcomplex.Erisnogsteedseengrotemismatchvanvraagenaanbod.Diemismatchwordtalwatkleiner,doordathetaanbodookkleinerwordt.Aandeenekantlooptdewerkloosheidsterkop,terwijlaandeanderekantsectorenalszorgenonderwijsmettekortenkampen.Wezullenditveelbetermoetenmatchen.Danstaaterooknogeenvergrijzingaantekomen.Wemoetennietgede-primeerdineenhoekjegaanzitten,maardeaanvalkiezen.Wemoetentoewerkennaareentoekomstwaarinmensenaanhetwerkkunnenblijvenenwaarinwordtingespeeldopanderevragen.Latenwehetsociaaloverleganalyseren.Tijdenshetcrisisdebathebbenwijhierookalvolopovergesproken.Wehebbenmobiliteitscentra,wehebbendedeeltijd-WW,erwordtgeschooldenerzijnextraafsprakenincao’s.Hetkabinetspreekteroverdatwemensenfitmoetenhoudenvoordearbeidsmarktendatwestageplaatsenmoetencreëren.Niemandisdaaroptegen.Oppapierklinkthetallemaalaardig,maarhetbelangrijksteTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.649 isdathetindepraktijkallemaalgaatwerken.Decrucialevraagblijftofditvoldoendeisomintespelenopdegroteproblemenwaarmeewijgecon-fronteerdworden.Werkteenmobiliteitscentrumalsergeenbanenzijn?Hoelangmoeteenlangdurigwerklozefitgehoudenwordenvoordearbeidsmarktalshijgeenuitzichtheeftopwerk?Hoewordenjongerenbinnenboordgehoudenalszijtot27jaargeenzekerheidoverhetinkomengebodenkrijgen?Opdezeinonzeogenbelangrijkevragenwordtnietaltijdantwoordgegeven.Hetisonsalopgevallendaterwatgedoeisoverdedeeltijd-WW.DeimplementatievanhetsociaaloverlegzorgdenietalleenvoorproblemenbijhetverhogenvandeAOW-leeftijd.Wijmoetennuvaststellendatditookvoordedeeltijd-WWgeldt.Dankunjeweltotinderandenvandenachtvergaderen,maarblijkttochdatjedeuitkomstenvanzo’noverlegheelverschillendkuntinterpreteren.Decrucialevraagbijdedeeltijd-WWisenwasnatuurlijkofvakbondenonderhandelingsruimtehebben.Ikmoetzeggendatikhethelemaalnietprettigvindtwatnugebeurt.Hetkannatuurlijknietzozijndatdedeeltijd-WWnietkanwordentoegepastomdatwerkgeversenbondenineenimpasseverkeren,endewerkgevergenoodzaaktisomwerknemersalsnogteontslaan.HetvoorbeeldvanAlutechisalvakergenoemd.Ookkanhetnietzozijndateenbedrijfgaatdreigendathetzijnmensenzalontslaanalshetmoetbijpassen.Ditmoetnatuurlijkwelopbasisvankeihardefeitengebeuren.Hoestaateenbedrijfervoor?Welkemogelijkhedenzijner?Bijveelbedrijvenstaathetwatertotaandelippen.Wijwillenooknietdatzegaanverzuipen.Jezulthierineenevenwichtigeafwegingmoetenmaken.MinisterDonnerzegtdatderegelingisbedoeldvoorhetbehoudvanvakkrachtenendatzegeenonderhandelingsinstrumentis.Andersverliestdemaatregelzijndoelmatigheid.Jevraagtjeafwathetcommunicatie-probleemisdathierbijspeelt.DeGroenLinks-fractiekanzichredelijkvindenindebenaderingvandeSTAR.Vakbondenmogenhetverzoeknietafwijzenomdeenkeleredendatdewerkgeverniettotde100%aanvult.Werkgeversmogeneenverzoekomloonaanvullingnietdirectvandehandwijzen.Ditmoetjevolgensmijinalleredelijkheidbepalen.Zoalsikzojuistalzei,wijhebbenlieverwerkdanontslag.Datkanookbetekenendatjevoorhetbehoudvanjewerkwellichteenstapjeterugmoetdoeninjeinkomen.Datisnatuurlijkgeengoednieuws,maarhetisnogslechternieuwsalsjejebaanverliest.DeheerVanHijumzegtdatjedoortepolderendrogevoetenhoudt.Ikvoegdaaraantoedatpolderengebeurtmetjepotenindemodder.Datbetekentdatallepartijendieaanhetpolderenzijnmoetengevenennemen,hoemoeilijkdatsomsookis.Jemoetelkaarwelwatgunnen.Wijhebbenbijhetcrisisdebateenuitgebreidplaningediend,GreenDeal2.0.Daarindoenwijallerleivoorstellenomwerkloosheidtevoorkomen,vanwerknaarwerktegaan,descholingtefocussenopkwetsbaregroepen,banenbovenuitkeringentestellenenduurzamearbeids-participatienatestreven.Ookisdemotie-Halsemac.s.aangenomen.Dezemotiegaatoverscholingvanflexwerkers.Ikbenergbenieuwdhoehetstaatmetdeuitwerkingvandezemotie.WijhebbenhalfaprilaandeSEReenalternatiefaangebodenvoordeverhogingvandeAOW-leeftijdtot67jaar.Kortgezegdkomthetalterna-tieferopneerdatwijdeAOWwillenkoppelenaan40dienstjaren.Ditleidttotsolidariteit,arbeidsparticipatieenhoudbaarheid.Wijhebbengrotetwijfelsbijhetvoorstelvanhetkabinet.Hetkabinetzegtnamelijkrekeningtehoudenmetzwareberoepen,maardoetditinzijnuitwerkingenbereke-ningniet.Daaringaathetuitvandetotalegroep.MinisterDonnerkijktmijergverbaasdaan.Misschienkanhijmijeenvraagstellenwatmijextraspreektijdoplevert.MinisterDonner:OpwelkeuitwerkingdoeltmevrouwVanGent?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6410 MevrouwVanGent(GroenLinks):Diestaatindestukken.MevrouwHalsemaheeftdezeuitwerkinginhetcrisisdebatwaarschijnlijkdiploma-tiekerbetitelddaniknudoe.Ikbetiteldeuitwerkingalseenwassenneus,omdatdeministeraandeenekantrekeningzegttehoudenmetmenseninzwareberoepenenaandeanderekantbijdehoudbaarheidseffectenendeberekeninguitgaatvanalleAOW’ers,zonderdifferentiatie.MisschienkandeheerDonnerditmetmevrouwJongeriusuitwerken.Daaraankanhijzijnmeivakantiebesteden.Wijhebbengewooneenbeteralternatief,datwelrekeninghoudtmetdesolidariteit.DitalternatiefisdoormevrouwHameromarmd.Ditwaseengeweldigmomenttijdenshetcrisisdebat.DitheeftonsertoeaangezetomhetalternatiefverderuittewerkenenhetaandeSERaantebieden.WijhebbenerooknogeenCPB-notitiebijge-voegd.Hetisallemaaldusheeldegelijk.InderichtingvandeSPzegikdatditnietsmetbedrogtemakenheeft.Wijdoenditinalleopenheid.Wijziennamelijkheusweldatheteenenandermoetgebeurenalswijdesolidariteittussendegeneratiesinstandwillenhouden.GroenLinksisbereidomdaarvoorkeuzestemakenenwilrekeninghoudenmetmenseninzwareberoepen,diejongbeginnentewerken.Ditisallemaalinonsprachtigevoorstelmeegenomen.IkdaagzelfsdeSPuitomhiernaarnogeensheelserieustekijken.Metdehakkeninhetzandwordtdesolidariteitnietbevorderd.IkconstateerdatministerDonnerdevoorstellenuitonzeGreenDeal2.0gekregenheeft.Ikneemaandathijuitgebreidingaatopdevoorstellenvoordebestrijdingvandejeugdwerkloosheid,voorstagesenscholing.Daaraanmoetveelmeergebeuren.Ditlosjenietalleenopmetstruc-turen.Jezultbereidmoetenzijnomdaarinforsteinvesteren.DaarkiestGroenLinksvoor,omdecrisisdoortekomen.DeheerSpekman(PvdA):Voorzitter.Economischgezienisditeeninge-wikkeldetijd.Tochishetbeeldgevarieerd.Ditwerdmijgisterennogdoorverschillendeburgemeestersbevestigd.InSchoonhovenneemtdewerk-loosheidnogsteedsaf,terwijlzijinZaltbommelpermaandmet5%toeneemt.InZaandamneemtdewerkloosheidheelergtoe.Zowisselthetbeelddoorhetheleland.Hetenebedrijfklautertweereenbeetjeop.Anderebedrijvenkachelennogsteedsachteruitenhebbenhetzwaar.Ikbenerdiepvanovertuigddatalsditsociaalakkoordernietgeweestzouzijn,alswijniethaddengepolderdenelkepartijnieteenkleinbeetjebovenzichzelfwasuitgestegen,inclusiefikzelfmetmijnstokpaardjes,wijhelemaalnergenswarengekomen.Danzoudenwijhopeloosvastzittenenzoudeeconomieveelharderachteruitkachelen.Danzoudenveelmeermensenaandekantkomentestaan,metalleellendevandien.Wemoetenconstantproberenbovenonszelfuittestijgen,hoewelikditpersoonlijksomsergingewikkeldvind.Degemaakteafsprakenoverdejeugdwerkloosheidzijnvolgensmijcruciaal.Dezeafsprakenzijnnognietuitgewerkt.DeuitwerkingisonspasgeledendoordestaatssecretaristoegezegdbijhetdebatoverdewetWIJ.Hetsuccesvandeafsprakenblijktnietalleenuitwatoppapierstaat,maarookuitdeuitvoering.Ditloopthierbijallemaaleenbeetjedoorelkaarheen.Erwordenprachtigeafsprakengemaaktoverdejeugdwerkloosheid.Erwordtveelextragelduitgetrokkenenerklinkenveelmooiewoordenoverdekoppeling.Datvindenwijzeerbelangrijk.Ookwordenafsprakengemaaktoverdedeeltijd-WW.Daarinwordtveelextrageldgestopt.HetismijnogsteedsniethelemaalduidelijkwaarhetextrageldvanhetRijkvoordedeeltijd-WWpreciesingaatzittenenwatderegelingandersmaaktdanderegelingvoordeeltijd-WWdieeralwas.Ikhoorgraagvandeministerwaarininzijnogenhetgelddatwijstekeninderegelingvoordeeltijd-WWpreciesgaatzittenenwaaromwijdaardoorineenbeterepositieverkeren,enerzijdsdoormethetmeldpunttewerkenenanderzijdsdoorintegrijpenalshetleidttotbevriezing.IkbenhetmetmevrouwVanGenteensdatdeSTAReengoedadviesheeftgegeven.MaarnogsteedsTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6411 