Landelijk aanvalsplan invasieve exoten

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 407BiodiversiteitNr. 162 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 12 januari 2026Hierbij bied ik u het landelijk aanvalsplan invasieve exoten aan (bijlage 1).Dit doe ik in navolging van de Contouren die ik u per brief van18 december 2024 reeds heb toegezonden (Kamerstuk 26 407, nr. 154).Aanleiding voor dit landelijk aanvalsplan zijn de motie Van der Plas (BBB)en de motie Van Campen, Valstar (beiden VVD) en Grinwis (CU) (Kamer-stukken 36 410 XIV nr. 11 en nr. 12). Beide moties heb ik hiermeeuitgevoerd.De biodiversiteit in ons land staat vanuit verschillende kanten onder druk.Een belangrijke drukfactor hierin zijn de invasieve exoten: planten ofdieren die niet in Nederland thuishoren, die door menselijk handelen hierterecht zijn gekomen en schadelijk zijn voor inheemse soorten. Degevolgen van invasieve exoten op de biodiversiteit, ecosysteemdienstenen andere terreinen worden steeds zichtbaarder. Daarmee wordt denoodzaak om vroeg in te grijpen steeds urgenter.Ik hecht belang aan een effectieve aanpak die schadelijke gevolgen vaninvasieve exoten op onze ecosystemen zoveel mogelijk beperkt en waarmogelijk voorkomt. Het landelijk aanvalsplan bevat daarom voorstellenvoor doorontwikkeling en versteviging van het exotenbeleid. Daarbij ligtde focus op preventie en vroege eliminatie. Het landelijk aanvalsplaninvasieve exoten (verder: aanvalsplan) beschrijft hoe de aanpak van dezesoorten op dit moment is georganiseerd, welke maatregelen er nodig zijnom deze aanpak te versterken en welke financiële consequenties daaraanverbonden zijn.Bij de voorjaarsbesluitvorming 2025 heeft het Ministerie van Landbouw,Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur (LVVN) middelen vrijgemaakt om eeneerste start te maken ten behoeve van het aanvalsplan. Met dezemiddelen wordt de inzet van zowel provincies als ook LVVN gefinancierd.Hierbij wordt met de beschikbare middelen prioriteit gegeven aanpreventie en aan vroegtijdige detectie en eliminatie van invasieve exoten kst-26407-162ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 407, nr. 1621 waarvoor dat het doel is. Daarnaast wordt ingezet op het versterken vanafstemming en samenwerking met medeoverheden en relevantegebiedspartners.In het aanvalsplan zijn landelijke afspraken opgenomen die LVVN en deprovincies hebben gemaakt over de prioritering en ambities per soort.Hiertoe hebben de provincies eind 2024 een provinciaal ambitiedocumentinvasieve uitheemse soorten aan LVVN aangeboden (bijlage 2). Ditprovinciaal ambitiedocument beschrijft hoe de provincies hun opgaveinschatten voor de komende vier jaar. LVVN heeft met het nu vrijgemaaktebudget keuzes gemaakt binnen deze door de provincies ingeschatteopgave, zodat direct voortvarend begonnen kan worden met de in hetaanvalsplan beschreven maatregelen. Besluitvorming over een vervolg isaan een nieuw kabinet.Er zijn een aantal aandachtpunten waar ik uw Kamer op attendeer:•Voor uitheemse rivierkreeften is een apart traject gestart (ProgrammaOntwikkeling Beheersingsaanpak Uitheemse Rivierkreeft). Voor demeest recente stand van zaken verwijs ik u naar Verzamelbrief Natuurvan 2 oktober 2025 (Kamerstuk 33 576, nr. 467).•Invasieve exoten kunnen ook impact hebben op andere maatschappe-lijke terreinen, zoals de volksgezondheid, veiligheid en economie. Ditaanvalsplan signaleert die problematiek, maar de aanpak daarvan valtbuiten de reikwijdte van LVVN.•De prioritering betekent dat op wijdverspreide soorten zoals Japanseduizendknoop, nijlgans en reuzenberenklauw vooralsnog geen extrainzet zal worden gepleegd.•Een van de maatregelen uit het aanvalsplan is een verkenning van eennationaal handelsverbod op invasieve exoten die niet op de Unielijststaan (of daar op kunnen komen) en in Nederland problematisch zijn.•Een van de maatregelen uit het aanvalsplan is vroege eliminatie vaninvasieve exoten die (nog) niet op de Europese Unielijst staan. Uit hetbeschikbare budget voor LVVN kan met de eliminatie een start wordengemaakt.•Voor 26 invasieve exoten die afgelopen augustus op de EuropeseUnielijst zijn geplaatst, zijn in het aanvalsplan geen afspraken ofkostenindicatie opgenomen. De onderhandeling met de provinciesover de overdracht van de verantwoordelijkheid voor de eliminatie ofbeheersmaatregelen moet nog starten. Dit zal in een separaat trajectplaatsvinden.•Er is een spanning tussen het behoud van natuur en biodiversiteit enin sommige gevallen de maatschappelijke wens om geen dieren tedoden. De Raad voor Dieraangelegenheden is gevraagd te reflecterenop deze spanning en een zorgvuldige afweging te maken van debelangen van de natuur in zijn geheel en van individuele dieren (ookmet het oog op dierenwelzijn). Deze zienswijze wordt in het eerstekwartaal van 2026 verwacht.Dit landelijk aanvalsplan invasieve exoten voorziet in een ambitieuzedoorontwikkeling en versteviging van de Nederlandse exotenaanpak. Ikheb er vertrouwen in dat door meer focus op preventie en vroegeeliminatie te leggen een doortastende en kosteneffectieve strategie wordtgevolgd, waarvan onze natuur én maatschappij op langere termijn devruchten kunnen plukken.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 407, nr. 1622