Jaarbericht Openbaar Ministerie 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 844Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politieNr. 296 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 juni 2025Ieder jaar publiceert het Openbaar Ministerie een jaarbericht over hetafgelopen jaar. Bijgaand treft u het jaarbericht over 2024 aan. In hetjaarbericht legt het Openbaar Ministerie verantwoording af aan deNederlandse samenleving over de inzet, prestaties en resultaten.Hieronder licht ik, mede namens de Staatssecretaris Rechtsbescherming,enkele belangrijke ontwikkelingen toe.Ontwikkeling soorten strafzakenIn totaliteit registreerde het OM 196.500 nieuwe strafzaken in 2024,waarmee het aanbod aan nieuwe zaken 8 procent is toegenomen tenopzichte van 2023. Dit heeft mede te maken met een forse toename vanhet aantal rijden-onder-invloedzaken sinds 2022, van ongeveer 26.000naar rond de 45.000 in de afgelopen jaren en het wegwerken van devoorraad eenvoudige misdrijfzaken voorafgaand aan de instroom. Destijging van het aantal rijden-onder-invloedzaken wordt overigens nietbevestigd door politiecijfers. Het is daarom te vroeg om conclusies aan destijging te verbinden. Ik hou de ontwikkeling van deze zaken uiteraardnauwgezet in de gaten.Er is al langere tijd sprake van een daling in het aantal interventiezaken.Dit betreft veel voorkomende criminaliteit waarbij altijd een verdachte inbeeld is en die veelal met de ZSM-werkwijze worden afgedaan.1 In 2020registreerde het OM nog 118.300 interventiezaken en in 2024 is dat met14 procent afgenomen naar 101.600 interventiezaken. Politie en OMonderzoeken gezamenlijk de oorzaak van deze ontwikkeling.1Het doel van deze werkwijze is om zorgvuldig, snel en op maat te reageren op criminaliteit. Enom hierbij rekening te houden met de wensen van het slachtoffer en de omstandigheden vande verdachte. Bij de ZSM-aanpak werken verschillende organisaties (waaronder politie, OM,reclassering, Kinderbescherming, Slachtofferhulp) samen om in elke zaak maatwerk te leveren. kst-28844-296ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 844, nr. 2961 Er was in 2024 sprake van een opvallende toename van gedigitaliseerdecriminaliteit. Het gaat hierbij specifiek om online fraudevormen. In 2024registreerde de politie 22 procent meer incidenten voor deze vorm vancriminaliteit. In de afgelopen periode zijn er voor de politie meer registra-tiemogelijkheden gekomen om vormen van gedigitaliseerde criminaliteitvast te leggen waarmee deze verschuiving voor een deel van administra-tieve aard is.Opvallend is de groei van minderjarige verdachten in de onderzoekszaken.In 2024 zijn 14 procent meer minderjarige verdachten voor dezezwaardere misdrijven ingeschreven, terwijl het aantal volwassenverdachten in deze zaakstroom met 4 procent is afgenomen ten opzichtevan 2023. Jeugdige verdachten (12 tot en met 17-jarigen) kwamen in 2024vaker met justitie in aanraking voor onder meer brandstichting,bedreiging, (poging) doodslag of moord en ernstige vermogensmisdrijvenals straatroven of het bezit van een wapen of explosieven. De betrok-kenheid van minderjarige verdachten bij deze strafbare feiten nam in deinstroom van misdrijven bij het OM in een jaar tijd met 18 procent toe. Deactuele cijfers over de verdenkingen onder minderjarige verdachten latenvolgens het OM een zorgwekkend beeld zien, ook vanwege de betrok-kenheid van soms nog jonge kinderen bij deze strafbare feiten. Onderzoekvan het WODC naar de ontwikkeling van jeugdcriminaliteit bevestigt dezezorgwekkende constateringen overigens niet.2In het meest recente rapport van de monitor jeugdcriminaliteit geven hetWODC en het CBS aan dat er over een lange periode geen aanwijzing zijnover