kanhetopdewerkvloerbijdeafzonderlijkebedrijvenleidentothetuitblijvenvanbesluiten.Menblijftelkaardanaankijkenenbehaalthetdoel,hetbehoudvanvakkrachten,daardoorniet.Ikbendusbenieuwdhoedeministerzijnevaluatiegaatuitvoerenenwaarhijmetnamenaarkijkt.Inhetsociaalakkoordzittenookpijnlijkepunten.DeheerUlenbeltnoemdeeraleentje,namelijkdeverhogingvandeAOW-leeftijd.DePvdAishierovernooitenthousiastgeweestenzalditooknooitworden.Welzijnwijervanovertuigddatwijallemaaleenbeetjebovenonszelfmoetenuitstijgenomdezecrisistelijftegaan.WedenkendatverhogingvandeAOW-leeftijdnodigisvoordehoudbaarheidvandesocialezekerheid.Wevondenhetookbelangrijkomindeeerstejarenextrateinvesteren.EriseenSER-adviesindemaak.DePvdA-fractieheeftookindeplenairedebattenduidelijkgemaaktdathetdeSERvrijstaatomwelkevoorstellendanooktedoen.DePvdA-fractieverbindtdaaraangeenvoorwaarden.Wehebbenbegrependathetadviesinoktoberklaaris.Danzullenwehetadviesopzijnmeritesbeoordelen.DeheerUlenbelt(SP):InhetverkiezingsprogrammavandePvdAstaatdatdepensioengerechtigdeleeftijdvan65jaaronaangetastblijft.AlsdeSERinzijnvoorstel,dooronderanderehetaftoppenvandehypotheek-renteaftrek,nutoteenbedragvan4mld.komt,kandePvdAtrouwblijvenaanhaarverkiezingsprogramma.IkneemaandatdeheerSpekmanditgraagzouwillen.DeheerSpekman(PvdA):WijhebbengezegddatwegeenvoorwaardenverbindenaanhetSER-advies.Dithebikinhetplenairedebatgezegdenherhaaliknu.IkhoopdatookdeheerUlenbeltindespiegelzalkijken.Wehebbendeopgaveomteproberenomeenbeetjebovenonszelfuittestijgen.Alsweallemaalaanonzeindividuelestokpaardjesvasthouden,komenweernietuit.Maarhetonderwerpgaatmeaanhethart.Wijhechtenerzeeraandatmenseninzwareberoepenontzienworden.Erzijnverschillendemodaliteitenvoorbedacht,bijvoorbeeldderegelingvoormensendie40jaareenzwaarberoepuitvoeren.Hetisnogbestlastigomtebedenkenwatzwareberoepenzijn.Wehechtenzeeraaneenregelingvoordezegroepmensen,omdatweziendatsommigemensengewoonzijnopgebrand.IksluitmijaanbijdewoordenvanmevrouwKos¸erKayaoverdeaanpassingvandearbeidsmarktaandewensenvanmensendielangerwillendoorwerken.VandaagheefthetCPBnieuwecijfersgepre-senteerd.Jezietdaarineenstijgingvanmensendiewatlangerwillendoorwerken.Maarjezietookwaardezemensenopvastlopenenwelkekansenzijnietkrijgen.Gisterenmaakteeenwethouderdevergelijkingmetdecarrièrevaneenballetdanser.Indiecarrièrewordteralrekeningmeegehoudendatdeballetdanseropzijn35emoetstoppen.Zijncarrièrewordttotzijn65euitgestippeld.Balletdanserszijnvanjongsafaanbezigomdaarovernatedenken.Ookopdatpuntvaltwinstteboeken.Maarkortengoed,westaannietopeensjuichendopdetorenvanwegedemaatregelvanverho-gingvandeAOW-leeftijd.Hetiseenvandemaatregelendiewatmijbetreftpijnlijkis,maardiewijmoetennemen.Alsweallemaalonseigenstokpaardjeblijvenberijden,komenweerechtnietuit.Danneemtdewerkloosheidveelmeertoedanuenmijliefis.DeheerUlenbelt(SP):DeheerSpekmanzegtdatwebovenonszelfmoetenuitstijgen,maarhijzaktalleenmaarheeldiepindeput,doordathijachtelooseenstreephaaltdoorzijnverkiezingsprogramma.Daarvoorbestaatnieteenseenfinanciëlenoodzaak.DeheerSpekman(PvdA):Wijdoenditnietachteloos.Wijdoenditomdatdeafgelopenpaarmaandenietsisveranderd.EriseenbeetjeeenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6412 probleem,nietalleeninNederland,maarookineenpaaranderelanden.Hetgaateconomischnietzogoedenhetwerkvanheelveelmensenstaatopdetocht.DaaromhebbenkabinetenKamerervoorgekozenomforsteinvesteren.Daarmeekunnenwedeschadezoveelmogelijkbeperkenenkunnenwedewerkgelegenheidvoorzoveelmogelijkmensenbehouden.Maarerzijnproblemenmetdepensioenen.DiezijndeheerUlenbeltooknietontgaan.Diemoetenookgefinancierdworden.Eriseenfiksaantalproblemen.Daarvoormoetenwenietweglopen,ookalzijnnietallemaat-regelenevenprettigenleuk,ooknietvoormij.MevrouwVanGent(GroenLinks):IkbegrijpdeworstelingvandePartijvandeArbeidbest.OokGroenLinksheeftnietevenachteloos,opeenachternamiddag,hierovereenvoorstelletjeinelkaargedraaid.MaarisdeheerSpekmanhetmetmijeensdathetuitgangspuntmoetzijndatdeverhogingvandeAOW-leeftijdrechtvaardigensolidairgebeurtendathetcruciaalisdatrekeningwordtgehoudenmetmenseninzwareberoepen?Ditgebeurtindevoorstellenvanhetkabinetnuniet.DeheerSpekman(PvdA):Ookinhetresultaatvanhetsociaaloverlegeninhetcrisispakketstaateenpassageoverhetuitgangspuntdatrekeningmoetwordengehoudenmetzwareberoepen.Ikhoudrekeningmetdegeformuleerdeuitgangspunten.Dezeafspraakisvooronsheelbelangrijk.IksluitmijaanbijwatdeheerVanHijumzojuistdaarovergezegdheeft.MaarookwijwachtenhetSER-adviesaf.HetstaatwatonsbetreftdeSERvrijomwatvoorvoorstellendanooktedoen.Deuitvoeringvandedeeltijd-WWlooptnognietergsoepel.Graaghorenwijvandeministerofbijsommigebedrijvenwelgoedeervaringenzijnmetdedeeltijd-WW.HetUWVwerktnuvooralmeteendigitaleintake.DaarmeekomthetUWVtewetenwatvoorklantenindeWWbinnen-stromen.Geleidelijkaankomenweindeoudesituatiedatgemeentenhetwerkopnieuwgaandoen.Zowasdeopzetvandewerkpleinennooitbedoeld.Hetwasdebedoelingommeteeneengoedeintaketedoenenmensenmeteenverdertebrengen.Juistnuisditbelangrijk.Ikhoordatditmetnamebijjongerengebeurt.Zijvullenallemaaleendigitaleintakeinenpasdriemaandenlatergaatmenermeeaandeslag.HeelveeljongerenkrijgenmaarheelkortWW.Ditbetekentdatjedeeerstemaandenfeitelijknietsdoet.Allerleipuntenindeuitvoeringlopennogsteedsnietsoepel.WerkgeversvragenbijhetUWVomwerknemers.BijhetUWVisonvoldoendebekendwiezijinhundossiershebben.Datisgewoonnietgoed.Wekunnenalle-maalmooiewoordengebruiken,prachtigeteksteneneenprachtigsociaalakkoordhebben,maaralsdeuitvoeringindeknelkomtdooreengebrekaancapaciteitofdoorrarewerkprocessen,hebbenweerallemaalniksaanenkomennogsteedsveelmensentelangaandekanttestaan.Datditnietmoetgebeurenisnouneteenvandeuitgangspuntenvanditverhaalenvanhetresultaatvanhetsociaaloverleg.Dedoelstellingisomzoveelmogelijkmensenaanhetwerktehoudenenalsmensenhunbaanverliezen,zosnelmogelijkweeraanhetwerktehelpen.Deachilleshielzijnnogsteedsdefinanciëleinstellingenendebedrijvendievastlopenomdatzijgeenkredietleningkrijgen.Ditsoortbedrijvenisernogsteedsheelergveel.IkrealiseermijgoeddatdeministervanSocialeZakenhiervoornietdirectverantwoordelijkis,maarditprobleemheeftnatuurlijkwelheeldirectmetzijnportefeuilletemaken.IkhoordusgraaghetoordeelvandezeministervanSocialeZakenoverdebankenenhunterughoudendheidbijkredietfinancieringen.Alsbankennietmeerdurven,trekkenweelkaarallemaalinhetputje.InZaandamdoetdeINGmomenteelzesmaandenoverhetbetalenvanzijnreke-ningen.Deoverheidissomsheelerglaksenlabbekakkeriginhetbetalenvanhaarrekeningen,maarditslaattochwelalles.Zolopenweuiteinde-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6413 lijkvast,alsookdefinanciëleinstellingennietleveren.Dezeachilleshielisinditstukhelemaalnietbenoemd.Maarditisvolgensmijhetbelang-rijkste.MevrouwKos¸erKaya(D66):Ookikmaakmijveelzorgenoverdeuitwer-king.Deuitwerkingvandedeeltijd-WWleidtertoedatwerknemershunWW-rechtenopsouperen.Alszijontslagenworden,krijgenzijmisschienmaarvooreendeelWWenmisschienniet,omdathetdanopis.Mochtdewerkgeverhiervangebruikmakenzonderdathijereigenlijkrechtopheeft,danmoetereenboetekomen.VindtdeheerSpekmannietdatdezeboetenaardewerknemermoetgaanennietnaarhetUWV?Deuitzendbranchedoetveelgoedwerk.Veelwerknemersdiegeenafstandtotdearbeidsmarkthebben,kunnenviadeuitzendbureausweeraaneenbaangeholpenworden.HetUWVheeftgezegddatdeinterce-dentenvanuitzendbureausdieinproblemenverkeren,bijhetUWVgeplaatstmoetenwordenomdaarhetvelewerktedoen.Ikvinddatdewereldopzijnkop.IkvinddathetUWVdeuitzendbureausdirectmoetbenaderenendewerknemersdiegeenafstandtotdearbeidsmarkthebbenmoetenaanbiedenaandeuitzendbureaus.HetkantochnietzozijndatwijpubliekgeldinzettenvoorintercedentendiewebijhetUWVonderbrengen?DeheerSpekman(PvdA):IkbenhetmetmevrouwKos¸erKayaeensdatditeenheelrarewerkwijzeis.Ikoverziehetniethelemaal.MevrouwKos¸erKayaspreektsnelenbovendiensnapikzinnendiebeginnenmet«hetkantochnietzozijndat»nooitzogoed.DeanderevraagdiemevrouwKos¸erKayastelt,heeftzijookaandeministergesteld.Ikvindditeeninteressantevraag.Ikwachtevenhetantwoordvandeministeraf.Ikvinddatdewerkgevernietbeloondmoetwordenalshijmisbruikmaaktvaneenregeling.Datwillenwevolgensmijgeenvanallen.Wewillenmisbruiktegengaanenmoetendaaromnadenkenovereeneffectievemethodedaarvoor.MisschienisdemethodevanmevrouwKos¸erKayawelheeleffectief.Sowiesoishetrechtvaardigjegensdewerknemer,vanwieeigenlijkmisbruikisgemaakt.Ikvindhetvoorstelopzichdusinteressant.DeheerNicolaï(VVD):Voorzitter.HetoverlegvanvandaagheeftdetitelResultaatsociaaloverleg.Datisietsandersdaneensociaalakkoord.Ikherinnermijdatwehierovereerdergediscussieerdhebben.Mijnfractie-voorzitter,MarkRutte,sprakovereensociaalaccordeon.Ikherhaaldatniet.Wehebbenveelreactiesgehad,omdatdittebeledigendzouzijnvoordeaccordeonisten.Hetiseensociaaloverleggeworden.Dezeministerheeftgeengelukkigehandinhetsluitenvanakkoorden,moetenweconstateren.Weherinnerenonsdeparticipatieflopin2007.Daaropmoesthetontslagrechtgeregeldworden,maarditwerdnietgeregeld.Erkwameencommissie,maardezeregeldehetookniet.Decommissiekwammetinteressantevoorstellen,maardezegingennietoverdeflexibiliseringvanhetontslagrecht.Inhetnajaarsakkoordwaseindelijkwelietsoverhetontslagrechtafgesproken.Datdachtenwijalthans.Bijdenadereuitwer-kingbleekditooknietakkoordenheldertezijn.Wezijndusblijmethetwoord«overleg».Maardanhebbenwenogsteedshetwoord«resultaat».Watzijnnoudeharderesultatenvanhetgevoerdeoverleg?Ikzienamelijkgeenharderesultaten.Watzoudenderesultatenmoetenzijn?Waargaathetom?Loonmatigingisvangrootbelang.Hoehardisdat?Ikzalerzoeenaantalopmerkingenovermaken.Watisdehardeenduidelijkeafspraakdiegemaaktisoverdewerktijdverkorting?Watzijndeafsprakenvoorlangerdoorwerkenenvoorhetverhogenvandepensioenleeftijd?Erzijngeenhardeafsprakengemaakt.Devraagisalleenmaardoorge-schovennaarhetkabinetendeSERengazomaardoor.DitzijnpreciesTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6414 