Tussentijds verslag van de rapporteurs Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) post 2027

Brontekst

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 625Herziening van het GemeenschappelijkLandbouwbeleidNr. 374 VERSLAG VAN DE RAPPORTEURSVastgesteld op 18 juni 2025 IntroductieDe vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur(LVVN) heeft ons aangesteld als rapporteurs voor het GemeenschappelijkLandbouwbeleid (GLB) post 2027. Tijdens de procedurevergadering van21 mei 20251 heeft de commissie LVVN besloten dat de voorstellen voorhet vereenvoudigingspakket voor het huidige GLB2 ook zullen wordenbetrokken bij ons rapporteurschap. Dit omdat deze vereenvoudigingsvoor-stellen mogelijk ook richting zullen geven aan de voorstellen die wordenverwacht voor het GLB post 2027.Op 16 juli 2025 worden de voorstellen voor het Meerjarig Financieel Kader(MFK) voor de periode na 2027 verwacht. Rond diezelfde periode wordenook de voorstellen verwacht voor het GLB na 2027. Het huidige MFK looptvan 2021 tot en met 2027 en het huidige GLB loopt van 2023 tot en met2027. Vanwege moeizame onderhandelingen over het huidige GLB is hetprogramma twee jaar later van start gegaan dan gepland. Normaalgesproken lopen de periodes van het MFK en het GLB gelijk op.In dit tussentijdse verslag zullen wij rapporteren over de activiteiten diewij tot dusver hebben uitgevoerd in het kader van ons rapporteurschap.Zo is er een technische briefing gegeven aan de leden van de commissieLVVN over de systematiek van het (huidige) GLB, heeft er een informeelgesprek tussen ons als rapporteurs en de commissie LVVN plaatsge-vonden en heeft er een rondetafelgesprek plaatsgevonden. Wij zullenonze bevindingen delen en een voorstel doen voor het vervolg van het1Procedurevergadering LVVN, besluitenlijst, 21 mei 2025.2Proposal for a REGULATION OF THE EuropEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCILamending Regulation (EU) 2021/2115 as regards the conditionality system, types of inter-vention in the form of direct payment, types of intervention in certain sectors and ruraldevelopment and annual performance reports and Regulation (EU) 2021/2116 as regards dataand interoperability governance, suspensions of payments annual performance clearance andcontrols and penalties. kst-28625-374ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3741 rapporteurschap, conform het door de commissie LVVN aan onsverleende mandaat3.Aanbevelingen van de rapporteursDit tussentijds verslag kan door de commissie LVVN worden betrokken bijde toekomstige commissiedebatten en schriftelijk overleggen over deLandbouw- en Visserijraad.De commissie LVVN kan een brief vragen van de Minister van LVVN overhaar inzet richting de aankomende voorstellen voor het nieuwe GLB post2027. Daarbij kan de Minister specifiek worden gevraagd om in te gaan opde ideeën van de Europese Commissie voor een «single fund».Doel van het EU-rapporteurschapHet rapporteurschap richt zich op de aankomende voorstellen voor hetGLB voor de periode na 2027. Deze voorstellen worden in de zomer van2025 verwacht; kort na de presentatie van de voorstellen voor het MFKvoor de periode na 2027. Daarbij is het doel van het rapporteurschaptweeledig; allereerst om de informatiepositie van de Kamer te versterkenen ten tweede om te zorgen voor een optimale behandeling van hetdossier in de Kamer door te zorgen voor aandacht en tijdige behandeling.Terugkoppeling over de ondernomen activiteiten en bevindingenvan de rapporteursTechnische briefing over het (huidige) GLBOp 21 november 2024 heeft de EU-adviseur van de commissie LVVN eentechnische briefing verzorgd over het GLB. Allereerst is de EU-adviseuringegaan op de verdragsrechtelijke bepalingen voor het GLB (in hetbijzonder artikel 39 van het Verdrag betreffende de Werking van de EU) ende verplichte elementen die de basis zijn van het GLB. Daarbij is deEU-adviseur ook ingegaan op de ontwikkeling van het GLB door de jarenheen. Bij de technische briefing stond de systematiek van het huidige