verjonging of verharding van jeugdige verdachten of daders. Demonitor gaat terug tot het jaar 2000. Daarnaast geven WODC en CBS ookaan dat er bij bepaalde vormen van criminaliteit sprake is van jaarlijkseschommelingen. Mogelijk dat de door het OM waargenomen toename inde jeugdcriminaliteit een incidentele stijging betreft bij een aantaldelictsvormen. De ontwikkelingen die het OM signaleert worden uiteraardgoed in de gaten gehouden.VoorradenIn 2024 is binnen het OM fors geïnvesteerd in het terugdringen van devoorraden en het verkorten van de doorlooptijden. Dit heeft ertoe geleiddat de voorraad nog te behandelen zaken door het OM fors is terugge-bracht in 2024. De eerste resultaten daarvan worden al goed zichtbaar inhet aantal afgedane zaken. Zo zijn in 2024 214.500 misdrijfzakenbehandeld en uitgestroomd, een deel na een afdoeningsbeslissing van hetOM en een deel na het vonnis van de rechter. Dit is een toename van10 procent van het aantal zaken dat is behandeld in 2023 en zo’n 4 procentmeer dan de instroom van zaken in 2024. Op het gebied van de doorloop-tijden voor de verschillende soorten strafzaken zijn de resultatenwisselend en is geen duidelijke verbetering waarneembaar.Nieuwe werkwijze personen met een vals reisdocument of identiteits-bewijsNiet genoemd in het jaarbericht maar wel relevant om te vermeldenbetreft een besluit van het OM in 2024 om een nieuwe werkwijze toe tepassen voor personen die met behulp van een vals of vervalst reisdo-cument of identiteitsbewijs Nederland inreizen en vervolgens eenasielaanvraag doen.2Kamerstukken II, 2024–2025, 28 741, nr. 120.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 844, nr. 2962 De Hoge Raad heeft bepaald dat een vreemdeling niet behoort te wordenvervolgd voor een vals of vervalst reisdocument of identiteitsbewijs,zolang op de (eerste) asielaanvraag in Nederland nog niet onherroepelijken afwijzend is beslist door de bestuursrechter. Als toch vervolgingplaatsvindt, moet het OM niet-ontvankelijk worden verklaard volgens deHoge Raad.Het OM heeft bij de strafrechter de mogelijkheden verkend om ondankseen asielaanvraag door een verdachte en voorafgaand aan een onherroe-pelijke beslissing op die aanvraag, toch tot vervolging over te gaan voorgenoemde strafbare feiten (artikel 231 Wetboek van strafrecht). Die ruimteblijkt er – kort gezegd – niet te zijn.Dit heeft het OM doen besluiten om de werkwijze aan te passen per1 januari 2025. Uitgangspunt daarbij is dat anders dan voorheen snellertot een afdoening wordt overgegaan. Indien een verdachte geen asielaan-vraag indient, wordt in beginsel overgegaan tot strafvervolging. Wanneereen verdachte asiel heeft aangevraagd, is het OM op dat momentniet-ontvankelijk volgens jurisprudentie van de Hoge Raad. De zaak wordtdan geseponeerd. Vanzelfsprekend blijft de mogelijkheid bestaan omverdachte (ook) te vervolgen voor andere feiten.Door de hierboven geschetste jurisprudentie van de Hoge Raad zijn ernaar schatting over de afgelopen 10 jaar circa 1900 voorraadzakenontstaan. Het OM is gestart met het seponeren van deze zaken. De zakendie door de rechter zijn aangehouden, kunnen niet worden geseponeerden worden stapsgewijs ingepland. Het OM zal in deze zaken naarverwachting niet-ontvankelijk worden verklaard. De inzet van hetstrafrecht is hier – gelet op de strikte lijn in de jurisprudentie – nieteffectief of doelmatig. De gewijzigde werkwijze is dus nodig om onnodigeadministratieve druk, toename van doorlooptijden, voorraden en inzet vankostbare capaciteit op zaken te voorkomen, zonder dat hiermee enigstrafrechtelijk doel is gediend.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van WeelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 844, nr. 2963