dedriehoofdpuntendiegeregeldhaddenmoetenwordenennietgere-geldzijn.Deloonmatigingisvanbelangindeprivatesector,demarktsector.IkziedathetRijkzichstructureelheeftrijkgerekendmeteenbedragvan3,2mld.,doortebesparenopoverheidssalarissenenuitkeringen.Wezienechterdatindecao’sdiewordenafgeslotenenindeeisendiedaarinwordengesteldhelemaalnietwordtuitgegaanvandenullijn.DeRabo-bankkenteenloonstijgingvan1,5%.Watgaatdeoverheiddoen?Watgaatdezeministerdoen?WatgaatdeministervanBinnenlandseZakendaarmeedoen?Hetbedragvan3,2mld.moetweldegelijkgevondenworden.Volgensmijzijnertweemogelijkheden.Deeersteisdaterkeihardwordtontkoppeld.Deopeningdaartoewordtgegevenindestukken.Ikvraagdeministerofinderdaaddestapvanontkoppelingvanhetambtenarensalarisendeuitkeringengezetwordt.Alsdeministernietduidelijkzegtdathijgaatontkoppelen,hoegaatdande3,2mld.gedektworden?MevrouwVanGent(GroenLinks):Hetlijktmijdatwenietmoetengaanontkoppelen.Datzouikeenheelslechtezaakvinden.IkkrijgdeindrukdatdeheerNicolaïhooptdatditwelgebeurt.Ikmagtochaannemendathijzijnsociaalhartnogniethelemaalkwijtgeraaktisendathijontkoppelinggeengoedeoptiezouvinden?DeheerNicolaï(VVD):LaatmevrouwVanGentzichgeenzorgenmakenovermijnsociaalhart.Datzaliknietkwijtraken.Iksteldewarmebelang-stellingopprijs.Hetisnoodzakelijkdatookindemarktbijdenullijnwordtaangesloten.Danhoefjeooknietteontkoppelen.Maaralsjeindemarktnietaansluitbijdenullijnenerdusgeenhardeafsprakenblijkenteliggenoverloon-matiging,hebjeduseengatvanmeerdan3mld.MevrouwVanGent(GroenLinks):Behalvealsereerderafsprakenovergemaaktzijn.Wehebbennogwelmeerakkefietjesenvuiltjeswegtewerken,bijvoorbeeldinhetonderwijs.DatweetdeheerNicolaïook.Inhetonderwijszijnafsprakengemaaktwaaraanjejevolgensmijinprincipewelmoethouden.IkbendusbenieuwdhoedeheerNicolaïdaartegenaankijkt.DeheerNicolaï(VVD):Natuurlijkkunjenietmeteenallesdoorvoeren.Hetgaatvooralomdenieuwecao’s.Daarmoetjehetindoorvoeren.Alshetindemarktnietwordtdoorgevoerd,benikbenieuwdwatbijdeambtenarencao’seneldersgaatgebeuren.Volgensmijmoetontkoppeldworden,maardithoorikgraagvandeminister.Ikbenhierhelemaalnietblijmee,omdatikhadgehooptdatdemarktzichhadgehoudenaandeze«afspraken»,doortotlagereafsprakentekomen.DeheerSpekman(PvdA):IksnaphetbetoogvandeheerNicolaïniethelemaal.HetakkoordvandeStichtingvandeArbeidgaaterjuistvanuitdatdesocialepartnershetbelangrijkvindendatdekoopkrachtbehoudenblijft.AlsdeheerNicolaïdelonenopdenullijnzet,isditniethetgeval.Desocialepartnershebbengezegddatmetdieafsprakendekoppelingbehoudenkanblijven.Hetkabinetheeftvolgensmijgezegddatditmoge-lijkis.DeheerNicolaïpleitdusnietalleenvoorontkoppeling,maarookvoorkoopkrachtverliesvanallegroepen.DeheerNicolaï(VVD):Meteenanderbeleidhebjeookgeenkoopkracht-verliesnodig.Maardanmoetenwehetheleeconomischbeleidbespreken.Ikconstateerdatmeerdan3mld.isingeboektendathiervoorisuitgegaanvandenullijnvooroverheidssalarissenenuitkeringen.Daarmeehopenwedemarkttevolgen.Alsdemarktbovendenullijnzit,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6415 kunjetweedingendoen:ontkoppelenof3mld.extrabezuinigingenzoeken.Datprobleemligtvolgensmijvoor.Maarikwileerstdereactievandeministerdaarophoren.Hetisopzichheelverheugenddatdehelftvandewerknemersbereidisomsalarisinteleverenvoorkorterwerken,omdaarmeehunbedrijfdraaiendetehoudenendegoedemensentekunnenbehouden.Ikvondhetvervolgensonvoorstelbaarwelkeeisendebondenstelden.Zijdedenalsofermetdeeconomischesituatienietsaandehandwas.Zijsteldenvoordatgewoonmaartot100%moestwordenaangevuld.Ikvondditzeeronverantwoord.Ikvraagdeministerwaternugaatgebeuren.Erligtnudeminofmeerprocedureleafspraakdatdecentraalweloveraanvul-linggesprokenmagworden.Alsdebondeneentehogeaanvullingvragen,hoeftditnietalshardeeisgezienteworden.Ookisereenmeld-procedure,waarmeejezakenkuntvoorleggenaanhetministerievanszwenaandestar.Ikwildatdeministerhelderzegtdatdeaanvullinginderichtingvan100%debijlaandewortelvanhethelesysteemis.Mensenzijnbereidomminderteverdienenenkortertewerken,omdaarmeehetbedrijfdraaiendetehoudenengeenontslagtehoevenkrijgen.DemeestschandelijkevooruitschuiverijbleekbijdebesprekingvandeverhogingvandeAOW-leeftijd.ErwerdvooruitgeschovennaareenvolgendkabinetendoorgeschovennaardeSER.Hoepijnlijkhetookis,weziendathetheelhardnodigisomietstedoenaandeAOW-leeftijd.DaaromisookdeVVDaleerdermeteenvoorstelgekomen.DaarnakwamGroenLinksmeteenvoorstel.IkjuichhettoedatookGroenLinkseenvoorstelheeftgedaan,zijhetdatmetditvoorstelpasnatachtigjaardegewensteopbrengstwordtbereikt.Datiswelheellang.Inonsvoorstelduurtdit24jaar.Erzijndusgradatiesinhoeserieus,hoelucratiefenhoegoedeenvoorstelis.Maarhetisgoeddatvanverschillendekantenvoor-stellenwordengedaan.Alleenhetkabinetdoetgeenvoorstel.IkvindhetonbegrijpelijkdatditzondervoorwaardenbijdeSERwordtneergelegd.IkdoeopnieuweenpogingomdaaroverietsvandeministervanSocialeZakentehoren.HetkannatuurlijknietzozijndatditkabinetdeplannenofbezuinigingenvandeSERaccepteert,ookalzijndieheelraarenaldannietaverechtsvoordeeconomie,aldekken???zetoevallighetgat,maardoenzenietsaandeAOW-leeftijd.Datkanookniet,maarlaatdeministerenderegeringooknuvastzeggenwatdeminimalevoorwaardenzijnomhetadviesvandeSER,afgezienvanhetfinanciëlegatwaarinvoorzienmoetworden,overtenemenofalthansserieustekunnennemen.ANTWOORDVANDEMINISTERMinisterDonner:Voorzitter.Hetisgoeddatwenogeensconcretersprekenoverdeafsprakendiezijngemaaktmetsocialepartnersenbinnendecoalitieoverhetspecifiekeaspectvanhetarbeidsmarktbeleidindekomendetijd.Doorvelesprekersiseropgewezendatweinonzekeretijdenleven,watbetreftdearbeidsmarktendeeconomischeontwikkeling.GisterenkwamhetIMFmetnieuweramingen.HetCBSheeftonlangsramingengegevenvandeontwikkelingvandewerkloosheid.Ikweetnietofhetzinvolisomeenpuntenwolkvanramingenteontwikkelen,waarbijdeeendeanderprobeertteovertreffen.Deeengeeftdelichtpuntjesaan,terwijldeanderwijstopnogsomberderstemmendeontwikkelingen.Wezitteninmoeilijkheden.DezezijnnietspecifiekhetgevolgvanhetinNederlandgevoerdebeleidofüberhauptvanwelkbeleiddanook.Ookkunnenwedezemoeilijkhedennietbuitendedeurhouden,doorafsprakenbinnendecoalitieofdoorafsprakenmetsocialepartners.Devraagisdaaromhoewijvoortgaanmetdeontwikkelingdiezichvoor-doet.Datisookdeinzetgeweestvanhetalgemenedebatoverhetaanvul-lendbeleidskaderenhetsociaalakkoord.Deinzetvanhetkabinetwordtbepaalddoordevraaghoetehandelenalsjenietweetwaarjeuitwiltkomenenwanneerdeontwikkelingweeropwaartsgaat.OpwelkewijzeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6416 kunnenweonderdehuidigeomstandighedenervoorzorgendatwedeeconomieaandeganghouden?Hoekunnenbedrijven,ookalszegecon-fronteerdwordenmetuitvalvanomzetofopdrachten,tenminsteeenproductievermogeninstandhoudendatzeinstaatsteltomopdrachtenoptepikkenzodradieweerkomen?Opwelkewijzevoorkomenwedatmensendiewerkverliezenaanzichzelfovergelatenwordenenthuisgaanzitten?Ikwijseropdatdezeinzetisgebaseerdopdehuidigeinzichten.Hetkabinetheeftduidelijkgemaaktdatdezecrisisgeenconjunctureleontwik-kelingis,diebeantwoordtaanhetvastepatroon,waardoorhettevoor-spellenzouzijnwanneerdemoeilijkhedenvoorbijzoudenzijn.Daaromproberenweiniederefaseintespelenopdespecifiekebehoeftevanelkefase.Indeeerstefaseheeftditgeleidtotwerktijdverkorting.Ditheefttegelijkertijdgeleidtothetinstellenvandemobiliteitscentraentoteenaantalanderemaatregelen.Ineersteinstantiewildenwijeenadempauzecreëren.Metdezemaatregelenzittenwenuindevolgendefase,namelijkvanvooruitgaanzonderconcreetperspectiefopheteindeofopherstel.Ikbenmijerdagelijksvanbewustdatvelendegevolgenhiervanzullenvoelen.Hetgaathierbijomwerknemersdiehunwerkverliezenenomwerknemersdieermeegeconfronteerdwordendatergeenvolledigebaanmeervoorhenbeschikbaaris.Hetgaathierbijookomwerkgeversdiehetbedrijfdatzijopgebouwdhebbenbinnenkortetijdafgebrokenzienworden.Jongerendievanschoolkomen,dreigenniethetperspectiefopeenbaantehebbendatzijdeafgelopentijdhadden.Kortom,deontwikke-lingenzijnheelgespreid.Tegelijkertijdmogenwijbijallevoorspellingenoverdearbeidsmarktendeeconomie,ookbijeensneloplopenvandewerkeloosheid,nietuithetoogverliezendatdesondankshetovergrotedeelvandemensengewoondoorgaatopdearbeidsmarkt.Erwordenmensenaangetrokken.Ervallenontslagen.Erisuitstroomuitbedrijvenenerisinstroominbedrijven.Dearbeidsmarktwerktnaarverwachting9%minder.Ditbetekentookdatdearbeidsmarktvoor91%welfunctio-neert.Metdezeuitgangspuntenmoetjebezigzijn.Hoekunjebijeentragerfunctionerendearbeidsmarktdedoelendieikhebrealiseren?Andersconcentrerenwijonsteveelophetdeeldatnietwerktenbekijkenweniethoewehetdeelvandearbeidsmarktdatwelwerkt,kunnengebruikenomproblemenoptelossen.Daaromblijfthetbeleidzondermeergerichtopeenzosnelmogelijkherstelvandegroei.Groeibiedteenbeginvandemogelijkhedenomproblemenaantepakken.Krimpbete-kentperdefinitiedatproblemengroterworden.AlsdeheerUlenbeltdatbedoeldemetdenieuwesociaaleconomischeordewaarnaarwestreven,zijnwehetmetelkaareens.Heteerstedoelisdanhoegroeihersteldwordt.Alsbedrijvenbijzondersuccesvolzijnbijhetherstelvandegroei,iseralleredenvooreendertiendemaandofvooranderevormenvanbonussen.Hetideevaneensociaaleconomischeordewaarinergeenflexibeleonder-delenmeerindebeloningzitten,isvolgensmijnietietsomnatestreven.Ambtenarenbeginnennuookeendertiendemaandtekrijgen.Wijminis-terskrijgendatnogniet.Ikhebnognieteenaanhetresultaatgerelateerdinkomen.Eengrootgedeeltevandewerknemerskrijgteendertiendemaand.DeKamerwijstopdeproblemendiezijnveroorzaaktdoordeprikkels.Naardatpuntmoetgekekenworden.Maarhetisnietzodatdeinstru-mentendieweinzettenprimairopdatsoortzakengerichtzijn.Dezeinstrumenten,bijvoorbeelddedeeltijd-WW,zijnprimairgerichtophetbehoudvanwerkgelegenheidwaarnogwerkis.Zezijnnietbedoeldomextrabelemmeringenoptewerpen.Deramingenlatenziendatweditenvolgendjaarmeteengrotetoenamevandewerkloosheidtemakenhebben.Ditzalleidentoteenwezenlijkegroeivandeuitgavenvoordebestrijdingvandewerkloosheid.Hetkabinetheeftervoorgekozenomdiegroeiindeeerstejaren,2009,2010en2011niettecompenserendoorbezuinigingenwaarmeedezegroeimoetwordenopgevangen.Daartegen-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6417 