GLBcentraal en in het bijzonder de nieuwe werkwijze met Nationaal Strate-gische Plannen en eco-regelingen. De EU-adviseur heeft de zogenaamdegroenblauw architectuur binnen het GLB toegelicht, waarbij er meeraandacht is voor klimaat-, milieu- en dierenwelzijnseisen gekoppeld aanhet verkrijgen van GLB subsidies. Het gaat dan onder andere omconditionaliteiten, zogenaamde Goede Landbouw- en Milieucondities(GLMC’s), die zijn verbonden aan verschillende GLB subsidies, waaronderde hectarepremies, eco-regelingen, aanvullende steun voor jongelandbouwers en het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb). Deeco-regelingen zijn een nieuw instrument binnen het GLB. Het zijn extrainkomenssteunbetalingen bovenop de basis hectarepremie, waarbijlandbouwers aan extra eisen moeten voldoen die zijn gericht het behalenvan doelen voor het verbeteren van klimaat, bodem en lucht, water,landschap en biodiversiteit. Afsluitend is de EU-adviseur ingegaan op desamenhang tussen het MFK en het GLB en de manier waarop definanciering van het GLB is vorm gegeven. Daarbij is een toelichtinggegeven op de twee pijler structuur van het GLB middels het EuropeesLandbouwgarantiefonds (pijler 1) en het Europees Landbouwfonds voorPlattelandsontwikkeling (pijler 2).3Mandaat, 2024Z09769 en Aanvullend mandaat, 2025Z00952.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3742 Informeel gesprek tussen de rapporteurs en de commissie LVVNOp 28 november zijn wij als rapporteurs in gesprek gegaan met decommissie LVVN over het toekomstig GLB. Het doel van dit gesprek wasom op te halen welke onderwerpen bij de commissie breed spelenrichting het GLB post 2027. Uit het gesprek kwam allereerst nadrukkelijknaar voren dat breed de mening wordt gedeeld dat vereenvoudiging vanhet GLB wenselijk is. Daarbij leven verschillende ideeën over hoe dit moetworden vorm gegeven. Enkele suggesties die werden gedaan waren: geldmoet directer worden gekoppeld aan doelen / meer focus op doelsturing,prestaties moeten makkelijker worden geformuleerd en vergoeding moetworden geboden voor diensten waar je geen marktprijs voor kunt krijgen.Een belangrijk aandachtspunt bij vereenvoudiging is dat het niet moetleiden tot minder efficiënte besteding van publieke middelen.Uit het gesprek kwam een wens naar voren om te horen hoe de sectoraankijkt tegen het huidige GLB en de noodzakelijkheid en wenselijkheidvan vereenvoudiging van het GLB. In dat kader hebben wij als rapporteurshet initiatief genomen om een rondetafelgesprek te organiseren over hetGLB. Hieronder koppelen wij terug over dit rondetafelgesprek.Daarnaast kwam uit het gesprek een wens naar voren om nader in kaart tebrengen hoe GLB hectarepremies in de verschillende lidstaten wordenverdeeld en hoe verschillende lidstaten de eco-regelingen hebbenvormgegeven. Als rapporteurs hebben wij voorgesteld om dit uit tevragen via het ECPRD4 instrument. De opgehaalde input zal in tweenotities worden verwerkt en worden aangeboden aan de commissieLVVN.Rondetafelgesprek GLBOp 3 april 2025 heeft het rondetafelgesprek over het GLB plaatsgevonden.Het rondetafelgesprek bestond uit twee blokken: 1) hoe kijkt de sector aantegen vereenvoudiging van het GLB en (2) waar komen de GLB-geldenterecht? In de bijlage bij dit rapporteursverslag is het programma van hetrondetafelgesprek opgenomen. Uit het rondetafelgesprek kwam allereerstnaar voren dat er brede steun is voor vereenvoudiging van het GLB.Daarbij werden verschillende observaties gedeeld. Zo noemde één van desprekers dat onnodige eisen, zoals het ieder jaar opnieuw kaarttekenen,moeten worden afgeschaft. Een andere spreker gaf aan dat regelingenelkaar nog wel eens in de weg zitten, bijvoorbeeld de eco-regelingen enhet Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer (ANLb). Het zou helpen als ditsoort regelingen juist op elkaar aansluiten, bijvoorbeeld dooreco-regelingen specifiek te richten op het sluiten van de kringloop en hetANLb specifiek te richten op natuur en landschap. Ook gaven verschil-lende sprekers aan