overstaatdatandereaandeconjunctuurgerelateerdeelementenalsderuilvoetwinstookniettengoedekomenaandebegroting.Binnendenormalebegrotingsdisciplinekanhieropbezuinigdworden.Erisvolgensmijduseenevenwichtigeoplossinggevondenvoorhettotalebegrotings-kader.MevrouwKos¸erKayamerkteopdatikvoor2009en2010middelenhebuitgetrokken,ennietvoor2011.Datisnietgeheeljuist.Ookvoor2011zijnerophetpuntvanscholingnogweleenaantaldoorlopendeposten.Maarhetkabinetheefterinderdaadvoorgekozenom2009en2010alsuitzon-derlijkejarentedefiniëren.Wemoetenindezefasegriphouden.Daarnazullenweweermoetenbeginnenmethetherstelvandeoverheids-financiën.Diegevenzekerindezetijdsubstantiëleachteruitgangtezien.Alswenieteenperspectiefbiedenopdewijzewaaropwedestaatsschuldendeoverheidsfinanciënweeropordebrengen,zalditonvermijdelijkgevolgenhebben,doordatdekostenvandetekortendiewijmoetenbetalenoplopen.Deafgelopenwekenisgesprokenovereenforseopgavevanhetkabinetom1,8mld.aanbezuinigingentevinden,alleenalvoor2011.Ditisongeveerhetbedragdatwijextrabetalenaanrentedoordeenkeleoploopvandestaatsschuldindeafgelopentijd.Ditlevertdusnognietsopwaarmeewedestaatsschuldkunnenterugdringen.Westaandusechtvooreenforseopdracht.Ikkomdaarstraksopterug,naaraanleidingvandediscussieoverdeverhogingvandepensioengerechtigdeleeftijd.Maarikgeefevenaandatdemaatregelendienugenomenzijn,bewusteropgerichtzijndatzolangdeeconomiekrimpt,degroeinietwordtverminderddoorindiefasealnettotebezuinigen.Doorgroeikunnenweweergripkrijgenopdeontwikkeling.Datkanin2011ooknogdesituatiezijn.Alsdatzois,zullendemiddelendieverkregenwordendoordemaat-regelenmetbetrekkingtotde1,8mld.ookgebruiktwordenvoorextrastimuleringen.Maaralserweersprakeisvangroei,zullendemiddelengebruiktwordenomhetsaldoterugtedringen,ennietvooranderedoel-stellingen.Devoorzitter:MevrouwKos¸erKayaverzoektomeeninterruptie.IkwilhaarenandereKamerledeneropattentmakendatikindeeerstetermijndegelegenheidbiedtomgedurendedeeerstetermijnvandeministertweekeerteinterrumperen.Anderszijnwenietoptijdklaar.MevrouwKos¸erKaya(D66):Danstelikmijnvraagwelintweedetermijn.MinisterDonner:Onderdeelvandeaanpakwasookomdeafsprakenbinnenhetkabinetzogoedmogelijkparalleltelatenlopenmetdeafsprakenmetdesocialepartners.Datisuiteindelijkookgelukt.HetbeelddathethekvanhetCatshuismaarevenopengingomdesocialepartnersbinnentelaten,doetgeenrechtaanhetvrijintensieveoverlegdatvoordietijdhadplaatsgevonden,maargelukkigaandeaandachtisontsnapt.Wijmogenblijzijnmethetresultaat.DeheerNicolaïheeftwelgelijkdatdegeslotenakkoordenonduidelijk-hedenopleveren.Akkoordenmetsocialepartnerszijngeenspoorboekjes.Hetzijnakkoordentussenpartijenmetvrijuiteenlopendebelangen,waarbijdeessentieisdatereenbedding,eenkanaalwordtgevondenwaardoordeinzetgelijkgerichtkanworden.Alseenakkoordwordtgesloten,betekentdatnietdathetvanafdatmomentdoorallepartijenunisonowordenuitgelegd.Erwordenvanuitheteigenperspectiefendeeigendoelstellingenafsprakengemaakt,maarmetdieverschilleninuitlegisdeinzetgelijkgerichtomergezamenlijkdeschoudersondertezetten.MevrouwVanGent(GroenLinks):Socialeakkoordenzijngeenspoor-boekjes,maarhetistochooknietdebedoelingdatiedereenvervolgenszijneigendienstregelinghanteert.Deaanlooptoteenakkoordisvaakallastig.Enophetmomentdathetakkoordisgesloten,iservaakgedoeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6418 overdeinterpretatieervan.Dathebbenwijgezienbijdediscussieoverdoorwerkentothet67stejaarenookbijdediscussieoverdedeeltijd-WW.Hoekanzo’nakkoorddantoteenwerkbaarsysteemleiden?MinisterDonner:Ikhoefslechtsterefererenaanuweigenwoordendatdithetgevalis.Bijdeinvoeringvandedeeltijd-WWwistiedereendatditinstrumentvoorheteerstopdezemanierzouwordeningevuld.Perdefi-nitielevertdatonduidelijkhedenop.Daaromvolgternadeeerstekorteperiodevandriemaandeneenevaluatie.Losdaarvanzijnerookvragengerezenenpositiesingenomen.MaarviahetzelfdemechanismeismendezeweekindeStichtingvandeArbeidtoteenuitkomstgekomendieheelgoedtehanterenis,zoalsuzelfookgeconstateerdheeft.Erzijnwelverschillendepositiesingenomen,maardegemeenschappelijkeuitlegwijktdaarvanaf.Datbevestigtalleenmaardatjeernietnaarmoetstrevenomaanhetbeginiedereonduidelijkheidwegtenemen.Hetgaatomhetvertrouwendaterwerkendewegoplossingenzullenwordengevonden.Datisdezeweekdusweerbevestigd.MevrouwVanGent(GroenLinks):Datklinktallemaalmooi.Ikbegrijpdatdeministerprobeertomdezaakwattedempen.Datneemtnietwegdaterbijdeuitwerkingaltijdveelruisopdezenderis.Waaromwordternietbeterafgestemd?Waaromwordtnietgoedgecheckthoeeenenandergeïnterpreteerdmoetworden?Aanditsoortzakenmoetjegeentijdverspillen.Hetgaateromdaterzosnelmogelijkwordtgehandeld.Ikbenbenieuwdnaardewijzewaaropdeministerzijnbemiddelenderolopditpuntinvult.MinisterDonner:Ikhebalgezegddatwijtemakenhebbenmetpartijenmetgeheelverschillendebelangenensomsgeheelverschillendeuitvals-wegen.Tochslagenwijerinomtoteengemeenschappelijkebeddingtekomen.Datbetekentdatiedereendaarbinneneenzekerewendingmoetmaken.Datditmetenigeruisgepaardgaat,magnietbevreemden.Alsjeernaarstreeftdatvoorhetsluitenvanhetakkoordalleruisverdwenenis,probeerjeeenzekerheidtebereikendieernietis.Bijditsoortzakenzaleraltijdruiszijn.Jemaghopendatderuisinveelgevallenbeperktblijft.Deafgelopentijdhebbenoverigenszekernietallebetrokkenpartijendaaraanmeegedaan.Ikwilnietuitweidenovermijnbemiddelenderol.Ikconsta-teerdatmenhetdezeweekeensisgeworden.MevrouwVanGent(GroenLinks):Daterdoordedealruisis,begrijpikheelgoed.Maarookdaarnakomtderuisweeropzetten.Jekuntjeafvragenwelkeafsprakenoverdedeeltijd-WWzijngemaakt,wantdeinterpretatiesverschillennogsteeds.Daarombenikzobenieuwdnaarderolvandeminister.MinisterDonner:Mijnrolisomgeenonnodigeruisteveroorzaken.Ookhierprobeerikdieroltevervullen.Tegelijkertijdisduidelijkdatindezeonzekeretijdengeenakkoordenzonderruiszullenwordengesloten.DeheerNicolaï(VVD):Hetklinktgrappig,maarhetisonthutsend.Deministerzegtdoodleukdathetweleenakkoordgenoemdwordt,maargeenechtakkoordis.Overeenakkoordbenjeheteens.Volgensdeministerzijnsocialeakkoordenechterintentieverklaringenindetrantvan:wijwillenallemaaldatiedereenaanhetwerkkomtengelukkigwordt.Nahetuitsprekenvanzo’nintentieverklaringzietmenwelweerhoedatvormmoetkrijgen.Opnogalwathardepuntenzijnerforseinterpretatie-verschillenvandeafspraken.Bijvoorbeeldbijhetontslagrechtwarenpartijenheteroveroneensoferruimtewasvoorafwijkinginarbeidscon-tracten,Sommigenmenendatdeaanvullingtot100%vanhetloonwezenlijkonderdeelisvandeafspraakoverwerktijdverkorting.ZegtdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6419 ministernuwerkelijkdathetwelakkoordenzijn,maardatdie,andersdanbijvoorbeelddeakkoordendieinEuropaofmetdeAntillenwordengesloten,meerintentieverklaringenzijn?MinisterDonner:Eensociaalakkoordisgeenjuridischcontract.Datishetnooitgeweestendatzalhetooknooitkunnenzijn.Datbetekentnietdatalleafsprakendiegeenjuridischcontractzijn,intentieverklaringenzijn.Indeakkoordenwordteenduidelijkewilenhandelwijzevastgelegd.Datmaakthettoteensociaalakkoord.Erzalgeensociaalakkoordzonderruisgeslotenkunnenworden.Unoemdehetaanvullenvanhetloontot100%.IkmeendatdeStichtingvandeArbeiddaardezeweekeenzeerduidelijkstandpuntoveringe-nomenheeft,datstrooktmetdegedachtelijndieindevoorbereidingtertafellag.Wijhebbeneeninvullingenuitwerkinggekozenwaarmeezoveelmogelijkrechtwordtgedaanaandegeheelverschillendebelangenwaarwijmeetemakenhebben.Hetgaatomhonderdduizendenofzelfsmiljoenenmensendieineenbepaalderichtingmoetenhandelen.Datregeljenietinafsprakenmetvoetnotenenkleinelettertjes.Jemoetervoorzorgendatdedynamiekdegewensterichtingopgaatendatmengeleidelijkdemaatschappelijkbeoogdedraaimaakt.Datzalaltijdmeteenzekereruisgepaardgaan.DeheerNicolaï(VVD):Deministerzegthetietsvriendelijkerdanik,maarhijweerlegtmijnconclusieniet.HetzijngeenhardeafsprakenzoalsdiebijvoorbeeldwelinEuropeesverbandofmetdeAntillenwordengemaakt.Hetgaateromdatdeneuzendegoedekantopgaanstaan.Latenwijhetdanookmaarsocialeintentieverklaringennoemen.MinisterDonner:DoeltumetakkoordeninEuropeesverbandbijvoor-beeldophetStabiliteits-enGroeipact?Gevendelidstatendaarallemaalpreciesdezelfdeuitlegaan?DeheerNicolaï(VVD):Gelukkighoudtderegeringzichdaarwelaan.MinisterDonner:Ookdieakkoordenhebbenzohuneigenbetekenis.Uzegtopvoorhanddateenakkoordenopeenbepaaldewijzeuitgelegdmoetworden.DatisechternietdewijzewaaropsocialeakkoordinNeder-landgeslotenworden.Daarkuntuookgeenvoorbeeldenuithetverledenvangeven.Erisnognooiteensociaalakkoordgeslotenopdewijzewaaropuhetuitlegt,ooknietindetijdendatdeVVDinhetkabinetzat.MevrouwKos¸erKayaendeheerVanHijumhebbengevraagdnaardemaatregelenomkennistebehoudenmetbehulpvanuniversiteitenenTNO.ZowelEZalsOCWisbezigmethetuitwerkenvanditonderdeelvandestimuleringsmaatregelen.Daarisbinnenhetstimuleringspakketgeldvooruitgetrokken.Deinzetvandeverschillendemiddelenzalzosnelmogelijkonderwerpvanbesprekingbinnenhetkabinetzijn.Daarnawordendemaatregelengepubliceerd.Hetzelfdegeldtvoordeaanpakvandejeugdwerkloosheid.DebetrokkenbewindsliedenzijnonderleidingvandestaatssecretarisvanSZWbezigomtebezienwelkemaatregelenhetmeestdienstigzijnbinnendebeschikbaremiddelen.Naarverwachtingzaldestaatssecretarisindeloopvandevolgendemaandmetvoorstellenkomen.Alsjongerenindezetijdlangeropschoolblijven,zijndaarvoormeermiddelennodig,zoalsmevrouwKos¸erKayaopmerkte.Erzijnextramiddelenvoorzienvoormbo-wijkscholenenanderescholendiemetditverschijnselwordengeconfronteerd.DezemaatregelenwordennietinééngrootpakketaandeKamergepre-senteerd.Zijwordenuitgewerktophetniveauvandespecifiekevakonderdelen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6420 MevrouwKos¸erKayavroegnognaardelastenverzwaringdievoor2009isvoorzien.Volgensdevastebegrotingsregelswordendelastenverzwa-ringen,voorzoverzijalnietwarenvoorzieninhetcoalitieakkoord,gecom-penseerddoorlastenverminderingen.Erkannietwordengezegddatdelastenverzwaringenin2009eennegatiefeffecthebbenopdekoopkracht.Medevanwegedelagereinflatieontwikkeltdekoopkrachtzichpositieverdaninoktoberwerdverwacht.Wijhebbeneenzekervoordeelbijeennadeel,zoalsonzegrotefilosoofCruijffaltijdzegt.Wijhebbeninoktoberafsprakengemaaktoverdekoopkrachtdienugunstigeruitwerkendantoenwerdvoorzien.In2009hebbenwijniethetprobleemvanhetwegvallenvanbestedingen.Hetwegvallenvandeinternationalehandelkanechternietgecompenseerdwordendoormaatregelenvanhetkabinet.Daarmoetenwijopeenanderewijzemeeomgaan.Ikhebinfebruarialgezegddatergewerktwerdaaneenvervangenderegelingvoordewerktijdverkorting.Daarbijstondhetuitgangspuntvooropdatdaarbinnendebestaandewetgevinginvullingaanmoestwordengegeven.Alswijdaarvoordewetmoetenwijzigen,zoudenwijdekomendetijdnoggeengebruikvanhetinstrumentkunnenmaken.Hetgaaterjuistomeenbrederegelingtemakendievoorallebedrijvengeldt,ongeachtofdezetemakenhebbenmeteenomzetverliesvan30%.Hetisgeeninstrumentwaarmeelastenenloonkostengespreidkunnenworden.Hetdoelis,bedrijvendienaareigenovertuigingperspectiefhebbenomdoordehuidigeslechtetijdheentekomen,instaattestellenomdevakkrachtendienodigzijnvoorproductievermogen,tekunnenbehouden.Erzijngeencriteriavoorhetdefiniërenvanvakkrachtenontwikkeld.Mogelijkmisbruikwordtopeenanderemaniervoorkomen.IknoemdecompensatiediehetbedrijfmoetbetalenomdatergebruikgemaaktkanwordenvanWW-middelenzonderdatdaareensollicitatieplichtenandereverplichtingenommensenaanwerktehelpen,tegenoverstaan.Diecompensatiebehoeftoverigensalleentewordenbetaaldalsernaofnogtijdensdedeeltijd-WWalsnogontslagvolgtvoordebetrokkenen.DeheerUlenbeltmeentdatbijdezeregelingderechteneenzijdigbijwerk-nemerswordenneergelegd.Ikbestrijddat.Deinzetisgeweestomeenregelingtemakenwaarmeedelastenverdeeldworden.Dewerkgeverbetaaltinallegevallendehelftvanhetsalarisdoor.Dewerknemerheefteeninkomensverminderingvan15%omdathijvoordehelftvandewerk-tijdWWkrijgt.DeWW-geldenwordenbetaalduitdecollectievemiddelen.Werkgevers,werknemersenoverheiddragendusalledriedelastenvandezemaatregeldiegebaseerdisophetuitgangspuntdatwerkboveninkomengaat.Demaatregelisbedoeldvoorbedrijvendienietinstaatzijnomdeloon-kostenteblijvendragen.IndeafsprakendieindeStichtingvandeArbeidzijngemaakt,isbevestigddatdewerknemerermeemoetinstemmenomdatergeenaanvullingvanhetloonplaatsvindt.Daarmeeistevensgeborgddatergeenmisbruikvanderegelingzalplaatsvinden.DitisvolgensmijeenbevredigendeuitkomstvanhetoverlegindeStichtingvandeArbeid.Hetiszekergeenmaatregelwaardooréénvandepartijenalhaarwensenkanrealiseren.EenanderonderdeelvandeafsprakenindeStichtingvandeArbeidisdatoplokaalniveauaanvullingvanhetloonbespreekbaaris.IkbengisterenbijhetbedrijfAlutechgeweest,dateerderdezeweekinhetnieuwswas.Hetbedrijfheeftzekerperspectief,maarhetleverteenzeergespeciali-seerdproduct.Hetwordtnuacuutgeconfronteerdmethetwegvallenvanopdrachtenvoorbenzinetankvoortrucks.ErwordtsamengewerktineeninternationaalverbandwaarbinnenAlutechhettechnischbesteproductlevert.Bijeendergelijkverliesvanomzetstaatmenvoordevraagofergereorganiseerdmoetwordenwaarbijdehelftvanhetpersoneelmoetafvloeienofdaterdeeltijd-WWwordtaangevraagdvoorhetgeheleperso-neel,inclusiefdedirectie.Dievraagisvoorgelegdaanallewerknemersvanhetbedrijfnahetoverlegmetdebonden.InovergrotemeerderheidTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6421 heeftmenvoordeeltijd-WWgekozen,waardoormenereventueelzelfookininkomenopachteruitkangaan.Eigenlijkiserookgeenalternatief.Erisoverigenswelafgesprokendatereenaanvullingkomtomhetpensioen-probleemoptelossen.Dedeeltijd-WWleidtdusniettoteenstructureelverliesindepensioenopbouw.Ondanksallepubliciteitzijnditsoortonderdelenalsresultaatvanhetoverlegmetbondenwelindeafsprakenopgenomen.Deeltijd-WWiseeninstrumentwaarmeebedrijvenmetperspectiefdiedeextralastennietmeerkunnendragen,geholpenkunnenworden.Deinvul-lingervankanafhangenvandelokalemogelijkheden.Wijhebbeningecal-culeerddatditnieuweinstrumenttotvragenenonduidelijkhedenzalleiden.Daaromiserookeenmeldpuntingesteldvoordiegevallenwaarininstemmingwordtonthouden.Binnendriemaandenwordtdewerkingvanhetinstrumentgeëvalueerdenzijnbijstellingenmogelijk.MevrouwKos¸erKaya(D66):Hetalgemenedoelvandeeltijd-WWismijduidelijk,maardeuitwerkingniet.WaaromgaatdeopbrengstvandeboetebijmisbruiknaarhetUWV,terwijldewerknemerzijnrechtenopsou-peert?Waaromkomtdeboeteniettengoedeaandewerknemer?Hoestaathetmethetbudgettaireplafond?Hoewordtergemonitord?WordendegenenmeteenkleineWW-uitkeringdaarinmeegenomen?Alsditniethetgevalis,watbetekentdatdanvoordeadministratievelasten?Wordendeextrauitgavenvoordedeeltijd-WWbuitendeuitgavenkadersgeplaatst?MinisterDonner:Deinzetwasomeenoplossingtevindenbinnendebestaanderegelingen.WijhebbengekozenvoordeWW-wetgeving.Wieeenberoepopdeeltijd-WWdoet,zalvoordatdeelinderdaadgebruik-makenvandeWW-rechtenendaarvoorgeldenbepaaldetermijnen.Omdatmentegelijkertijdvoordeanderehelfteenarbeidsovereenkomstheeft,wordenerookrechtenopgebouwd.DeregelingwijktopeenaantalpuntenafvandeWW.Iknoemdealdesollicitatieplicht.Dediscussieovereventueelontslagwordtaanheteindvandelooptijdvanderegelinggevoerd.Daardoorisdemaatregelsneltoepasbaar.Deingezettefinanciënzijnafkomstiguitdecollectievemiddelen.Alsjedeboetetengunstewiltlatenkomenvandebetrokkenwerknemers,moetdaarvooralleenaldeWW-wetgevinggewijzigdworden.DaardoorzoudenookdetermijnenvandeWWverlengdworden.Wijhebbenvoordezeoplossinggekozenopgrondvandeevenwichtigebenaderingzoalsikgeschetstheb.DeheerSpekmanvroegzichafwaaromereenapartelijnisgekozenvoorhetbeschikbaarstellenvandebenodigdemiddelen.VanwegedebegrotingsdisciplinevanhetRijkkunnendebenodigdegeldennietaange-merktwordenalsWW-gelden.Vanwegedebijzonderevoorwaardendiehiervoorgelden,kunjenietzondermeerzeggendatdeWWwordttoege-past,inclusiefdeinstrumentendiewijopgrondvanhetalgemeenbelangnodigachtenomdeaansprakenterugtedringen,danwelervoortezorgendatdiezosnelmogelijkwordenbeëindigd,zoalsdesollicitatie-plicht.Ermoetrekeningmeewordengehoudendatdemaatregelleidttoteenextraintensiveringvandeinzetvanmiddelen.Binnendebegrotings-systematiekleidtditeronvermijdelijktoedaterapartmiddelenvoormoetenwordenuitgetrokken.Omdieredeniserookeenbudgettairplafondvastgesteld.AlsderegelingeendisproportioneelbeslagopdemiddelenlegtzonderdatditleidttoteenonderuitputtingvandeWW-middelenvangelijkeomvang,moetderegelinggestoptkunnenworden.Zonderbudgettairplafondishetnietmogelijkomderegelingtestoppen,wantdanwordenwijvoorderechteromdeorengeslagenmethetargumentvangewekteverwachtingen.Evenalsbijdewerktijd-verkortingisdusvoorditplafondgekozen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6422 