dat meer doelsturing nodig is bij de inzet vanGLB-middelen; ook dit zou een onderdeel kunnen zijn van vereenvou-diging. De RVO gaf verder aan dat het in het kader van vereenvoudigingook helpt als je door ontwikkelt wat je hebt in plaats van weer hele nieuweinstrumenten ontwikkelen voor het nieuwe GLB. Verder was er onder desprekers brede steun voor een robuust en omvangrijk GLB als onderdeelvan het nieuwe MFK. Verder gaf een van de sprekers aan dat deANLb-vergoeding ook een winstmarge zou moeten bevatten en niet alleenkostendekkend zou moeten zijn. Met een winstmarge worden danbijvoorbeeld ook de loonkosten en investeringsruimte bedoeld. Andereoverwegingen die werden meegegeven voor een nieuw GLB waren: groenboeren moet lonen, een belangrijke rol moet worden weggelegd voor4European Centre for Parliamentary Research and Documentation, een interparlementairnetwerk.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3743 collectieven en overwogen kan worden om een derde pijler toe te voegenaan het GLB die specifiek is gericht op klimaat- en milieumaatregelen.Vervolg van het EU-rapporteurschapVoor de zomer zal de commissie LVVN twee notities ontvangen van onsals rapporteurs in samenwerking met de EU-adviseur van de commissieLVVN. Deze notities zullen gaan over de eco-regelingen in de verschillendeEU-lidstaten en de verdeling van hectarepremies in lidstaten. De input diewordt ontvangen vanuit de ECPRD uitvraag zal hierbij de basis zijn.In de komende maanden zullen wij daarnaast in gesprek gaan met deAlgemene Rekenkamer over het onderzoek dat zij momenteel doen naarresultaatfinanciering. Ook zullen wij na de zomer op werkbezoek gaannaar Brussel om in gesprek te gaan over de voorstellen voor het nieuweGLB die er dan naar verwachting zullen zijn. De discussie over hoe hetnieuwe GLB eruit moet komen te zien is al volop bezig. Belangrijkeonderwerpen die hierbij spelen zijn de volgende:–Budget van het GLB: vanwege het huidige geopolitieke klimaat is dediscussie gaande over een nieuwe verdeling de middelen binnen hetMFK, waarbij er meer middelen zouden moeten komen voor defensie.De grote vraag is of dit ten koste zal gaan van (een deel) het beschik-bare budget voor het GLB.–«Single fund» / één nationale envelop voor landbouw en visserij: deEuropese Commissie lijkt te overwegen om één nationale envelopvoor te stellen voor landbouw en visserij en mogelijk zelfs éénnationale envelop voor alle verschillende Europese fondsen. Dit zoumogelijk een samenvoeging betekenen van het Europees LandbouwGarantiefonds (ELGF), het Europees Landbouwfonds voor Plattelands-ontwikkeling (ELFPO) en het Europees Fonds voor Maritieme Zaken enVisserij (EFMZV). Tijdens de Landbouw- en Visserijraad hebben 11lidstaten zich middels een notitie uitgesproken tegen een dergelijk«single fund» en voor het behoud van de twee pijlerstructuur binnenhet GLB en het onderscheid tussen het GLB en het GemeenschappelijkVisserijbeleid (GVB).5Wij zullen bovenstaande onderwerpen nadrukkelijk volgen en decommissie LVVN op de hoogte houden over de ontwikkelingen.Nijhof-LeeuwBrometPierik5Raadsdocument 9252/25, 22 mei 2025.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3744 BijlageProgramma Rondetafelgesprek GLB – 3 april 2025Blok 1: Hoe kijkt de sector aan tegen vereenvoudiging van het GLB?1.Pipie Smits van Oyen (voorzitter Biohuis)2.Gerben Boom (portefeuillehouder Internationaal bij NAJK)3.Marijke Klever (voorzitter BoerenNatuur en melkveehouder)4.Thijs Rompelberg (bestuurslid LTO-Nederland)Blok 2: Waar komen de GLB-gelden terecht?1.Marc Oudenhoven (IPO, gedeputeerde Noord-Brabant)2.Gijs Schilthuis (directeur Duurzaamheid bij DG Landbouw en Platte-landsontwikkeling, Europese Commissie)3.Robert Baayen (onderzoeker bij Wageningen Environmental Research,WUR)4.Henk Viersen (directeur transitie naar een duurzaam landbouw- envoedselsysteem bij RVO)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 625, nr. 3745

Versie 07e023a3a2df6a91adef277a76df56d995fe259fae0b1e4ab8c5cd3e7b4a6d0d · Officiële bron.