AndersdandewerktijdverkortingwordtdezeregelingdirecttoegepastdoorhetUWV.Erzijnvoorzieningengetroffenomoverzichttehoudenoverhetaantalaanvragenvoorenhetaantaltoepassingenvanderege-ling.TegenmevrouwOrtegazegikdaterinmiddelsduizendenaanvragenvoordeeltijd-WWzijn.Langsdiewegkunnendeontwikkelingenindegatenwordengehouden.MevrouwOrtegaheeftgevraagdnaarwerknemersdieindividueelbezwaarhebben.EnerzijdsisdesystematiekvandeAlgemenewetbestuursrechtvantoepassingomdathetombeslissingengaatdierechts-gevolgenhebben.Anderzijdsiserhetvereistevaninstemmingvanverte-genwoordigersvanwerknemersdanwelvandebonden.Opdiemanieriserruimtevoordebezwarenvandiezijde.MevrouwKos¸erKaya(D66):HetverhaalvandeministeroverdeboetedieterugvloeitnaarhetUWVismijgeheelonduidelijk.HijbetoogtdatcollectievemiddelenterugmoetennaarhetUWV.Derechtenwordenechteropgebouwddoordewerknemer.Dewerknemerbetaalterookaanmee.Dewerknemerdiemetdeeltijd-WWwordtgeconfronteerd,heeftooknietomdezecrisisgevraagd,maarkrijgtdegevolgenervanwelopzijnbordje.Ophetmomentdateenboetewordtopgelegd,zoudewerknemerdaarvanmoetenprofiterenomdathijzijnWW-rechtenheeftopgesou-peerd.Volgensmijiserdaarvoorhelemaalgeenwetswijzigingnodig.Hetiseenkwestievanstellenvanvoorwaarden.MinisterDonner:Dezemaatregelwordtgeïntroduceerdalsalternatiefvoorvolledigewerkloosheid.IkhebalgesprokenoverdesituatiebijAlutech.Hetisgeenregelingdietenlaste,maarjuisttengunstekomtvandewerknemersdieandersvolledigwerklooswordenendusvolledighunrechtenzullengebruiken.IneenbedrijfzalwellichtvooreendeelvanhetpersoneelvolledigeWWwordenaangevraagdenvooreenanderdeeldeeltijd-WW.Ugaatervanuitdatdebetrokkenwerknemersandershunvolledigebaanbehouden,maardatisniethetuitgangspunt.Hetalterna-tiefisontslagenvolledigeWW.Mensenindeeltijd-WWhebbendiversevoordelentenopzichtevandegenendievolledigindeWWzitten:geensollicitatieplicht,eenarbeidsverhoudingwaardoorookrechtenwordenopgebouwd,deverschillenderegelingeninzakewachttijdengeldennietendiscussieovereventueelontslagvindtaanheteindvanderegelingplaats.Alsersprakeisvaneenontslagvergoeding,zullenookdezewerk-nemersinhetkadervandeafvloeiingsregelingdaareenberoepopdoen.Bijeencollectiefontslagmetalledaarbijbehorendevoorzieningen,zullendeafsprakenindatkadergelden.Ikschepgelijkheidtussenwerknemersenubepleiteenregelingdietotongelijkheidleidt.MevrouwKos¸erKaya(D66):Ditiseenbijzonderesituatie.Doordedeeltijd-WWkandewerkgeverdiezijnkenniswerkersnietkwijtwildezetochvoorzijnbedrijfbehouden.Datkuntunieteen-op-eenvergelijkenmeteenwerknemerdieontslagenwordt.Datiseenandereroute.Ishetweleerlijkdateenwerknemeralzijnrechtenopsoupeertenmogelijkindebijstandkomt,terwijldeboetenaarhetUWVgaat?Ikvinddatindatgevaldeboetetengoedemoetkomenaandewerknemer.MinisterDonner:Uwenstdittezienalseenmaatregeltengunstevandewerkgevers,maarzijisjuisttenbehoevevanwerkgeversenwerknemersgetroffen.Hetalternatiefisontslagvan(eendeelvan)debetrokkenwerk-nemers.Ikzienietwaaromhetrechtvaardigzouzijnomdiemiddelentegebruikenvooreenextraontslagvergoedingvoormensendieeerstdeeltijd-WWhebbengehad.Mensendierechtstreeksontslagenworden,krijgendiemiddelenniet.Doorhetinstrumentvandeboetewordtvoor-komendatdedeeltijd-WWwordtgebruiktalsalgemeenmiddelomdeloonkostentijdelijkteverminderen.DeregelingkomttenlastevandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6423 publiekemiddelen.IndeberekeningenwordtervanuitgegaandatzijzalleidentotaanzienlijkmeergebruikvandeWW.Alspuntjebijpaaltjekomtendeaantallenontslagengroterworden,zalermindergeldzijn.DeheerSpekman(PvdA):Ikprobeerhettebegrijpen.Ikhebineersteinstantiegezegddatikheteensympathiekvoorstelvond.MevrouwKos¸erKayawileeninstrumentwaarmeewordtvoorkomendatwerkgeversmisbruikmakenvanderegelingendatderekeningbijdewerknemerterechtkomt.Ikmaakeenvergelijkingtussendeverruimdedeeltijd-WWendebestaanderegeling.Deoverheidsteektextrageldindenieuwerege-ling.Daarmeebeoogtzijeenbepaalddoel,namelijkbehoudvanvakkrachtenvooreenbedrijf.Daarinwordencollectievemiddelengestokenendatisgezienhetbelangookterecht.Maarwatgebeurteralseenbedrijfmisbruikvanderegelingblijkttemaken?Dewerknemerheeftdaaringoedvertrouwenaanmeegewerkt,ookinzijneigenbelangnatuur-lijk,maarhijkandanweldedupewordenvandiekeuze.Dewerkgevervoelternietsvan.MinisterDonner:Ikbestrijddateroneigenlijkgebruikvanderegelingisgemaaktalseenbedrijfuiteindelijkmoetconcluderendaterwelaanlei-dingisomtotontslagovertegaan.Opdatmomentzijndebondenerookbijbetrokken,omdatersprakeisvancollectiefontslag.Deregelingisopgezetommensenvooreenbedrijftekunnenbehouden,maarwanneerdatnietlukt,betekentdatnietautomatischdatzijoneigenlijkisgebruikt.Iniederefasevanderegelingwordtvastgehoudenaanhetbeginselvanbetrokkenheidvanvertegenwoordigersvanwerknemers.Erisvooreenbepaaldafwegingsmechanismegekozenomtevoorkomendatwijallerleicriteriavoorhetbegrip«vakkracht»moetenontwikkelen.MevrouwKos¸erKayawildeopbrengstvaneeneventueleboetetengoedelatenkomenaanwerknemersdiegebruikhebbengemaaktvandedeeltijd-WW.Datisechteronrechtvaardigtenopzichtevandegenendieontslagenzijn.Hetisonvermijdelijkdateengrootaantalwerknemersmetvolledigontslaggeconfronteerdworden,metalleregelingendiewijdaarvoorhebben.Debestaandedeeltijd-WWiseenregelingdieinwerkingtreedtnaontslagmeteencollectieveofeenindividueleontslagvergoeding.Daarbijgeldtdesollicitatieplichtenallewachtperioden.Dieelementenwordenuitdenieuweregelinggehaald.Erisechtergeenredenomdewerknemereenextraontslagvergoedingtegeven.Devoorzitter:IkvraagdeKameromzoterughoudendmogelijktezijnmetinterrupties.Ikvraagdeministeromzospecifiekmogelijkteantwoorden.Doenwijdatniet,danzalhetnietlukkenomditoverlegindegeplandetijdafteronden.MinisterDonner:Dankomikbijdevragenoverdeloonontwikkelingindekomendetijd.Onderdeelvanhetsociaalakkoordwasdeconstateringdatindezetijdwerkboveninkomenmoetgaan.Daarnaastwordtvoorgrotegroepenindesamenleving,zoalsgepensioneerden,gedurendegeruimetijdhetinkomennietgeïndexeerd.Infeitewordenzijopdenullijngeplaatst.Bovendienwordendegenendieontslagenwordengeconfron-teerdmeteeninkomensteruggang.Omdieredenzijndesocialepartnerstotdeconclusiegekomendaterafsprakenoverloonmatiginggemaaktmoetenworden.Voor2009geldtdatdeloonontwikkelingovereenkomtmetdeinflatie.Voor2010zaldeloonontwikkelingnogdaaronderblijven.Deafgeslotencao’sgaaninderdaadindezerichting.Erisgeenredenomnutespeculerenoverwaterwelofnietgedaanmoetwordenalsergeenloonmatigingwordtovereengekomen.Hetbedragvan3,2mld.,ingeboektalsinkomstendierechtstreekstengunstekomenvanhetterugdringenvandestaatsschuld,berustmedeopdezeontwikkelingvandecao’s.Decao’sindepubliekesectorzullennietwordenopengebroken.Alsdecao’sTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6424 indemarktsectorin2010ronddenullijnzitten,zaldatvoordecao’svoordepubliekesectorin2011gelden,voorzoverdatvanwegenoglopendecao’sin2010nognietgerealiseerdkonworden.Inhetaanvullendbeleidskaderzijnafsprakengemaaktoverhetgeenhetkabinetzaldoenalsblijktdathettocheenanderekantopgaat.Hetisechternietzinvolomnutespeculerenopmogelijketoekomstigeontwik-kelingen.Datveroorzaaktalleenmaarruisendiewiliedereenjuistvermijden.DeheerNicolaï(VVD):Inhetaanvullendakkoordwordthetbedragvan3,2mld.genoemd.Bestaandecao’swordennietopengebroken,maarnieuwecao’skomennominaalopnuluit.Deministermaaktzichhiergeziendehuidigeontwikkelingengeenzorgenover.Kanhijdatuitleggen?DecaobijdeRabobankleidttoteenloonontwikkelingdiedriekeerzohooguitpaktalsdeinflatie.Ikverwijsnaardepassageinhetaanvullendakkoorddat,wanneerdenullijnwordtoverschreden,openigerleiwijzevanuitdecollectievesectorbijdragenaanvoornoemdesolidariteitgele-verdmoetenworden.Waardenktdeministerdanaan?MinisterDonner:Mijnantwoordisdatiknunietgaspeculerenopmoge-lijketoekomstigeontwikkelingen.Unoemtééncao,maarinanderecao’szitmenveronderdeverwachteinflatie.Viadebestaandemechanismenwerkthetgezamenlijkeeffectvanallecao’sdoorindeloonruimtevoorhetRijk.Hetgevolgkaninderdaadzijndatblijktdatdecao’svanhetRijkteduurzijnendatdaarextramiddelenvoorgevondenmoetenworden,tenzijmendatinlaterejarencompenseert.Dieglobalecijferswerkenookdoorindeuitkeringen.Opditmomentishetnietaandeordeomtegaanspeculerenoverwatjeallemaalzoukunnendoenalsdewerkelijkheidandersblijkttezijndanwaarvanwijnuevenuitgaan.DeheerNicolaï(VVD):Erisduseenpotentieelgatvanmeerdan3mld.waardeministernuevennietoverwilnadenken.Datzienwijkennelijklaterwel.MinisterDonner:Hetenemomentroeptudatdeafsprakennietconcreetzijnendaterdusgeenakkoordis.Opeenandermomentzouublijmoetenzijndatereenconcreteafspraakis,maardatisdankennelijkooknietinorde.DeheerNicolaï(VVD):Umaaktuwafspraakafhankelijkvanietswatgeenafspraakblijkttezijn,namelijkloonmatiging.Dieisnietvoldoendeomhetgenoemdebedragtedekken.MinisterDonner:Uzegtdatereenpotentieelgatis.Alsdatgateris,zullenwijmoetenbezienwatwijeraanmoetendoen.Jemoetnietspecu-lerenovereengatwaarjeeventueelinkuntvallenalshetgaternognietis.MevrouwVanGent(GroenLinks):Voordatereengatkomtindeporte-monneevandeuitkeringsgerechtigdenwiliknogevencheckenofhetjuistisdaternietontkoppeldwordt.MinisterDonner:DatuitgangspuntisgeformuleerdindediscussiemetdesocialepartnersenindebriefdienaardeKamerisgestuurd.Diebriefisoverigensookmetdesocialepartnersbesproken.Indezecijfersgaanwijervanuitdaternietwordtontkoppeld.Voorhetoverigegeldtookdatiknietwilspeculerenoptoekomstigeontwikkelingen.Datleidtalleenmaartotruis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6425 MevrouwVanGent(GroenLinks):Hetiswelbelangrijkomtewetenwatdeinzetvandeministeris.Ikneemaandatzijninzetisdaternietontkop-peldwordt.MinisterDonner:Erontstaatsteedsruisdoordatpartijenhuneigeninzetbenadrukken.Ikhebzojuisthetberichtgekregendat94%vandeledenvandeFNVinstemtmethetakkoord.DeheerUlenbelt(SP):Ikhebnoggeenantwoordgekregenopmijnvraagoverdedeeltijd-WWindetransportsector.MinisterDonner:Vanwegedemechanismenindiesectorkaneraanlei-dingzijnvooreenandereaanpak,maarwijzijnnietvanplanomvoordetransportsectoreenaparteWW-maatregeltemaken.DeheerUlenbelt(SP):DaniseenchauffeurbeterafmetontslagenvervolgenseenWW-uitkeringdanmetdeeltijd-WW.HetprobleemkanheelgemakkelijkwordenopgelostalshetUWVzouaccepterendatindetransportsectoreenwerkweekvan55uurnormaalis.Gebeurtdatniet,danschietderegelingvoordeeltijd-WWvolstrekthaardoelvoorbij.MinisterDonner:Datkanuwconclusiezijn.Ugaatvandeonjuisteveron-derstellinguitdatwijbijdetoepassingvandeWWbijvolledigontslageenanderinkomensbegripgebruikendanbijdeeltijd-WW.Datisniethetgeval.DeheerSpekman(PvdA):Erwordtvandaagveeloverruisgesproken.Ikwildieruiszekernietversterken,maarikwijsdeministerwelopdepassageindebriefwaarinstaatdatdekoppelingvandeuitkeringaandelonenuitgangspuntisvoorhetkabinet.Ikneemaandatdeministerdatnogsteedsonderschrijft.Zojuistnamhijdaareenbeetjeafstandvan.MinisterDonner:Nee.Ikheballeendewoordvolgordeomgedraaid.Ikhebgezegd:uitgangspuntisdaternietontkoppeldwordt.Omwillevandetijdgaiknusnelovernaardevragenenopmerkingenoverdoorwerkentot87jaar,pardon67jaar.DeheerUlenbeltgaatervanuitdatditaleenfeitis,maardatisnogniethetgeval.Ikwijshemerwelopdatdewereldhetafgelopenhalfjaarveranderdis.Datheeftookgevolgenvooronsland.Jekuntnietblijvenuitgaanvandewerkelijkheiddiegoldophetmomentwaarophetcoalitieakkoordisgesloten.Opdiemanierkunjeeenlandnietregeren.Jekuntnietzeggendatdiewerkelijk-heidgeldttotdevolgendeverkiezingen.DanmoetenwijbijiedereramingvanhetCPBverkiezingenuitschrijvenomdatdewerkelijkheidmogelijkverandert.Hetkabinetmoetreagerenopdeveranderdeomstandighedenendenoodzakelijkemaatregelennemen.Hetargumentdatikinhetverledeneenbepaaldstandpunthad,gaatvoorbijaanmijnverantwoorde-lijkheidenplichtominhetlichtvandeveranderdeomstandighedenbeslissingentenemen.Datheefthetkabinetgedaaninhetaanvullendbeleidsakkoord.Hetheeftgeconstateerddatdeeconomischeontwikke-lingenzoalsdiezichsindshetmiddenvanvorigjaarhebbenvoorgedaansubstantieelconsequentieshebbenvoorhetstrevenomookoplangeretermijndeverzorgingsstaattewaarborgen.Omdeeconomieovereindtehoudenenomforsebezuinigingenineentijdvankrimptevoorkomen,looptdestaatsschuldsnelop.HetCPBzegtdatditgeenincidenteleconjunctureleontwikkelingis,maardatdehuidigekrimpvandewereld-economievoorlangeretijdtoteenlagereeconomischegroeizalleiden.Datbetekentperdefinitiedatdeverhoudingtussendeprivateendepubliekesectorineengeheelanderlichtkomttestaan.Zonderdatwijietsdoen,zaldeuitgavenquote–hetaandeelvandecollectievesectorindetotaleeconomie–indezejarenbovende50%uitkomenenverderstijgen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6426 Datzijndeomstandighedenwaarmeehetkabinetbijzijnbeslissingenvoorlangeretermijnrekeningmoethouden.Eriseenaantalmogelijk-heden.Wijkiezenernietvooromdebelastingensteedsverderopteschroeven,wantdaardoorwordtdeuitgavenquotesteedshoger.Iedereendiewerktzaleensteedsgroterdeelvanzijninkomstenaanbelastingenmoetenbetalen.Hetuiteindelijkeeffectzalzijndatmenmaarwatandersgaatdoendanwerken.Opzichzelfzijnlastenverzwaringenwelmogelijk,maardiezullendanvermoedelijkgecompenseerdwordendoorlasten-verminderingenelders,willenwijhetperspectiefopwerkhouden.Hoejehetookwendtofkeert,jezultdevraagmoetenbeantwoordenhoejenuenindetoekomstomwilgaanmetdeverzorgingsstaat,metdepubliekevoorzieningen,metdesocialezekerheidenmetdepensioenen.Danblijktermaareenbeperktaantalkeuzemogelijkhedentezijn.Ofhetvoorzieningenniveaumoetomlaagofwijzullenopeenofanderewijzehetfinancieel-economischdraagvlakmoetenvergroten.Ooklosvandecrisishebbenwijermeetemakendattussennuen2040dedrukvandevergrijzingzalverdubbelen.In2040zalhetaantalgepensio-neerdengelijkzijnaanongeveerdehelftvandeberoepsbevolking,terwijleenbijnaevengrootaantalanderepersonengeeninkomenheeft.Iedereendienupremiebetaaltvoordesocialezekerheidenhetpensioen,zalin2040hetdubbelemoetenbetalenvoorhetzelfdevoorzieningen-niveau.Datisdewerkelijkheidwaarmeewijzijngeconfronteerd.Tegendieachtergrondheefthetkabinetbeslotentotverhogingvandepensioen-gerechtigdeleeftijd.OnderdeelvandeafsprakenmetdesocialepartnersisdatdeSERindegelegenheidwordtgesteldomeenalternatieftebedenkenomdezeproblematiekhethoofdtebieden.Voordevragenoverde(mogelijke)invullingverwijsiknaardetoegezegdenotitieopditpunt.InhetdebatmetdeKameroverhetaanvullendebeleidskaderhebiktoegezegddaterindeloopvanmeieennotitieoverdeinvullingkomt,waarinookwordtingegaanopdevragennaardeherkomstvanhetpercentagevan0,7.Hetlijktmijbeteromaandehandvandienotitiedaarovervangedachtentewisselen,dandatwijhierineenkorttijdsbestekeengrootaantalzakenmoetenbehandelen.IndenotitiewordtookingegaanophetalternatiefvanGroenLinks.Eéndingwilikernogweloverzeggen.Ikhebdeindrukdatslechtsweinigenhetleukzullenvindendatzijtweejaarlangermogenwerken.Degenendiedatwillen,doendattochwel.Ikweetechterdathetover-grotedeelvandeNederlandsebevolkingzichrealiseertdatdezevraagaandeordeisendatdievraagdoordehuidigecrisisalleenmaaracuterisgeworden.Regeringsverantwoordelijkheidhoudtindeplichtomtehandelennaarbevindvandeomstandigheden.DeheerVanHijum(CDA):Deministerheeftdeafgelopenweekgesprokenovereenovergangsbeleid.Daarhoortvolgensmijbijdatgoedgekekenwordtnaarhetperspectiefopdearbeidsmarktvoorouderen.MinisterDonner:Ikbenhetgeheelmetueensdatditgeenopzichzelfstaandemaatregelis.Niemandwildatbijdeinvoeringvandeverhogingvandepensioengerechtigdeleeftijdiedereendieopdatmoment64jaaristehorenkrijgtdathijofzijnogtweejaarlangerzalmoetenwerken.Deinvoeringzalgepaardgaanmetovergangstermijnen.Daarbijzalookbezienwordenwatnodigisomouderenopdearbeidsmarktbetertelatenfunctioneren.Daarisaleerderovergesprokenenhetkabinetheefteenaantalmaatregelenopdatterreingenomen.Datiseenvandedingendieparallelmoetenlopenaandeverhogingvandepensioengerechtigdeleeftijd.EenanderpuntisdediscussieoverdeflexibiliseringvandeAOW.Ookdatvraagstukiseenwezendeelonderdeelvandezeproblematiek.Iknoemookdediscussieoverhetbetercombinerenvanwerk,vrijetijdenzorg.InTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6427 datkaderzullenwijsprekenoverdenotitieoververlofenarbeidstijd.Mensenwillenweldoorwerkentothun65steeneventueelnoglanger,maardannietineenstrakkeurslijfvaneen40-of36-urigewerkweek.Aldieaspectenzullenwijonderogenmoetenzien.MevrouwKos¸erKaya(D66):Ikhebhetinmijninbrengookgehadoverdearbeidsmarktrechtelijkeconsequentieseneenbrederperspectiefoplangerdoorwerken.Ikbenblijdatdeministerdaarindenbredenaarwilkijken.Eénonderwerpheeftdeministernietgenoemdendatishetontsla-grecht.Isdatonderdeelvandebredebenaderingvandeminister?MinisterDonner:IkkanzondermeertoezeggendatdenotitieoverdeAOWineenbreedperspectiefgeplaatstwordt.Alsudaarinzakenmist,zultudieongetwijfeldopbrengen.Eventueelkuntudiebijmotietoevoegenaandeonderwerpendiedoorhetkabinetbehandeldmoetenworden.MevrouwKos¸erKaya(D66):Deministerkaneenmotievoorkomenalshijzelfeenaanloopjeneemtvooreenechtbredediscussieoverlangerdoorwerkenenperspectiefoparbeid.MinisterDonner:MevrouwKos¸erKaya,ikwiludekansomuopditpuntteprofileren,nietontnemen.Ikbenvoornemens,deKamereenbrieftesturenoverdeuitvoeringvandemotie-Halsema,metnameoverdewijzewaaropeenenanderindeverschillendearbeidsmarktregelingenwordtverwerkt.MevrouwVanGent(GroenLinks):Wanneerkrijgenwijdiebrief?MinisterDonner:Iniedergevalinmei.Dediscussieovermogelijkhedenvoorhetbehoudvanvakkrachtenvoorhetbedrijfsleven,overhetafspiegelingsbeginselvindtopditmomentplaats.DeheerVanHijumheeftgevraagdinhoeverreWW-uitkeringengebruiktkunnenwordenvooractivering.HetgaatdanomhetverstrekkenvaneenWW-uitkeringgedurendeeendienstverbandomwerkloosheidtevoor-komen.Binnendebestaandewetgevingzieikdaarabsoluutgeenmoge-lijkhedentoe.Daartoemoetdewetgevingsubstantieelgewijzigdworden.IkweetnietofwijderichtingopmoetendatWW-uitkeringengebruiktkunnenwordenvoorloonkostensubsidie.DeheerVanHijum(CDA):Iksnapdatdilemmawel,maarhetpuntisdatindebriefmetnadrukwordtingezetophetmogelijkmakenvanpubliek-privatesamenwerkingsarrangementenzoalsleerwerkcentrainderegio’s.IndepraktijkblijkthetUWVermaarinbeperktemateaanmeetekunnendoen.Gemeentenhebbenopditpuntmeermogelijkheden.Wiltudaarnogeensnaarkijken?Ikvindhetantwoordoverhetonmisbaarheidscriteriumechttemager.Wijhebbenhetaleenpaarkeeraandeordegesteld.Indebriefstaatdaterwellichtincao’sontwikkelingenverwachtkunnenworden.Datduurtmijallemaaltelang.Ikvraagopditpuntomeenconcretetoezegging.MinisterDonner:IkzegtoedatikdeKamerdaaroverinmeieenbriefzaldoentoekomen.Hetvooroverleghierovermetsocialepartnersvindtopditmomentplaats.HetUWVzalvoordergelijkeprojectenre-integratiemiddelenkunnengebruiken.GemeentendragenhierooknietaanbijuitdeWW-middelen.ZijkunnenhetW-deeluitdewetWerkenbijstandhiervooraanwenden.Wijhebbenhetovergelddatwordtopgebrachtviaverplichtaftedragenpremiestenbehoevevanhetoverbruggenvanperiodesvanwerkloos-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6428 heid.Wiljedatgeldookgebruikenvoorre-integratieofalsloonkosten-subsidie,danzuljedaarvoordewetmoetenwijzigen.DankrijgenwijookeendiscussieovergeheelandereconceptenvanWW-uitkeringen.Erzijnsituatiesdenkbaarwaarinwijmeeruitgaanvaneenwerkverzekeringdanvaneenwerkloosheidsverzekering.Devraagisechterofjediediscussiemoetvoerenineentijdwaarindewerkloosheidsterkoploopt.Predikerzeidatervoorallezakeneentijdeneenplaatsis.Somsmoetjezakennietaandeordestellen.NaderegedachtewisselingDeheerUlenbelt(SP):Voorzitter.DeministermeldtdatdeuitslagvanhetreferendumvandeFNVisdat94%vandeledenhetakkoordsteunt.DeFNVheefthetgepresenteerdalshetafwijzenvanhetdoorwerkentothet67stejaar.Diestrijdkrijgenwijdusnog.Ikvraagdeministeromschriftelijktoetelichtenwaaromdeeltijd-WWnietmogelijkisindetransportsector.DeministerisnietingegaanopmijnopmerkingdatbijhetbedrijfKembodeWetmeldingcollectiefontslagkennelijkdoorderechteropzijisgezet.MevrouwKos¸erKaya(D66):Voorzitter.Deministerheefttoegezegddathoogopgeleidpersoneelookviauniversiteitenendergelijkeingezetkanworden.Datismooi.Ikkrijgdaarechtergraagzosnelmogelijkdeuitwer-kingvan.Overlangerdoorwerkenenoverhetontslagrechtkomenwijnogtespreken,maarmijnopmerkingoverdedeeltijd-WWblijftstaan.Ikvraagnietomeenalgemeneboete.Datzouinderdaadkunnenbetekenendatiemandbovenopzijnontslagvergoedingnogeenextrabedragmeekrijgt.Daarhebikhetechternietover.Deboetedieeenwerkgeverdietenonrechtegebruikmaaktvandedeeltijd-WWkanwordenopgelegd,komttengoedevanhetUWV.Datlijktmijoneerlijk.Dewerknemerheeftingoedvertrouwenmeegewerktaanderegeling,maartenslottewordthijtochontslagenenheefthijzijnWW-rechtenopgesoupeerd.Iemanddiegewoonontslagkrijgt,heeftnogzijnvolledigeWW-rechten.DeheerVanHijum(CDA):Voorzitter.Wijwachtendeverdereontwikke-lingenmetbetrekkingtotdedeeltijd-WWmetheelveelbelangstellingaf.MevrouwKos¸erKayaiseigenlijkaanhetheronderhandelenovereenpuntwaaroveralinprincipeovereenstemmingisbereikt.IkvindhetargumentvandeministerdateraanspraakwordtgemaaktopdeWW-rechten,valide.HetalternatiefisinderdaaddatdebetrokkeneontslagenwordtenvolledigindeWWterechtkomt,alstaaterdanvaakeenontslag-vergoedingtegenover.Almetalisheteenlastigeafweging.Ikwachtmetbelangstellingdenaderereactievandeministeraf.Ikdringaanopspoedbijhetmakenvanafsprakenmetuniversiteitenenkennisinstellingenenbijhetmakenvanafsprakenoverterugdringingvandejeugdwerkloosheid.Erkomtweereenstroomschoolverlatersaan.Ikbenniettevredenmetreactieinzakehetonmisbaarheidscriterium.Ikoverweegomopdatpunteenmotieintedienen.Ikhebergeenvertrouwendatindecao’sdaarvoordebenodigderuimtegebodenzalworden.MevrouwVanGent(GroenLinks):Voorzitter.Dewerkloosheidlooptinhoogtempoop,terwijlhettempowaarindemaatregelendaartegenwordengenomen,nogwelwatomhoogkan.Volgendemaandkrijgenwijeennotitieoverdejeugdwerkloosheid.Ikneemaandatdaarinmaatre-gelenzijnopgenomendiemeteeninkunnengaan.DefractievanGroen-Linkszitechtniettewachtenopallerleibureaucratischerimram.Erkomteennotitieoverhetdoorwerkentot67jaar.Hetisprettigdatonsalternatiefdaarookbijbetrokkenwordt.Datisrechtvaardiger,zekervoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6429 demensendievroegmetwerkenbeginnenofdiefysiekzwaarwerkdoen.Inhetalternatiefwordenanderegroepen,zoalsvrouwen,gestimuleerdomzichmeeropdearbeidsmarkttebegeven.Wijzijnechtbezorgdoverdekoppeling,zoalsookbleektijdenshetcrisis-debat.Alsdeloonontwikkelinghogerisdanverwacht,dankandekoppe-lingeendiscussiepuntworden,zobegrijpikdeminister.Ikhoopdatikditverkeerdbegrepenheb.Wijmogennietdemeestkwetsbarendehoogsterekeningvandecrisislatenbetalen.Ikkrijggraagopditbelangrijkepunteenduidelijkerantwoordvandeminister,zonderdaterruisopdezenderontstaat.DeheerSpekman(PvdA):Voorzitter.Hetispositiefdatdeministerzichbegintteontwikkelenvaneenstacato-denkertoteenpolderaarendathijeropzichvredemeekanhebbendaterzonuendanruisis.MevrouwKos¸erKayaheeftweleenpuntmethaaropmerkingoverdedeeltijd-WW.Ikvraagmijafofdaarweleengoedinstrumentvoortebedenkenis.Wijkunnenindeevaluatiezienoferveelmisbruikvanderegelingwordtgemaakt,maarmisschienisereenanderemouwaantepassen.Dekoppelingstaatvooronsnietterdiscussie.Indezemoeilijketijdwillenwijdiehandhaven.Ikhebindestukkennietgelezendatdekoppelingwordtlosgelaten.Deministerisnietingegaanopdeuitvoeringskwestiesdieikhebgenoemd.Ikkanmijdatwelvoorstellen,maarhetsociaalakkoordstaatofvaltmetdeuitvoering.HetisgewoonslechtdaterbijdedigitaleintakedriemaandenhelemaalnietswordtgedaanvoorjongerendiezichmeldenbijhetUWV.Deministerheeftooknietsgezegdoverdeachilleshiel.Waar-schijnlijkdachthijterechtdateenandereministerdaarovergaat.Deuitvoeringvanhetsociaalakkoordwordtproblematischalsdekrediet-verstrekkingdoordefinanciëlesectornietopgangkomt.Ikhoorgraagwatdezeministervandezeachilleshieldenkt.Wattrefthijaanbijdebedrijvendiehijheeftbezocht?Hoeziethijditinhetlichtvanhetsociaalakkoord.DeheerNicolaï(VVD):Voorzitter.Deallerlaatsteopmerkingvandeministerwashetbelangrijkste.Hijgafheelopenhartigaanwaardoorhijeigenlijkgedrevenwordt,namelijkPrediker;deberustendehoudingvanallesheeftzijntijdenzijnplaats,endegedachtedatveelaardsgezwoegijdelis.Datisheelverhelderend,maardatisookpreciesmijnbezwaar.Ikmisvolstrekthetgevoelvanurgentievanhetbestrijdenvandezecrisisdatwijallemaalmetdemondbelijden.Hetpatroonvanvooruitschuivenwordtdoorgezet:AOW,werktijdverkortingenruisnaeenakkoordinplaatsvanervoor.Indatlichtvindikhetinconsequentdatwijnietmogenspeculerenoverdegevolgenvanloonmatigingendewijzewaaropdieontwikkelingdoorwerktindeambtenarensalarissenendeuitkeringen,terwijldeministerdatwelmag,wanthijboektvrolijk3,2mld.in.Datisookeenvormvanspeculeren.MinisterDonner:Voorzitter.IkgaschriftelijkinopdevraagvandeheerUlenbeltoverdetransportsector.DeheerUlenbeltlegdedeuitslagvanhetFNV-referendumuitalseenafwijzingvandeverhogingvandepensioengerechtigdeleeftijdtot67jaar.Magikhetalsvolgtuitleggen:94%vanintotaal260000mensenwijstdataf,dusderestiservoor.Datisdanmooimeegenomen.Zokunjealtijdvanmeningverschillenoverdevraagofhetglashalfvolofhalfleegis.Ikbenwatdatbetreftoptimistischervanaard.MevrouwKos¸erKayasprakoverdeinzetvanuniversitairpersoneel,maardatkloptniet.Hetgaatompersoneelvaneldersdateventueeltijdelijkbijuniversiteiteningezetkanworden.Inhetstimuleringspakketzijndaarmiddelenvooruitgetrokken.IkweetdatdeministersvanOnderwijsenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6430 vanEconomischeZakendaarmeebezigzijn.Zijwillenzosnelmogelijkmaatregelenopditterreinnemen.Eriseenmisverstandaanhetontstaanoverhettenonrechtegebruik-makenvandeeltijd-WW.Mensenkomenaanheteindvanderegelingweerindienst,endanisergeensprakevaneenvergoeding,ofzijwordenontslagen.Alsdeboetetengoedemoetkomenaandegenendieontslagenworden,leidttoteenextraontslagvergoeding.AlsmevrouwKos¸erKayadatnietbedoelt,begrijpikhaarechtniet.Wellichtmoetenwijhieropeenandermomenteensoverspreken.Ikbendaarsteedstoebereid.InmeizalikdeKamernaderinformerenoverhetafspiegelingsbeginsel.HetonderwerpisbrederdandeheerVanHijumdoetvoorkomen,maardetijdontbreektomdaaruitgebreidopintegaan.MevrouwVanGentmeentdathettempowaarinmaatregelenwordengenomen,onvoldoendeis.Ikhebechterookvastgestelddathettempovandegroeivandewerkloosheidachterblijftbijderamingen.Opdatpuntkanikhaargeruststellen.Ikwijseropdatdemaatregelenophetterreinvandearbeidsmarktaltijdalseersteuitgewerkttertafelzijngekomen.Wijkomennogtesprekenoverdoorwerkentot67jaar.Dekoppelingblijftuitgangspunt.Hetisnietvoornietszoopgeschrevenindebrief.Wijproberennudekoppelingmogelijktemakendoorhetsociaalakkoord.Alleanderebetrokkenenzijnopdehoogtevanhetbelangomdeloonma-tigingterealiseren.Datisechtesolidariteitindezetijd:werkboveninkomen,solidairzijnmetdegenendiehunwerkverliezenenmetdegenendiegeengeïndexeerdepensioenhebben.Ikwilhetpuntvandedigitaleintakegraagbetrekkenbijdenotitieoverdebestrijdingvanjeugdwerkloosheid.Hetiszekerniethetgevaldatbetrok-kenendriemaandenaanhunlotwordenovergelaten.Menmoeterechterwelvoorzorgendatzijzosnelmogelijkeeninkomenhebbenendaarnavolgtopkortetermijneenoproep.Erisgeensprakevanhetterugdraaienvaneenontwikkeling,maarbijtoenemendeaantallenmoetbezienwordenhoeerzosnelmogelijkadequaatgereageerdkanworden.DerechtermeendedaterbijKemboredenwasomsneltotontslagtebesluitenomdathetbedrijfophetpuntstond,failliettegaan.Erzoudenalleenmaarextramiddelenmeegemoeidzijn,alsderechternietopdezewijzetotzijnoordeelzoukomen.AlsdeheerUlenbelteenandereregelingwil,adviseerikhemzichmetmevrouwKos¸erKayateverstaan.Zijwensthetontslagrechttewijzigen.Datlijktmijeenmooiecombinatie.DeheerNicolaïsprakovereengebrekaangevoelvoorurgentie.Datlaatikaanzijnbeoordelingover.Predikeriswatdatbetreftinderdaadwijs-heid.Ikgauitvandefilosofiedatwijnietdooronvermijdelijkhedengebondenzijnendatwijderhalveweldegelijktegendeeconomieennatuurinkunnengaan.Devoorzitter:Daarmeezijnwijgekomenaanheteindvanditalgemeenoverleg.Ikdankdeministerenzijnambtenaren.DevoorzittervandevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegen-heid,DeWitGriffiervandevastecommissievoorSocialeZakenenWerkgelegenheid,PostTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XV,nr.6431